Shiva Purana
7
अध्याय 7 / 11

Shatarudra Samhita

2269 श्लोकभाग 14/17 · श्लोक 32.0–34.39

पूर्ण अध्याय पाठ188 श्लोक

अध्याय 7

श्लोक 32.0

॥ श्रीगणेशाय नमः

|| śrīgaṇeśāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In order to protect Arjuna, Siva, favourably disposed towards his devotees, came there closely pursuing the boar. Between the two the animal rushed on and then halted. A wonderful horn was seen.

अध्याय 7

श्लोक 32.0-2

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In order to protect Arjuna, Siva, favourably disposed towards his devotees, came there closely pursuing the boar. Between the two the animal rushed on and then halted. A wonderful horn was seen.

अध्याय 7

श्लोक 32.1

श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३२. द्वात्रिंशोऽध्यायः ।नन्दीश्वर उवाच ।शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः ।सुरेश्वरावतारस्ते धौम्याग्रजहितावहम्

śrīśivamahāpurāṇam || tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ 3.32. dvātriṃśo'dhyāyaḥ | nandīśvara uvāca | śṛṇu tāta pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ | sureśvarāvatāraste dhaumyāgrajahitāvaham

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then both of them discharged the arrow. Siva's arrow hit the tail, Arjuna's arrow hit the snout.

अध्याय 7

श्लोक 32.2

व्याघ्रपादसुतो धीमानुपमन्युः सतां प्रियः ।जन्मान्तरेण संसिद्धः प्राप्तो मुनिकुमारताम्

vyāghrapādasuto dhīmānupamanyuḥ satāṃ priyaḥ | janmāntareṇa saṃsiddhaḥ prāpto munikumāratām

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O forest-roamer, what do you say without under¬ standing? You are a fool. This arrow had been discharged by me just now. How can it be yours?

अध्याय 7

श्लोक 32.3

उवास मातुलगृहे स मात्रा शिशुरेव हि ।उपमन्युर्व्याघ्रपादिः स्याद्दरिद्रश्च दैवतः

uvāsa mātulagṛhe sa mātrā śiśureva hi | upamanyurvyāghrapādiḥ syāddaridraśca daivataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O hunter, listen. I shall explain. Your words are not true. O forest*wanderer, I know you. You are true to the caste in which you are born.

अध्याय 7

श्लोक 32.4

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे ।ययाचे मातरं प्रीत्या बहुशो दुग्धलालसः

kadācitkṣīramatyalpaṃ pītavānmātulāśrame | yayāce mātaraṃ prītyā bahuśo dugdhalālasaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

You have heard my words. You shall see my strength now. O Bhilla, return to your master. Do as vou pleas#*.

अध्याय 7

श्लोक 32.5

तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी ।सान्तः प्रविश्याथ तदा शुभोपायमरीरचत्

tacchrutvā putravacanaṃ tanmātā ca tapasvinī | sāntaḥ praviśyātha tadā śubhopāyamarīracat

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Lord f>iva, a Kirata, heard the message and approached Arjuna along with his army.

अध्याय 7

श्लोक 32.6

उञ्छवृत्त्यर्जितान्बीजान्पिष्ट्वालोड्य जलेन तान् ।उपलाल्य सुतं तस्मै सा ददौ कृत्रिमं पयः

uñchavṛttyarjitānbījānpiṣṭvāloḍya jalena tān | upalālya sutaṃ tasmai sā dadau kṛtrimaṃ payaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Arjuna came to the ground, remembered the lous-like feet of Siva and caught hold of his feet deriving sufficient strength, thanks to his meditation on Siva.

अध्याय 7

श्लोक 32.7

पीत्वा च कृत्रिमं दुग्धं मात्रा दत्तं स बालकः ।नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चारुदत्पुनः

pītvā ca kṛtrimaṃ dugdhaṃ mātrā dattaṃ sa bālakaḥ | naitatkṣīramiti prāha mātaraṃ cārudatpunaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After saying this and lifting Arjuna with his own hands, the lord rid him of his bashfulness through his own lordly qualities.

अध्याय 7

श्लोक 32.8

श्रुत्वा सुतस्य रुदितं प्राह सा दुःखिता सुतम् ।सम्मार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलाकृतिः

śrutvā sutasya ruditaṃ prāha sā duḥkhitā sutam | sammārjya netre putrasya karābhyāṃ kamalākṛtiḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O ten-armed one, Obeisance to you the great soul. Obeisance to you holding the drum and the skull in your hands. Obeisance to you, the one wearing a garland of skulls.

अध्याय 7

श्लोक 32.9

मातोवाच ।क्षीरमत्र कुतोऽस्माकं वने निवसतां सदा ।प्रसादेन विना शम्भोः पयः प्राप्तिर्भवेन्न हि

mātovāca | kṣīramatra kuto'smākaṃ vane nivasatāṃ sadā | prasādena vinā śambhoḥ payaḥ prāptirbhavenna hi

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to you with the body refulgent like pure crystal and pure camphpr, obeisance to you with the Pinaka in your hand, obeisance to the bearer of the excellent Trident.

अध्याय 7

श्लोक 32.10

पूर्वजन्मनि यत्कृत्यं शिवमुद्दिश्य हे सुत ।तदेव लभ्यते नूनं नात्र कार्या विचारणा

pūrvajanmani yatkṛtyaṃ śivamuddiśya he suta | tadeva labhyate nūnaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Siva's arrow hit the tail and stopped at the snout. It struck the ground and entered it. Arjuna's arrow pierced through the body. It came out of the tail and fell at its side. The boar who was a Daitya fell dead on the ground.

अध्याय 7

श्लोक 32.11

इति मातृवचः श्रुत्वा व्याघ्रपादिः स बालकः ।प्रत्युवाच विशोकात्मा मातरं मातृवत्सलः

iti mātṛvacaḥ śrutvā vyāghrapādiḥ sa bālakaḥ | pratyuvāca viśokātmā mātaraṃ mātṛvatsalaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The gods were much delighted. They showered flowers. Bowing down and eulogising they cried shouts of victory.

अध्याय 7

श्लोक 32.12

शोकेनालमिमं मातः शम्भुर्यद्यस्ति शङ्करः ।त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

śokenālamimaṃ mātaḥ śambhuryadyasti śaṅkaraḥ | tyaja śokaṃ mahābhāge sarvaṃ bhadraṃ bhaviṣyati

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On seeing the cruel form of the Daitya, Siva was glad and Arjuna was happy.

अध्याय 7

श्लोक 32.13

शृणु मातर्वचो मेऽद्य महादेवोऽस्ति चेत्क्वचित् ।चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

śṛṇu mātarvaco me'dya mahādevo'sti cetkvacit | cirādvā hyacirādvāpi kṣīrodaṃ sādhayāmyaham

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

With an excessively happy mind Arjuna said— ''O this is a huge Daitya. He had assumed this wonderful form and had come here to kill me. But I have been saved by Siva. Lord Siva has given me keen intelligence. There is no doubt in this."

अध्याय 7

श्लोक 32.14

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा स शिशुः प्रीत्या शिवं मेऽस्त्वित्युदीर्य च ।विसृज्य तां सुप्रणम्य तपः कर्तुं प्रचक्रमे

nandīśvara uvāca | ityuktvā sa śiśuḥ prītyā śivaṃ me'stvityudīrya ca | visṛjya tāṃ supraṇamya tapaḥ kartuṃ pracakrame

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After thinking thus Arjuna repeated Siva's name. He bowed to Siva and eulogised him again and again.

अध्याय 7

श्लोक 32.15

हिमवत्पर्वतगतः वायुभक्षः समाहितः ।अष्टेष्टकाभिः प्रासादं कृत्वा लिङ्गं च मृन्मयम्

himavatparvatagataḥ vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ | aṣṭeṣṭakābhiḥ prāsādaṃ kṛtvā liṅgaṃ ca mṛnmayam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O omni*'cient Sanatkumara, listen to the sport of the great soul Siva full of affection for the devotee and to the test of its stability.

अध्याय 7

श्लोक 32.16

तत्रावाह्य शिवं साम्बं भक्त्या पञ्चाक्षरेण ह ।पत्रपुष्पादिभिर्वन्यैः समानर्च शिशुः स वै

tatrāvāhya śivaṃ sāmbaṃ bhaktyā pañcākṣareṇa ha | patrapuṣpādibhirvanyaiḥ samānarca śiśuḥ sa vai

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Siva immediately sent his attendant to fetch the arrow. The Arjuna too came there.

अध्याय 7

श्लोक 32.17

ध्यात्वा शिवं च तं साम्बं जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् ।समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

dhyātvā śivaṃ ca taṃ sāmbaṃ japanpañcākṣaraṃ manum | samabhyarcya ciraṃ kālaṃ cacāra paramaṃ tapaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The Gana and Arjuna reached the place simultane¬ ously for the arrow. Arjuna rebuked him and took up his arrow.

अध्याय 7

श्लोक 32.18

तपसा तस्य बालस्य ह्युपमन्योर्महात्मनः ।चराचरं च भुवनं प्रदीपितमभून्मुने

tapasā tasya bālasya hyupamanyormahātmanaḥ | carācaraṃ ca bhuvanaṃ pradīpitamabhūnmune

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The Gaa said—excellent sage, why do you take this arrow? The arrow is mine. Leave it off."

अध्याय 7

श्लोक 32.19

एतस्मिन्नन्तरे शम्भुर्विष्ण्वाद्यैः प्रार्थितः प्रभुः ।परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपोऽभवत्तदा

etasminnantare śambhurviṣṇvādyaiḥ prārthitaḥ prabhuḥ | parīkṣituṃ ca tadbhaktiṃ śakrarūpo'bhavattadā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O excellent sage, thus addressed by the Gana of the Bhilla, Arjuna remembered Siva and spoke.

अध्याय 7

श्लोक 32.20

शिवा शचीस्वरूपाभूद्गणाः सर्वेऽभवन्सुराः ।ऐरावतगजो नन्दी सर्वमेव च तन्मयम्

śivā śacīsvarūpābhūdgaṇāḥ sarve'bhavansurāḥ | airāvatagajo nandī sarvameva ca tanmayam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On hearing his words, the leader of the Ganas laughed and spoke to Arjuna who was in the garb of a sage.

अध्याय 7

श्लोक 32.21

ततः साम्बः शिवः शक्रस्वरूपः सगणो द्रुतम् ।जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम्

tataḥ sāmbaḥ śivaḥ śakrasvarūpaḥ sagaṇo drutam | jagāmānugrahaṃ kartumupamanyostadāśramam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, listen. You arc a sage in disguise. You are not a true sage. You do not perform penance. People are being deceived by you.

