Shanti Parva

[य] कालमृत्युयमानां च बराह्मणस्य च सत्तम विवादॊ वयाहृतः पूर्वं तद भवान वक्तुम अर्हति॥ 192.1 ॥

[ya] kālamṛtyuyamānāṃ ca barāhmaṇasya ca sattama vivādò vayāhṛtaḥ pūrvaṃ tada bhavāna vaktuma arhati

[भी] अत्राप्य उदाहरन्तीमम इतिहासं पुरातनम इक्ष्वाकॊः सूर्यपुत्रस्य यद्वृत्तं बराह्मणस्य च॥ 192.2 ॥

[bhī] atrāpya udāharantīmama itihāsaṃ purātanama ikṣvākòḥ sūryaputrasya yadvṛttaṃ barāhmaṇasya ca

कालस्य मृत्यॊश च तथा यद्वृत्तं तन निबॊध मे यथा स तेषां संवादॊ यस्मिन सथाने ऽपि चाभवत॥ 192.3 ॥

kālasya mṛtyòśa ca tathā yadvṛttaṃ tana nibòdha me yathā sa teṣāṃ saṃvādò yasmina sathāne 'pi cābhavata

बराह्मणॊ जापकः कश चिद धर्मवृत्तॊ महायशाः षडङ्गविन महाप्राज्ञः पैप्पलादिः स कौशिकः॥ 192.4 ॥

barāhmaṇò jāpakaḥ kaśa cida dharmavṛttò mahāyaśāḥ ṣaḍaṅgavina mahāprājñaḥ paippalādiḥ sa kauśikaḥ

तस्यापरॊक्षं विज्ञानं षडङ्गेषु तथैव च वेदेषु चैव निष्णातॊ हिमवत्पादसंश्रयः॥ 192.5 ॥

tasyāparòkṣaṃ vijñānaṃ ṣaḍaṅgeṣu tathaiva ca vedeṣu caiva niṣṇātò himavatpādasaṃśrayaḥ

सॊ ऽनत्यं बराह्मं तपस तेपे संहितां संयतॊ जपन तस्य वर्षसहस्रं तु नियमेन तथागतम॥ 192.6 ॥

sò 'natyaṃ barāhmaṃ tapasa tepe saṃhitāṃ saṃyatò japana tasya varṣasahasraṃ tu niyamena tathāgatama

स देव्या दर्शितः साक्षात परीतास्मीति तदा किल जप्यम आवर्तयंस तूस्नीं न च तां किं चिद अब्रवीत॥ 192.7 ॥

sa devyā darśitaḥ sākṣāta parītāsmīti tadā kila japyama āvartayaṃsa tūsnīṃ na ca tāṃ kiṃ cida abravīta

तस्यानुकम्पया देवी परीता समभवत तदा वेद माता ततस तस्य तज जप्यं समपूजयत॥ 192.8 ॥

tasyānukampayā devī parītā samabhavata tadā veda mātā tatasa tasya taja japyaṃ samapūjayata

समाप्तजप्यस तूत्थाय शिरसा पादयॊस तथा पपात देव्या धर्मात्मा वचनं चेदम अब्रवीत॥ 192.9 ॥

samāptajapyasa tūtthāya śirasā pādayòsa tathā papāta devyā dharmātmā vacanaṃ cedama abravīta

दिष्ट्या देवि परसन्ना तवं दर्शनं चागता मम यदि वापि परसन्नासि जप्ये मे रमतां मनः॥ 192.10 ॥

diṣṭyā devi parasannā tavaṃ darśanaṃ cāgatā mama yadi vāpi parasannāsi japye me ramatāṃ manaḥ

[सावित्री] किं परार्थयसि विप्रर्षे किं चेष्टं करवाणि ते परब्रूहि जपतां शरेष्ठ सर्वं तत ते भविष्यति॥ 192.11 ॥

[sāvitrī] kiṃ parārthayasi viprarṣe kiṃ ceṣṭaṃ karavāṇi te parabrūhi japatāṃ śareṣṭha sarvaṃ tata te bhaviṣyati

[भी] इत्य उक्तः स तदा देव्या विप्रः परॊवाच धर्मवित जप्यं परति ममेच्छेयं वर्धत्व इति पुनः पुनः॥ 192.12 ॥

[bhī] itya uktaḥ sa tadā devyā vipraḥ paròvāca dharmavita japyaṃ parati mameccheyaṃ vardhatva iti punaḥ punaḥ

मनसश चसमाधिर मे वर्धेताहर अहः शुभे तत तथेति ततॊ देवी मधुरं परत्यभासत॥ 192.13 ॥

manasaśa casamādhira me vardhetāhara ahaḥ śubhe tata tatheti tatò devī madhuraṃ paratyabhāsata

इदं चैवापरं पराह देवी तत्प्रियकाम्यया निरयं नैव यातासि यत्र याता दविजर्षभाः॥ 192.14 ॥

idaṃ caivāparaṃ parāha devī tatpriyakāmyayā nirayaṃ naiva yātāsi yatra yātā davijarṣabhāḥ

