अध्याय 8
श्लोक 9.0
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| śrīgaṇeśāya namaḥ
हिन्दी अर्थ
पुत्रके उत्तम भक्ति प्रभावको देखा
English
Sec P. io 8 j note.
अध्याय 8
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| śrīgaṇeśāya namaḥ
हिन्दी अर्थ
पुत्रके उत्तम भक्ति प्रभावको देखा
English
Sec P. io 8 j note.
अध्याय 8
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ
हिन्दी अर्थ
यह सब देखकर परमानन्दसागरमें डूब गया
English
Sec P. io 8 j note.
अध्याय 8
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.९. नवमोऽध्यायः ।चाण्डालीसद्गतिवर्णनम् ।ऋषय ऊचुः ।सूत सूत महाभाग धन्यस्त्वं शैवसत्तमः ।चाण्डाली का समाख्याता तत्कथां कथय प्रभो
śrīśivamahāpurāṇam || caturthī koṭirudrasaṃhitā 4.9. navamo'dhyāyaḥ | cāṇḍālīsadgativarṇanam | ṛṣaya ūcuḥ | sūta sūta mahābhāga dhanyastvaṃ śaivasattamaḥ | cāṇḍālī kā samākhyātā tatkathāṃ kathaya prabho
हिन्दी अर्थ
और एकत्रित हो आपसमें कहने लगे
English
"You are acting pervertedly. This violates the Vcdic path. Hence let your penis fall on the ground."
अध्याय 8
सूत उवाच ।द्विजाः शृणुत सद्भक्त्या तां कथां परमाद्भुताम् ।शिवप्रभावसम्मिश्रां शृण्वतां भक्तिवर्धिनीम्
sūta uvāca | dvijāḥ śṛṇuta sadbhaktyā tāṃ kathāṃ paramādbhutām | śivaprabhāvasammiśrāṃ śṛṇvatāṃ bhaktivardhinīm
हिन्दी अर्थ
शिवाचारका उपदेश दिया
English
Thus urged, the sages bowed to Brahma and said—*'0 Brahma, what shall be done by us? Please guide us in that task."
अध्याय 8
चाण्डाली सा पूर्वभवेऽभवद् ब्राह्मणकन्यका ।सौमिनी नाम चन्द्रास्या सर्वलक्षणसंयुता
cāṇḍālī sā pūrvabhave'bhavad brāhmaṇakanyakā | sauminī nāma candrāsyā sarvalakṣaṇasaṃyutā
हिन्दी अर्थ
सोचकर वह शिवजीकी शरणमें गया
English
The pedestal shaped as the vagina and the phallus fixed therein are symbolical of the eternal creative forces personified as SivS and iSiva.
अध्याय 8
अथ सा समये कन्या युवतिः सौमिनी द्विजाः ।पित्रा दत्ता च कस्मैचिद्विधिना द्विजसूनवे
atha sā samaye kanyā yuvatiḥ sauminī dvijāḥ | pitrā dattā ca kasmaicidvidhinā dvijasūnave
हिन्दी अर्थ
नामक अठारहवाँ अध्याय पूर्ण हुआ
English
Here everything will flourish in plenty conferring supreme happiness and bliss. Hereafter it will bestow final liberatiovi. No doubt need be entertained in this respect.
अध्याय 8
सा भर्तारमनुप्राप्य किञ्चित्कालं शुभव्रता ।रेमे तेन द्विजश्रेष्ठा नवयौवनशालिनी
sā bhartāramanuprāpya kiñcitkālaṃ śubhavratā | reme tena dvijaśreṣṭhā navayauvanaśālinī
हिन्दी अर्थ
लिंगमें विराजमान हो जाते हैं
English
O brahmins, it has been narrated to you how Siva came to be worshipped in the three worlds in the form of a phallic image. What else do you wish to hear?
अध्याय 8
अथ तस्याः पतिर्विप्रस्तरुणः सुरुजार्दितः ।सौमिन्याः कालयोगात्तु पञ्चत्वमगमद् द्विजाः
atha tasyāḥ patirviprastaruṇaḥ surujārditaḥ | sauminyāḥ kālayogāttu pañcatvamagamad dvijāḥ
हिन्दी अर्थ
महेश्वर सदाशिव ज्योतिरूपसे विराजमान हो गये
English
O holy lord, please narrate the glory of the phallic image known as AndhakeSvara. Similarly it behoves you to mention the glory of other phallic images willingly.
अध्याय 8
मृते भर्तरि सा नारी दुःखितातिविषण्णधीः ।किञ्चित्कालं शुभाचारा सुशीलोवास सद्मनि
mṛte bhartari sā nārī duḥkhitātiviṣaṇṇadhīḥ | kiñcitkālaṃ śubhācārā suśīlovāsa sadmani
हिन्दी अर्थ
अपने भक्तोंका मनोरथ पूर्ण करनेवाले हैं
English
Formerly the Asura Andhaka resorted to the deep ditch of the ocean and kept the three worlds under his con¬ trol. He harrassed the gods.
अध्याय 8
ततः सा मन्मथाविष्टहृदया विधवापि च ।युवावस्थाविशेषेण बभूव व्यभिचारिणी
tataḥ sā manmathāviṣṭahṛdayā vidhavāpi ca | yuvāvasthāviśeṣeṇa babhūva vyabhicāriṇī
हिन्दी अर्थ
भगवान् शंकरकी नित्य पूजा को जाती है
English
He used to come out of the ditch and harrass the people. Then he of great exploit re-entered the ditch.
अध्याय 8
तज्ज्ञात्वा गोत्रिणस्तस्या दुष्कर्म कुलदूषणम् ।समेतास्तत्यजुर्दूरं नीत्वा तां सकचग्रहाम्
tajjñātvā gotriṇastasyā duṣkarma kuladūṣaṇam | sametāstatyajurdūraṃ nītvā tāṃ sakacagrahām
हिन्दी अर्थ
पीकर मनुष्य पुनर्जन्म नहीं पाता है
English
O great sages, the gods were grief-stricken. Implor¬ ing Siva again and again, they mentioned their miseries to him.
अध्याय 8
कश्चिच्छूद्रवरस्तां वै विचरन्तीं निजेच्छया ।दृष्ट्वा वने स्त्रियं चक्रे निनाय स्वगृहं ततः
kaścicchūdravarastāṃ vai vicarantīṃ nijecchayā | dṛṣṭvā vane striyaṃ cakre nināya svagṛhaṃ tataḥ
हिन्दी अर्थ
हाथोंसे अस्त्र-शस्त्रोंका त्याग कर दिया
English
When they said thus, the penis of that Avadhuta, who was Siva of wonderful form, fell down instantly,
अध्याय 8
अथ सा पिशिताहारा नित्यमापीतवारुणी ।अजीजनत्सुतां तेन शूद्रेण सुरतप्रिया
atha sā piśitāhārā nityamāpītavāruṇī | ajījanatsutāṃ tena śūdreṇa suratapriyā
हिन्दी अर्थ
उसके भाग्यकी प्रशंसा करने लगे
English
That penis burnt everything in front; wherever it went it began to burn everything there.
अध्याय 8
कदाचिद्भर्तरि क्वापि याते पीतसुराथ सा ।इयेष पिशिताहारं सौमिनी व्यभिचारिणी
kadācidbhartari kvāpi yāte pītasurātha sā | iyeṣa piśitāhāraṃ sauminī vyabhicāriṇī
हिन्दी अर्थ
उनकी अगाध श्रद्धा हो गयी
English
It went to Patala; it went to heaven; it went all over the earth; it never remained steady anywhere.
अध्याय 8
ततो मेषेषु बद्धेषु गोभिः सह बहिर्व्रजे ।निशामुखे तमोऽन्धे हि खड्गमादाय सा ययौ
tato meṣeṣu baddheṣu gobhiḥ saha bahirvraje | niśāmukhe tamo'ndhe hi khaḍgamādāya sā yayau
हिन्दी अर्थ
हनुमानजी वहाँ प्रकट हुए
English
All the worlds and the people were distressed. The sages became grief-stricken. Whether gods or sages no one had any peace or joy.