अध्याय 7

श्लोक 32.22

परीक्षितुं च तद्भक्तिं शक्ररूपधरो हरः ।प्राह गम्भीरया वाचा बालकं तं मुनीश्वर

parīkṣituṃ ca tadbhaktiṃ śakrarūpadharo haraḥ | prāha gambhīrayā vācā bālakaṃ taṃ munīśvara

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

How can a saint utter a lie? Do not take me to be single-handed. Know me to be the commander-in-chief.

अध्याय 7

श्लोक 32.23

सुरेश्वर उवाच ।तुष्टोऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ।ददामि चेच्छितान्कामान् सर्वान्नात्रास्ति संशयः

sureśvara uvāca | tuṣṭo'smi te varaṃ brūhi tapasānena suvrata | dadāmi cecchitānkāmān sarvānnātrāsti saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, why do you wish to lose the fruit of your penance? Truly have I heard that penance is marrfcd

अध्याय 7

श्लोक 32.24

एवमुक्तः स वै तेन शक्ररूपेण शम्भुना ।वरयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलिः

evamuktaḥ sa vai tena śakrarūpeṇa śambhunā | varayāmi śive bhaktimityuvāca kṛtāñjaliḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

If you do not give up this arrow you will be an ungrateful fellow. It was certainly to save you that my master discharged this arrow.

अध्याय 7

श्लोक 32.25

तन्निशम्य हरिः प्राह मां न जानासि लेखपम् ।त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

tanniśamya hariḥ prāha māṃ na jānāsi lekhapam | trailokyādhipatiṃ śakraṃ sarvadevanamaskṛtam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Your enemy has been killed by him and you have kept the arrow to yourself. Very ungrateful indeed arc you. You are making your own penance fruitless.

अध्याय 7

श्लोक 32.26

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ।ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

madbhakto bhava viprarṣe māmevārcaya sarvadā | dadāmi sarvaṃ bhadraṃ te tyaja rudraṃ ca nirguṇam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

You do not speak the truth. What you wish to gfain thereby? If you have any need for the arrow, you may approach my master and request him.

अध्याय 7

श्लोक 32.27

रुद्रेण निर्गुणेनालं किं ते कार्यं भविष्यति ।देवजातिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः

rudreṇa nirguṇenālaṃ kiṃ te kāryaṃ bhaviṣyati | devajātibahirbhūto yaḥ piśācatvamāgataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He can give you many similar arrows. My master is here. Why don't you request him?

अध्याय 7

श्लोक 32.28

नन्दीश्वर उवाच ।तच्छ्रुत्वा स मुनेः पुत्रो जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् ।मन्यमानो धर्मविघ्नं प्राह तं कर्तुमागतम्

nandīśvara uvāca | tacchrutvā sa muneḥ putro japanpañcākṣaraṃ manum | manyamāno dharmavighnaṃ prāha taṃ kartumāgatam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Unmindful of his hc'p to you, you wish him harm. This does not behove you. Eschew this fickleness.'

अध्याय 7

श्लोक 32.29

उपमन्युरुवाच ।त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिन्दारतेन वै ।प्रसङ्गाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं पिशाचता

upamanyuruvāca | tvayaivaṃ kathitaṃ sarvaṃ bhavanindāratena vai | prasaṅgāddevadevasya nirguṇatvaṃ piśācatā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On hearing his words, Arjuna, son of Pftha, was angry. After remembering Iiva, he spoke these measured words.

अध्याय 7

श्लोक 32.30

त्वं न जानासि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् ।ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनकं प्रकृतेः परम्

tvaṃ na jānāsi vai rudraṃ sarvadeveśvareśvaram | brahmaviṣṇumaheśānāṃ janakaṃ prakṛteḥ param

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

I am a king. You are a thief. How can a war be pursued? I must fight with people equal in strength to me, never with base people.

अध्याय 7

श्लोक 32.31

सदसद् वयक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः ।नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद् वृणोम्यहम्

sadasad vayaktamavyaktaṃ yamāhurbrahmavādinaḥ | nityamekamanekaṃ ca varaṃ tasmād vṛṇomyaham

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Your master will be only like you. We are the benevolent donors and you the forest-dwellers, thieves.

अध्याय 7

श्लोक 32.32

हेतुवादविनिर्मुक्तं साङ्ख्ययोगार्थदं परम् ।यमुशन्ति हि तत्त्वज्ञा वरं तस्माद् वृणोम्यहम्

hetuvādavinirmuktaṃ sāṅkhyayogārthadaṃ param | yamuśanti hi tattvajñā varaṃ tasmād vṛṇomyaham

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

How can the king of foresters be requested by me now? O forest-wanderer, why don't you beg the arrow of me?

अध्याय 7

श्लोक 32.33

नास्ति शम्भोः परं तत्त्वं सर्वकारणकारणत् ।ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां श्रेष्ठो गुणपराद्विभोः

nāsti śambhoḥ paraṃ tattvaṃ sarvakāraṇakāraṇat | brahmaviṣṇvādidevānāṃ śreṣṭho guṇaparādvibhoḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

I shall readily give you the arrows. Certainly I have many. If a king docs not give what is taken, your objection may come up.

अध्याय 7

श्लोक 32.34

नाहं वृणे वरं त्वत्तो न विष्णोर्ब्रह्मणोऽपि वा ।नान्यस्मादमराद्वापि शङ्करो वरदोऽस्तु मे

nāhaṃ vṛṇe varaṃ tvatto na viṣṇorbrahmaṇo'pi vā | nānyasmādamarādvāpi śaṅkaro varado'stu me

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Why should there be a long talk? Let your master come and fight with me. Defeating me in the battle,

अध्याय 7

श्लोक 32.35

बहुनात्र किमुक्तेन वच्मि तत्त्वं मतं स्वकम् ।न प्रार्थये पशुपतेरन्यं देवादिकं स्फुटम्

bahunātra kimuktena vacmi tattvaṃ mataṃ svakam | na prārthaye paśupateranyaṃ devādikaṃ sphuṭam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On hearing these words of Arjuna who derived his strength from the mercy of lord Siva the forester spoke these words.

अध्याय 7

श्लोक 32.36

मद्भावं शृणु गोत्रारे मयाद्यानुमितं त्विदम् ।भवान्तरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत्

madbhāvaṃ śṛṇu gotrāre mayādyānumitaṃ tvidam | bhavāntare kṛtaṃ pāpaṃ śrutā nindā bhavasya cet

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

You are ignorant. You are not a sage. Why do you invite death? Give up the arrow and stay here happily or you will come ito grief.

अध्याय 7

श्लोक 32.37

श्रुत्वा निन्दां भवस्याथ तत्क्षणादेव सन्त्यजेत् ।स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

śrutvā nindāṃ bhavasyātha tatkṣaṇādeva santyajet | svadehaṃ tannihatyāśu śivalokaṃ sa gacchati

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus challenged by the forester who derived his strength from Siva and who was a Gana, Arjuna, son of Pandu remembered!§iva and said.

अध्याय 7

श्लोक 32.38

आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरं प्रति सुराधम ।निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्

āstāṃ tāvanmameccheyaṃ kṣīraṃ prati surādhama | nihatya tvāṃ śivāstreṇa tyajāmyetatkalevaram

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O forester, listen attentively to my words. If your master comes here I shall show my strength.

अध्याय 7

श्लोक 32.39

नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितः स्वयम् ।क्षीरे वाच्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः

nandīśvara uvāca | evamuktvopamanyustaṃ martuṃ vyavasitaḥ svayam | kṣīre vācchāmapi tyaktvā nihantuṃ śakramudyataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

It does not behove me to fight with you. I shall fight with your master. The fight between a lion and a jackal is very ridiculous.

अध्याय 7

श्लोक 32.40

भस्मादाय तदाधारादघोस्त्राभिमन्त्रितम् ।विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा

bhasmādāya tadādhārādaghostrābhimantritam | visṛjya śakramuddiśya nanāda sa munistadā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, thus addressed by Arjuna, the Bhilla returned to the place where the general Kirata, the incarnation of l§iva, stood.

अध्याय 7

श्लोक 32.41

स्मृत्वा स्वेष्टपदद्वन्द्वं स्वदेहं दग्धुमुद्यतः ।आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः

smṛtvā sveṣṭapadadvandvaṃ svadehaṃ dagdhumudyataḥ | āgneyīṃ dhāraṇāṃ bibhradupamanyuravasthitaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He mentioned Arjunas talk in detail to lord Siva, the great soul in the form of Bhilla.

अध्याय 7

श्लोक 32.42

एवं व्यवसिते विप्रे भगवान् शक्ररूपवान् ।वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः

evaṃ vyavasite vipre bhagavān śakrarūpavān | vārayāmāsa saumyena dhāraṇāṃ tasya yoginaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On seeing Kirata with his army, Arjuna, son of Pandu, look up his bow and arrows and faced him.

अध्याय 7

श्लोक 32.43

तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नन्दीश्वरनियोगतः ।जगृहे मध्यतः क्षिप्तं नन्दी शङ्करवल्लभम्

tadvisṛṣṭamaghorāstraṃ nandīśvaraniyogataḥ | jagṛhe madhyataḥ kṣiptaṃ nandī śaṅkaravallabham

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Kirata sent the messenger again and

अध्याय 7

श्लोक 32.44

स्वरूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः ।दर्शयामास विप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्

svarūpameva bhagavānāsthāya parameśvaraḥ | darśayāmāsa viprāya bālendukṛtaśekharam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, sec this army coming. Give up the arrow and go away. Why do you seek death for a trifle.

अध्याय 7

श्लोक 32.45

क्षीरार्णवसहस्रं च दध्यादेरर्णवं तथा ।भक्ष्यभोज्यार्णवं तस्मै दर्शयामास स प्रभुः

kṣīrārṇavasahasraṃ ca dadhyāderarṇavaṃ tathā | bhakṣyabhojyārṇavaṃ tasmai darśayāmāsa sa prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

What the lord said, the Gana of Siva mentioned that to Arjuna in detail after approaching him.

अध्याय 7

श्लोक 32.46

एवं स ददृशे शम्भुर्देव्या सार्धं वृषोपरि ।गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः

evaṃ sa dadṛśe śambhurdevyā sārdhaṃ vṛṣopari | gaṇeśvaraistriśūlādyairdivyāstrairapi saṃvṛtaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On hearing that, Arjuna replied to the messenger "You shall tell your general that the reverse of what he says will happen to him.