यास्यसि बरह्मणः सथानम अनिमित्तम अनिन्दितम साधये भविता चैतद यत तवयाहम इहार्थिता॥ 192.15 ॥

yāsyasi barahmaṇaḥ sathānama animittama aninditama sādhaye bhavitā caitada yata tavayāhama ihārthitā

नियतॊ जप चैकाग्रॊ धर्मस तवां समुपैष्यति कालॊ मृत्युर यमश चैव समायास्यन्ति ते ऽनतिकम भविता च विवादॊ ऽतर तव तेषां च धर्मतः॥ 192.16 ॥

niyatò japa caikāgrò dharmasa tavāṃ samupaiṣyati kālò mṛtyura yamaśa caiva samāyāsyanti te 'natikama bhavitā ca vivādò 'tara tava teṣāṃ ca dharmataḥ

एवम उक्त्वा घवगती जगाम भवनं सवकम बराह्मणॊ ऽपि जपन्न आस्ते दिव्यं वर्षशतं तदा॥ 192.17 ॥

evama uktvā ghavagatī jagāma bhavanaṃ savakama barāhmaṇò 'pi japanna āste divyaṃ varṣaśataṃ tadā

समाप्ते नियमे तस्मिन्न अथ विप्रस्य धीमतः साक्षात परीतस तदा धर्मॊ दर्शयाम आस तं दविजम॥ 192.18 ॥

samāpte niyame tasminna atha viprasya dhīmataḥ sākṣāta parītasa tadā dharmò darśayāma āsa taṃ davijama

[धर्म] दविजाते पश्य मां धर्मम अहं तवां दरष्टुम आगतः जप्यस्य च फलं यत ते संप्राप्तं तच च मे शृणु॥ 192.19 ॥

[dharma] davijāte paśya māṃ dharmama ahaṃ tavāṃ daraṣṭuma āgataḥ japyasya ca phalaṃ yata te saṃprāptaṃ taca ca me śṛṇu

जिता लॊकास तवया सर्वे ये दिव्या ये च मानुषाः देवानां निरयान साधॊ सर्वान उत्क्रम्य यास्यसि॥ 192.20 ॥

jitā lòkāsa tavayā sarve ye divyā ye ca mānuṣāḥ devānāṃ nirayāna sādhò sarvāna utkramya yāsyasi

पराण तयागं कुरु मुने गच्छ लॊकान यथेप्सितान तयक्त्वात्मनः शरीरं च ततॊ लॊकान अवाप्स्यसि॥ 192.21 ॥

parāṇa tayāgaṃ kuru mune gaccha lòkāna yathepsitāna tayaktvātmanaḥ śarīraṃ ca tatò lòkāna avāpsyasi

[बराह्मण] कृतं लॊकैर हि मे धर्मगच्छ च तवं यथासुखम बहुदुःखसुखं देहं नॊत्सृजेयम अहं विभॊ॥ 192.22 ॥

[barāhmaṇa] kṛtaṃ lòkaira hi me dharmagaccha ca tavaṃ yathāsukhama bahuduḥkhasukhaṃ dehaṃ nòtsṛjeyama ahaṃ vibhò

[धर्म] अवश्यं भॊः शरीरं ते तयक्तव्यं मुनिपुंगव सवर्ग आरॊह्यतां विप्र किं वा ते रॊचते ऽनघ॥ 192.23 ॥

[dharma] avaśyaṃ bhòḥ śarīraṃ te tayaktavyaṃ munipuṃgava savarga āròhyatāṃ vipra kiṃ vā te ròcate 'nagha

[बराह्मण] न रॊचये सवर्गवसं विना देहाद अहं विभॊ गच्छ धर्मन मे शरद्धा सवर्गं गन्तुं विनात्मना॥ 192.24 ॥

[barāhmaṇa] na ròcaye savargavasaṃ vinā dehāda ahaṃ vibhò gaccha dharmana me śaraddhā savargaṃ gantuṃ vinātmanā

[धर्म] अलं देहे मनः कृत्वा तयक्त्वा देहं सुखी भव गच्छ लॊकान अरजसॊ यत्र गत्वा न शॊचति॥ 192.25 ॥

[dharma] alaṃ dehe manaḥ kṛtvā tayaktvā dehaṃ sukhī bhava gaccha lòkāna arajasò yatra gatvā na śòcati

[बराह्मण] रमे जपन महाभाग कृतं लॊकैः सनातनैः सशरीरेण गन्तव्यॊ मया सवर्गॊ न वा विभॊ॥ 192.26 ॥

[barāhmaṇa] rame japana mahābhāga kṛtaṃ lòkaiḥ sanātanaiḥ saśarīreṇa gantavyò mayā savargò na vā vibhò

[धर्म] यदि तवं नेच्छसि तयक्तुं शरीरं पश्य व दविज एष कालस तथा मृत्युर यमश च तवाम उपागताः॥ 192.27 ॥

[dharma] yadi tavaṃ necchasi tayaktuṃ śarīraṃ paśya va davija eṣa kālasa tathā mṛtyura yamaśa ca tavāma upāgatāḥ

