Parva 2, Adhyāya 77

पुण्यकविधिवर्णनस्योपक्रमः पुण्यकानां ममोत्पत्तिं कथयस्व द्विजोत्तम ।द्वैपायनप्रसादेन सर्वं हि विदितं तव॥ 1 ॥

puṇyakavidhivarṇanasyopakramaḥ puṇyakānāṃ mamotpattiṃ kathayasva dvijottama | dvaipāyanaprasādena sarvaṃ hi viditaṃ tava

उमया पुण्यकविधिर्नरेन्द्रोत्पादितः पुरा ।शृणु येन विधानेन लोके धर्मभृतां वर॥ 2 ॥

umayā puṇyakavidhirnarendrotpāditaḥ purā | śṛṇu yena vidhānena loke dharmabhṛtāṃ vara

स्वर्गान्नीते पारिजाते कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा ।ययौ द्वारवतीं धीमान् नारदो मुनिसत्तमः॥ 3 ॥

svargānnīte pārijāte kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā | yayau dvāravatīṃ dhīmān nārado munisattamaḥ

देवासुरे नृपश्रेष्ठ सङ्ग्रामे समुपस्थिते ।षट् पुरस्य वधे घोरे महादेवाज्ञयानघ॥ 4 ॥

devāsure nṛpaśreṣṭha saṅgrāme samupasthite | ṣaṭ purasya vadhe ghore mahādevājñayānagha

कृष्णेन सहितं विप्रं नारदं धर्मवित्तमम् ।आसीनं परिपप्रच्छ रुक्मिणी भैष्मिकी नृप॥ 5 ॥

kṛṣṇena sahitaṃ vipraṃ nāradaṃ dharmavittamam | āsīnaṃ paripapraccha rukmiṇī bhaiṣmikī nṛpa

तत्र जाम्बवती देवी सत्यभामा च भामिनी ।गान्धारराजपुत्री च योगयुक्ता नराधिप॥ 6 ॥

tatra jāmbavatī devī satyabhāmā ca bhāminī | gāndhārarājaputrī ca yogayuktā narādhipa

देव्यश्च नृप कृष्णस्य बह्व्योऽन्या वै समागताः ।कुलशीलगुणोपेता धर्मशीलाः पतिव्रताः॥ 7 ॥

devyaśca nṛpa kṛṣṇasya bahvyo'nyā vai samāgatāḥ | kulaśīlaguṇopetā dharmaśīlāḥ pativratāḥ

मुने धर्मभृतां श्रेष्ठ धर्मज्ञानभृतां वर ।उत्पत्तिं पुण्यकानां त्वं वक्तुमर्हस्यशेषतः॥ 8 ॥

mune dharmabhṛtāṃ śreṣṭha dharmajñānabhṛtāṃ vara | utpattiṃ puṇyakānāṃ tvaṃ vaktumarhasyaśeṣataḥ

विधिं च फलयोगं च दानकालं तथैव च ।कौतूहलं नस्तत्सिद्धिं वदस्व वदतां वर॥ 9 ॥

vidhiṃ ca phalayogaṃ ca dānakālaṃ tathaiva ca | kautūhalaṃ nastatsiddhiṃ vadasva vadatāṃ vara

शृणु वैदर्भि धर्मज्ञे सपत्नीभिः सहानघे ।पुण्यकानां विधिः प्रोक्तो यथा देवि पुरोमया॥ 10 ॥

śṛṇu vaidarbhi dharmajñe sapatnībhiḥ sahānaghe | puṇyakānāṃ vidhiḥ prokto yathā devi puromayā

चचारोमा व्रतं देवी पुण्यकानां शुचिव्रता ।व्रतावसानेऽथ तया सख्यो देवि निमन्त्रिताः॥ 11 ॥

cacāromā vrataṃ devī puṇyakānāṃ śucivratā | vratāvasāne'tha tayā sakhyo devi nimantritāḥ

अदित्याद्याः सुताः सर्वा दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः ।पौलोमी च शची देवी ख्याता लोके पतिव्रता॥ 12 ॥

adityādyāḥ sutāḥ sarvā dakṣasyākliṣṭakarmaṇaḥ | paulomī ca śacī devī khyātā loke pativratā

रोहिणी च महाभागा सोमस्य दयिता सती ।फाल्गुनी च तथा पूर्वा रेवती च विशाम्पते॥ 13 ॥

rohiṇī ca mahābhāgā somasya dayitā satī | phālgunī ca tathā pūrvā revatī ca viśāmpate

तथा शतभिषा चैव मघा च कुरुनन्दन ।एताभिर्हि महादेवी पूर्वमाराधिता सती॥ 14 ॥

tathā śatabhiṣā caiva maghā ca kurunandana | etābhirhi mahādevī pūrvamārādhitā satī

