Parva 2, Adhyāya 76

सत्यभामया पुण्यकव्रते श्रीकृष्णस्य नारदाय दानम्, नारदेन निष्क्रयं गृहीत्वा श्रीकृष्णस्य मोचनं एवं तस्मात् वरप्राप्तिः, श्रीकृष्णेन सम्बन्धिभ्यः पारिजातं दर्शयित्वा पुनः स्वर्गे प्रेषणं अथ कृष्णस्य कौरव्य ध्यातमात्रस्तपोधनः ।आजगाम मुनिश्रेष्ठो नारदो वदतां वरः॥ 1 ॥

satyabhāmayā puṇyakavrate śrīkṛṣṇasya nāradāya dānam, nāradena niṣkrayaṃ gṛhītvā śrīkṛṣṇasya mocanaṃ evaṃ tasmāt varaprāptiḥ, śrīkṛṣṇena sambandhibhyaḥ pārijātaṃ darśayitvā punaḥ svarge preṣaṇaṃ atha kṛṣṇasya kauravya dhyātamātrastapodhanaḥ | ājagāma muniśreṣṭho nārado vadatāṃ varaḥ

सम्पूजयित्वा विधिवद् वासुदेवो विशाम्पते ।प्रतिग्रहार्थं विधिवच्छ्रीमान् भक्त्या न्यमन्त्रयत्॥ 2 ॥

sampūjayitvā vidhivad vāsudevo viśāmpate | pratigrahārthaṃ vidhivacchrīmān bhaktyā nyamantrayat

ततः काले च सम्प्राप्ते स्नातं देवो महामुनिम् ।सम्पूज्य माल्यैर्गन्धैश्च भोजयामास भारत॥ 3 ॥

tataḥ kāle ca samprāpte snātaṃ devo mahāmunim | sampūjya mālyairgandhaiśca bhojayāmāsa bhārata

सार्वकामिकमन्नाद्यं सर्वभूतकृदन्वयः ।सत्यया प्रियया सार्द्धं प्रहृष्टेनान्तरात्मना॥ 4 ॥

sārvakāmikamannādyaṃ sarvabhūtakṛdanvayaḥ | satyayā priyayā sārddhaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā

पुष्पदामावसृज्याथ कण्ठे कृष्णस्य भाविनी ।बबन्ध कृष्णं सुभगा पारिजाते वनस्पतौ॥ 5 ॥

puṣpadāmāvasṛjyātha kaṇṭhe kṛṣṇasya bhāvinī | babandha kṛṣṇaṃ subhagā pārijāte vanaspatau

अद्भिर्ददौ नारदाय ततोऽनुज्ञाप्य केशवम् ।देवी धेनुसहस्रं च काञ्चनस्य च पर्वतम्॥ 6 ॥

adbhirdadau nāradāya tato'nujñāpya keśavam | devī dhenusahasraṃ ca kāñcanasya ca parvatam

हिरण्यरूप्यमिश्रं च मणिरत्नप्रभस्य च ।तिलमिश्रस्य च तथा धान्यैरन्यैर्युतस्य च॥ 7 ॥

hiraṇyarūpyamiśraṃ ca maṇiratnaprabhasya ca | tilamiśrasya ca tathā dhānyairanyairyutasya ca

प्रतिगृह्य तु तत् सर्वं नारदो मुनिसत्तमः ।स सम्प्रहृष्टो भुक्त्वाथ भूयः केशवमब्रवीत्॥ 8 ॥

pratigṛhya tu tat sarvaṃ nārado munisattamaḥ | sa samprahṛṣṭo bhuktvātha bhūyaḥ keśavamabravīt

भोः केशव मदीयस्त्वमद्भिर्दत्तोऽसि सत्यया ।स त्वं मामनुगच्छस्व कुरु यद्यद् ब्रवीम्यहम्॥ 9 ॥

bhoḥ keśava madīyastvamadbhirdatto'si satyayā | sa tvaṃ māmanugacchasva kuru yadyad bravīmyaham

प्रथमः पक्ष इत्येवमब्रवीन्मधुसूदनः ।व्रजन्तमनुवव्राज नारदं च जनार्दनः॥ 10 ॥

prathamaḥ pakṣa ityevamabravīnmadhusūdanaḥ | vrajantamanuvavrāja nāradaṃ ca janārdanaḥ

