Shanti Parva

यावत्यः सिकता राजन गङ्गायाः पुरुषर्षभ तावतीर एव गाः परादाद आमूर्तरयसॊ गयः॥ 29.111 ॥

yāvatyaḥ sikatā rājana gaṅgāyāḥ puruṣarṣabha tāvatīra eva gāḥ parādāda āmūrtarayasò gayaḥ

स चेन ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस तवया पुत्रात पुण्यतरश चैव मा पुत्रम अनुतप्यथाः॥ 29.112 ॥

sa cena mamāra sṛñjaya caturbhadratarasa tavayā putrāta puṇyataraśa caiva mā putrama anutapyathāḥ

रन्ति देवं च साङ्कृत्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय सम्यग आराध्य यः शक्रं वरं लेभे महायशाः॥ 29.113 ॥

ranti devaṃ ca sāṅkṛtyaṃ mṛtaṃ śuśruma sṛñjaya samyaga ārādhya yaḥ śakraṃ varaṃ lebhe mahāyaśāḥ

अन्नं च नॊ बहु भवेद अतिथींश च लभेमहि शरद्धा च नॊ मा वयगमन मा च याचिष्म कं चन॥ 29.114 ॥

annaṃ ca nò bahu bhaveda atithīṃśa ca labhemahi śaraddhā ca nò mā vayagamana mā ca yāciṣma kaṃ cana

उपातिष्ठन्त पशवः सवयं तं संशितव्रतम गराम्यारण्या महात्मानं रन्ति देवं यशस्विनम॥ 29.115 ॥

upātiṣṭhanta paśavaḥ savayaṃ taṃ saṃśitavratama garāmyāraṇyā mahātmānaṃ ranti devaṃ yaśasvinama

महानदी चर्म राशेर उत्क्लेदात सुस्रुवे यतः ततश चर्मण्वतीत्य एवं विख्याता सा महानदी॥ 29.116 ॥

mahānadī carma rāśera utkledāta susruve yataḥ tataśa carmaṇvatītya evaṃ vikhyātā sā mahānadī

बराह्मणैभ्यॊ ददौ निष्कान सदसि परतते नृपः तुभ्यं तुभ्यं निष्कम इति यत्राक्रॊशन्ति वै दविजाः सहस्रं तुभ्यम इत्य उक्त्वा बराह्मणान सम परपद्यते॥ 29.117 ॥

barāhmaṇaibhyò dadau niṣkāna sadasi paratate nṛpaḥ tubhyaṃ tubhyaṃ niṣkama iti yatrākròśanti vai davijāḥ sahasraṃ tubhyama itya uktvā barāhmaṇāna sama parapadyate

अन्वाहार्यॊपकरणं दरव्यॊपकरणं च यत घटाः सथाल्यः कटाहाश च पात्र्यश च पिठरा अपि न तत किं चिद असौवर्णं रन्ति देवस्य धीमतः॥ 29.118 ॥

anvāhāryòpakaraṇaṃ daravyòpakaraṇaṃ ca yata ghaṭāḥ sathālyaḥ kaṭāhāśa ca pātryaśa ca piṭharā api na tata kiṃ cida asauvarṇaṃ ranti devasya dhīmataḥ

साङ्कृते रन्ति देवस्य यां रात्रिम अवसद गृहे आलभ्यन्त शतं गावः सहस्राणि च विंशतिः॥ 29.119 ॥

sāṅkṛte ranti devasya yāṃ rātrima avasada gṛhe ālabhyanta śataṃ gāvaḥ sahasrāṇi ca viṃśatiḥ

तत्र सम सूदाः करॊशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डलाः सूपभूयिष्ठम अश्नीध्वं नाद्य मांसं यथा पुरा॥ 29.120 ॥

tatra sama sūdāḥ karòśanti sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ sūpabhūyiṣṭhama aśnīdhvaṃ nādya māṃsaṃ yathā purā