[भीस्म] अथ वैवस्वतः कालॊ मृत्युश च तरितयं विभॊ बराह्मणं तं महाभागम उपागम्येदम अब्रुवन॥ 192.28 ॥

[bhīsma] atha vaivasvataḥ kālò mṛtyuśa ca taritayaṃ vibhò barāhmaṇaṃ taṃ mahābhāgama upāgamyedama abruvana

तपसॊ ऽसय सुतप्तस्य तथा सुचरितस्य च फलप्राप्तिस तव शरेष्ठा यमॊ ऽहं तवाम उपब्रुवे॥ 192.29 ॥

tapasò 'saya sutaptasya tathā sucaritasya ca phalaprāptisa tava śareṣṭhā yamò 'haṃ tavāma upabruve

यथावद अस्य जप्यस्य फलं पराप्तस तवम उत्तमम कालस ते सवर्गम आरॊधुं कालॊ ऽहं तवाम उपागतः॥ 192.30 ॥

yathāvada asya japyasya phalaṃ parāptasa tavama uttamama kālasa te savargama āròdhuṃ kālò 'haṃ tavāma upāgataḥ

मृत्युं मा विधिधर्मज्ञ रूपिणं सवयम आगतम कालेन चॊदितं विप्र तवाम इतॊ नेतुम अद्य वै॥ 192.31 ॥

mṛtyuṃ mā vidhidharmajña rūpiṇaṃ savayama āgatama kālena còditaṃ vipra tavāma itò netuma adya vai

[बराह्मण] सवागतं सूर्यपुत्राय कालाय च महात्मने मृत्यवे चाथ धर्माय किं कार्यं करवाणि वः॥ 192.32 ॥

[barāhmaṇa] savāgataṃ sūryaputrāya kālāya ca mahātmane mṛtyave cātha dharmāya kiṃ kāryaṃ karavāṇi vaḥ

[भी] अर्घ्यं पाद्यं च दत्त्वा स तेभ्यस तत्र समागमे अब्रवीत परमप्रीतः सवशक्त्या किं करॊमि वः॥ 192.33 ॥

[bhī] arghyaṃ pādyaṃ ca dattvā sa tebhyasa tatra samāgame abravīta paramaprītaḥ savaśaktyā kiṃ karòmi vaḥ

तस्मिन्न एवाथ काले तु तीर्थयात्राम उपागतः इक्ष्वाकुर अगमत तत्र समेता यत्र ते विभॊ॥ 192.34 ॥

tasminna evātha kāle tu tīrthayātrāma upāgataḥ ikṣvākura agamata tatra sametā yatra te vibhò

सर्वान एव तु राजर्षिः संपूज्याभिप्रनम्य च कुशलप्रश्नम अकरॊत सर्वेषां राजसत्तमः॥ 192.35 ॥

sarvāna eva tu rājarṣiḥ saṃpūjyābhipranamya ca kuśalapraśnama akaròta sarveṣāṃ rājasattamaḥ

तस्मै सॊ ऽथासनं दत्त्वा पाद्यम अर्घ्यं तथैव च अब्रवीद बराह्मणॊ वाक्यं कृत्वा कुशलसंविदम॥ 192.36 ॥

tasmai sò 'thāsanaṃ dattvā pādyama arghyaṃ tathaiva ca abravīda barāhmaṇò vākyaṃ kṛtvā kuśalasaṃvidama

सवागतं ते महाराज बरूहि यद यद इहेच्छसि सवशक्त्या किं करॊमीह तद भवान परब्रवीतु मे॥ 192.37 ॥

savāgataṃ te mahārāja barūhi yada yada ihecchasi savaśaktyā kiṃ karòmīha tada bhavāna parabravītu me

[राजा] राजाहं बराह्मणश च तवं यदि सः कर्म संस्थितः ददामि वसु किं चित ते परार्थितं तद वदस्व मे॥ 192.38 ॥

[rājā] rājāhaṃ barāhmaṇaśa ca tavaṃ yadi saḥ karma saṃsthitaḥ dadāmi vasu kiṃ cita te parārthitaṃ tada vadasva me

[बरा] दविविधा बराह्मणा राजन धर्मश च दविविधः समृतः परवृत्तश च निवृत्तश च निवृत्तॊ ऽसमि परतिग्रहात॥ 192.39 ॥

[barā] davividhā barāhmaṇā rājana dharmaśa ca davividhaḥ samṛtaḥ paravṛttaśa ca nivṛttaśa ca nivṛttò 'sami paratigrahāta

तेभ्यः परयच्छ दानानि ये परवृत्ता नराधिप अहं न परतिगृह्णामि किम इष्टं किं ददानि ते बरूहि तवं नृपतिश्रेष्ठ तपसा साधयामि किम॥ 192.40 ॥

tebhyaḥ parayaccha dānāni ye paravṛttā narādhipa ahaṃ na paratigṛhṇāmi kima iṣṭaṃ kiṃ dadāni te barūhi tavaṃ nṛpatiśreṣṭha tapasā sādhayāmi kima

[रा] कषत्रियॊ ऽहं न जानामि देहीति वचनं कव चित परयच्छ युद्धम इत्य एवं वादिनः समॊ दविजॊत्तम॥ 192.41 ॥

