Vinaya Patrika
25
अध्याय 25 / 279

पद २५

9 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ9 श्लोक

अध्याय 25

श्लोक 1

जयत्यंजनी-गर्भ-अंभोधि-संभूत बिधु बिबुध-कुल-कैरवानंदकारी ।केसरी-चारु-लोचन-चकोरक-सुखद, लोकगन-शोक-संतापहारी

jayatyaṃjanī-garbha-aṃbhodhi-saṃbhūta bidhu bibudha-kula-kairavānaṃdakārī | kesarī-cāru-locana-cakoraka-sukhada, lokagana-śoka-saṃtāpahārī

अध्याय 25

श्लोक 2

जयति जय बालकपि केलि-कौतुक उदित-चंडकर-मंडल-ग्रासकर्त्ता ।राहु-रबि-शक्र-पबि-गर्ब-खर्बीकरन शरन-भयहरन जय भुवन-भर्त्ता

jayati jaya bālakapi keli-kautuka udita-caṃḍakara-maṃḍala-grāsakarttā | rāhu-rabi-śakra-pabi-garba-kharbīkarana śarana-bhayaharana jaya bhuvana-bharttā

अध्याय 25

श्लोक 3

जयति रणधीर, रघुबीरहित, देवमनि, रुद्र-अवतार, संसार-पाता ।बिप्र-सुर-सिद्ध-मुनि-आसिषाकारबपुष, बिमलगुन, बुद्धि-बारिधि-बिधाता

jayati raṇadhīra, raghubīrahita, devamani, rudra-avatāra, saṃsāra-pātā | bipra-sura-siddha-muni-āsiṣākārabapuṣa, bimalaguna, buddhi-bāridhi-bidhātā

अध्याय 25

श्लोक 4

जयति सुग्रीव-ऋक्षादि-रक्षण-निपुन, बालि-बलशालि-बध-मुख्यहेतू ।जलधि-लंघन सिंह सिंहिका-मद-मथन, रजनिचर-नगर-उत्पात-केतू

jayati sugrīva-ṛkṣādi-rakṣaṇa-nipuna, bāli-balaśāli-badha-mukhyahetū | jaladhi-laṃghana siṃha siṃhikā-mada-mathana, rajanicara-nagara-utpāta-ketū

अध्याय 25

श्लोक 5

जयति भूनन्दिनी-शोच-मोचन बिपिन-दलन घननादबश बिगतशंका ।लूमलीलाऽनल-ज्वालमालाकुलित, होलिकाकरन लंकेश-लंका

jayati bhūnandinī-śoca-mocana bipina-dalana ghananādabaśa bigataśaṃkā | lūmalīlā'nala-jvālamālākulita, holikākarana laṃkeśa-laṃkā

अध्याय 25

श्लोक 6

जयति सौमित्रि-रघुनंदनानंदकर, ऋक्ष-कपि-कटक-संघट-बिधायी ।बद्ध-बारिधि-सेतु, अमर-मंगल-हेतु, भानुकुलकेतु-रन-बिजयदायी

jayati saumitri-raghunaṃdanānaṃdakara, ṛkṣa-kapi-kaṭaka-saṃghaṭa-bidhāyī | baddha-bāridhi-setu, amara-maṃgala-hetu, bhānukulaketu-rana-bijayadāyī

अध्याय 25

श्लोक 7

जयति जय बज्रतनु दशन नख मुख बिकट, चंड-भुजदंड तरु-शैल-पानी ।समर-तैलिक-यंत्र तिल-तमीचर-निकर, पेरि डारे सुभट घालि घानी

jayati jaya bajratanu daśana nakha mukha bikaṭa, caṃḍa-bhujadaṃḍa taru-śaila-pānī | samara-tailika-yaṃtra tila-tamīcara-nikara, peri ḍāre subhaṭa ghāli ghānī

अध्याय 25

श्लोक 8

जयति दशकंठ घटकर्न-बारिदनाद-कदन-कारन, कालनेमि-हंता ।अघटघटना-सुघट सुघट-बिघटन बिकट, भूमि-पाताल-जल-गगन-गंता

jayati daśakaṃṭha ghaṭakarna-bāridanāda-kadana-kārana, kālanemi-haṃtā | aghaṭaghaṭanā-sughaṭa sughaṭa-bighaṭana bikaṭa, bhūmi-pātāla-jala-gagana-gaṃtā

अध्याय 25

श्लोक 9

जयति बिश्व-बिख्यात बानैत-बिरुदावली, बिदुष बरनत बेद बिमल बानी ।दास तुलसी त्रास शमन सीतारमण संग शोभित राम-राजधानी

jayati biśva-bikhyāta bānaita-birudāvalī, biduṣa baranata beda bimala bānī | dāsa tulasī trāsa śamana sītāramaṇa saṃga śobhita rāma-rājadhānī

स्रोत: local proofread transcription: Tulsidas's Vinaya Patrika (279 padas), read from page images of a printed edition and proofread. One chapter per pada, stanza numbers as printed. The editor's Hindi bhavartha is not reproduced. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated against Kashi Nagari Pracharini Sabha critical edition.