अध्याय 7

श्लोक 32.47

दिवि दुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह ।विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश

divi dundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha | viṣṇubrahmendrapramukhairdevaiśchannā diśo daśa

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

If I were to give up the arrow that belongs to me I shall be the cause of ignominy to my family.

अध्याय 7

श्लोक 32.48

अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः ।पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा

athopamanyurānandasamudrormibhirāvṛtaḥ | papāta daṇḍavadbhūmau bhaktinamreṇa cetasā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Well may my brothers be distressed. Let all my knowledge be fruitless. So, come on to fight with me.

अध्याय 7

श्लोक 32.49

एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः ।एह्येहीति समाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान्

etasminsamaye tatra sasmito bhagavānbhavaḥ | ehyehīti samāhūya mūrdhnyāghrāya dadau varān

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus replied by Arjuna the Bhilla returned to his master and conveyed all that Arjuna had said.

अध्याय 7

श्लोक 32.50

शिव उवाच ।वत्सोपमन्यो तुष्टोऽस्मि त्वदाचरणतो वरात् ।दृढभक्तोऽसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितोऽधुना

śiva uvāca | vatsopamanyo tuṣṭo'smi tvadācaraṇato varāt | dṛḍhabhakto'si viprarṣe mayā jijñāsito'dhunā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On seeing him comci Arjuna meditated on Siva and fought with him a terrible battle.

अध्याय 7

श्लोक 32.51

भक्ष्यभोगान्यथाकामं बान्धवैर्भुङ्क्ष्व सर्वदा ।सुखी भव सदा दुःखनिर्मुक्तो भक्तिमान्मम

bhakṣyabhogānyathākāmaṃ bāndhavairbhuṅkṣva sarvadā | sukhī bhava sadā duḥkhanirmukto bhaktimānmama

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Arjuna split the arrows discharged by Kirata and his ganas. Then he thought upon Siva.

अध्याय 7

श्लोक 32.52

उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती ।मया पुत्रीकृतो ह्यद्य कुमारत्वं सनातनम्

upamanyo mahābhāga tavāmbaiṣā hi pārvatī | mayā putrīkṛto hyadya kumāratvaṃ sanātanam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

When distressed by him, the Ganas fled to the quarters. Then Siva summoned the chief Ganas. But they did not respond to his call.

अध्याय 7

श्लोक 32.53

दुग्धदध्याज्यमधुनामर्णवाश्च सहस्रशः ।भक्ष्यभोज्यादिवस्तूनामर्णवाश्चाखिलास्तथा

dugdhadadhyājyamadhunāmarṇavāśca sahasraśaḥ | bhakṣyabhojyādivastūnāmarṇavāścākhilāstathā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Siva and Arjuna of great strength and exploit fought each other with various weapons of war.

अध्याय 7

श्लोक 32.54

तुभ्यं दत्ता मया प्रीत्या त्वं गृह्णीष्व महामुने ।अमरत्वं तथा दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम्

tubhyaṃ dattā mayā prītyā tvaṃ gṛhṇīṣva mahāmune | amaratvaṃ tathā dattaṃ gāṇapatyaṃ ca śāśvatam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Taking pity on him Siva approached Arjuna, but Arjuna hit him heavily.

अध्याय 7

श्लोक 32.55

पिताहं ते महादेवो माता ते जगदम्बिका ।वरान्वरय सुप्रीत्या मनोऽभिलषितान्परान्

pitāhaṃ te mahādevo mātā te jagadambikā | varānvaraya suprītyā mano'bhilaṣitānparān

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Siva split the weapons of Arjuna as well as his armour. Aijuna stood in his bare body.

अध्याय 7

श्लोक 32.56

अजरश्चामरश्चैव भव त्वं दुःखवर्जितः ।यशस्वी वरतेजस्वी दिव्यज्ञानी महाप्रभुः

ajaraścāmaraścaiva bhava tvaṃ duḥkhavarjitaḥ | yaśasvī varatejasvī divyajñānī mahāprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Although afflicted by fear, Arjuna remembered Siva and fought a duel with the general spiritedly.

अध्याय 7

श्लोक 32.57

अथ शम्भुः प्रसन्नात्मा स्मृत्वा तस्य तपो महत् ।पुनर्दश वरान्दिव्यान्मुनये ह्यूपमन्यवे

atha śambhuḥ prasannātmā smṛtvā tasya tapo mahat | punardaśa varāndivyānmunaye hyūpamanyave

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The earth along with the oceans shook due to their fight. "What will happen now?" Thinking thus, the gods were distressed.

अध्याय 7

श्लोक 32.58

व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः ।ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वं पाटवं च निजं पदम्म्

vrataṃ pāśupataṃ jñānaṃ vratayogaṃ ca tattvataḥ | dadau tasmai pravaktṛtvaṃ pāṭavaṃ ca nijaṃ padamm

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In the meantime, lord Siva stood in mid-air and fought. Arjuna too did likewise.

अध्याय 7

श्लोक 32.59

एवं दत्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्य तम् ।मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्तेऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्

evaṃ dattvā mahādevaḥ karābhyāmupagṛhya tam | mūrdhnyāghrāya sutaste'yamiti devyai nyavedayat

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Flying at each other, lord Siva and the earthly king Arjuna fought with each other. On seeing that wonder¬ ful battle the gods were surprised.

अध्याय 7

श्लोक 32.60

देवी च शृण्वती प्रीत्या मूर्ध्नि देशे कराम्बुजम् ।विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमक्षयम्

devī ca śṛṇvatī prītyā mūrdhni deśe karāmbujam | vinyasya pradadau tasmai kumārapadamakṣayam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Catching hold of his feet, Arjuna whirled him. Lord Siva, favourably disposed towards his disciples, laughed indulging in divine sports.

अध्याय 7

श्लोक 32.61

क्षीराब्धिमपि साकारं क्षीरस्वादुकरोदधिः ।उपास्थाय ददौ तस्मै पिण्डीभूतमनश्वरम्

kṣīrābdhimapi sākāraṃ kṣīrasvādukarodadhiḥ | upāsthāya dadau tasmai piṇḍībhūtamanaśvaram

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Siva smiled and revealed his wonderful auspicious form as he is always well disposed to his devotees.

अध्याय 7

श्लोक 32.62

योगैश्वर्यं सदा तुष्टं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् ।समृद्धिं परमां तस्मै ददौ सन्तुष्टमानसः

yogaiśvaryaṃ sadā tuṣṭaṃ brahmavidyāmanaśvarām | samṛddhiṃ paramāṃ tasmai dadau santuṣṭamānasaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On seeing that beautiful form, the form of the excellent supreme being as mentioned in the Vedas, Sastras and Puranas, the form which Vyasa had advised him to meditate upon, the form which bestows all Siddhis, the form of Siva, Arjuna was abashed and surprised much.

अध्याय 7

श्लोक 32.63

सोऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा ।तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितोऽभवत्

so'pi labdhvā varāndivyānkumāratvaṃ ca sarvadā | tasmācchivācca tasyāśca śivāyā mudito'bhavat

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

"Ha, this is Siva, this is Siva who has been chosen by me as my lord, the lord of the three worlds him¬ self. O what a thing have I committed now!

अध्याय 7

श्लोक 32.64

ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृताञ्जलिः ।ययाचे स वरं प्रीत्या देवदेवान्महेश्वरात्

tataḥ prasannacetaskaḥ supraṇamya kṛtāñjaliḥ | yayāce sa varaṃ prītyā devadevānmaheśvarāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After thinking thus within himself he joined his palms in reverence and bending his head he bowed to the lord with pleasure. Then he spoke in a delighted manner.

अध्याय 7

श्लोक 32.65

उपमन्युरुवाच ।प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर ।स्वभक्तिं देहि परमां दिव्यामव्यभिचारिणीम्

upamanyuruvāca | prasīda devadeveśa prasīda parameśvara | svabhaktiṃ dehi paramāṃ divyāmavyabhicāriṇīm

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O great god, O lord of gods, O Siva the merciful, O lord of all, my fault shall be forgiven by you.

अध्याय 7

श्लोक 32.66

श्रद्धां देहि महादेव स्वसम्बन्धिषु मे सदा ।स्वदास्यं परमं स्नेहं स्वसान्निध्यं च सर्वदा

śraddhāṃ dehi mahādeva svasambandhiṣu me sadā | svadāsyaṃ paramaṃ snehaṃ svasānnidhyaṃ ca sarvadā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

What you have done? By concealing your own form you have deceived me now. Fie on me who fought with you, my master, O lord.

अध्याय 7

श्लोक 32.67

नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वा प्रसन्नात्मा हर्षगद्गदया गिरा ।तुष्टाव स महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः

nandīśvara uvāca | evamuktvā prasannātmā harṣagadgadayā girā | tuṣṭāva sa mahādevamupamanyurdvijottamaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus Arjuna, son of Panqlu, repented. He fell at the feet of lord Siva.

अध्याय 7

श्लोक 32.68

एवमुक्तः शिवस्तेन सर्वेषां शृण्वतां प्रभुः ।प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं सकलेश्वरः

evamuktaḥ śivastena sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ prabhuḥ | pratyuvāca prasannātmopamanyuṃ sakaleśvaraḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Cheering up in various ways the delighted lord Siva, favourably disposed to his devotees, replied to Arjuna.

अध्याय 7

श्लोक 32.69

शिव उवाच ।वत्सोपमन्यो धन्यस्त्वं मम भक्तो विशेषतः ।सर्वं दत्तं मया ते हि यद् वृतं भवतानघ

śiva uvāca | vatsopamanyo dhanyastvaṃ mama bhakto viśeṣataḥ | sarvaṃ dattaṃ mayā te hi yad vṛtaṃ bhavatānagha

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O Arjuna, do not worry yourself. You are a great devotee of mine. I have done this just to test you. Give up your sorrow.

अध्याय 7

श्लोक 32.70

अजरश्चामरश्च त्वं सर्वदा दुःखवर्जितः ।सर्वपूज्यो निर्विकारी भक्तानां प्रवरो भव

ajaraścāmaraśca tvaṃ sarvadā duḥkhavarjitaḥ | sarvapūjyo nirvikārī bhaktānāṃ pravaro bhava

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Delighting Arjuna, son of Pandu, honoured by

अध्याय 7

श्लोक 32.71

अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा ।भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती

akṣayā bāndhavāścaiva kulaṃ gotraṃ ca te sadā | bhaviṣyati dvijaśreṣṭha mayi bhaktiśca śāśvatī

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O Arjuna, foremost among the sons of Pandu, 1 am delighted. Choose your boon. By your hits and blows I have been worshipped by you. I consider it so.