[rā] kaṣatriyò 'haṃ na jānāmi dehīti vacanaṃ kava cita parayaccha yuddhama itya evaṃ vādinaḥ samò davijòttama

[बरा] तुष्यसि तवं सवधर्मेण तथा तुष्टा वयं नृप अन्यॊन्यस्यॊत्तरं नास्ति यद इष्टं तत समाचर॥ 192.42 ॥

[barā] tuṣyasi tavaṃ savadharmeṇa tathā tuṣṭā vayaṃ nṛpa anyònyasyòttaraṃ nāsti yada iṣṭaṃ tata samācara

[रा] सवशक्त्याहं ददानीति तवया पूर्वं परभासितम याचे तवां दियतां मह्यं जप्यस्यास्य फलं दविज॥ 192.43 ॥

[rā] savaśaktyāhaṃ dadānīti tavayā pūrvaṃ parabhāsitama yāce tavāṃ diyatāṃ mahyaṃ japyasyāsya phalaṃ davija

[बरा] युद्धं मम सदा वाणी याचतीति विकत्थसे न च युद्धं मया सार्धं किमर्थं याचसे पुनः॥ 192.44 ॥

[barā] yuddhaṃ mama sadā vāṇī yācatīti vikatthase na ca yuddhaṃ mayā sārdhaṃ kimarthaṃ yācase punaḥ

[रा] वाग्वज्रा बराह्मणा परॊक्ताः कषत्रिया बाहुजीविनः वाग युद्धं तद इदं तीव्रं मम विप्र तवया सह॥ 192.45 ॥

[rā] vāgvajrā barāhmaṇā paròktāḥ kaṣatriyā bāhujīvinaḥ vāga yuddhaṃ tada idaṃ tīvraṃ mama vipra tavayā saha

[बरा] सैवाद्यापि परतिज्ञा मे सवशक्त्या किं परदीयताम बरूहि दास्यामि राजेन्द्र विभवे सति माचिरम॥ 192.46 ॥

[barā] saivādyāpi paratijñā me savaśaktyā kiṃ paradīyatāma barūhi dāsyāmi rājendra vibhave sati mācirama

[रा] यत तद वर्षशतं पूर्णं जप्यं वै जपता तवया फलं पराप्तं तत परयच्छ मम दित्सुर भवान यदि॥ 192.47 ॥

[rā] yata tada varṣaśataṃ pūrṇaṃ japyaṃ vai japatā tavayā phalaṃ parāptaṃ tata parayaccha mama ditsura bhavāna yadi

[बरा] परमं गृह्यतां तस्य फलं यज जपितं मया अर्धं तवम अविचारेण फलं तस्य समाप्नुहि॥ 192.48 ॥

[barā] paramaṃ gṛhyatāṃ tasya phalaṃ yaja japitaṃ mayā ardhaṃ tavama avicāreṇa phalaṃ tasya samāpnuhi

अथ वा सर्वम एवेह जप्यकं मामकं फलम राजन पराप्नुहि कामं तवं यदि सर्वम इहेच्छसि॥ 192.49 ॥

atha vā sarvama eveha japyakaṃ māmakaṃ phalama rājana parāpnuhi kāmaṃ tavaṃ yadi sarvama ihecchasi

[रा] कृतं सर्वेण भद्रं ते जप्यं यद याचितं मया सवस्ति ते ऽसतु गमिष्यामि किं चतस्य फलं वद॥ 192.50 ॥

[rā] kṛtaṃ sarveṇa bhadraṃ te japyaṃ yada yācitaṃ mayā savasti te 'satu gamiṣyāmi kiṃ catasya phalaṃ vada

[बरा] फलप्राप्तिं न जानामि दत्तं यज जपितं मया अयं धर्मश च कालश च यमॊ मृत्युश च साक्षिणः॥ 192.51 ॥

[barā] phalaprāptiṃ na jānāmi dattaṃ yaja japitaṃ mayā ayaṃ dharmaśa ca kālaśa ca yamò mṛtyuśa ca sākṣiṇaḥ

[रा] अज्ञातम अस्य धर्मस्य फलं मे किं करिष्यति पराप्नॊतु तत फलं विप्रॊ नाहम इच्छे ससंशयम॥ 192.52 ॥

[rā] ajñātama asya dharmasya phalaṃ me kiṃ kariṣyati parāpnòtu tata phalaṃ viprò nāhama icche sasaṃśayama

[बरा] नाददे ऽपरवक्तव्यं दत्तं वाचा फलं मया वाक्यं परमानं राजर्षे ममापि तव चैव हि॥ 192.53 ॥

[barā] nādade 'paravaktavyaṃ dattaṃ vācā phalaṃ mayā vākyaṃ paramānaṃ rājarṣe mamāpi tava caiva hi

नाभिसंधिर मया जप्ये कृतपूर्वः कथं चन जप्यस्य राजशार्दूल कथं जञास्याम्य अहं फलम॥ 192.54 ॥

nābhisaṃdhira mayā japye kṛtapūrvaḥ kathaṃ cana japyasya rājaśārdūla kathaṃ jañāsyāmya ahaṃ phalama