परिहासं बहुविधं कृत्वा मुनिवरस्तदा ।तिष्ठस्व गच्छामीत्युक्त्वा परिहासविचक्षणः॥ 11 ॥

parihāsaṃ bahuvidhaṃ kṛtvā munivarastadā | tiṣṭhasva gacchāmītyuktvā parihāsavicakṣaṇaḥ

अपनीय ततः कण्ठात् पुष्पदामैनमब्रवीत् ।कपिलां गां सवत्सां भो निष्क्रयार्थं प्रयच्छ मे॥ 12 ॥

apanīya tataḥ kaṇṭhāt puṣpadāmainamabravīt | kapilāṃ gāṃ savatsāṃ bho niṣkrayārthaṃ prayaccha me

कृष्णाजिनं तिलैः पूर्णं प्रयच्छ च सकाञ्चनम् ।एषोऽत्र निष्क्रयः कृष्ण विहितो वृषकेतुना॥ 13 ॥

kṛṣṇājinaṃ tilaiḥ pūrṇaṃ prayaccha ca sakāñcanam | eṣo'tra niṣkrayaḥ kṛṣṇa vihito vṛṣaketunā

तथेत्युक्त्वा हृषीकेशस्तथा चक्रे जनाधिप ।स उवाच मुनिश्रेष्ठं हसित्वा मधुसूदनः॥ 14 ॥

tathetyuktvā hṛṣīkeśastathā cakre janādhipa | sa uvāca muniśreṣṭhaṃ hasitvā madhusūdanaḥ

वरं वरय धर्मज्ञ यस्ते नारद काङ्क्षितः ।तत्ते दातास्मि धर्मज्ञ परा प्रीतिर्हि मे त्वयि॥ 15 ॥

varaṃ varaya dharmajña yaste nārada kāṅkṣitaḥ | tatte dātāsmi dharmajña parā prītirhi me tvayi

नित्यमेवास्तु मे प्रीतो भवान् विष्णो सनातन ।त्वत्प्रसादात्तु सालोक्यं व्रजेयं ते महामते॥ 16 ॥

nityamevāstu me prīto bhavān viṣṇo sanātana | tvatprasādāttu sālokyaṃ vrajeyaṃ te mahāmate

अयोनिजो भवेयं ते नारायण सतां गते ।भवेयं ब्राह्मणश्चैव पुनर्जात्यन्तरेष्वपि॥ 17 ॥

ayonijo bhaveyaṃ te nārāyaṇa satāṃ gate | bhaveyaṃ brāhmaṇaścaiva punarjātyantareṣvapi

एवमस्त्विति तं देवो विष्णुः प्रोवाच भारत ।तुतोष च ततो धीमान् नारदो मुनिसत्तमः॥ 18 ॥

evamastviti taṃ devo viṣṇuḥ provāca bhārata | tutoṣa ca tato dhīmān nārado munisattamaḥ

षोडश स्त्रीसहस्राणि विष्णोरतुलतेजसः ।निमन्त्रितानि कौरव्य सत्यया हरिक्रान्तया॥ 19 ॥

ṣoḍaśa strīsahasrāṇi viṣṇoratulatejasaḥ | nimantritāni kauravya satyayā harikrāntayā

तासां ददौ सन्नियोगमेकैकं हरिवल्लभा ।शच्या यो वासुदेवस्य पुरा दत्तो नराधिप॥ 20 ॥

tāsāṃ dadau sanniyogamekaikaṃ harivallabhā | śacyā yo vāsudevasya purā datto narādhipa

पारिजातो वसंस्तत्र ततः प्रववृते तदा ।आज्ञया वासुदेवस्य नारदेन महात्मना॥ 21 ॥

pārijāto vasaṃstatra tataḥ pravavṛte tadā | ājñayā vāsudevasya nāradena mahātmanā

निमन्त्रिता गणाः सर्वे केशवेन महात्मना ।विभूतिं पारिजातस्य ददृशुः कुरुनन्दन॥ 22 ॥

nimantritā gaṇāḥ sarve keśavena mahātmanā | vibhūtiṃ pārijātasya dadṛśuḥ kurunandana