अध्याय 7

श्लोक 32.72

सान्निध्यं चाश्रये नित्यं करिष्यामि मुने तव ।तिष्ठ वत्स यथाकामं नोत्कण्ठां च करिष्यसि

sānnidhyaṃ cāśraye nityaṃ kariṣyāmi mune tava | tiṣṭha vatsa yathākāmaṃ notkaṇṭhāṃ ca kariṣyasi

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

This has been done by my own will. I'he fault is not yours. There is nothing which cannot be given to you. Choose whatever you desire.

अध्याय 7

श्लोक 32.73

नन्दीश्वर उवाच ।एवमुक्त्वा स भगवांस्तस्मै दत्त्वा वरान्वरान् ।साम्बश्च सगणः सद्यस्तत्रैवान्तर्दधे प्रभुः

nandīśvara uvāca | evamuktvā sa bhagavāṃstasmai dattvā varānvarān | sāmbaśca sagaṇaḥ sadyastatraivāntardadhe prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In order to establish the rule of your fame among your enemies what you have done is auspicious. You shall not be struck with grief. Eschew all your feebleness.

अध्याय 7

श्लोक 32.74

उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य शम्भोर्वरान्वरान् ।जगाम जननीस्थानं मात्रे सर्वमवर्णयत्

upamanyuḥ prasannātmā prāpya śambhorvarānvarān | jagāma jananīsthānaṃ mātre sarvamavarṇayat

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus addressed by lord Siva, Arjuna stood care¬ fully and spoke to Siva with devotion.

अध्याय 7

श्लोक 32.75

तच्छ्रुत्वा तस्य जननी महाहर्षमवाप सा ।सर्वपूज्योऽभवत्सोऽपि सुखं प्रापाधिकं सदा

tacchrutvā tasya jananī mahāharṣamavāpa sā | sarvapūjyo'bhavatso'pi sukhaṃ prāpādhikaṃ sadā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After saying this, the son of Pandu eulogised Siva the great lord, devotedly, in the manner approved of by the Vedas.

अध्याय 7

श्लोक 32.76

इत्थं ते वर्णितस्तात शिवस्य परमात्मनः ।सुरेश्वरावतारो हि सर्वदा सुखदः सताम्

itthaṃ te varṇitastāta śivasya paramātmanaḥ | sureśvarāvatāro hi sarvadā sukhadaḥ satām

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

"Obeisance to you the lord of gods. Obeisance to you the resident of Kailasa. O Sadaiva, obeisance to you. Obeisance to you, the five-faced®* one.

अध्याय 7

श्लोक 32.77

इदमाख्यानमनघं सर्वकामफलप्रदम् ।स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्

idamākhyānamanaghaṃ sarvakāmaphalapradam | svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ bhuktimuktipradaṃ satām

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to Kapardin (one with matted hair), obeisance to you, the three-eyed. Obeisance to the delighted one, obeisance to the thousand-faced.

अध्याय 7

श्लोक 32.78

य एतच्छृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः ।इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोऽन्ते शिवगतिं लभेत्

ya etacchṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ | iha sarvasukhaṃ bhuktvā so'nte śivagatiṃ labhet

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O blue-necked one, obeisance to you. Obeisance to Sadyojata. O bull-bannered one, obeisance to you with Parvati as your left half.

अध्याय 7

श्लोक 33.0

॥ श्रीगणेशाय नमः

|| śrīgaṇeśāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to you of splendid, reddish feet, worthy to be served by Nandin and other Ganas. Obeisance to you, the chief of Ganas.

अध्याय 7

श्लोक 33.0-2

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to you of splendid, reddish feet, worthy to be served by Nandin and other Ganas. Obeisance to you, the chief of Ganas.

अध्याय 7

श्लोक 33.1

श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३३. त्रयोत्रिंशोऽध्यायः ।ब्रह्मचारिशिवावतारवर्णनम् ।नन्दीश्वर उवाच ।सनत्कुमार सुप्रीत्या शिवस्य परमात्मनः ।अवतारं शृणु विभोर्जटिलाह्वं सुपावनम्

śrīśivamahāpurāṇam || tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ 3.33. trayotriṃśo'dhyāyaḥ | brahmacāriśivāvatāravarṇanam | nandīśvara uvāca | sanatkumāra suprītyā śivasya paramātmanaḥ | avatāraṃ śṛṇu vibhorjaṭilāhvaṃ supāvanam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to one in the form of Ganea, followed by Karttikeya. Obeisance to the bestower of devotion and salvation to the devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.2

पुरा सती दक्षकन्या त्यक्त्वा देहं पितुर्मखे ।स्वपित्रानादृता जज्ञे मेनायां हिमभूधरात्

purā satī dakṣakanyā tyaktvā dehaṃ piturmakhe | svapitrānādṛtā jajñe menāyāṃ himabhūdharāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

I shall tell K]:sna also. He will help you. He is my own soul, my devotee and he carries out my task.

अध्याय 7

श्लोक 33.3

सा गत्वा गहनेऽरण्ये तेपे सुविमलं तपः ।शङ्करं पतिमिच्छन्ती सखीभ्यां संयुता शिवा

sā gatvā gahane'raṇye tepe suvimalaṃ tapaḥ | śaṅkaraṃ patimicchantī sakhībhyāṃ saṃyutā śivā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, the twelve incarnations of the supreme soul are wholly delightful to all men for seeing and touching.

अध्याय 7

श्लोक 33.4

तत्तपः सुपरीक्षार्थं सप्तर्षीन्प्रैषयच्छिवः ।तपःस्थानं तु पार्वत्या नानालीलाविशारदः

tattapaḥ suparīkṣārthaṃ saptarṣīnpraiṣayacchivaḥ | tapaḥsthānaṃ tu pārvatyā nānālīlāviśāradaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, lord Siva manifested himself from his earthen phallic image devoutly installed by Brahma and he fulfilled the desires of the mountain.

अध्याय 7

श्लोक 33.5

ते गत्वा तत्र मुनयः परीक्षां चक्रुरादरात् ।तस्याः सुयत्नतो नैव समर्था ह्यभवंश्च ते

te gatvā tatra munayaḥ parīkṣāṃ cakrurādarāt | tasyāḥ suyatnato naiva samarthā hyabhavaṃśca te

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

All desires fructify at the sight and touch of the great lord. Thereafter salvation too is attained.

अध्याय 7

श्लोक 33.6

तत्रागत्य शिवं नत्वा वृत्तान्तं च निवेद्य तत् ।तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

tatrāgatya śivaṃ natvā vṛttāntaṃ ca nivedya tat | tadājñāṃ samanuprāpya svarlokaṃ jagmurādarāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The man who performs the ablution of

अध्याय 7

श्लोक 33.7

गतेषु तेषु मुनिषु स्वस्थानं शङ्करः स्वयम् ।परीक्षितुं शिवावृत्तमैच्छत्सूतिकरः प्रभुः

gateṣu teṣu muniṣu svasthānaṃ śaṅkaraḥ svayam | parīkṣituṃ śivāvṛttamaicchatsūtikaraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus I have described the compendium 8atarudra by name which glorifies the hundred incarnations of Siva and yields the fruits of desires.

अध्याय 7

श्लोक 33.8

सुप्रसन्नस्तपस्वीच्छाशमनादयमीश्वरः ।ब्रह्मचर्यस्वरूपोऽभूत्तदाद्भुततरः प्रभुः

suprasannastapasvīcchāśamanādayamīśvaraḥ | brahmacaryasvarūpo'bhūttadādbhutataraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He who reads this always or listens to it devotedly attains all desires and then becomes liberated, to be sure.

अध्याय 7

श्लोक 33.9

अतीव स्थविरो विप्रदेहधारी स्वतेजसा ।प्रज्वलन्मनसा हृष्टो दण्डी छत्री महोज्जलः

atīva sthaviro vipradehadhārī svatejasā | prajvalanmanasā hṛṣṭo daṇḍī chatrī mahojjalaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

According to thr present chapter V. it in situated on the Deva mountain in the south. For the identification of Devagiri see GEAMI

अध्याय 7

श्लोक 33.10

धृत्वैवं जाटिलं रूपं जगाम गिरिजावनम् ।अतिप्रीतियुतः शम्भुः शङ्करो भक्तवत्सलः

dhṛtvaivaṃ jāṭilaṃ rūpaṃ jagāma girijāvanam | atiprītiyutaḥ śambhuḥ śaṅkaro bhaktavatsalaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to you devoid of attributes. Obeisance to you possessed of attributes. Obeisance to one with and without forms, having digits and devoid of digits.

अध्याय 7

श्लोक 33.11

तत्रापश्यत् स्थितां देवीं सखीभिः परिवारिताम् ।वेदिकोपरि शुद्धान्तां शिवामिव विधोः कलाम्

tatrāpaśyat sthitāṃ devīṃ sakhībhiḥ parivāritām | vedikopari śuddhāntāṃ śivāmiva vidhoḥ kalām

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Obeisance to the one who blessed me in the form

अध्याय 7

श्लोक 33.12

शम्भुर्निरीक्ष्य तां देवीं ब्रह्मचारिस्वरूपवान् ।उपकण्ठं ययौ प्रीत्या चोत्सुकी भक्तवत्सलः

śambhurnirīkṣya tāṃ devīṃ brahmacārisvarūpavān | upakaṇṭhaṃ yayau prītyā cotsukī bhaktavatsalaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Even the Vedas cannot enumerate your good

अध्याय 7

श्लोक 33.13

आगतं सा तदा दृष्ट्वा ब्राह्मणं तेजसाद्भुतम् ।अङ्गेषु लोमशं शान्तं दण्डचर्मसमन्वितम्

āgataṃ sā tadā dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ tejasādbhutam | aṅgeṣu lomaśaṃ śāntaṃ daṇḍacarmasamanvitam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Whatever be your nature, obeisance be to you. It behoves you to take pity. O lord, I am your slave. O lord liva, you are my master.

अध्याय 7

श्लोक 33.14

ब्रह्मचर्यधरं वृद्धं जटिलं सकमण्डलुम् ।अपूजयत्परप्रीत्या सर्वपूजोपहारकैः

brahmacaryadharaṃ vṛddhaṃ jaṭilaṃ sakamaṇḍalum | apūjayatparaprītyā sarvapūjopahārakaiḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus urged by him, Arjuna bowed to Sadaiva with palms joined in reverence and with head bending down. He s|>oke with words choked with devotion

अध्याय 7

श्लोक 33.15

ततः सा पार्वती देवी पूजितं परया मुदा ।कुशलं पर्यपृच्छत्तं ब्रह्मचारिणमादरात्

tataḥ sā pārvatī devī pūjitaṃ parayā mudā | kuśalaṃ paryapṛcchattaṃ brahmacāriṇamādarāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

What shall I say? You are the immanent Soul of all. Still let my detailed explanation be heard by you, O lord.