ददस्वेति तवया चॊक्तं ददामीति तथा मया न वाचं दूसयिष्यामि सत्यं रक्ष सथिरॊ भव॥ 192.55 ॥

dadasveti tavayā còktaṃ dadāmīti tathā mayā na vācaṃ dūsayiṣyāmi satyaṃ rakṣa sathirò bhava

अथैवं वदतॊ मे ऽदय वचनं न करिष्यसि महान अधर्मॊ भविता तव राजन मृषा कृतः॥ 192.56 ॥

athaivaṃ vadatò me 'daya vacanaṃ na kariṣyasi mahāna adharmò bhavitā tava rājana mṛṣā kṛtaḥ

न युक्तं तु मृषा वाणी तवया वक्तुम अरिन्दम तथा मयाप्य अभ्यधिकं मृषा वक्तुं न शक्यते॥ 192.57 ॥

na yuktaṃ tu mṛṣā vāṇī tavayā vaktuma arindama tathā mayāpya abhyadhikaṃ mṛṣā vaktuṃ na śakyate

संश्रुतं च मया पूर्वं ददानीत्य अविचारितम तद्गृह्णीस्वाविचारेण यदि सत्ये सथितॊ भवान॥ 192.58 ॥

saṃśrutaṃ ca mayā pūrvaṃ dadānītya avicāritama tadgṛhṇīsvāvicāreṇa yadi satye sathitò bhavāna

इहागम्य हि मां राजञ जाप्यं फलम अयाचिथाः तन मन निसृष्टं गृह्णीस्व भव सत्ये सथिरॊ ऽपि च॥ 192.59 ॥

ihāgamya hi māṃ rājaña jāpyaṃ phalama ayācithāḥ tana mana nisṛṣṭaṃ gṛhṇīsva bhava satye sathirò 'pi ca

नायं लॊकॊ ऽसति न परॊ न च पूर्वान स तारयेत कुत एवावरान राजन मृषावादपरायनः॥ 192.60 ॥

nāyaṃ lòkò 'sati na parò na ca pūrvāna sa tārayeta kuta evāvarāna rājana mṛṣāvādaparāyanaḥ

न यज्ञाध्ययने दानं नियमास तारयन्ति हि तथा सत्यं परे लॊके यथा वै पुरुषर्षभ॥ 192.61 ॥

na yajñādhyayane dānaṃ niyamāsa tārayanti hi tathā satyaṃ pare lòke yathā vai puruṣarṣabha

तपांसि यानि चीर्णानि चरिष्यसि च यत तपः समाः शतैः सहस्रैश च तत सत्यान न विशिष्यते॥ 192.62 ॥

tapāṃsi yāni cīrṇāni cariṣyasi ca yata tapaḥ samāḥ śataiḥ sahasraiśa ca tata satyāna na viśiṣyate

सत्यम एकाक्षरं बरह्मसत्यम एकाक्षरं तपः सत्यम एकाक्षरॊ यज्ञः सत्यम एकाक्षरं शरुतम॥ 192.63 ॥

satyama ekākṣaraṃ barahmasatyama ekākṣaraṃ tapaḥ satyama ekākṣarò yajñaḥ satyama ekākṣaraṃ śarutama

सत्यं वेदेषु जागर्ति फलं सत्ये परं समृतम सत्याद धर्मॊ दमश चैव सर्वं सत्ये परतिष्ठितम॥ 192.64 ॥

satyaṃ vedeṣu jāgarti phalaṃ satye paraṃ samṛtama satyāda dharmò damaśa caiva sarvaṃ satye paratiṣṭhitama

सत्यं वेदास तथाङ्गानि सत्यं यज्ञस तथा विधिः वरतचर्यास तथा सत्यम ओंकारः सत्यम एव च॥ 192.65 ॥

satyaṃ vedāsa tathāṅgāni satyaṃ yajñasa tathā vidhiḥ varatacaryāsa tathā satyama oṃkāraḥ satyama eva ca

परानिनां जननं सत्यं सत्यं संततिर एव च सत्येन वायुर अभ्येति सत्येन तपते रविः॥ 192.66 ॥

parānināṃ jananaṃ satyaṃ satyaṃ saṃtatira eva ca satyena vāyura abhyeti satyena tapate raviḥ

सत्येन चाग्निर दहति सवर्गः सत्ये परतिष्ठितः सत्यं यज्ञस तपॊ वेदाः सतॊभा मन्त्राः सरस्वती॥ 192.67 ॥

satyena cāgnira dahati savargaḥ satye paratiṣṭhitaḥ satyaṃ yajñasa tapò vedāḥ satòbhā mantrāḥ sarasvatī

तुलाम आरॊपितॊ धर्मः सत्यं चैवेति नः शरुतम समां कक्षां धारयतॊ यतः सत्यं ततॊ ऽधिकम॥ 192.68 ॥

tulāma āròpitò dharmaḥ satyaṃ caiveti naḥ śarutama samāṃ kakṣāṃ dhārayatò yataḥ satyaṃ tatò 'dhikama