अध्याय 8
अविमृश्य मदावेशान्मेषबुद्ध्यामिषप्रिया ।एकं जघान गोवत्सं क्रोशन्तमतिदुर्भगा
avimṛśya madāveśānmeṣabuddhyāmiṣapriyā | ekaṃ jaghāna govatsaṃ krośantamatidurbhagā
हिन्दी अर्थ
समन्वित हो उन्हें प्रणाम करने लगे
English
All the gods and sages who did not recognize Siva became sad. They assembled together and hastened to Brahma and sought refuge in him.
अध्याय 8
हतं तं गृहमानीय ज्ञात्वा गोवत्समङ्गना ।भीता शिव शिवेत्याह केनचित्पुण्यकर्मणा
hataṃ taṃ gṛhamānīya jñātvā govatsamaṅganā | bhītā śiva śivetyāha kenacitpuṇyakarmaṇā
हिन्दी अर्थ
ओर देख करके यह कहने लगे--
English
O brahmins, after going there, they bowed to and eulogised Brahma. They narrated what had happened to Brahma the Creator.
अध्याय 8
सा मुहूर्तं शिवं ध्यात्वामिषभोजनलालसा ।छित्त्वा तमेव गोवत्सं चकाराहारमीप्सितम्
sā muhūrtaṃ śivaṃ dhyātvāmiṣabhojanalālasā | chittvā tameva govatsaṃ cakārāhāramīpsitam
हिन्दी अर्थ
शिवका पूजनकर उन्हें प्राप्त कर लिया
English
O brahmins, you though wise do such despicable things. Then why complain against the ignorant who act likewise?
अध्याय 8
एवं बहुतिथे काले गते सा सौमिनी द्विजाः ।कालस्य वशमापन्ना जगाम यमसङ्क्षयम्
evaṃ bahutithe kāle gate sā sauminī dvijāḥ | kālasya vaśamāpannā jagāma yamasaṅkṣayam
हिन्दी अर्थ
भोगकर अन्तमें मोक्ष प्राप्त करेगा
English
Who can wish for happiness after offending and antagonising Siva thus? If a person does not welcome and serve a guest at midday, his virtue is taken away by the guest who in return deposits his sin in him. What then of Siva himself as a guest?
अध्याय 8
यमोऽपि धर्ममालोक्य तस्याः कर्म च पौर्विकम् ।निवर्त्य निरयावासाच्चक्रे चाण्डालजातिकाम्
yamo'pi dharmamālokya tasyāḥ karma ca paurvikam | nivartya nirayāvāsāccakre cāṇḍālajātikām
हिन्दी अर्थ
नामसे साक्षात् नारायण ही अवतीर्ण होंगे
English
As long as the penis does not become stationary there cannot be anything good in the three worlds. I am telling you the truth.
अध्याय 8
साथ भ्रष्टा यमपुराच्चाण्डालीगर्भमाश्रिता ।ततो बभूव जन्मान्धा प्रशान्ताङ्गारमेचका
sātha bhraṣṭā yamapurāccāṇḍālīgarbhamāśritā | tato babhūva janmāndhā praśāntāṅgāramecakā
हिन्दी अर्थ
' श्रीकर' नामसे महती लोकप्रसिद्धि प्राप्त करेगा
English
O sages, you must do such things as will make the penis of 8iva steady. Please ponder over this in your minds.
अध्याय 8
जन्मान्धा साथ बाल्येऽपि विध्वस्तपितृमातृका ।ऊढा न केनचिद्दुष्टा महाकुष्ठरुजार्दिता
janmāndhā sātha bālye'pi vidhvastapitṛmātṛkā | ūḍhā na kenacidduṣṭā mahākuṣṭharujārditā
हिन्दी अर्थ
लेकर अपने-अपने स्थानको चले गये
English
When the great sages asked him thus, Brahma, the grandfather of the worlds, spoke to them.
अध्याय 8
ततः क्षुधार्दिता दीना यष्टिपाणिर्गतेक्षणा ।चाण्डालोच्छिष्टपिण्डेन जठराग्निमतर्पयत्
tataḥ kṣudhārditā dīnā yaṣṭipāṇirgatekṣaṇā | cāṇḍālocchiṣṭapiṇḍena jaṭharāgnimatarpayat
हिन्दी अर्थ
आख्यानं कथित स्वर्ग्य शिवभक्तिविवर्धनम्॥ ७८ आख्यानका वर्णन किया
English
Let the gods propitiate goddess Parvati and pray. If she can assume the form of the vaginal passage that penis will become steady-
अध्याय 8
एवं कृच्छ्रेण महता नीत्वा स्वविपुलं वयः ।जरया ग्रस्तसर्वाङ्गी दुःखमाप दुरत्ययम्
evaṃ kṛcchreṇa mahatā nītvā svavipulaṃ vayaḥ | jarayā grastasarvāṅgī duḥkhamāpa duratyayam
हिन्दी अर्थ
इति श्रीशिवमहाएुराणे चतुर्थ्या कोटिरखसंहितायां महाकालज्योविर्लिंगमाहात्य्यवर्णन॑ नाम सप्तदशो5 ध्याय:
English
O excellent sages, listen. I shall tell you the mode of procedure. Act accordingly with love and devotion. She will be thus pleased.
अध्याय 8
कदाचित्साथ चाण्डाली गोकर्णं तं महाजनान् ।आयास्यन्त्यां शिवतिथौ गच्छतो बुबुधेऽध्वगान्
kadācitsātha cāṇḍālī gokarṇaṃ taṃ mahājanān | āyāsyantyāṃ śivatithau gacchato bubudhe'dhvagān
हिन्दी अर्थ
नामक सत्रहवाँ अध्याय पूर्ण हुआ
English
Make an eight-petalled mystic diagram of lotus and place a pot over it. Water from holy centres shall be poured into the pot along with the sprouts of Durva and barley.
अध्याय 8
अथासावपि चाण्डाली वसनाशनतृष्णया ।महाजनान् याचयितुं सञ्चचार शनैः शनैः
athāsāvapi cāṇḍālī vasanāśanatṛṣṇayā | mahājanān yācayituṃ sañcacāra śanaiḥ śanaiḥ
हिन्दी अर्थ
महाकालाख्यलिंगस्थ निजभक्तसुरक्षिण:॥ १ ज्योतिर्लिगकी अद्भुत कथा सुनायी
English
The pot shall be invoked with Vedic mantras. It shall be worshipped according to the Vedic rituals after remembering Siva.
अध्याय 8
गत्वा तत्राथ चाण्डाली प्रार्थयन्ती महाजनान् ।यत्र तत्र चचारासौ दीनवाक्प्रसृताञ्जलिः
gatvā tatrātha cāṇḍālī prārthayantī mahājanān | yatra tatra cacārāsau dīnavākprasṛtāñjaliḥ
हिन्दी अर्थ
चतुर्थ ज्योतिर्लिगका वर्णन कीजिये
English
The penis shall be drenched with that water, O great sges. When the sprinkling is made with Satarudriya mantras it will become stable.
अध्याय 8
एवमभ्यर्थयन्त्यास्तु चाण्डाल्याः प्रसृताञ्जलौ ।एकः पुण्यतमः पान्थः प्राक्षिपद्विल्वमञ्जरीम्
evamabhyarthayantyāstu cāṇḍālyāḥ prasṛtāñjalau | ekaḥ puṇyatamaḥ pānthaḥ prākṣipadvilvamañjarīm
हिन्दी अर्थ
रहा हूँ, आपलोग सुनिये
English
Parvati in the form of the Vaginal passage and an auspicious arrow shall form as the pedestal wherein the phallus shall be installed in accompaniment of the Vedic mantras.'*®
अध्याय 8
तामञ्जलौ निपतितां सा विमृश्य पुनः पुनः ।अभक्ष्यमिति मत्वाथ दूरे प्राक्षिपदातुरा
tāmañjalau nipatitāṃ sā vimṛśya punaḥ punaḥ | abhakṣyamiti matvātha dūre prākṣipadāturā
हिन्दी अर्थ
इति भाव समास्थाय संस्थितो नारदाग्रत:॥ ६ नारदजीके समक्ष खड़ा हो गया
English
Lord Siva shall be propitiated with the offerings of sweet scents, sandal paste, fragrant flowers, incense and other things as well as by food offerings and other forms of worship.