स चेन ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस तवया पुत्रात पुण्यतरश चैव मा पुत्रम अनुतप्यथाः॥ 29.121 ॥

sa cena mamāra sṛñjaya caturbhadratarasa tavayā putrāta puṇyataraśa caiva mā putrama anutapyathāḥ

सगरं च महात्मानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय ऐक्ष्वाकं पुरुषव्याघ्रम अति मानुषविक्रमम॥ 29.122 ॥

sagaraṃ ca mahātmānaṃ mṛtaṃ śuśruma sṛñjaya aikṣvākaṃ puruṣavyāghrama ati mānuṣavikramama

षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पृष्ठतॊ ऽनवयुः नक्षत्रराजं वर्षान्ते वयभ्रे जयॊतिर गणा इव॥ 29.123 ॥

ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi yaṃ yāntaṃ pṛṣṭhatò 'navayuḥ nakṣatrarājaṃ varṣānte vayabhre jayòtira gaṇā iva

एकछत्रा मही यस्य परणता हय अभवत पुरा यॊ ऽशवमेध सहस्रेण तर्पयाम आस देवताः॥ 29.124 ॥

ekachatrā mahī yasya paraṇatā haya abhavata purā yò 'śavamedha sahasreṇa tarpayāma āsa devatāḥ

यः परादात काञ्चनस्तम्भं परासादं सर्वकाञ्चनम पूर्णं पद्मदलाक्षीणां सत्रीणां शयनसंकुलम॥ 29.125 ॥

yaḥ parādāta kāñcanastambhaṃ parāsādaṃ sarvakāñcanama pūrṇaṃ padmadalākṣīṇāṃ satrīṇāṃ śayanasaṃkulama

दविजातिभ्यॊ ऽनुरूपैभ्यः कामान उच्चावचांस तथा यस्यादेशेन तद वित्तं वयभजन्त दविजातयः॥ 29.126 ॥

davijātibhyò 'nurūpaibhyaḥ kāmāna uccāvacāṃsa tathā yasyādeśena tada vittaṃ vayabhajanta davijātayaḥ

खानयाम आस यः कॊपात पृथिवीं सागराङ्किताम यस्य नाम्ना समुद्रश च सागरत्वम उपागतः॥ 29.127 ॥

khānayāma āsa yaḥ kòpāta pṛthivīṃ sāgarāṅkitāma yasya nāmnā samudraśa ca sāgaratvama upāgataḥ

स चेन ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस तवया पुत्रात पुण्यतरश चैव मा पुत्रम अनुतप्यथाः॥ 29.128 ॥

sa cena mamāra sṛñjaya caturbhadratarasa tavayā putrāta puṇyataraśa caiva mā putrama anutapyathāḥ

राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय यम अभ्यषिञ्चन संभूय महारण्ये महर्षयः॥ 29.129 ॥

rājānaṃ ca pṛthuṃ vainyaṃ mṛtaṃ śuśruma sṛñjaya yama abhyaṣiñcana saṃbhūya mahāraṇye maharṣayaḥ

परथयिष्यति वै लॊकान पृथुर इत्य एव शब्दितः कषताच च नस तरायतीति स तस्मात कषत्रियः समृतः॥ 29.130 ॥

parathayiṣyati vai lòkāna pṛthura itya eva śabditaḥ kaṣatāca ca nasa tarāyatīti sa tasmāta kaṣatriyaḥ samṛtaḥ

पृथुं वैन्यं परजा दृष्ट्वा रक्ताः समेति यद अब्रुवन ततॊ राजेति नामास्य अनुरागाद अजायत॥ 29.131 ॥

pṛthuṃ vainyaṃ parajā dṛṣṭvā raktāḥ sameti yada abruvana tatò rājeti nāmāsya anurāgāda ajāyata

अकृष्टपच्या पृथिवी पुटके पुटके मधु सर्वा दरॊण दुघा गावॊ वैन्यस्यासन परशासतः॥ 29.132 ॥

akṛṣṭapacyā pṛthivī puṭake puṭake madhu sarvā daròṇa dughā gāvò vainyasyāsana paraśāsataḥ

अरॊगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतॊभयाः यथाभिकामम अवसन कषेत्रेषु च गृहेषु च॥ 29.133 ॥

arògāḥ sarvasiddhārthā manuṣyā akutòbhayāḥ yathābhikāmama avasana kaṣetreṣu ca gṛheṣu ca

आपः संस्तम्भिरे यस्य समुद्रस्य यियासतः सरितश चानुदीर्यन्त धवजसङ्गश च नाभवत॥ 29.134 ॥

āpaḥ saṃstambhire yasya samudrasya yiyāsataḥ saritaśa cānudīryanta dhavajasaṅgaśa ca nābhavata

हैरण्यांस तरिनलॊत्सेधान पर्वतान एकविंशतिम बराह्मणैभ्यॊ ददौ राजा यॊ ऽशवमेधे महामखे॥ 29.135 ॥

hairaṇyāṃsa tarinalòtsedhāna parvatāna ekaviṃśatima barāhmaṇaibhyò dadau rājā yò 'śavamedhe mahāmakhe

स चेन ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस तवया पुत्रात पुण्यतरश चैव मा पुत्रम अनुतप्यथाः॥ 29.136 ॥

sa cena mamāra sṛñjaya caturbhadratarasa tavayā putrāta puṇyataraśa caiva mā putrama anutapyathāḥ

किं वै तूष्णीं धयायसि सृञ्जय तवं; न मे राजन वाचम इमां शृणॊषि न चेन मॊघं विप्रलप्तं मयेदं; पथ्यं मुमूर्षॊर इव सम्यग उक्तम॥ 29.137 ॥

kiṃ vai tūṣṇīṃ dhayāyasi sṛñjaya tavaṃ; na me rājana vācama imāṃ śṛṇòṣi na cena mòghaṃ vipralaptaṃ mayedaṃ; pathyaṃ mumūrṣòra iva samyaga uktama

[सृन्जय] शृणॊमि ते नारद वाचम एतां; विचित्रार्थां सरजम इव पुण्यगन्धाम राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां; कीर्त्या युक्तां शॊकनिर्णाशनार्थम॥ 29.138 ॥

[sṛnjaya] śṛṇòmi te nārada vācama etāṃ; vicitrārthāṃ sarajama iva puṇyagandhāma rājarṣīṇāṃ puṇyakṛtāṃ mahātmanāṃ; kīrtyā yuktāṃ śòkanirṇāśanārthama

न ते मॊघं विप्रलप्तं महर्षे; दृष्ट्वैव तवां नारदाहं वि शॊकः शुश्रूषे ते वचनं बरह्मवादिन; न ते तृप्याम्य अमृतस्येव पानात॥ 29.139 ॥

na te mòghaṃ vipralaptaṃ maharṣe; dṛṣṭvaiva tavāṃ nāradāhaṃ vi śòkaḥ śuśrūṣe te vacanaṃ barahmavādina; na te tṛpyāmya amṛtasyeva pānāta

अमॊघदर्शिन मम चेत परसादं; सुताघ दग्धस्य विभॊ परकुर्याः मृतस्य संजीवनम अद्य मे सयात; तव परसादात सुत संगमश च॥ 29.140 ॥

amòghadarśina mama ceta parasādaṃ; sutāgha dagdhasya vibhò parakuryāḥ mṛtasya saṃjīvanama adya me sayāta; tava parasādāta suta saṃgamaśa ca

[नारद] यस ते पुत्रॊ दयितॊ ऽयं वियातः; सवर्णष्ठीवी यम अदात पर्वतस ते पुनस ते तं पुत्रम अहं ददामि; हिरण्यनाभं वर्षसहस्रिणं च॥ 29.141 ॥

[nārada] yasa te putrò dayitò 'yaṃ viyātaḥ; savarṇaṣṭhīvī yama adāta parvatasa te punasa te taṃ putrama ahaṃ dadāmi; hiraṇyanābhaṃ varṣasahasriṇaṃ ca