यतॊ धर्मस ततः सत्यं सर्वं सत्येन वर्धते किमर्थम अनृतं कर्म कर्तुं राजंस तवम इच्छसि॥ 192.69 ॥

yatò dharmasa tataḥ satyaṃ sarvaṃ satyena vardhate kimarthama anṛtaṃ karma kartuṃ rājaṃsa tavama icchasi

सत्ये कुरु सथिरं भावं मा राजन्न अनृतं कृथाः कस्मात तवम अनृतं वाक्यं देहीति कुरुषे ऽशुभम॥ 192.70 ॥

satye kuru sathiraṃ bhāvaṃ mā rājanna anṛtaṃ kṛthāḥ kasmāta tavama anṛtaṃ vākyaṃ dehīti kuruṣe 'śubhama

यदि जप्यफलं दत्तं मया नेसिष्यसे नृप सवधर्मेभ्यः परिभ्रष्टॊ लॊकान अनुचरिष्यसि॥ 192.71 ॥

yadi japyaphalaṃ dattaṃ mayā nesiṣyase nṛpa savadharmebhyaḥ paribhraṣṭò lòkāna anucariṣyasi

संश्रुत्य यॊ न दित्सेत याचित्वा यश च नेच्छति उभाव आनृतिकाव एतौ न मृषा कर्तुम अर्हसि॥ 192.72 ॥

saṃśrutya yò na ditseta yācitvā yaśa ca necchati ubhāva ānṛtikāva etau na mṛṣā kartuma arhasi

[रा] यॊद्धव्यं रक्षितव्यं च कषत्रधर्मः किल दविज दातारः कषत्रियाः परॊक्ता गृह्णीयां भवतः कथम॥ 192.73 ॥

[rā] yòddhavyaṃ rakṣitavyaṃ ca kaṣatradharmaḥ kila davija dātāraḥ kaṣatriyāḥ paròktā gṛhṇīyāṃ bhavataḥ kathama

[बरा] न छन्दयामि ते राजन नापि ते गृहम आव्रजम इहागम्य तु याचित्वा न गृह्णीसे पुनः कथम॥ 192.74 ॥

[barā] na chandayāmi te rājana nāpi te gṛhama āvrajama ihāgamya tu yācitvā na gṛhṇīse punaḥ kathama

[धर्म] अविवादॊ ऽसतु युवयॊर वित्तं मां धर्मम आगतम दविजॊ दानफलैर युक्तॊ राजा सत्यफलेन च॥ 192.75 ॥

[dharma] avivādò 'satu yuvayòra vittaṃ māṃ dharmama āgatama davijò dānaphalaira yuktò rājā satyaphalena ca

[सवर्ग] सवर्गं मां विद्धि राजेन्द्र रूपिणं सवयम आगतम अविवादॊ ऽसतु युवयॊर उभौ तुल्यफलौ युवाम॥ 192.76 ॥

[savarga] savargaṃ māṃ viddhi rājendra rūpiṇaṃ savayama āgatama avivādò 'satu yuvayòra ubhau tulyaphalau yuvāma

[रा] कृतं सवर्गेण मे कार्यं गच्छ सवर्गयथासुखम विप्रॊ यदीच्छते दातुं परतीच्छतु च मे धनम॥ 192.77 ॥

[rā] kṛtaṃ savargeṇa me kāryaṃ gaccha savargayathāsukhama viprò yadīcchate dātuṃ paratīcchatu ca me dhanama

[बरा] बाल्ये यदि सयाद अज्ञानान मया हस्तः परसारितः निवृत्ति लक्षणं धर्मम उपासे संहितां जपन॥ 192.78 ॥

[barā] bālye yadi sayāda ajñānāna mayā hastaḥ parasāritaḥ nivṛtti lakṣaṇaṃ dharmama upāse saṃhitāṃ japana

निवृत्तं मां चिरं राजन विप्रं लॊभयसे कथम सवेन कार्यं करिष्यामि तवत्तॊ नेच्छे फलं नृप तपःस्वाध्यय शीलॊ ऽहं निवृत्तश च परतिग्रहात॥ 192.79 ॥

nivṛttaṃ māṃ ciraṃ rājana vipraṃ lòbhayase kathama savena kāryaṃ kariṣyāmi tavattò necche phalaṃ nṛpa tapaḥsvādhyaya śīlò 'haṃ nivṛttaśa ca paratigrahāta

[रा] यदि विप्र निसृष्टं ते जप्यस्य फलम उत्तमम आवयॊर यत फलं किं चित सहितं नौ तद अस्त्व इह॥ 192.80 ॥

[rā] yadi vipra nisṛṣṭaṃ te japyasya phalama uttamama āvayòra yata phalaṃ kiṃ cita sahitaṃ nau tada astva iha

दविजाः परतिग्रहे युक्ता दातारॊ राजवंशजाः यदि धर्मः शरुतॊ विप्र सहैव फलम अस्तु नौ॥ 192.81 ॥

davijāḥ paratigrahe yuktā dātārò rājavaṃśajāḥ yadi dharmaḥ śarutò vipra sahaiva phalama astu nau