अध्याय 8
तस्याः कराद्विनिर्मुक्ता रात्रौ सा बिल्वमञ्जरी ।पपात कस्यचिद्दिष्ट्या शिवलिङ्गस्य मस्तके
tasyāḥ karādvinirmuktā rātrau sā bilvamañjarī | papāta kasyaciddiṣṭyā śivaliṅgasya mastake
हिन्दी अर्थ
स्थिर रहे; तब विन्ध्यने यह कहा--
English
With prostrations, holy hymns, musical instruments and songs he shall be propitiated further. Svastyayana mantras shall be repeated and the devotees shall proclaim the victory of the lord.
अध्याय 8
सैवं शिवचतुर्दश्यां रात्रौ पान्थजनान् मुहुः ।याचमानापि यत्किञ्चिन्न लेभे दैवयोगतः
saivaṃ śivacaturdaśyāṃ rātrau pānthajanān muhuḥ | yācamānāpi yatkiñcinna lebhe daivayogataḥ
हिन्दी अर्थ
निवास नहीं करते
English
The following prayer shall be recited—"O lord of
अध्याय 8
एवं शिवचतुर्दश्या व्रतं जातं च निर्मलम् ।अज्ञानतो जागरणं परमानन्ददायकम्
evaṃ śivacaturdaśyā vrataṃ jātaṃ ca nirmalam | ajñānato jāgaraṇaṃ paramānandadāyakam
हिन्दी अर्थ
किंचिन्मात्र विचलित नहीं हुआ
English
You are the beginning of the universe, the origin
अध्याय 8
ततः प्रभाते सा नारी शोकेन महतावृता ।शनैर्निववृते दीना स्वदेशायैव केवलम्
tataḥ prabhāte sā nārī śokena mahatāvṛtā | śanairnivavṛte dīnā svadeśāyaiva kevalam
हिन्दी अर्थ
हूँ; मैं भक्तोंका मनोरथ पूर्ण करनेवाला हूँ
English
O brahmins, thus advised, the gods bow"d to Brahma and then sought refuge in iSiva with a desire for the happiness of the worlds.
अध्याय 8
श्रान्ता चिरोपवासेन निपतन्ती पदे पदे ।अतीत्य तावतीं भूमिं निपपात विचेतना
śrāntā ciropavāsena nipatantī pade pade | atītya tāvatīṃ bhūmiṃ nipapāta vicetanā
हिन्दी अर्थ
सहैव भक्तवत्सल हैं
English
When worshipped with great devotion and im¬
अध्याय 8
अथ सा शम्भुकृपया जगाम परमं पदम् ।आरुह्य सुविमानं च नीतं शिवगणैर्द्रुतम्
atha sā śambhukṛpayā jagāma paramaṃ padam | āruhya suvimānaṃ ca nītaṃ śivagaṇairdrutam
हिन्दी अर्थ
दूसरोंको पीड़ा न पहुँचे
English
O gods, O sages, you listen to my words with reverence. If my penis is supported in a vaginal passage there will be happiness.
अध्याय 8
आदौ यदेषा शिवनाम नारी प्रमादतो वाप्यसती जगाद ।तेनेह भूयः सुकृतेन विप्रा महाबलस्थानमवाप दिव्यम्
ādau yadeṣā śivanāma nārī pramādato vāpyasatī jagāda | teneha bhūyaḥ sukṛtena viprā mahābalasthānamavāpa divyam
हिन्दी अर्थ
हे प्रभो! आप यहीं स्थित रहें
English
Except Parvati, no other woman can hold my penis. Held by her my penis will immediately become quiet.
अध्याय 8
श्रीगोकर्णे शिवतिथावुपोष्य शिवमस्तके ।कृत्वा जागरणं सा हि चक्रे बिल्वार्चनं निशि
śrīgokarṇe śivatithāvupoṣya śivamastake | kṛtvā jāgaraṇaṃ sā hi cakre bilvārcanaṃ niśi
हिन्दी अर्थ
लोककल्याणके लिये प्रेमपूर्वक वैसा ही किया
English
O great sages, on hearing those words the delighted sages and the gods took Brahma with them and prayed to Parvatl.
अध्याय 8
अकामतः कृतस्यास्य पुण्यस्यैव च तत्फलम् ।भुनक्त्यद्यापि सा चैव महाबलप्रसादतः
akāmataḥ kṛtasyāsya puṇyasyaiva ca tatphalam | bhunaktyadyāpi sā caiva mahābalaprasādataḥ
हिन्दी अर्थ
और मुक्ति देनेवाले हैं
English
After propitiating Parvati and the bull-bannered lord and performing the rites mentioned before, the excellent penis became static.
अध्याय 8
एवंविधं महालिङ्गं शङ्करस्य महाबलम् ।सर्वपापहरं सद्यः परमानन्ददायकम्
evaṃvidhaṃ mahāliṅgaṃ śaṅkarasya mahābalam | sarvapāpaharaṃ sadyaḥ paramānandadāyakam
हिन्दी अर्थ
है; इसमें संशय नहीं है
English
The gods and the sages propitiated Parvati and Siva by the mode of procedure laid down in the Vedas for the sake of virtue.
अध्याय 8
एवं वः कथितं विप्रा माहात्म्यं परमं मया ।महाबलाभिधानस्य शिवलिङ्गवरस्य हि
evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā māhātmyaṃ paramaṃ mayā | mahābalābhidhānasya śivaliṅgavarasya hi
हिन्दी अर्थ
अतः पर्र प्रवक्ष्यामि केदारं लिंगमुत्तमम्॥ २७ करूँगा
English
Brahma, Visnu and oiher gods, sages and the three worlds including the mobile and immobile beings worshipped l§iva particularly.
अध्याय 8
अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं तस्य चाद्भुतम् ।श्रुतमात्रेण येनाशु शिवे भक्तिः प्रजायते
athānyadapi vakṣyāmi māhātmyaṃ tasya cādbhutam | śrutamātreṇa yenāśu śive bhaktiḥ prajāyate
हिन्दी अर्थ
ज्ति श्रीजिवमहापुराणे चतुर्थ्या कोटिर्रसंहितायायोंकारेश्वरज्योतिलिंगमाहात्य्यवर्णनं नामाष्टादशो5 ध्याय:
English
Siva became delighted and so also Parvati, the mother of the universe. That phallus was held by her in that form then.
अध्याय 8
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| śrīgaṇeśāya namaḥ
हिन्दी अर्थ
क्म न. कर लेता है
English
I shall slay that Asura Andhaka, the murderer of the gods. O gods, proceed with the army. I too sh&Il come along with the Gaas.
अध्याय 8
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ
हिन्दी अर्थ
दा वतलात्य कया उतरा आपलोग आदरपूर्वक सुनिये; मैं कह रहा हूँ
English
I shall slay that Asura Andhaka, the murderer of the gods. O gods, proceed with the army. I too sh&Il come along with the Gaas.
अध्याय 8
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.१०. दशमोऽध्यायः ।महाबलाह्वशिवलिङ्गमाहात्म्यवर्णनम् ।सूत उवाच ।श्रीमतीक्ष्वाकुवंशे हि राजा परमधार्मिकः ।आसीन्मित्रसहो नाम श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्
śrīśivamahāpurāṇam || caturthī koṭirudrasaṃhitā 4.10. daśamo'dhyāyaḥ | mahābalāhvaśivaliṅgamāhātmyavarṇanam | sūta uvāca | śrīmatīkṣvākuvaṃśe hi rājā paramadhārmikaḥ | āsīnmitrasaho nāma śreṣṭhaḥ sarvadhanuṣmatām
हिन्दी अर्थ
नामका एक बड़ा बलवान राक्षस हुआ था
English
Attacked and tormented by the gods, the Asura returned to the ditch when he was pierced through with the trident by Siva, the supreme soul.