गङ्गा सरस्वती चैव वेणी गोदा च निम्नगा ।तथा वैतरणी चैव गण्डकी या च भारत॥ 15 ॥

gaṅgā sarasvatī caiva veṇī godā ca nimnagā | tathā vaitaraṇī caiva gaṇḍakī yā ca bhārata

अन्याश्च सरितो रम्या लोपामुद्रा च भारत ।सत्यश्चान्या जगद्देव्यो धारयन्ति हि ता शुभाः॥ 16 ॥

anyāśca sarito ramyā lopāmudrā ca bhārata | satyaścānyā jagaddevyo dhārayanti hi tā śubhāḥ

शुभाश्च गिरिनन्दिन्यो वह्निकन्याश्च सुव्रताः ।स्वाहा वह्निप्रिया देवी सावित्री च यशस्विनी॥ 17 ॥

śubhāśca girinandinyo vahnikanyāśca suvratāḥ | svāhā vahnipriyā devī sāvitrī ca yaśasvinī

ऋद्धिः कुबेरकान्ता च जलेशमहिषी तथा ।भार्या पितृपतेश्चैव वसुपत्न्यस्तथा च याः॥ 18 ॥

ṛddhiḥ kuberakāntā ca jaleśamahiṣī tathā | bhāryā pitṛpateścaiva vasupatnyastathā ca yāḥ

ह्रीः श्रीर्धृतिस्तथा कीर्तिराशा मेधा च सुव्रताः ।प्रीतिर्मतिश्च ख्यातिश्च सन्नीतिश्च तपोधनाः॥ 19 ॥

hrīḥ śrīrdhṛtistathā kīrtirāśā medhā ca suvratāḥ | prītirmatiśca khyātiśca sannītiśca tapodhanāḥ

देव्यः सत्यस्तथैवान्याः सर्वभूतहिते रताः ।तासां व्रतावसाने च पूजां चक्रेऽम्बिका तदा॥ 20 ॥

devyaḥ satyastathaivānyāḥ sarvabhūtahite ratāḥ | tāsāṃ vratāvasāne ca pūjāṃ cakre'mbikā tadā

तिलरत्नमयं दत्त्वा पर्वतं सर्वधान्यवत् ।वासोभिर्भूषणैर्मुख्यैर्नानारागैः सुमध्यमे॥ 21 ॥

tilaratnamayaṃ dattvā parvataṃ sarvadhānyavat | vāsobhirbhūṣaṇairmukhyairnānārāgaiḥ sumadhyame

प्रतिगह्य तु तां पूजां दत्तां देव्या तपोधनाः ।उपविष्टाः कथाश्चित्राः कुर्वन्त्यो भर्तृदेवताः॥ 22 ॥

pratigahya tu tāṃ pūjāṃ dattāṃ devyā tapodhanāḥ | upaviṣṭāḥ kathāścitrāḥ kurvantyo bhartṛdevatāḥ

पुण्यकार्थं कथास्तासामासन् देवी शशंस याः ।विधिं च पुण्यकस्याथ सतीनां भर्तृदेवते॥ 23 ॥

puṇyakārthaṃ kathāstāsāmāsan devī śaśaṃsa yāḥ | vidhiṃ ca puṇyakasyātha satīnāṃ bhartṛdevate

तासां मतेन साध्वीनां सर्वासां सोमनन्दिनी ।पर्यपृच्छदुमा देवी पुण्यकानां विधिं वरा॥ 24 ॥

tāsāṃ matena sādhvīnāṃ sarvāsāṃ somanandinī | paryapṛcchadumā devī puṇyakānāṃ vidhiṃ varā

उमा तासां प्रियार्थं तु पुण्यकान्यब्रवीत् तदा ।समक्षं मम वैदर्भि सर्वभूतहिते रता॥ 25 ॥

umā tāsāṃ priyārthaṃ tu puṇyakānyabravīt tadā | samakṣaṃ mama vaidarbhi sarvabhūtahite ratā

ममैव चोमया दत्तः स तदा रत्नपर्वतः ।प्रतिगृह्य मया चैव कृतो ब्राह्मणसाच्छुभे॥ 26 ॥

mamaiva comayā dattaḥ sa tadā ratnaparvataḥ | pratigṛhya mayā caiva kṛto brāhmaṇasācchubhe

उमा त्वरुन्धतीं साध्वीमामन्त्र्य यदभाषत ।शृणु कल्याणि वक्ष्यामि सर्वाभिः सहिता शुभे॥ 27 ॥

umā tvarundhatīṃ sādhvīmāmantrya yadabhāṣata | śṛṇu kalyāṇi vakṣyāmi sarvābhiḥ sahitā śubhe

पुण्यकानां विधिं कृत्स्नं यथावदनुपूर्वशः ।यथा चैव मया दृष्टस्तत एष विधिः शुभे॥ 28 ॥

puṇyakānāṃ vidhiṃ kṛtsnaṃ yathāvadanupūrvaśaḥ | yathā caiva mayā dṛṣṭastata eṣa vidhiḥ śubhe