अध्याय 7

श्लोक 33.16

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कस्त्वं हि कुत आगतः ।इद्ं वनं भासयसि वद वेदविदां वर

brahmacārisvarūpeṇa kastvaṃ hi kuta āgataḥ | idṃ vanaṃ bhāsayasi vada vedavidāṃ vara

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Whatever danger I had from enemies has vanished at your sight. Please do that which may confer worldly Siddhis on me.

अध्याय 7

श्लोक 33.17

नन्दीश्वर उवाच ।इति पृष्टस्तु पार्वत्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः ।प्रत्युवाच द्रुतं प्रीत्या शिवाभावपरीक्षया

nandīśvara uvāca | iti pṛṣṭastu pārvatyā brahmacārī sa vai dvijaḥ | pratyuvāca drutaṃ prītyā śivābhāvaparīkṣayā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Seeing Arjuna, son of Pandu, the foremost of his devotees, lord iva was extremely glad and satisfied.

अध्याय 7

श्लोक 33.18

ब्रह्मचार्युवाच ।अहमिच्छाभिगामी च ब्रह्मचारी द्विजोऽस्मि वै ।तपस्वी सुखदोऽन्येषामुपकारी न संशयः

brahmacāryuvāca | ahamicchābhigāmī ca brahmacārī dvijo'smi vai | tapasvī sukhado'nyeṣāmupakārī na saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Lord Siva gave him Pasupata missile that could not be thwarted by anyone at any time and spoke thus.

अध्याय 7

श्लोक 33.19

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा ब्रह्मचारी स शङ्करो भक्तवत्सलः ।तस्थिवानुपकण्ठं स गोपायन् रूपमात्मनः

nandīśvara uvāca | ityuktvā brahmacārī sa śaṅkaro bhaktavatsalaḥ | tasthivānupakaṇṭhaṃ sa gopāyan rūpamātmanaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

I have given you my own great missile. You will become invincible thereby. You will reap success over your enemies through this.

अध्याय 7

श्लोक 33.20

ब्रह्मचार्युवाच ।किं ब्रवीमि महादेवि कथनीयं न विद्यते ।महानर्थकरं वृत्तं दृश्यते विकृतं महत्

brahmacāryuvāca | kiṃ bravīmi mahādevi kathanīyaṃ na vidyate | mahānarthakaraṃ vṛttaṃ dṛśyate vikṛtaṃ mahat

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O Bharata, due to my power, you will rule over your kingdom unhindered. You shall perform righteous deeds of various kinds always along with your brother.

अध्याय 7

श्लोक 33.21

नवे वयसि सद्भोगसाधने सुखकारणे ।महोपचारसद्भोगैर्वृथैव त्वं तपस्यसि

nave vayasi sadbhogasādhane sukhakāraṇe | mahopacārasadbhogairvṛthaiva tvaṃ tapasyasi

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After saying this and placing his hand over his head, Siva vanished after being duly worshipped by Aijuna.

अध्याय 7

श्लोक 33.22

का त्वं कस्यासि तनया किमर्थं विजने वने ।तपश्चरसि दुर्धर्षं मुनिभिः प्रयतात्मभिः

kā tvaṃ kasyāsi tanayā kimarthaṃ vijane vane | tapaścarasi durdharṣaṃ munibhiḥ prayatātmabhiḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The delighted Arjuna, after obtaining the excellent missile from the lord, returned to his hermitage remembering devotedly his chief preceptor and Siva,

अध्याय 7

श्लोक 33.23

नन्दीश्वर उवाच ।इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य परमेश्वरी ।उवाच वचनं प्रीत्या ब्रह्मचारिणमुत्तमम्

nandīśvara uvāca | iti tadvacanaṃ śrutvā prahasya parameśvarī | uvāca vacanaṃ prītyā brahmacāriṇamuttamam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

When he arrived, his brother felt fully revived as the body with vital airs. They felt happy at his sight. Draupadi of good rites was also delighted.

अध्याय 7

श्लोक 33.24

पार्वत्युवाच ।शृणु विप्र ब्रह्मचारिन् मद्वृत्तमखिलं मुने ।जन्म मे भारते वर्षे साम्प्रतं हिमवद्गृहे

pārvatyuvāca | śṛṇu vipra brahmacārin madvṛttamakhilaṃ mune | janma me bhārate varṣe sāmprataṃ himavadgṛhe

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The delighted Panavas were not satiated by hear.> ing the.details from Arjuna and knowing that Siva was satisfied,

अध्याय 7

श्लोक 33.25

पूर्वं दक्षगृहे जन्म सती शङ्करकामिनी ।योगेन त्यक्तदेहाहं तातेन पतिनिन्दिना

pūrvaṃ dakṣagṛhe janma satī śaṅkarakāminī | yogena tyaktadehāhaṃ tātena patinindinā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

By bowing to Siva joyously and realising that the time-limit had arrived, they knew that success was at hand.

अध्याय 7

श्लोक 33.26

अत्र जन्मनि सम्प्राप्तः सुपुण्येन शिवो द्विज ।मां त्यक्त्वा भस्मसात्कृत्वा मन्मथं स जगाम ह

atra janmani samprāptaḥ supuṇyena śivo dvija | māṃ tyaktvā bhasmasātkṛtvā manmathaṃ sa jagāma ha

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In the meantime, on hearing that Arjuna had returned, Kfsna came there to see him. He was very happy.

अध्याय 7

श्लोक 33.27

प्रयाते शङ्करे तापाद् व्रीडिताहं पितुर्गृहात् ।आगच्छमत्र तपसे गुरुवाक्येन संयता

prayāte śaṅkare tāpād vrīḍitāhaṃ piturgṛhāt | āgacchamatra tapase guruvākyena saṃyatā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus the incarnation of Siva as Kirata has been explained to you. He who hears and narrates this obtains all desires.

अध्याय 7

श्लोक 33.28

मनसा वचसा साक्षात्कर्मणा पतिभावतः ।सत्यं ब्रवीमि नोऽसत्यं संवृतः शङ्करो मया

manasā vacasā sākṣātkarmaṇā patibhāvataḥ | satyaṃ bravīmi no'satyaṃ saṃvṛtaḥ śaṅkaro mayā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, now listen to the twelve incarnations of the lord in the form of jyotirlifigas, the cause of diverse sports.

अध्याय 7

श्लोक 33.29

जानामि दुर्लभं वस्तु कथं प्राप्यं मया भवेत् ।तथापि मनसौत्सुक्यात्तप्यते मे तपोऽधुना

jānāmi durlabhaṃ vastu kathaṃ prāpyaṃ mayā bhavet | tathāpi manasautsukyāttapyate me tapo'dhunā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The jyotirlingas'®* are—Somanatha in the Saurastra®* territory; Mallikarjuna on the mountain Srilaila'®*; Mahakala in Ujjayinli®*; Amaresvara in Omkarai®® Mandhata; Itedara®* on the Himalaya; Bhimasahkara in the city of Dakini;*® Vivesvara in the city of VaranasP®*; Tryambaka on the banks ofGautamP®®; Vaidyanatha in the cremation ground®; Nageia in the forest ofDarukai; Ramevara in the Setubandha'* Ghusmesvara in the iSiva temple.

अध्याय 7

श्लोक 33.30

हित्वेन्द्रप्रमुखान्देवान्विष्णुं ब्रह्माणमप्यहम् ।पतिं पिनाकपाणिं वै प्राप्तुमिच्छामि सत्यतः

hitvendrapramukhāndevānviṣṇuṃ brahmāṇamapyaham | patiṃ pinākapāṇiṃ vai prāptumicchāmi satyataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

There, the first one, Somanatha, annihilated the distress of the moon. O sage, by wor<ihipping, it diSpels the ailments of consumption, leprosy etc.

अध्याय 7

श्लोक 33.31

नन्दीश्वर उवाच ।इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्या हि सुनिश्चितम् ।मुने स जटिलो रुद्रो विहसन्वाक्यमब्रवीत्

nandīśvara uvāca | ityevaṃ vacanaṃ śrutvā pārvatyā hi suniścitam | mune sa jaṭilo rudro vihasanvākyamabravīt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

A holy place of pilgiimage on the bank of the Bhima river, north-west of Poona.

अध्याय 7

श्लोक 33.32

जटिल उवाच ।हिमाचलसुते देवि का बुद्धिः स्वीकृता त्वया ।रुद्रार्थं विबुधान्हित्वा करोषि विपुलं तपः

jaṭila uvāca | himācalasute devi kā buddhiḥ svīkṛtā tvayā | rudrārthaṃ vibudhānhitvā karoṣi vipulaṃ tapaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On seeing Somesvara, the great phallic image of 5iva, people arc freed from sin. They attain worldly pleasures and salvation.

अध्याय 7

श्लोक 33.33

जानाम्यहं च तं रुद्रं शृणु त्वं प्रवदामि ते ।वृषध्वजः स रुद्रो हि विकृतात्मा जटाधरः

jānāmyahaṃ ca taṃ rudraṃ śṛṇu tvaṃ pravadāmi te | vṛṣadhvajaḥ sa rudro hi vikṛtātmā jaṭādharaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O dear, the second incarnation of Siva Mallikarjuna, on the mountain, Srisaila, is the bestower of the desires of devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.34

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः ।तस्मात्त्वं तेन रुद्रेण मनो योक्तुं न चार्हसि

ekākī ca sadā nityaṃ virāgī ca viśeṣataḥ | tasmāttvaṃ tena rudreṇa mano yoktuṃ na cārhasi

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, Siva went there from his mountain, with great pleasure in order to see his son Karttikeya. It is station¬ ed there in the form of the phallic image.

अध्याय 7

श्लोक 33.35

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च ।मह्यं न रोचते ह्येतद्यदीच्छसि तथा कुरु

sarvaṃ viruddhaṃ rūpādi tava devi harasya ca | mahyaṃ na rocate hyetadyadīcchasi tathā kuru

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O dear, Siva incarnated himself as Mahakala in the city of Ujjayini for the protection of his devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.36

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा च पुना रुद्रो ब्रह्मचारिस्वरूपवान् ।निनिन्द बहुधात्मानं तदग्रे तां परीक्षितुम्

nandīśvara uvāca | ityuktvā ca punā rudro brahmacārisvarūpavān | nininda bahudhātmānaṃ tadagre tāṃ parīkṣitum

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The demon Dusana, a resident of Ratnamala,'® was a defiler of Vedic rites, a hater of brahmins and des¬ troyer of everyone. When he reached Ujjayini, the lord was meditated upon by the sons of the Vedic brahmins. He redu¬ ced the demon to ashes by a mere Hurfikara.