अध्याय 8
स राजानुचितं शापं विज्ञाय क्रोधमूर्छितः ।जलाञ्जलिं समादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः
sa rājānucitaṃ śāpaṃ vijñāya krodhamūrchitaḥ | jalāñjaliṃ samādāya guruṃ śaptuṃ samudyataḥ
हिन्दी अर्थ
अपनी माता कर्कटीसे पूछा--
English
Attacked and tormented by the gods, the Asura returned to the ditch when he was pierced through with the trident by Siva, the supreme soul.
अध्याय 8
तस्य राज्ञः सुधर्मिष्ठा मदयन्ती प्रिया शुभा ।दमयन्ती नलस्येव बभूव विदिता सती
tasya rājñaḥ sudharmiṣṭhā madayantī priyā śubhā | damayantī nalasyeva babhūva viditā satī
हिन्दी अर्थ
माताको प्रणामकर कहा--
English
While leaving home, Dadhici, the excellent devotee, had already instructed his son, "Be devoted to Siva."
अध्याय 8
स एकदा हि मृगयास्नेही मित्रसहो नृपः ।महद्बलेन संयुक्तो जगाम गहनं वनम्
sa ekadā hi mṛgayāsnehī mitrasaho nṛpaḥ | mahadbalena saṃyukto jagāma gahanaṃ vanam
हिन्दी अर्थ
लिंगके आगे गहन ध्यान करना प्रारम्भ किया
English
Then realising that lord l3iva the bull-bannered deity was delighted, she bowed to him herself and placed the son on his lap.
अध्याय 8
अभिसृत्य स राजेन्द्रो गौतमं विमलाशयम् ।तद्दर्शनाप्तकिञ्चित्कः प्रणनाम मुहुर्मुहुः
abhisṛtya sa rājendro gautamaṃ vimalāśayam | taddarśanāptakiñcitkaḥ praṇanāma muhurmuhuḥ
हिन्दी अर्थ
गृहीत्वा करवालं च जगाम नृपतिं प्रति॥ ४ राजाके समीप गया
English
Then realising that lord l3iva the bull-bannered deity was delighted, she bowed to him herself and placed the son on his lap.
अध्याय 8
विहरंस्तत्र स नृपः कमठाह्वं निशाचरम् ।निजघान महादुष्टं साधुपीडाकरं खलम्
viharaṃstatra sa nṛpaḥ kamaṭhāhvaṃ niśācaram | nijaghāna mahāduṣṭaṃ sādhupīḍākaraṃ khalam
हिन्दी अर्थ
हो, उसमें तुम समर्थ कहाँसे हुए हो ?
English
After keeping Sudarsana as her son with herself she granted boons to his sons and blessed them in several ways.
अध्याय 8
अथ तस्यानुजः पापी जयेयं छद्मनैव तम् ।मत्वा जगाम नृपतेरन्तिकं छद्मकारकः
atha tasyānujaḥ pāpī jayeyaṃ chadmanaiva tam | matvā jagāma nṛpaterantikaṃ chadmakārakaḥ
हिन्दी अर्थ
और सारा जगत् स्वस्थ हो गया
English
O great sage, the king adopted the procedure accordingly. The Prajapatya rite was performed every day in accordance with the rules of Siva-worship.
अध्याय 8
तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् ।चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः
taṃ vinamrākṛtiṃ dṛṣṭvā bhṛtyatāṃ kartumāgatam | cakre mahānasādhyakṣamajñānātsa mahīpatiḥ
हिन्दी अर्थ
है, जो उन औषधियोंसे न होता हो
English
On seeing it there, the learned men were asked by the king. The brahmins are at their feast. Why is the banner not flying?
अध्याय 8
अथ तस्मिन्वने राजा कियत्कालं विहृत्य सः ।निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीमाययौ मुदा
atha tasminvane rājā kiyatkālaṃ vihṛtya saḥ | nivṛtto mṛgayāṃ hitvā svapurīmāyayau mudā
हिन्दी अर्थ
तत्रैवास्थितवान्द्रीत्या स्वतन्त्रो भक्तवत्सल:॥ ५४ शिवजी प्रेमपूर्वक वहींपर स्थित हो गये
English
How did it fall down? O brahmins, tell me the truth. Thus asked the brahmins, the excellent scholars, said.
अध्याय 8
पितुः क्षयाहे सम्प्राप्ते निमन्त्र्य स्वगुरुं नृपः ।वसिष्ठं गृहमानिन्ये भोजयामास भक्तितः
pituḥ kṣayāhe samprāpte nimantrya svaguruṃ nṛpaḥ | vasiṣṭhaṃ gṛhamāninye bhojayāmāsa bhaktitaḥ
हिन्दी अर्थ
उप्तके माहात्यका वर्णन नायक इक्कीसवाँ अध्याय पूर्ण हुआ
English
"O great king, while feasting the brahmins
अध्याय 8
रक्षसा सूदरूपेण सम्मिश्रितनरामिषम् ।शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्
rakṣasā sūdarūpeṇa sammiśritanarāmiṣam | śākāmiṣaṃ puraḥ kṣiptaṃ dṛṣṭvā gururathābravīt
हिन्दी अर्थ
कहाँ स्थित होकर तप करें ?
English
On hearing it, the king and the people were surprised. They praised them.
अध्याय 8
गुरुरुवाच ।धिक् त्वां नरामिषं राजंस्त्वयैतच्छद्मकारिणा ।खलेनोपहृतं मह्यं ततो रक्षो भविष्यसि
gururuvāca | dhik tvāṃ narāmiṣaṃ rājaṃstvayaitacchadmakāriṇā | khalenopahṛtaṃ mahyaṃ tato rakṣo bhaviṣyasi
हिन्दी अर्थ
साथ सह्य पर्वतपर निवास करता था
English
The Asuras and the gods fought a terrible battle. By the blessings of Siva, the gods became very strong.
अध्याय 8
रक्षःकृतं च विज्ञाय तदैवं स गुरुस्तदा ।पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्
rakṣaḥkṛtaṃ ca vijñāya tadaivaṃ sa gurustadā | punarvimṛśya taṃ śāpaṃ cakāra dvādaśābdikam
हिन्दी अर्थ
ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्व यथार्थ त्वं बदाधुना॥ ८ ठीक-ठीक बताओ
English
Remaining there he meditated on Siva and prayed —*'On seeing you at the hour of death, one becomes identi> cal with you instantaneously.*'
अध्याय 8
तदा च तत्प्रिया साध्वी मदयन्ती सुधर्मिणी ।पतित्वा पादयोस्तस्य शापं तं हि न्यवारयत्
tadā ca tatpriyā sādhvī madayantī sudharmiṇī | patitvā pādayostasya śāpaṃ taṃ hi nyavārayat
हिन्दी अर्थ
हाथ ऊपर उठाकर एक पैरपर स्थित रहा
English
Thus eulogised, the delighted Siva spoke to him— "Mention the boon you wish to have. I shall grant it to you."
अध्याय 8
ततो निवृत्तशापस्तु तस्या वचनगौरवात् ।तत्याज पादयोरम्भः पादौ कल्मषतां गतौ
tato nivṛttaśāpastu tasyā vacanagauravāt | tatyāja pādayorambhaḥ pādau kalmaṣatāṃ gatau
हिन्दी अर्थ
जलते हुए देवता ब्रह्माजीकी शरणमें गये
English
On hearing these words, the Asura said again after bowing to and eulogising Siva with pious feelings.
अध्याय 8
ततःप्रभृति राजा भूत्स लोकेऽस्मिन्मुनीश्वराः ।कल्मषाङ्घ्रिरिति ख्यातः प्रभावात्तज्जलस्य हि
tataḥprabhṛti rājā bhūtsa loke'sminmunīśvarāḥ | kalmaṣāṅghririti khyātaḥ prabhāvāttajjalasya hi
हिन्दी अर्थ
उसके अनन्तर वे ब्रह्माजीसे अपना दु:ख कहने लगे
English
O lord of gods, if you are delighted grant me the auspicious devotion to you. Taking unusual compassion on me, be stationed here.