मा वा भूत सह भॊज्यं नौ मदीयं फलम आप्नुहि परतीच्छ मत्कृतं धर्मं यदि ते मय्य अनुग्रहः॥ 192.82 ॥

mā vā bhūta saha bhòjyaṃ nau madīyaṃ phalama āpnuhi paratīccha matkṛtaṃ dharmaṃ yadi te mayya anugrahaḥ

[भी] ततॊ विकृतचेष्टौ दवौ पुरुषौ समुपस्थितौ गृहीत्वान्यॊन्यम आवेष्ट्य कुचेलाव ऊचतुर वचः॥ 192.83 ॥

[bhī] tatò vikṛtaceṣṭau davau puruṣau samupasthitau gṛhītvānyònyama āveṣṭya kucelāva ūcatura vacaḥ

न मे धारयसीत्य एकॊ धारयामीति चापरः इहास्ति नौ विवादॊ ऽयम अयं राजानुशासकः॥ 192.84 ॥

na me dhārayasītya ekò dhārayāmīti cāparaḥ ihāsti nau vivādò 'yama ayaṃ rājānuśāsakaḥ

सत्यं बरवीम्य अहम इदं न मे धारयते भवान अनृतं वदसीह तवम ऋणं ते धारयाम्य अहम॥ 192.85 ॥

satyaṃ baravīmya ahama idaṃ na me dhārayate bhavāna anṛtaṃ vadasīha tavama ṛṇaṃ te dhārayāmya ahama

ताव उभौ भृशसंतप्तौ राजानम इदम ऊचतुः परीक्ष्यतां यथा सयाव नावाम इह विगर्हितौ॥ 192.86 ॥

tāva ubhau bhṛśasaṃtaptau rājānama idama ūcatuḥ parīkṣyatāṃ yathā sayāva nāvāma iha vigarhitau

[विकृत] धारयामि नरव्याघ्र विकृतस्येह गॊः फलम ददतश च न गृह्णाति विकृतॊ मे महीपते॥ 192.87 ॥

[vikṛta] dhārayāmi naravyāghra vikṛtasyeha gòḥ phalama dadataśa ca na gṛhṇāti vikṛtò me mahīpate

[विरूप] न मे धारयते किं चिद विरूपॊ ऽयं नराधिप मिथ्या बरवीत्य अयं हि तवा मिथ्याभासं नराधिप॥ 192.88 ॥

[virūpa] na me dhārayate kiṃ cida virūpò 'yaṃ narādhipa mithyā baravītya ayaṃ hi tavā mithyābhāsaṃ narādhipa

[रा] विरूपकिं धारयते भवान अस्य वदस्व मे शरुत्वा तथा करिष्यामीत्य एवं मे धीयते मतिः॥ 192.89 ॥

[rā] virūpakiṃ dhārayate bhavāna asya vadasva me śarutvā tathā kariṣyāmītya evaṃ me dhīyate matiḥ

[विरूप] शृणुष्वावहितॊ राजन यथैतद धारयाम्य अहम विकृतस्यास्य राजर्षे निखिलेन नरर्षभ॥ 192.90 ॥

[virūpa] śṛṇuṣvāvahitò rājana yathaitada dhārayāmya ahama vikṛtasyāsya rājarṣe nikhilena nararṣabha

अनेन धर्मप्राप्त्य अर्थं शुभा दत्ता पुरानघ धेनुर विप्राय राजर्षे तपःस्वाध्यायशीलिने॥ 192.91 ॥

anena dharmaprāptya arthaṃ śubhā dattā purānagha dhenura viprāya rājarṣe tapaḥsvādhyāyaśīline

तस्याश चायं मया राजन फलम अभ्येत्य याचितः विकृतेन च मे दत्तं विशूधेनान्तरात्मना॥ 192.92 ॥

tasyāśa cāyaṃ mayā rājana phalama abhyetya yācitaḥ vikṛtena ca me dattaṃ viśūdhenāntarātmanā

ततॊ मे सुकृतं कर्मकृतम आत्मविशुद्धये गावौ हि कपिले करीत्वा वत्सले बहु दॊहने॥ 192.93 ॥

tatò me sukṛtaṃ karmakṛtama ātmaviśuddhaye gāvau hi kapile karītvā vatsale bahu dòhane

ते चॊञ्छ वृत्तये राजन मया समपवर्जिते यथाविधि यथाश्रद्धं तद अस्याहं पुनः परभॊ॥ 192.94 ॥

te còñcha vṛttaye rājana mayā samapavarjite yathāvidhi yathāśraddhaṃ tada asyāhaṃ punaḥ parabhò

इहाद्य वै गृहीत्वा तत परयच्छे दविगुणं फलम एकस्याः पुरुषव्याघ्र कः शुद्धः कॊ ऽतर दॊषवान॥ 192.95 ॥

ihādya vai gṛhītvā tata parayacche daviguṇaṃ phalama ekasyāḥ puruṣavyāghra kaḥ śuddhaḥ kò 'tara dòṣavāna