अध्याय 7

श्लोक 33.37

तच्छ्रुत्वा पार्वती देवी विप्रवाक्यं दुरासदम् ।प्रत्युवाच महाक्रुद्धा शिवनिन्दापरं च तम्

tacchrutvā pārvatī devī vipravākyaṃ durāsadam | pratyuvāca mahākruddhā śivanindāparaṃ ca tam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After killing him, on being requested by the gods; lord Mahakala stayed there in the form of a Jyotirlihga. He continues to protect his devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.38

एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिद् धन्यो भविष्यति ।परन्तु सकलं ज्ञातमवध्यो दृश्यतेऽधुना

etāvaddhi mayā jñātaṃ kaścid dhanyo bhaviṣyati | parantu sakalaṃ jñātamavadhyo dṛśyate'dhunā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

By seeing and strenuously worshipping the phallic image of Mahakala, the devotee attains his desires and the greatest goal.

अध्याय 7

श्लोक 33.39

ब्रह्मचारिस्वरूपेण कश्चित्त्वं धूर्त आगतः ।शिवनिन्दा कृता मूढ त्वया मन्युरभून्मम

brahmacārisvarūpeṇa kaścittvaṃ dhūrta āgataḥ | śivanindā kṛtā mūḍha tvayā manyurabhūnmama

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The fourth incarnation of Siva the supreme soul, the great lord in Omkara Mandhata is a bestower of the desires of his devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.40

शिवं त्वं च न जानासि शिवात्त्वं हि बहिर्मुखः ।त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्तापयुताभवम्

śivaṃ tvaṃ ca na jānāsi śivāttvaṃ hi bahirmukhaḥ | tvatpūjā ca kṛtā yanme tasmāttāpayutābhavam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

On being requested by the gods the lord in the form of his phallic image stayed there two-fold, bestowing worldly pleasures and salvation and being favourably disposed towards his devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.41

शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् ।आजन्मसञ्चितं पुण्यं तस्य भस्मीभवत्युत

śivanindāṃ karotīha tattvamajñāya yaḥ pumān | ājanmasañcitaṃ puṇyaṃ tasya bhasmībhavatyuta

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The excellent phallic image abides in the syllable Omkara. O great sage, it also abides in the earthen phallic image in Oihkara Mandhat5.

अध्याय 7

श्लोक 33.42

शिवविद्वेषिणं स्पृष्ट्वा प्रायश्चित्तं समाचरेत्

śivavidveṣiṇaṃ spṛṣṭvā prāyaścittaṃ samācaret

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Not identified.

अध्याय 7

श्लोक 33.43

रे रे दुष्ट त्वया प्रोक्तमहं जानामि शङ्करम् ।निश्चयेन न विज्ञातः शिव एव परः प्रभुः

re re duṣṭa tvayā proktamahaṃ jānāmi śaṅkaram | niścayena na vijñātaḥ śiva eva paraḥ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The sixth incarnation of Siva, the great lord named Bhimaiankara, performed great sports. He destroyed the demon Bhima.

अध्याय 7

श्लोक 33.44

यथा तथा भवेद्रुद्रो मायया बहुरूपवान् ।ममाभीष्टप्रदोऽत्यन्तं निर्विकारः सतां प्रियः

yathā tathā bhavedrudro māyayā bahurūpavān | mamābhīṣṭaprado'tyantaṃ nirvikāraḥ satāṃ priyaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After killing this wonderfully lusty demon who caused misery to the devotees, the lord saved the devotee Sudakina who was the king of Kamarupa.

अध्याय 7

श्लोक 33.45

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा तं शिवा देवी शिवतत्त्वं जगाद सा ।यत्र ब्रह्मतया रुद्रः कथ्यते निर्गुणोऽव्ययः

nandīśvara uvāca | ityuktvā taṃ śivā devī śivatattvaṃ jagāda sā | yatra brahmatayā rudraḥ kathyate nirguṇo'vyayaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Requested by him Siva himself in the name of Bhimaankara stayed in Dakini in the form of Jyotirlinga.

अध्याय 7

श्लोक 33.46

तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः ।पुनर्वचनमादातुं यावदेव प्रचक्रमे

tadākarṇya vaco devyā brahmacārī sa vai dvijaḥ | punarvacanamādātuṃ yāvadeva pracakrame

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, the seventh incarnation as Viivegvara at KaSi is in the form of the entire cosmic egg. It yields worldly pleasures and salvation.

अध्याय 7

श्लोक 33.47

प्रोवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयां द्रुतम् ।शिवासक्तमनोवृत्तिः शिवनिन्दापराङ्मुखी

provāca girijā tāvatsvasakhīṃ vijayāṃ drutam | śivāsaktamanovṛttiḥ śivanindāparāṅmukhī

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Those who repeat the names of KaSi and VMvea and perform their Japa with devotion become unaffected by actions and reach the state of Kaivalya.

अध्याय 7

श्लोक 33.48

गिरिजोवाच ।वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः ।पुनर्वक्तुमनाश्चायं शिवनिन्दां करिष्यति

girijovāca | vāraṇīyaḥ prayatnena sakhyayaṃ hi dvijādhamaḥ | punarvaktumanāścāyaṃ śivanindāṃ kariṣyati

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The eighth incarnation Tryambaka of the moon- crested lord iSiva made its appearance on the banks of the river Gautam! on being requested by the sage Gautama.

अध्याय 7

श्लोक 33.49

न केवलं भवेत्पापं निन्दाकर्तुः शिवस्य हि ।यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक्स भवेदिह

na kevalaṃ bhavetpāpaṃ nindākartuḥ śivasya hi | yo vai śṛṇoti tannindāṃ pāpabhāksa bhavediha

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

At the request of Gautama and with a desire to delight that sage, the lord stood there motionless in the form of Jyotirlinga,

अध्याय 7

श्लोक 33.50

शिवनिन्दाकरो वध्यः सर्वथा शिवकिङ्करैः ।ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्

śivanindākaro vadhyaḥ sarvathā śivakiṅkaraiḥ | brāhmaṇaścetsa vai tyājyo gantavyaṃ tatsthalāddrutam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

With the blessings of i§iva, and pleased with Gautama, the holy river Gahga, the beloved of Siva, stayed there in the name of Gautami.

अध्याय 7

श्लोक 33.51

अयं दुष्टः पुनर्निन्दां करिष्यति शिवस्य हि ।ब्राह्मणत्वादवध्यश्च त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा

ayaṃ duṣṭaḥ punarnindāṃ kariṣyati śivasya hi | brāhmaṇatvādavadhyaśca tyājyo'dṛśyaśca sarvathā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Under the pretext of fetching him, lord Siva was installed in the cremation ground in the form of Jyotirliriga.

अध्याय 7

श्लोक 33.53

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्त्वा चोमया यावत्पदमुत्क्षिप्यते मुने ।असौ तावच्छिवः साक्षादाललम्बे पटं स्वयम्

nandīśvara uvāca | ityuktvā comayā yāvatpadamutkṣipyate mune | asau tāvacchivaḥ sākṣādālalambe paṭaṃ svayam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The lord in the name of Vaidyanatha became famous in the three worlds. Seeing and worshipping him with devotion yields worldly pleasures and salvation.

अध्याय 7

श्लोक 33.54

कृत्वा स्वरूपं दिव्यं च शिवाध्यानं यथा तथा ।दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखीं शिवः

kṛtvā svarūpaṃ divyaṃ ca śivādhyānaṃ yathā tathā | darśayitvā śivāyai tāmuvācāvāṅmukhīṃ śivaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, this benedictory passage referring to the greatness of Siva in the name of Vaidyanathesvara yields worldly pleasures and salvation to those who read and listen.

अध्याय 7

श्लोक 33.55

शिव उवाच ।कुत्र त्वं यासि मां हित्वा न त्वं त्याज्या मया शिवे ।मया परीक्षितासि त्वं दृढभक्तासि मेऽनघे

śiva uvāca | kutra tvaṃ yāsi māṃ hitvā na tvaṃ tyājyā mayā śive | mayā parīkṣitāsi tvaṃ dṛḍhabhaktāsi me'naghe

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He killed the Rakasa Daruka, a violator of virtue. He saved his devotee Supriya who was a merchant king.

अध्याय 7

श्लोक 33.56

ब्रह्मचारिस्वरूपेण भावमिच्छुस्त्वदीयकम् ।तवोपकण्ठमागत्य प्रावोचं विविधं वचः

brahmacārisvarūpeṇa bhāvamicchustvadīyakam | tavopakaṇṭhamāgatya prāvocaṃ vividhaṃ vacaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

In order to help all the worlds, Siva, the great indulgent in sports, remained there assuming the form of Jyotirlinga, accompanied by Parvati.

अध्याय 7

श्लोक 33.57

प्रसन्नोऽस्मि दृढं भक्त्या शिवे तव विशेषतः ।चित्तेप्सितं वरं ब्रूहि नादेयं विद्यते तव

prasanno'smi dṛḍhaṃ bhaktyā śive tava viśeṣataḥ | cittepsitaṃ varaṃ brūhi nādeyaṃ vidyate tava

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, at the sight of Siva's phallic image named Nagesvara and thanks to its worship, heaps of great sins perish immediately.

अध्याय 7

श्लोक 33.58

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः प्रेमनिर्भरे ।कृतोऽस्मि तव सौन्दर्यात्क्षण एको युगायते

adyaprabhṛti te dāsastapobhiḥ premanirbhare | kṛto'smi tava saundaryātkṣaṇa eko yugāyate

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, the lord, implored ardently by Rama and propitiated by Rama stayed at Setubandha in the form of Jyotirlinga.

अध्याय 7

श्लोक 33.59

त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी ।एहि प्रिये त्वया साकं द्रुतं यामि स्वकं गिरिम्

tyajyatāṃ ca tvayā lajjā mama patnī sanātanī | ehi priye tvayā sākaṃ drutaṃ yāmi svakaṃ girim

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The grandeur of Rame'vara in the world was wonderful and incomparable, yielding worldly pleasures and salvation and bestowing the desires of the devotees ever.

अध्याय 7

श्लोक 33.60

इत्युक्तवति देवेशे शिवातिमुदमाप सा ।तपोदुःखं तु यत्सर्वं तज्जहौ द्रुतमेव हि

ityuktavati deveśe śivātimudamāpa sā | tapoduḥkhaṃ tu yatsarvaṃ tajjahau drutameva hi

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

After enjoying all worldly pleasures here, and then getting perfect knowledge, he shall obtain salvation here¬ after.

