Skandha 4, Adhyāya 24

विजिताश्वोऽधिराजाऽऽसीत्पृथुपुत्रः पृथुश्रवाः ।यवीयोभ्योऽददात्काष्ठा भ्रातृभ्यो भ्रातृवत्सलः॥ 1 ॥

vijitāśvo'dhirājā''sītpṛthuputraḥ pṛthuśravāḥ | yavīyobhyo'dadātkāṣṭhā bhrātṛbhyo bhrātṛvatsalaḥ

हर्यक्षायादिशत्प्राचीं धूम्रकेशाय दक्षिणाम् ।प्रतीचीं वृकसंज्ञाय तुर्यां द्रविणसे विभुः॥ 2 ॥

haryakṣāyādiśatprācīṃ dhūmrakeśāya dakṣiṇām | pratīcīṃ vṛkasaṃjñāya turyāṃ draviṇase vibhuḥ

अन्तर्धानगतिं शक्राल्लब्ध्वान्तर्धानसंज्ञितः ।अपत्यत्रयमाधत्त शिखण्डिन्यां सुसम्मतम्॥ 3 ॥

antardhānagatiṃ śakrāllabdhvāntardhānasaṃjñitaḥ | apatyatrayamādhatta śikhaṇḍinyāṃ susammatam

पावकः पवमानश्च शुचिरित्यग्नयः पुरा ।वसिष्ठशापादुत्पन्नाः पुनर्योगगतिं गताः॥ 4 ॥

pāvakaḥ pavamānaśca śucirityagnayaḥ purā | vasiṣṭhaśāpādutpannāḥ punaryogagatiṃ gatāḥ

अन्तर्धानो नभस्वत्यां हविर्धानमविन्दत ।य इन्द्रमश्वहर्तारं विद्वानपि न जघ्निवान्॥ 5 ॥

antardhāno nabhasvatyāṃ havirdhānamavindata | ya indramaśvahartāraṃ vidvānapi na jaghnivān

राज्ञां वृत्तिं करादानदण्डशुल्कादिदारुणाम् ।मन्यमानो दीर्घसत्त्रव्याजेन विससर्ज ह॥ 6 ॥

rājñāṃ vṛttiṃ karādānadaṇḍaśulkādidāruṇām | manyamāno dīrghasattravyājena visasarja ha

तत्रापि हंसं पुरुषं परमात्मानमात्मदृक् ।यजंस्तल्लोकतामाप कुशलेन समाधिना॥ 7 ॥

tatrāpi haṃsaṃ puruṣaṃ paramātmānamātmadṛk | yajaṃstallokatāmāpa kuśalena samādhinā

हविर्धानाद्धविर्धानी विदुरासूत षट् सुतान् ।बर्हिषदं गयं शुक्लं कृष्णं सत्यं जितव्रतम्॥ 8 ॥

havirdhānāddhavirdhānī vidurāsūta ṣaṭ sutān | barhiṣadaṃ gayaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ satyaṃ jitavratam

बर्हिषत्सुमहाभागो हाविर्धानिः प्रजापतिः ।क्रियाकाण्डेषु निष्णातो योगेषु च कुरूद्वह॥ 9 ॥

barhiṣatsumahābhāgo hāvirdhāniḥ prajāpatiḥ | kriyākāṇḍeṣu niṣṇāto yogeṣu ca kurūdvaha

यस्येदं देवयजनमनुयज्ञं वितन्वतः ।प्राचीनाग्रैः कुशैरासीदास्तृतं वसुधातलम्॥ 10 ॥

yasyedaṃ devayajanamanuyajñaṃ vitanvataḥ | prācīnāgraiḥ kuśairāsīdāstṛtaṃ vasudhātalam

सामुद्रीं देवदेवोक्तामुपयेमे शतद्रुतिम् ।यां वीक्ष्य चारुसर्वाङ्गीं किशोरीं सुष्ठ्वलङ्कृताम् ।परिक्रमन्तीमुद्वाहे चकमेऽग्निः शुकीमिव॥ 11 ॥

sāmudrīṃ devadevoktāmupayeme śatadrutim | yāṃ vīkṣya cārusarvāṅgīṃ kiśorīṃ suṣṭhvalaṅkṛtām | parikramantīmudvāhe cakame'gniḥ śukīmiva

विबुधासुरगन्धर्वमुनिसिद्धनरोरगाः ।विजिताः सूर्यया दिक्षु क्वणयन्त्यैव नूपुरैः॥ 12 ॥

vibudhāsuragandharvamunisiddhanaroragāḥ | vijitāḥ sūryayā dikṣu kvaṇayantyaiva nūpuraiḥ

प्राचीनबर्हिषः पुत्राः शतद्रुत्यां दशाभवन् ।तुल्यनामव्रताः सर्वे धर्मस्नाताः प्रचेतसः॥ 13 ॥

prācīnabarhiṣaḥ putrāḥ śatadrutyāṃ daśābhavan | tulyanāmavratāḥ sarve dharmasnātāḥ pracetasaḥ

पित्राऽऽदिष्टाः प्रजासर्गे तपसेऽर्णवमाविशन् ।दशवर्षसहस्राणि तपसाऽऽर्चंस्तपस्पतिम्॥ 14 ॥

pitrā''diṣṭāḥ prajāsarge tapase'rṇavamāviśan | daśavarṣasahasrāṇi tapasā''rcaṃstapaspatim

यदुक्तं पथि दृष्टेन गिरिशेन प्रसीदता ।तद्ध्यायन्तो जपन्तश्च पूजयन्तश्च संयताः॥ 15 ॥

yaduktaṃ pathi dṛṣṭena giriśena prasīdatā | taddhyāyanto japantaśca pūjayantaśca saṃyatāḥ