अध्याय 8
राजा मित्रसहः शापाद् गुरोरॄषिवरस्य हि ।बभूव राक्षसो घोरो हिंसको वनगोचरः
rājā mitrasahaḥ śāpād gurorṝṣivarasya hi | babhūva rākṣaso ghoro hiṃsako vanagocaraḥ
हिन्दी अर्थ
स्वीकार कीजिये
English
Requested thus, Siva hurled that Asura into that ditch. He himself stood there in the form of a phallic image with a desire to help the world.
अध्याय 8
स बिभ्रद्राक्षसं रूपं कालान्तकयमोपमम् ।चखाद विविधाञ्जन्तून् मानुषादीन्वनेचरः
sa bibhradrākṣasaṃ rūpaṃ kālāntakayamopamam | cakhāda vividhāñjantūn mānuṣādīnvanecaraḥ
हिन्दी अर्थ
और उन्होंने यह वचन कहा--
English
If a man worships AndhakeSa every day, his desires are fulfilled within six months.
अध्याय 8
स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ ।अपश्यदन्तकाकारो नवोढौ मुनिदम्पती
sa kadācidvane kvāpi ramamāṇau kiśorakau | apaśyadantakākāro navoḍhau munidampatī
हिन्दी अर्थ
यह वचन सुनकर उस राक्षसने कहा--
English
The brahmin who worships the beneficent phal¬ lic image for his livelihood for six months becomes a Devalaka, the worshipper of idol for subsistence. He is not authorised in ordinary rites of brahmins.
अध्याय 8
राक्षसः स नराहारः किशोरं मुनिनन्दनम् ।जग्धुं जग्राह शापार्त्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा
rākṣasaḥ sa narāhāraḥ kiśoraṃ muninandanam | jagdhuṃ jagrāha śāpārtto vyāghro mṛgaśiśuṃ yathā
हिन्दी अर्थ
देना चाहते हैं, तो आज मुझे अप्रतिम बल दीजिये
English
Then it happened that Dadhici had to go and live in another village along with his kinsmen. The kinsmen did not let him go back.
अध्याय 8
कक्षे गृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीता च तत्प्रिया ।सा चक्रे प्रार्थनां तस्मै वदती करुणं वचः
kakṣe gṛhītaṃ bhartāraṃ dṛṣṭvā bhītā ca tatpriyā | sā cakre prārthanāṃ tasmai vadatī karuṇaṃ vacaḥ
हिन्दी अर्थ
उनके सहायकोंका घोर विनाश करूँगा
English
Sudarsana's son also worshipped Siva. O great sages, thus a long time elapsed.
अध्याय 8
प्रार्थ्यमानोऽपि बहुशः पुरुषादः स निर्घृणः ।चखाद शिर उत्कृत्य विप्रसूनोर्दुराशयः
prārthyamāno'pi bahuśaḥ puruṣādaḥ sa nirghṛṇaḥ | cakhāda śira utkṛtya viprasūnordurāśayaḥ
हिन्दी अर्थ
अ्रकारका प्रचार करने लगा
English
So, once it happened that on a Sivaratri occa¬ sion when all observed fast, Sudarana had his sexual inter¬ course with his wife and then performed the worship. But before he performed the worship he abstained from taking bath. For this misdeed Siva was infuriated and said.
अध्याय 8
अथ साध्वी च सा दीना विलप्य भृशदुःखिता ।आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे किलोल्बणाम्
atha sādhvī ca sā dīnā vilapya bhṛśaduḥkhitā | āhṛtya bharturasthīni citāṃ cakre kilolbaṇām
हिन्दी अर्थ
ब्रह्मा और विष्णुको आगेकर शंकरकी शरणमें गये
English
O knave, you had sexual intercourse with your wife on the occasion of Sivaratri. Without taking bath you performed the worship. You are an indiscreet fellow.
अध्याय 8
भर्तारमनुगच्छन्ती संविशन्ती हुताशनम् ।राजानं राक्षसाकारं सा शशाप द्विजाङ्गना
bhartāramanugacchantī saṃviśantī hutāśanam | rājānaṃ rākṣasākāraṃ sā śaśāpa dvijāṅganā
हिन्दी अर्थ
माँगिये; मैं आपलोगोंका कौन-सा कार्य करूँ ?
English
Because you have done this consciously, be sluggish and insensible. You are an untouchable person for me. Avoid touching me.
अध्याय 8
अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वं सङ्गतो भवेः ।तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती
adyaprabhṛti nārīṣu yadā tvaṃ saṅgato bhaveḥ | tadā mṛtistavetyuktvā viveśa jvalanaṃ satī
हिन्दी अर्थ
कृपादृष्टिसे हमें देखिये
English
Cursed thus by lord Siva, Sudariana, the son of Dadhici, attained insensibility immediately, deluded by Siva's. Maya.
अध्याय 8
सोऽपि राजा गुरोः शापमनुभूय कृतावधिम् ।पुनः स्वरूपमास्थाय स्वगृहं मुदितो ययौ
so'pi rājā guroḥ śāpamanubhūya kṛtāvadhim | punaḥ svarūpamāsthāya svagṛhaṃ mudito yayau
हिन्दी अर्थ
होकर देवताओंको निरन्तर पीड़ा पहुँचा रहा है
English
O brahmins, meanwhile Dadhici, the excellent devotee of Siva, returned from the other village and heard the details.
अध्याय 8
ज्ञात्वा विप्रसतीशापं मदयन्ती रतिप्रियम् ।पतिं निवारयामास वैधव्यादतिबिभ्यती
jñātvā viprasatīśāpaṃ madayantī ratipriyam | patiṃ nivārayāmāsa vaidhavyādatibibhyatī
हिन्दी अर्थ
प्रभो! इसमें विलम्ब न कोजिये
English
Dadhici, honoured amongst the good, grumbled
अध्याय 8
अनपत्यो विनिर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः ।विसृज्य सकलां लक्ष्मीं वनमेव जगाम ह
anapatyo vinirviṇṇo rājyabhogeṣu pārthivaḥ | visṛjya sakalāṃ lakṣmīṃ vanameva jagāma ha
हिन्दी अर्थ
महर्षयश्च ते सर्वे ययु: शीघ्र निजाभ्रमान्॥ ६७ ही अपने-अपने आश्रमोंको चले गये
English
The father then worshipped Parvati with excellent rites, sincere devotion and perseverance for the happiness of his son.
अध्याय 8
स्वपृष्ठतः समायान्तीं ब्रह्महत्यां सुदुःखदाम् ।ददर्श विकटाकारां तर्जयन्तीं मुहुर्मुहुः
svapṛṣṭhataḥ samāyāntīṃ brahmahatyāṃ suduḥkhadām | dadarśa vikaṭākārāṃ tarjayantīṃ muhurmuhuḥ
हिन्दी अर्थ
भौमायुरक॒वोपद्रववर्ण॑ नाम विंशोउ ध्याय:
English
Sudarana himself performed the worship of Parvati with great devotion adopting the path of Gao(jll worship and with auspicious hymns.
अध्याय 8
तस्या निर्भद्रमन्विच्छन् राजा निर्विण्णमानसः ।चकार नानोपायान्स जपव्रतमखादिकान्
tasyā nirbhadramanvicchan rājā nirviṇṇamānasaḥ | cakāra nānopāyānsa japavratamakhādikān
हिन्दी अर्थ
भीयासुरकृतोपद्रववर्णन नामक बीसवाँ अध्याय पूर्ण हुआ
English
Thus by various means and with sincere devotion the father and the son propitiated the goddess Parvati who is favourably disposed towards her devotees.
अध्याय 8
नानोपायैर्यदा राज्ञस्तीर्थस्नानादिभिर्द्विजाः ।न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलां स ययौ तदा
nānopāyairyadā rājñastīrthasnānādibhirdvijāḥ | na nivṛttā brahmahatyā mithilāṃ sa yayau tadā
हिन्दी अर्थ
राजा ह्ाभिचारिकम्॥ ३ राजा आपके निमित्त कुछ अभिचारकर्म कर रहा है
English
For the sake of her adopted son she herself implored iva. iva who was angry had become quite calm. The son also was delighted.