अध्याय 7

श्लोक 33.61

ततः प्रहृष्टा सा दृष्ट्वा दिव्यरूपं शिवस्य तत् ।प्रत्युवाच प्रभुं प्रीत्या लज्जयाधोमुखी शिवा

tataḥ prahṛṣṭā sā dṛṣṭvā divyarūpaṃ śivasya tat | pratyuvāca prabhuṃ prītyā lajjayādhomukhī śivā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

O sage, the lord manifested himself in a lake near the Devasaila* in the southern quarter acting favourably to Ghuma.

अध्याय 7

श्लोक 33.62

शिवोवाच ।यदि प्रसन्नो देवेश करोषि च कृपां मयि ।पतिर्मे भव देवेश इत्युक्तः शिवया शिवः

śivovāca | yadi prasanno deveśa karoṣi ca kṛpāṃ mayi | patirme bhava deveśa ityuktaḥ śivayā śivaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

At her request, Siva stayed in the lake in the form of Jyotirlihga GhumeSvara conferring desires to the devotees.

अध्याय 7

श्लोक 33.63

नन्दीश्वर उवाच गृहीत्वा विधिवत्पाणिं कैलासं स तया ययौ ।पतिं तं गिरिजा प्राप्य देवकार्यं चकार सा

nandīśvara uvāca gṛhītvā vidhivatpāṇiṃ kailāsaṃ sa tayā yayau | patiṃ taṃ girijā prāpya devakāryaṃ cakāra sā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The man who sees that phallic image and worships it with devotion enjoys happiness here and attains salvation hereafter.

अध्याय 7

श्लोक 33.64

इति प्रोक्तस्तु ते तात ब्रह्मचारिस्वरूपकः ।शिवावतारो हि मया शिवाभावपरीक्षकः

iti proktastu te tāta brahmacārisvarūpakaḥ | śivāvatāro hi mayā śivābhāvaparīkṣakaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus I have explained to you the series of divine Jyotirlihgas twelve in number yielding both worldly pleasures and salvation.

अध्याय 7

श्लोक 33.65

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतं मया ।य एतच्छृणुयात्प्रीत्या स सुखी गतिमाप्नुयात्

idamākhyānamanaghaṃ paramaṃ vyāhṛtaṃ mayā | ya etacchṛṇuyātprītyā sa sukhī gatimāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He who reads or listens to this narrative of Jyotirlihgas becomes freed of all sins and derives worldly pleasures and salvation.

अध्याय 7

श्लोक 33.92

स्थलमेतद् द्रुतं हित्वा यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् ।यथा सम्भाषणं न स्यादनेनाविदुषा पुनः

sthalametad drutaṃ hitvā yāsyāmo'nyatra mā ciram | yathā sambhāṣaṇaṃ na syādanenāviduṣā punaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

"Let us quickly leave this place and go elsewhere without delay, so that there is no more talk with this ignorant one."

अध्याय 7

श्लोक 34.0

॥ श्रीगणेशाय नमः

|| śrīgaṇeśāya namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Salutations to Shri Ganesha.

अध्याय 7

श्लोक 34.0-2

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Salutations to Shri Gauri and Shankara.

अध्याय 7

श्लोक 34.1

श्रीशिवमहापुराणम् ॥ तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३४. चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ।सुनर्तकनटाह्वशिवावतारवर्णनम् ।नन्दीश्वर उवाच ।सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः ।अवतारं शृणु विभोः सुनर्तकनटाह्वयम्

śrīśivamahāpurāṇam || tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ 3.34. catustriṃśo'dhyāyaḥ | sunartakanaṭāhvaśivāvatāravarṇanam | nandīśvara uvāca | sanatkumāra sarvajña śivasya paramātmanaḥ | avatāraṃ śṛṇu vibhoḥ sunartakanaṭāhvayam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The glorious Shiva Mahapurana, third book, the Shatarudra Samhita, chapter 34: the description of Shiva's incarnation called Sunartaka-Nata. Nandishvara said: "O all-knowing Sanatkumara, hear of the incarnation of the all-pervading Shiva, the Supreme Self, called Sunartaka-Nata (the fine dancer).

अध्याय 7

श्लोक 34.2

यदा हि कालिका देवी पार्वती हिमवत्सुता ।तेपे तपः सुविमलं वनं गत्वा शिवाप्तये

yadā hi kālikā devī pārvatī himavatsutā | tepe tapaḥ suvimalaṃ vanaṃ gatvā śivāptaye

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

When the Goddess Kalika, Parvati, daughter of Himavat, went to the forest and performed very pure austerity to win Shiva,

अध्याय 7

श्लोक 34.3

तदा शिवः प्रसन्नोऽभूत्तस्याः सुतपसो मुने ।तद्वृत्तसुपरीक्षार्थं वरं दातुं मुदा ययौ

tadā śivaḥ prasanno'bhūttasyāḥ sutapaso mune | tadvṛttasuparīkṣārthaṃ varaṃ dātuṃ mudā yayau

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Shiva was pleased with her fine austerity, O sage, and to test her conduct well he joyfully went to grant her a boon.

अध्याय 7

श्लोक 34.4

स्वरूपं दर्शयामास तस्यै सुप्रीतमानसः ।वरं ब्रूहीति चोवाच तां शिवां शङ्करो मुने

svarūpaṃ darśayāmāsa tasyai suprītamānasaḥ | varaṃ brūhīti covāca tāṃ śivāṃ śaṅkaro mune

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Well pleased at heart, he showed her his true form, and Shankara said to that Shiva, "Choose a boon," O sage.

अध्याय 7

श्लोक 34.5

तच्छ्रुत्वा शम्भुवचनं दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ।सुजहर्ष शिवातीव प्राह तं सुप्रणम्य सा

tacchrutvā śambhuvacanaṃ dṛṣṭvā tadrūpamuttamam | sujaharṣa śivātīva prāha taṃ supraṇamya sā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Hearing Shambhu's words and seeing his excellent form, Shiva (Parvati) rejoiced greatly and, bowing low, said to him:

अध्याय 7

श्लोक 34.6

पार्वत्युवाच ।यदि प्रसन्नो देवेश मह्यं देयो वरो यदि ।पतिर्भव ममेशान कृपां कुरु ममोपरि

pārvatyuvāca | yadi prasanno deveśa mahyaṃ deyo varo yadi | patirbhava mameśāna kṛpāṃ kuru mamopari

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Parvati said: "If you are pleased, Lord of gods, and a boon is to be given me, be my husband, Ishana; show me grace.

अध्याय 7

श्लोक 34.7

पितुर्गृहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुज्ञया ।गन्तव्यं भवता नाथ मत्पितुः पार्श्वतः प्रभो

piturgṛhe mayā samyaggamyate tvadanujñayā | gantavyaṃ bhavatā nātha matpituḥ pārśvataḥ prabho

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

With your leave I shall go properly to my father's house; you must come to my father, O Lord and master,

अध्याय 7

श्लोक 34.8

याचस्व मां ततो भिक्षुः ख्यापयंश्च यशः शुभम् ।पितुर्मे सफलं सर्वं कुरु प्रीत्या गृहाश्रमम्

yācasva māṃ tato bhikṣuḥ khyāpayaṃśca yaśaḥ śubham | piturme saphalaṃ sarvaṃ kuru prītyā gṛhāśramam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

and ask for me as a mendicant, making your auspicious fame known; lovingly make my father's household life wholly fruitful.

अध्याय 7

श्लोक 34.9

ततो यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि भो प्रभो ।विवाहं त्वं महेशान देवानां कार्यसिद्धये

tato yathoktavidhinā kartumarhasi bho prabho | vivāhaṃ tvaṃ maheśāna devānāṃ kāryasiddhaye

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then, O Lord, you should hold the marriage by the procedure described, Maheshana, for the accomplishment of the gods' purpose."

अध्याय 7

श्लोक 34.10

कामं मे पूरय विभो निर्विकारो भवान्सदा ।भक्तवत्सलनामा हि तव भक्तास्म्यहं सदा

kāmaṃ me pūraya vibho nirvikāro bhavānsadā | bhaktavatsalanāmā hi tava bhaktāsmyahaṃ sadā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

[Parvati said:] "Fulfil my desire, O Lord; you are always changeless. You bear the name 'kind to devotees,' and I am always your devotee."

अध्याय 7

श्लोक 34.11

नन्दीश्वर उवाच ।इत्युक्तः स तया शम्भुर्महेशो भक्तवत्सलः ।तथास्त्विति वचः प्रोच्यान्तर्हितः स्वगिरिं ययौ

nandīśvara uvāca | ityuktaḥ sa tayā śambhurmaheśo bhaktavatsalaḥ | tathāstviti vacaḥ procyāntarhitaḥ svagiriṃ yayau

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Nandishvara said: Addressed thus by her, Shambhu, Mahesha, kind to devotees, said, "So be it," vanished, and went to his own mountain.

अध्याय 7

श्लोक 34.12

पार्वत्यपि ततः प्रीत्या स्वसखीभ्यां समन्विता ।जगाम स्वपितुर्गेहं रूपं कृत्वा तु सार्थकम्

pārvatyapi tataḥ prītyā svasakhībhyāṃ samanvitā | jagāma svapiturgehaṃ rūpaṃ kṛtvā tu sārthakam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Parvati too, joyfully, with her two friends, went to her father's house, her form made fruitful.

अध्याय 7

श्लोक 34.13

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेनया स हिमाचलः ।परिवारयुतो द्रष्टुं स्वसुतां तां ययौ मुदा

pārvatyāgamanaṃ śrutvā menayā sa himācalaḥ | parivārayuto draṣṭuṃ svasutāṃ tāṃ yayau mudā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Hearing of Parvati's arrival, Himachala with Mena and his family went joyfully to see his daughter.

अध्याय 7

श्लोक 34.14

दृष्ट्वा तां सुप्रसन्नास्यामानयामासतुर्गृहम् ।कारयामासतुः प्रीत्या महानन्दौ महोत्सवम्

dṛṣṭvā tāṃ suprasannāsyāmānayāmāsaturgṛham | kārayāmāsatuḥ prītyā mahānandau mahotsavam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Seeing her with a radiant face, they brought her home, and with great delight and love they held a great festival.

अध्याय 7

श्लोक 34.15

धनं ददौ द्विजादिभ्यो मेना गिरिवरस्तथा ।मङ्गलं कारयामास सवेदध्वनिमादरात्

dhanaṃ dadau dvijādibhyo menā girivarastathā | maṅgalaṃ kārayāmāsa savedadhvanimādarāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Mena and the lord of mountains gave wealth to brahmins and others, and had auspicious rites performed with the sound of the Vedas, reverently.