एवं विवदमानौ सवस तवाम इहाभ्यागतौ नृप कुरु धर्मम अधर्मं वा विनये नौ समाधय॥ 192.96 ॥

evaṃ vivadamānau savasa tavāma ihābhyāgatau nṛpa kuru dharmama adharmaṃ vā vinaye nau samādhaya

यदि नेच्छति मे दानं यथादत्तम अनेन वै भवान अत्र सथिरॊ भूत्वा मार्गे सथापयतु परभुः॥ 192.97 ॥

yadi necchati me dānaṃ yathādattama anena vai bhavāna atra sathirò bhūtvā mārge sathāpayatu parabhuḥ

[रा] दीयमानं न गृह्णासि ऋणं कस्मात तवम अद्य वै यथैव ते ऽभयनुज्ञातं तथा गृह्णीस्व माचिरम॥ 192.98 ॥

[rā] dīyamānaṃ na gṛhṇāsi ṛṇaṃ kasmāta tavama adya vai yathaiva te 'bhayanujñātaṃ tathā gṛhṇīsva mācirama

[विकृत] दीयताम इत्य अनेनॊक्तं ददानीति तथा मया नायं मे धारयत्य अत्र गम्यतां यत्र वाञ्छति॥ 192.99 ॥

[vikṛta] dīyatāma itya anenòktaṃ dadānīti tathā mayā nāyaṃ me dhārayatya atra gamyatāṃ yatra vāñchati

[रा] ददतॊ ऽसय न गृह्णासि विषमं परतिभाति मे दन्द्यॊ हि तवं मम मतॊ नास्त्य अत्र खलु संशयः॥ 192.100 ॥

[rā] dadatò 'saya na gṛhṇāsi viṣamaṃ paratibhāti me dandyò hi tavaṃ mama matò nāstya atra khalu saṃśayaḥ

[विकृत] मयास्य दत्तं राजर्षे गृह्णीयां तत कथं पुनः कामम अत्रापराधॊ मे दन्द्यम आज्ञापय परभॊ॥ 192.101 ॥

[vikṛta] mayāsya dattaṃ rājarṣe gṛhṇīyāṃ tata kathaṃ punaḥ kāmama atrāparādhò me dandyama ājñāpaya parabhò

[विरूप] दीयमानं यदि मया नेसिष्यसि कथं चन नियंस्यति तवा नृपतिर अयं धर्मानुशासकः॥ 192.102 ॥

[virūpa] dīyamānaṃ yadi mayā nesiṣyasi kathaṃ cana niyaṃsyati tavā nṛpatira ayaṃ dharmānuśāsakaḥ

[विकृत] सवं मया याचितेनेह दत्तं कथम इहाद्य तत गृह्णीयां गच्छतु भवान अभ्यनुज्ञां ददानि ते॥ 192.103 ॥

[vikṛta] savaṃ mayā yāciteneha dattaṃ kathama ihādya tata gṛhṇīyāṃ gacchatu bhavāna abhyanujñāṃ dadāni te

[बरा] शरुतम एतत तवया राजन्न अनयॊः कथितं दवयॊः परतिज्ञातं मया यत ते तद्गृहाणाविचारितम॥ 192.104 ॥

[barā] śarutama etata tavayā rājanna anayòḥ kathitaṃ davayòḥ paratijñātaṃ mayā yata te tadgṛhāṇāvicāritama

[रा] परस्तुतं सुमहत कार्यम आवयॊर गह्वरं यथा जापकस्य दृधी कारः कथम एतद भविष्यति॥ 192.105 ॥

[rā] parastutaṃ sumahata kāryama āvayòra gahvaraṃ yathā jāpakasya dṛdhī kāraḥ kathama etada bhaviṣyati

यदि तावन न गृह्णामि बराह्मणेनापवर्जितम कथं न लिप्येयम अहं दॊषेण महताद्य वै॥ 192.106 ॥

yadi tāvana na gṛhṇāmi barāhmaṇenāpavarjitama kathaṃ na lipyeyama ahaṃ dòṣeṇa mahatādya vai

[भी] तौ चॊवाच स राजर्षिः कृतकार्यौ गमिष्यथः नेदानीं माम इहासाद्य राजधर्मॊ भवेन मृषा॥ 192.107 ॥

[bhī] tau còvāca sa rājarṣiḥ kṛtakāryau gamiṣyathaḥ nedānīṃ māma ihāsādya rājadharmò bhavena mṛṣā

सवधर्मः परिपाल्यश च राज्ञाम एष विनिश्चयः विप्र धर्मश च सुगुरुर माम अनात्मानम आविशत॥ 192.108 ॥

savadharmaḥ paripālyaśa ca rājñāma eṣa viniścayaḥ vipra dharmaśa ca sugurura māma anātmānama āviśata

[बरा] गृहाण धारये ऽहं ते याचितं ते शरुतं मया न चेद गरहीष्यसे राजञ शपिष्ये तवां न संशयः॥ 192.109 ॥

[barā] gṛhāṇa dhāraye 'haṃ te yācitaṃ te śarutaṃ mayā na ceda garahīṣyase rājaña śapiṣye tavāṃ na saṃśayaḥ