अध्याय 8
बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिन्तया परयार्दितः ।ददर्श मुनिमायान्तं गौतमं पार्थिवश्च सः
bāhyodyānagatastasyāścintayā parayārditaḥ | dadarśa munimāyāntaṃ gautamaṃ pārthivaśca saḥ
हिन्दी अर्थ
हो राक्षसने राजासे कहा--
English
Making the ablution of the son with ghee, Parvati handed over to her son Sudarana the three-stringed sacred thiead with a single knot and imparted instruction in SivagayatrP consisting of sixteen syllables.
अध्याय 8
अथ तत्पृष्टकुशलो दीर्घमुष्णं च निःश्वसन् ।तत्कृपादृष्टिसम्प्राप्तसुखः प्रोवाच तं नृपः
atha tatpṛṣṭakuśalo dīrghamuṣṇaṃ ca niḥśvasan | tatkṛpādṛṣṭisamprāptasukhaḥ provāca taṃ nṛpaḥ
हिन्दी अर्थ
हूँ कि आप मेरा कल्याण कीजिये
English
Then the brahmin boy performed the Sarhkal- papuja (worship by mental conception) sixteen times with the five-syllabled mantra with the word Sri prefixed to!iva.
अध्याय 8
राजोवाच ।मुने मां बाधते ह्येषा ब्रह्महत्या दुरत्यया ।अलक्षिता परैस्तात तर्जयन्ती पदे पदे
rājovāca | mune māṃ bādhate hyeṣā brahmahatyā duratyayā | alakṣitā paraistāta tarjayantī pade pade
हिन्दी अर्थ
भगवान् शिवका भजन कर रहा हूँ
English
Beginning with ceremonial ablution and ending with the concluding obeisance he worshipped the bull-ban¬ nered deity by means of devotional mantras, musical instruments and adorations in the presence of the sages. He recited various names of Siva. Then the delighted Siva and
अध्याय 8
यन्मया शापदग्धेन विप्रपुत्रश्च भक्षितः ।तत्पापस्य न शान्तिर्हि प्रायश्चित्तसहस्रकैः
yanmayā śāpadagdhena vipraputraśca bhakṣitaḥ | tatpāpasya na śāntirhi prāyaścittasahasrakaiḥ
हिन्दी अर्थ
रावण-ने दासकी भाँति स्थापित किया था
English
"Wealth, foodgrain etc. whatever is offered to me shall be taken by you. There is no sin in this action.
अध्याय 8
नानोपायाः कृता मे हि तच्छान्त्यै भ्रमता मुने ।न निवृत्ता ब्रह्महत्या मम पापात्मनः किमु
nānopāyāḥ kṛtā me hi tacchāntyai bhramatā mune | na nivṛttā brahmahatyā mama pāpātmanaḥ kimu
हिन्दी अर्थ
रहो, अन्यथा कभी नहीं कर सकोगे
English
In the rites concerning me you will officiate as the chief, especially so in the rites concerning the goddess. Ghee, oil etc., everything offered to me shall be taken by you.
अध्याय 8
अद्य मे जन्मसाफल्यं सम्प्राप्तमिव लक्षये ।यतस्त्वद्दर्शनादेव ममानन्दभरोऽभवत्
adya me janmasāphalyaṃ samprāptamiva lakṣaye | yatastvaddarśanādeva mamānandabharo'bhavat
हिन्दी अर्थ
मैं तुम्हारे स्वामीको तीक्ष्ण चपेटा मारूँगा
English
The Tilaka must be made round. Then you shall take bath. Sandhya prayers to liva shall be offered and his Gayatri repeated.
अध्याय 8
अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः ।शान्तिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्
adya me tava pādābjaśaraṇasya kṛtainasaḥ | śāntiṃ kuru mahābhāga yenāhaṃ sukhamāpnuyām
हिन्दी अर्थ
यह दृढ़ वचन कहा--
English
After rendering service to me at the outset, the other rites shall be performed according to the family tradition. When everything is thus performed there shall be welfare. Your blemishes have been excused by me.
अध्याय 8
सूत उवाच ।इति राज्ञा समादिष्टो गौतमः करुणार्द्रधीः ।समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्
sūta uvāca | iti rājñā samādiṣṭo gautamaḥ karuṇārdradhīḥ | samādideśa ghorāṇāmaghānāṃ sādhu niṣkṛtim
हिन्दी अर्थ
मैं और तुम्हारा वह स्वामी परस्पर युद्ध करेंगे
English
After saying this, the supreme soul 2§iva consecrated his four sons as Vatukas in the four quarters.
अध्याय 8
गौतम उवाच ।साधु राजेन्द्र धन्योऽसि महाघेभ्यो भयं त्यज ।शिवे शास्तरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम्
gautama uvāca | sādhu rājendra dhanyo'si mahāghebhyo bhayaṃ tyaja | śive śāstari bhaktānāṃ kva bhayaṃ śaraṇaiṣiṇām
हिन्दी अर्थ
शिवजी स्वयं प्रकट हो गये
English
Between you two whoever becomes my Vafuka shall be victorious. No doubt need be entertained in this respect.
अध्याय 8
शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम् ।महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं शिवालयम्
śṛṇu rājanmahābhāga kṣetramanyatpratiṣṭhitam | mahāpātakasaṃhāri gokarṇākhyaṃ śivālayam
हिन्दी अर्थ
उसकी तलवारके दो टुकड़े कर दिये
English
He who worships you has worshipped me too. You shall perform your duties always, O son.
अध्याय 8
तत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि ।महाबलाभिधानेन शिवः सन्निहितः स्वयम्
tatra sthitirna pāpānāṃ mahadbhyo mahatāmapi | mahābalābhidhānena śivaḥ sannihitaḥ svayam
हिन्दी अर्थ
बाणोंसे उसके भी लाखों टुकड़े कर दिये
English
Thus boons were granted to the noble Sudarsana and his sons by Siva and Siva out of pity for the welfare of the worlds.
अध्याय 8
सर्वेषां शिवलिङ्गानां सार्वभौमो महाबलः ।चतुर्युगे चतुर्वर्णः सर्वपापापहारकः
sarveṣāṃ śivaliṅgānāṃ sārvabhaumo mahābalaḥ | caturyuge caturvarṇaḥ sarvapāpāpahārakaḥ
हिन्दी अर्थ
समान खण्ड-खण्ड कर दिया
English
Because they had been established by Siva and Siva they are known as Vatukas. Those who neglect penance are known s Tapodhamas.
अध्याय 8
पश्चिमाम्बुधितीरस्थं गोकर्णं तीर्थमुत्तमम् ।तत्रास्ति शिवलिङ्गं तन्महापातकनाशकम्
paścimāmbudhitīrasthaṃ gokarṇaṃ tīrthamuttamam | tatrāsti śivaliṅgaṃ tanmahāpātakanāśakam
हिन्दी अर्थ
शिवसे प्रार्थना की
English
Thanks to the mercy of Siva and Siva they
अध्याय 8
तत्र गत्वा महापापाः स्नात्वा तीर्थेषु भूरिशः ।महाबलं च सम्पूज्य प्रयाताः शाङ्करं पदम्
tatra gatvā mahāpāpāḥ snātvā tīrtheṣu bhūriśaḥ | mahābalaṃ ca sampūjya prayātāḥ śāṅkaraṃ padam
हिन्दी अर्थ
प्रार्थना करने लगे
English
No worship shall be performed by any person as long as he has not performed Siva's worship. If it is performed it does not turn out to be auspicious.