अध्याय 7

श्लोक 34.16

ततः स्वकन्यया सार्धमुवास प्राङ्गणे मुदा ।मेना च हिमवाञ्छैलः स्नातुं गङ्गां जगाम सः

tataḥ svakanyayā sārdhamuvāsa prāṅgaṇe mudā | menā ca himavāñchailaḥ snātuṃ gaṅgāṃ jagāma saḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Mena stayed joyfully in the courtyard with her daughter, and the mountain Himavat went to bathe in the Ganga.

अध्याय 7

श्लोक 34.17

एतस्मिन्नन्तरे शम्भुः सुलीलो भक्तवत्सलः ।सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासन्निधिं ययौ

etasminnantare śambhuḥ sulīlo bhaktavatsalaḥ | sunartakanaṭo bhūtvā menakāsannidhiṃ yayau

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Meanwhile Shambhu, of beautiful sport and kind to his devotees, became a fine dancer and went to Menaka.

अध्याय 7

श्लोक 34.18

शृङ्गं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरुं तथा ।पृष्ठे कन्थां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः

śṛṅgaṃ vāme kare dhṛtvā dakṣiṇe ḍamaruṃ tathā | pṛṣṭhe kanthāṃ raktavāsā nṛtyagānaviśāradaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Holding a horn in his left hand and a damaru in his right, with a patched cloak on his back and red garments, skilled in dance and song,

अध्याय 7

श्लोक 34.19

ततस्तु नटरूपोऽसौ मेनकाप्राङ्गणे मुदा ।चक्रे स नृत्यं विविधं गानं चाति मनोहरम्

tatastu naṭarūpo'sau menakāprāṅgaṇe mudā | cakre sa nṛtyaṃ vividhaṃ gānaṃ cāti manoharam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

in the form of a dancer he joyfully performed in Menaka's courtyard various dances and most charming songs.

अध्याय 7

श्लोक 34.20

शृङ्गञ्च डमरुं तत्र वादयामास सुध्वनिम् ।महोतिं विविधां प्रीत्या स चकार मनोहराम्

śṛṅgañca ḍamaruṃ tatra vādayāmāsa sudhvanim | mahotiṃ vividhāṃ prītyā sa cakāra manoharām

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He played the horn and damaru there with fine sound and joyfully made various charming displays.

अध्याय 7

श्लोक 34.21

तं द्रष्टुं नागराः सर्वे पुरुषाश्च स्त्रियस्तथा ।आजग्मुः सहसा तत्र बाला वृद्धा अपि ध्रुवम्

taṃ draṣṭuṃ nāgarāḥ sarve puruṣāśca striyastathā | ājagmuḥ sahasā tatra bālā vṛddhā api dhruvam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

All the townspeople, men and women, children and even the old, came there at once to see him.

अध्याय 7

श्लोक 34.22

श्रुत्वा सुगीतं तं दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् ।सहसा मुमुहुः सर्वे मेनापि च तदा मुने

śrutvā sugītaṃ taṃ dṛṣṭvā sunṛtyaṃ ca manoharam | sahasā mumuhuḥ sarve menāpi ca tadā mune

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Hearing the fine song and seeing the charming dance, all were suddenly enchanted, and Mena too, O sage.

अध्याय 7

श्लोक 34.23

ततो मेनाशु रत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च ।तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तदूतिप्रीतमानसा

tato menāśu ratnāni svarṇapātrasthitāni ca | tasmai dātuṃ yayau prītyā tadūtiprītamānasā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then Mena quickly went, with heart delighted by his show, to give him jewels in golden vessels.

अध्याय 7

श्लोक 34.24

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां काङ्क्षे शिवां च ताम् ।पुनः सुनृत्यं गानं च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः

tāni na svīcakārāsau bhikṣāṃ kāṅkṣe śivāṃ ca tām | punaḥ sunṛtyaṃ gānaṃ ca kautukātkartumudyataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

He did not accept them: "I seek alms — Shiva (Parvati) herself," and he made ready again, playfully, to dance and sing.

अध्याय 7

श्लोक 34.25

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता ।भिक्षुकं भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा

menā tadvacanaṃ śrutvā cukopāti suvismitā | bhikṣukaṃ bhartsayāmāsa bahiṣkartumiyeṣa sā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Hearing his words, Mena, greatly astonished, grew very angry; she rebuked the mendicant and wanted to drive him out.

अध्याय 7

श्लोक 34.26

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गङ्गातो गिरिराड् ययौ ।ददर्श पुरतो भिक्षुं प्राङ्गणस्थं नराकृतिम्

etasminnantare tatra gaṅgāto girirāḍ yayau | dadarśa purato bhikṣuṃ prāṅgaṇasthaṃ narākṛtim

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Meanwhile the king of mountains came from the Ganga and saw before him the mendicant in human form standing in the courtyard.

अध्याय 7

श्लोक 34.27

श्रुत्वा मेनामुखाद् वृत्तं तत्सर्वं सुचुकोप सः ।आज्ञां चकारानुचरान्बहिः कर्तुं च भिक्षुकम्

śrutvā menāmukhād vṛttaṃ tatsarvaṃ sucukopa saḥ | ājñāṃ cakārānucarānbahiḥ kartuṃ ca bhikṣukam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Hearing the whole matter from Mena's mouth, he grew very angry and ordered his attendants to put the mendicant out.

अध्याय 7

श्लोक 34.28

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् ।न शशाक बहिः कर्तुं कोऽपि तं मुनिसत्तम

mahāgnimiva duḥsparśaṃ prajvalantaṃ sutejasam | na śaśāka bahiḥ kartuṃ ko'pi taṃ munisattama

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

But no one could put him out, O best of sages, for he blazed like a great fire, hard to touch, full of radiance.

अध्याय 7

श्लोक 34.29

ततः स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः ।दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम्

tataḥ sa bhikṣukastāta nānālīlāviśāradaḥ | darśayāmāsa śailāya svaprabhāvamanantakam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then that mendicant, skilled in many sports, dear one, showed the mountain his infinite power.

अध्याय 7

श्लोक 34.30

शैलो ददर्श तं तत्र विष्णुरूपधरं द्रुतम् ।ततो ब्रह्मस्वरूपं च सूर्यरूपं ततः क्षणात्

śailo dadarśa taṃ tatra viṣṇurūpadharaṃ drutam | tato brahmasvarūpaṃ ca sūryarūpaṃ tataḥ kṣaṇāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

The mountain saw him there at once bearing the form of Vishnu, then the form of Brahma, then in a moment the form of the Sun;

अध्याय 7

श्लोक 34.31

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् ।पार्वतीसहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम्

tato dadarśa taṃ tāta rudrarūpaṃ mahādbhutam | pārvatīsahitaṃ ramyaṃ vihasantaṃ sutejasam

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

then he saw him, dear one, in the most wondrous form of Rudra, lovely, with Parvati, laughing and full of radiance.

अध्याय 7

श्लोक 34.32

एवं सुबहुरूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः ।सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसम्प्लुतः

evaṃ subahurūpāṇi tasya tatra dadarśa saḥ | suvismito babhūvāśu paramānandasamplutaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus he saw there his very many forms, and was at once astonished and flooded with supreme bliss.

अध्याय 7

श्लोक 34.33

अथासौ भिक्षुवर्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् ।भिक्षां ययाचे दुर्गां तां नान्यज्जग्राह किञ्चन

athāsau bhikṣuvaryo hi tasmāttasyāśca sūtikṛt | bhikṣāṃ yayāce durgāṃ tāṃ nānyajjagrāha kiñcana

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then that best of mendicants, the creator, asked him and her for alms — Durga herself — and accepted nothing else.

अध्याय 7

श्लोक 34.34

ततश्चान्तर्दधे भिक्षुस्वरूपः परमेश्वरः ।स्वालयं स जगामाशु दुर्गावाक्यप्रणोदितः

tataścāntardadhe bhikṣusvarūpaḥ parameśvaraḥ | svālayaṃ sa jagāmāśu durgāvākyapraṇoditaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then the Supreme Lord in the form of the mendicant vanished and quickly went to his own abode, impelled by Durga's words.

अध्याय 7

श्लोक 34.35

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरपि ।आवां शिवो वञ्चयित्वा गतवान्स्वालयं विभुः

tadā babhūva sujñānaṃ menāśaileśayorapi | āvāṃ śivo vañcayitvā gatavānsvālayaṃ vibhuḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Then true understanding came to Mena and the lord of mountains: "The Lord Shiva has deceived us and gone to his abode.

अध्याय 7

श्लोक 34.36

अस्मै देया स्वकन्येयं पार्वती सुतपस्विनी ।एवं विचार्य च तयोः शिवे भक्तिरभूत्परा

asmai deyā svakanyeyaṃ pārvatī sutapasvinī | evaṃ vicārya ca tayoḥ śive bhaktirabhūtparā

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Our daughter Parvati, rich in austerity, should be given to him." Reflecting thus, supreme devotion to Shiva arose in them.

अध्याय 7

श्लोक 34.37

अतो रुद्रो महोतीश्च कृत्वा भक्तमुदावहम् ।विवाहं कृतवान्प्रीत्या पार्वत्या स विधानतः

ato rudro mahotīśca kṛtvā bhaktamudāvaham | vivāhaṃ kṛtavānprītyā pārvatyā sa vidhānataḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Therefore Rudra, having made a great display that delighted his devotees, joyfully married Parvati according to rule.

अध्याय 7

श्लोक 34.38

इति प्रोक्तस्तु ते तात सुनर्तकनटाह्वयः ।शिवावतारो हि मया शिवावाक्यप्रपूरकः

iti proktastu te tāta sunartakanaṭāhvayaḥ | śivāvatāro hi mayā śivāvākyaprapūrakaḥ

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

Thus, dear one, I have told you of Shiva's incarnation called Sunartaka-Nata, which fulfilled Shiva's (Parvati's) words.

अध्याय 7

श्लोक 34.39

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतं मया ।य एतच्छृणुयात्प्रीत्या स सुखी गतिमाप्नुयात्

idamākhyānamanaghaṃ paramaṃ vyāhṛtaṃ mayā | ya etacchṛṇuyātprītyā sa sukhī gatimāpnuyāt

हिन्दी अर्थ

॥ समाप्तेयं तृतीया शतरुद्रसंहिता

English

This sinless, supreme narrative has been told by me; whoever hears it with love becomes happy and attains the goal.

स्रोत: https://sanskritdocuments.org/doc_purana/ · प्राप्त 3/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।