पाण्डवांश्चानयामास सहैव पृथया हरिः ।द्रौपद्या च महातेजास्तथैव च सुभद्रया॥ 23 ॥

pāṇḍavāṃścānayāmāsa sahaiva pṛthayā hariḥ | draupadyā ca mahātejāstathaiva ca subhadrayā

श्रुतश्रवां च ससुतां भीष्मकं ससुतं तदा ।अन्यानपि च कौरव्य मित्रसम्बन्धिबान्धवान्॥ 24 ॥

śrutaśravāṃ ca sasutāṃ bhīṣmakaṃ sasutaṃ tadā | anyānapi ca kauravya mitrasambandhibāndhavān

रेमे च सह पार्थेन फाल्गुनेन जनार्दनः ।सान्तःपुरो महातेजाः परमर्द्ध्यावसन्नृप॥ 25 ॥

reme ca saha pārthena phālgunena janārdanaḥ | sāntaḥpuro mahātejāḥ paramarddhyāvasannṛpa

संवत्सरे ततो याते केशिहामरसत्तमः ।पारिजातं पुनः स्वर्गमानयत् सर्वभावनः॥ 26 ॥

saṃvatsare tato yāte keśihāmarasattamaḥ | pārijātaṃ punaḥ svargamānayat sarvabhāvanaḥ

तत्रादितिं कश्यपं च दृष्ट्वा स्वजननीं प्रभुः ।शक्रेण सहितो धीमानप्रमेयपराक्रमः॥ 27 ॥

tatrāditiṃ kaśyapaṃ ca dṛṣṭvā svajananīṃ prabhuḥ | śakreṇa sahito dhīmānaprameyaparākramaḥ

तमुवाचादितिर्माता प्रणतं मधुसूदनम् ।सौभ्रात्रमस्तु वामेवं नित्यं चामरसत्तम॥ 28 ॥

tamuvācāditirmātā praṇataṃ madhusūdanam | saubhrātramastu vāmevaṃ nityaṃ cāmarasattama

मनोरथं मम त्वं च पूरयस्व जनार्दन ।तथेत्येवाब्रवीत्कृष्णस्ततो मातरमात्मवान्॥ 29 ॥

manorathaṃ mama tvaṃ ca pūrayasva janārdana | tathetyevābravītkṛṣṇastato mātaramātmavān

आमन्त्रयित्वा पितरौ देवराजानमब्रवीत् ।वासुदेवो महातेजाः कालप्राप्तमिदं वचः॥ 30 ॥

āmantrayitvā pitarau devarājānamabravīt | vāsudevo mahātejāḥ kālaprāptamidaṃ vacaḥ

महादेवेन देवेश सन्दिष्टोऽस्मि महात्मना ।भन्तर्भूमितलेऽवध्यानसुरान् प्रति मानद॥ 31 ॥

mahādevena deveśa sandiṣṭo'smi mahātmanā | bhantarbhūmitale'vadhyānasurān prati mānada

तदितो दशरात्रेण हन्ताहमसुरोत्तमान् ।तत्रोपविष्टान् स्थातव्यं प्रवरेण महात्मना॥ 32 ॥

tadito daśarātreṇa hantāhamasurottamān | tatropaviṣṭān sthātavyaṃ pravareṇa mahātmanā

जयन्तेन च वीरेण दानवानां जिघांसया ।एकोऽत्र मानुषो देवो देवपुत्रस्तथा परः॥ 33 ॥

jayantena ca vīreṇa dānavānāṃ jighāṃsayā | eko'tra mānuṣo devo devaputrastathā paraḥ

अवध्याः किल ते देवैर्ब्रह्मणो वरदर्पिताः ।अस्माभिः किल हन्तव्या मानुषत्वमुपागतैः॥ 34 ॥

avadhyāḥ kila te devairbrahmaṇo varadarpitāḥ | asmābhiḥ kila hantavyā mānuṣatvamupāgataiḥ

तथेति कृष्णं स हरिः प्रीतरूपस्तथाव्रवीत् ।सस्वजाते ततो देवावन्योन्यं जनमेजय॥ 35 ॥

tatheti kṛṣṇaṃ sa hariḥ prītarūpastathāvravīt | sasvajāte tato devāvanyonyaṃ janamejaya