अध्याय 8
तथा त्वमपि राजेन्द्र गोकर्णं गिरिशालयम् ।गत्वा सम्पूज्य तल्लिङ्गं कृतकृत्यत्वमाप्नुयाः
tathā tvamapi rājendra gokarṇaṃ giriśālayam | gatvā sampūjya talliṅgaṃ kṛtakṛtyatvamāpnuyāḥ
हिन्दी अर्थ
है ? अत: आप शीघ्र ही इसका वध कीजिये
English
Whether auspicious or inauspicious, the Vatuka is not to be eschewed. In the Prajapatya rite and at the feast a single Vatu is considered excellent.
अध्याय 8
तत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य महाबलम् ।सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं त्वमाप्नुयाः
tatra sarveṣu tīrtheṣu snātvābhyarcya mahābalam | sarvapāpavinirmuktaḥ śivalokaṃ tvamāpnuyāḥ
हिन्दी अर्थ
राक्षमोंकों भस्म कर दिया
English
In the rites of Siva and Siva this difference is marked. O intelligent one, hear the same. O faultless one, I shall explain it now.
अध्याय 8
सूत उवाच ।इत्यादिष्टः स मुनिना गौतमेन महात्मना ।महाहृष्टमना राजा गोकर्णं प्रत्यपद्यत
sūta uvāca | ityādiṣṭaḥ sa muninā gautamena mahātmanā | mahāhṛṣṭamanā rājā gokarṇaṃ pratyapadyata
हिन्दी अर्थ
तथा शिवेन क्रुद्धेन राक्षसानां बल॑ क्षणात्॥ ४५ शक्षस्रोंकी सेनाको क्षणभरमें जला डाला
English
I shall explain in the manner I have heard, the event that happened in the city of king Bhadra near the shrine of AndhakeSa during the daily rite of feasting in the Prajapatya rite.
अध्याय 8
तत्र तीर्थेषु सुस्नात्वा समभ्यर्च्य महाबलम् ।निर्धूताशेषपापौघोऽलभच्छम्भोः परं पदम्
tatra tīrtheṣu susnātvā samabhyarcya mahābalam | nirdhūtāśeṣapāpaugho'labhacchambhoḥ paraṃ padam
हिन्दी अर्थ
कप ; उसका नाम भी कहीं सुनायी नहीं पड़ता था
English
The banner will be raised and bound in the morning. It will fall down in the night. This will happen when the Prajapatya rite is full and complete. Otherwise this banner will remain steady even during the night. After saying this to the king, the delighted Siva, the storehouse of mercy, vanished.
अध्याय 8
य इमां शृणुयान्नित्यं महाबलकथां प्रियाम् ।त्रिसप्तकुलजैः सार्धं शिवलोके व्रजत्यसौ
ya imāṃ śṛṇuyānnityaṃ mahābalakathāṃ priyām | trisaptakulajaiḥ sārdhaṃ śivaloke vrajatyasau
हिन्दी अर्थ
सम्पूर्ण भस्म वनमें सभी जगह व्याप्त हो गयी
English
If the rites became full and complete, the banner rose up itself in the morning and fell down during the night.
अध्याय 8
इति वश्च समाख्यातं माहात्म्यं परमाद्भुतम् ।महाबलस्य गिरिशलिङ्गस्य निखिलाघहृत्
iti vaśca samākhyātaṃ māhātmyaṃ paramādbhutam | mahābalasya giriśaliṅgasya nikhilāghahṛt
हिन्दी अर्थ
तथा वेष भिन्न-भिन्न रूपमें बदल जाते हैं
English
On one occasion the function of the Vatu took place in the beginning. The banner then fell even before the feast.
अध्याय 8
॥ श्रीगणेशाय नमः
|| śrīgaṇeśāya namaḥ
हिन्दी अर्थ
नगरको शिवजीने पुरुषके समीप भेज दिया
English
They shall conclude the worship with the remarks, "Let the worship be complete." This alone is their work. Nothing else.
अध्याय 8
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ
हिन्दी अर्थ
बहुत कालपर्यन्त तप किया
English
They shall conclude the worship with the remarks, "Let the worship be complete." This alone is their work. Nothing else.
अध्याय 8
श्रीशिवमहापुराणम् ॥ चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.११. एकादशोऽध्यायः ।चन्द्रभालपशुपतिनाथलिङ्गमाहात्म्यवर्णनम् ।ऋषय ऊचुः ।सूत सूत महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः ।महाबलस्य लिङ्गस्य श्रावितेयं कथाद्भुता
śrīśivamahāpurāṇam || caturthī koṭirudrasaṃhitā 4.11. ekādaśo'dhyāyaḥ | candrabhālapaśupatināthaliṅgamāhātmyavarṇanam | ṛṣaya ūcuḥ | sūta sūta mahābhāga dhanyastvaṃ śivasaktadhīḥ | mahābalasya liṅgasya śrāviteyaṃ kathādbhutā
हिन्दी अर्थ
समय कुछ भी दिखायी नहीं पड़ता था
English
O great sages, the greatness of Jyotirlingas cannot be adequately described even in hundreds of years. Still I shall tell you.
अध्याय 8
दधीचमूर्तिस्तत्रैव समर्च्या विधिपूर्वकम् ।शिवप्रीत्यर्थमेवाशु तीर्थयात्राफलार्थिभिः
dadhīcamūrtistatraiva samarcyā vidhipūrvakam | śivaprītyarthamevāśu tīrthayātrāphalārthibhiḥ
हिन्दी अर्थ
नाभिकमलसे ब्रह्मा प्रकट हुए
English
O great sages, the greatness of Jyotirlingas cannot be adequately described even in hundreds of years. Still I shall tell you.
अध्याय 8
उत्तरस्यां दिशायां च शिवलिङ्गानि यानि च ।तेषां माहात्म्यमनघं वद त्वं पापनाशकम्
uttarasyāṃ diśāyāṃ ca śivaliṅgāni yāni ca | teṣāṃ māhātmyamanaghaṃ vada tvaṃ pāpanāśakam
हिन्दी अर्थ
प्रसन्नतापूर्वक शिवजीसे कहा--
English
Being subjected to the force of destiny the moon did not accept his advice. Infatuated of Rohini he neglected others.
अध्याय 8
सूत उवाच ।शृणुतादरतो विप्रा औत्तराणां विशेषतः ।माहात्म्यं शिवलिङ्गानां प्रवदामि समासतः
sūta uvāca | śṛṇutādarato viprā auttarāṇāṃ viśeṣataḥ | māhātmyaṃ śivaliṅgānāṃ pravadāmi samāsataḥ
हिन्दी अर्थ
लोकानामुपकारार्थ तस्थौ तत्रापि सर्वराट्॥ ३९ लोकोपकारार्थ वहाँ भी निवास करने लगे
English
Just as he cursed him, the moon contracted consumption within a trice. When he was wasted away there was a great hue and cry.
अध्याय 8
गोकर्णं क्षेत्रमपरं महापातकनाशनम् ।महावनं च तत्रास्ति पवित्रमतिविस्तरम्
gokarṇaṃ kṣetramaparaṃ mahāpātakanāśanam | mahāvanaṃ ca tatrāsti pavitramativistaram
हिन्दी अर्थ
तदारभ्य च सा काशी सर्वश्रेष्ठठटराभवत्॥ ४० काशी सर्वश्रेष्ठ हो गयी
English
O sage, the gods and the sages became extremely agitated and felt miserable—"What shall be done? What will happen now?*'
अध्याय 8
तत्रास्ति चन्द्रभालाख्यं शिवलिङ्गमनुत्तमम् ।रावणेन समानीतं सद्भक्त्या सर्वसिद्धिदम्
tatrāsti candrabhālākhyaṃ śivaliṅgamanuttamam | rāvaṇena samānītaṃ sadbhaktyā sarvasiddhidam
हिन्दी अर्थ
इति श्रीशिवमहापुराणे चूदुर्ध्या कोरिरसंहितायां विश्वेश्वरमाहात्म्ये कार्यों खागमनवर्णन॑ नाम द्वार्विश्ो5 ध्याय:
English
Informed and implored by the moon, Indra and other gods, Vasistha and other sages sought refuge in Brahma.
अध्याय 8
तस्य तत्र स्थितिर्वैद्यनाथस्येव मुनीश्वराः ।सर्वलोकहितार्थाय करुणासागरस्य च
tasya tatra sthitirvaidyanāthasyeva munīśvarāḥ | sarvalokahitārthāya karuṇāsāgarasya ca
हिन्दी अर्थ
आगमनवर्णन नामक बाईसवाँ अध्याय पूर्ण हुआ
English
O sage, after approaching him in their great agitation they bowed to and eulogised Brahma and mentioned everything to him.
अध्याय 8
स्नानं कृत्वा तु गोकर्णे चन्द्रभालं समर्च्य च ।शिवलोकमवाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः
snānaṃ kṛtvā tu gokarṇe candrabhālaṃ samarcya ca | śivalokamavāpnoti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ
हिन्दी अर्थ
ज्योतिर्लिंग-का प्रभाव हमलोगोंसे कहिये
English
Many unholy deeds have been committed by the wicked moon. O sages, O gods, may the early misdeeds of the moon be heard.
अध्याय 8
चन्द्रभालस्य लिङ्गस्य महिमा परमाद्भुतः ।न शक्यो वर्णितुं व्यासाद्भक्तिस्नेहरतस्य हि
candrabhālasya liṅgasya mahimā paramādbhutaḥ | na śakyo varṇituṃ vyāsādbhaktisneharatasya hi
हिन्दी अर्थ
माहात्म्यका वर्णन करता हूँ, आपलोग सुनें
English
The wicked fellow went to Brhaspati's house and abducted his w'ife Tara. He then allied himself with the Daityas.
अध्याय 8
चन्द्रभालमहादेवलिङ्गस्य महिमा महान् ।यथाकथञ्चित्सम्प्रोक्तः परलिङ्गस्य वै शृणु
candrabhālamahādevaliṅgasya mahimā mahān | yathākathañcitsamproktaḥ paraliṅgasya vai śṛṇu
हिन्दी अर्थ
पूर्णरूपसे कहनेकी कृपा करें
English
Having sought refuge in the Daityas he fought against the god though forbidden by me and Atri. Then the moon restored Tara to Brhaspati.
अध्याय 8
दाधीचं शिवलिङ्गं तु मिश्रर्षिवरतीर्थके ।दधीचिना मुनीशेन सुप्रीत्या च प्रतिष्ठितम्
dādhīcaṃ śivaliṅgaṃ tu miśrarṣivaratīrthake | dadhīcinā munīśena suprītyā ca pratiṣṭhitam
हिन्दी अर्थ
त्रिशूलपर धारण कर लिया
English
O brahmins, please listen, I shall narrate its great¬ ness and origin succinctly in the manner I have heard from my good preceptor, to the extent of my intellect.
अध्याय 8
तत्र गत्वा च तत्तीर्थे स्नात्वा सम्यग्विधानतः ।शिवलिङ्गं समर्चेद्वै दाधीचेश्वरमादरात्
tatra gatvā ca tattīrthe snātvā samyagvidhānataḥ | śivaliṅgaṃ samarcedvai dādhīceśvaramādarāt
हिन्दी अर्थ
करोड़ योजन बताया है
English
O great sages, his daughters, twenty-seven in number, Avini and others, were given in marriage to the moon by Daka, the great soul.
अध्याय 8
एवं कृते मुनिश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः ।इह सर्वसुखं भुक्त्वा परत्र गतिमाप्नुयात्
evaṃ kṛte muniśreṣṭhāḥ kṛtakṛtyo bhavennaraḥ | iha sarvasukhaṃ bhuktvā paratra gatimāpnuyāt
हिन्दी अर्थ
नहीं करना चाहिए
English
On securing the moon as their lord, those daughters shone extraordinarily. The moon too, on securing them shone incessantly.
अध्याय 8
नैमिषारण्यतीर्थे तु निखिलर्षिप्रतिष्ठितम् ।ऋषीश्वरमिति ख्यातं शिवलिङ्गं सुखप्रदम्
naimiṣāraṇyatīrthe tu nikhilarṣipratiṣṭhitam | ṛṣīśvaramiti khyātaṃ śivaliṅgaṃ sukhapradam
हिन्दी अर्थ
शिवजी उसे अपने त्रिशूलपर धारण करते हैं
English
The jewel shines with gold and the gold shines with the jewel. Now listen to what happened in due course.
अध्याय 8
तद्दर्शनात्पूजनाच्च जनानां पापिनामपि ।भुक्तिर्मुक्तिश्च तेषां तु परत्रेह मुनीश्वराः
taddarśanātpūjanācca janānāṃ pāpināmapi | bhuktirmuktiśca teṣāṃ tu paratreha munīśvarāḥ
हिन्दी अर्थ
सर्वोत्तम सायुज्य मुक्ति प्राप्त होती है
English
Out of his twenty-seven wives he did not love any one so much at anytime as he loved Rohinl.
अध्याय 8
हत्याहरणतीर्थे तु शिवलिङ्गमघापहम् ।पूजनीयं विशेषेण हत्याकोटिविनाशनम्
hatyāharaṇatīrthe tu śivaliṅgamaghāpaham | pūjanīyaṃ viśeṣeṇa hatyākoṭivināśanam
हिन्दी अर्थ
हत्याओंको विनष्ट करनेवाली है
English
The others became distressed and sought refuge in their father. After going to him they mentioned their misery to him.
अध्याय 8
देवप्रयागतीर्थे तु ललितेश्वरनामकम् ।शिवलिङ्गं सदा पूज्यं नरैः सर्वाघनाशनम्
devaprayāgatīrthe tu laliteśvaranāmakam | śivaliṅgaṃ sadā pūjyaṃ naraiḥ sarvāghanāśanam
हिन्दी अर्थ
यह नगरी सर्वदा भोग एवं मोक्षको देनेवाली है
English
O storehouse of digits, you are born of a noble family. How can you cherish oddity in your affection towards your dependents?
अध्याय 8
नयपालाख्यपुर्यां तु प्रसिद्धायां महीतले ।लिङ्गं पशुपतीशाख्यं सर्वकामफलप्रदम्
nayapālākhyapuryāṃ tu prasiddhāyāṃ mahītale | liṅgaṃ paśupatīśākhyaṃ sarvakāmaphalapradam
हिन्दी अर्थ
शंकरसे यह वचन कहा था--
English
After requesting the moon, his son-in-law, thus, Daksa returned to his abode fully assured.
अध्याय 8
शिरोभागस्वरूपेण शिवलिङ्गं तदस्ति हि ।तत्कथां वर्णयिष्यामि केदारेश्वरवर्णने
śirobhāgasvarūpeṇa śivaliṅgaṃ tadasti hi | tatkathāṃ varṇayiṣyāmi kedāreśvaravarṇane
हिन्दी अर्थ
यही प्रार्थना करता हूँ
English
The moon did not act according to his advice being deluded by Siva's Maya which deludes the universe.
अध्याय 8
तदारान्मुक्तिनाथाख्यं शिवलिङ्गं महाद्भुतम् ।दर्शनादर्चनात्तस्य भुक्तिर्मुक्तिश्च लभ्यते
tadārānmuktināthākhyaṃ śivaliṅgaṃ mahādbhutam | darśanādarcanāttasya bhuktirmuktiśca labhyate
हिन्दी अर्थ
हैं और ब्रह्मा तथा विष्णु आदिके द्वारा सेवनीय हैं
English
On hearing it the skilful Daka returned to the moon excessively distressed. He politely asked the moon to mend his ways.
अध्याय 8
इति वश्च समाख्यातं लिङ्गवर्णनमुत्तमम् ।चतुर्दिक्षु मुनिश्रेष्ठाः किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ
iti vaśca samākhyātaṃ liṅgavarṇanamuttamam | caturdikṣu muniśreṣṭhāḥ kimanyacchrotumicchatha
हिन्दी अर्थ
आपका ध्यान करता हुआ यहीं निवास करूँगा
English
O moon, listen. Although requested repeatedly you did not pay heed to my rntreatics. Hence, fall a prey to the wasting disease.
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
स्रोत: https://sanskritdocuments.org/doc_purana/ · प्राप्त 3/6/2026
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।