प्रचेतसां गिरित्रेण यथाऽऽसीत्पथि सङ्गमः ।यदुताह हरः प्रीतस्तन्नो ब्रह्मन् वदार्थवत्॥ 16 ॥

pracetasāṃ giritreṇa yathā''sītpathi saṅgamaḥ | yadutāha haraḥ prītastanno brahman vadārthavat

सङ्गमः खलु विप्रर्षे शिवेनेह शरीरिणाम् ।दुर्लभो मुनयो दध्युरसङ्गाद्यमभीप्सितम्॥ 17 ॥

saṅgamaḥ khalu viprarṣe śiveneha śarīriṇām | durlabho munayo dadhyurasaṅgādyamabhīpsitam

आत्मारामोऽपि यस्त्वस्य लोककल्पस्य राधसे ।शक्त्या युक्तो विचरति घोरया भगवान् भवः॥ 18 ॥

ātmārāmo'pi yastvasya lokakalpasya rādhase | śaktyā yukto vicarati ghorayā bhagavān bhavaḥ

प्रचेतसः पितुर्वाक्यं शिरसाऽऽदाय साधवः ।दिशं प्रतीचीं प्रययुस्तपस्यादृतचेतसः॥ 19 ॥

pracetasaḥ piturvākyaṃ śirasā''dāya sādhavaḥ | diśaṃ pratīcīṃ prayayustapasyādṛtacetasaḥ

समुद्रमुप विस्तीर्णमपश्यन् सुमहत्सरः ।महन्मन इव स्वच्छं प्रसन्नसलिलाशयम्॥ 20 ॥

samudramupa vistīrṇamapaśyan sumahatsaraḥ | mahanmana iva svacchaṃ prasannasalilāśayam

नीलरक्तोत्पलाम्भोजकह्लारेन्दीवराकरम् ।हंससारसचक्राह्वकारण्डवनिकूजितम्॥ 21 ॥

nīlaraktotpalāmbhojakahlārendīvarākaram | haṃsasārasacakrāhvakāraṇḍavanikūjitam

मत्तभ्रमरसौस्वर्यहृष्टरोमलताङ्घ्रिपम् ।पद्मकोशरजो दिक्षु विक्षिपत्पवनोत्सवम्॥ 22 ॥

mattabhramarasausvaryahṛṣṭaromalatāṅghripam | padmakośarajo dikṣu vikṣipatpavanotsavam

तत्र गान्धर्वमाकर्ण्य दिव्यमार्गमनोहरम् ।विसिस्म्यू राजपुत्रास्ते मृदङ्गपणवाद्यनु॥ 23 ॥

tatra gāndharvamākarṇya divyamārgamanoharam | visismyū rājaputrāste mṛdaṅgapaṇavādyanu

तर्ह्येव सरसस्तस्मान्निष्क्रामन्तं सहानुगम् ।उपगीयमानममरप्रवरं विबुधानुगैः॥ 24 ॥

tarhyeva sarasastasmānniṣkrāmantaṃ sahānugam | upagīyamānamamarapravaraṃ vibudhānugaiḥ

तप्तहेमनिकायाभं शितिकण्ठं त्रिलोचनम् ।प्रसादसुमुखं वीक्ष्य प्रणेमुर्जातकौतुकाः॥ 25 ॥

taptahemanikāyābhaṃ śitikaṇṭhaṃ trilocanam | prasādasumukhaṃ vīkṣya praṇemurjātakautukāḥ

स तान् प्रपन्नार्तिहरो भगवान् धर्मवत्सलः ।धर्मज्ञान् शीलसम्पन्नान् प्रीतः प्रीतानुवाच ह॥ 26 ॥

sa tān prapannārtiharo bhagavān dharmavatsalaḥ | dharmajñān śīlasampannān prītaḥ prītānuvāca ha

यूयं वेदिषदः पुत्रा विदितं वश्चिकीर्षितम् ।अनुग्रहाय भद्रं व एवं मे दर्शनं कृतम्॥ 27 ॥

yūyaṃ vediṣadaḥ putrā viditaṃ vaścikīrṣitam | anugrahāya bhadraṃ va evaṃ me darśanaṃ kṛtam

यः परं रंहसः साक्षात्त्रिगुणाज्जीवसंज्ञितात् ।भगवन्तं वासुदेवं प्रपन्नः स प्रियो हि मे॥ 28 ॥

yaḥ paraṃ raṃhasaḥ sākṣāttriguṇājjīvasaṃjñitāt | bhagavantaṃ vāsudevaṃ prapannaḥ sa priyo hi me

स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान् विरिञ्चतामेति ततः परं हि माम् ।अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधाः कलात्यये॥ 29 ॥

svadharmaniṣṭhaḥ śatajanmabhiḥ pumān viriñcatāmeti tataḥ paraṃ hi mām | avyākṛtaṃ bhāgavato'tha vaiṣṇavaṃ padaṃ yathāhaṃ vibudhāḥ kalātyaye

अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा ।न मद्भागवतानां च प्रेयानन्योऽस्ति कर्हिचित्॥ 30 ॥

atha bhāgavatā yūyaṃ priyāḥ stha bhagavān yathā | na madbhāgavatānāṃ ca preyānanyo'sti karhicit

इदं विविक्तं जप्तव्यं पवित्रं मङ्गलं परम् ।निःश्रेयसकरं चापि श्रूयतां तद्वदामि वः॥ 31 ॥

idaṃ viviktaṃ japtavyaṃ pavitraṃ maṅgalaṃ param | niḥśreyasakaraṃ cāpi śrūyatāṃ tadvadāmi vaḥ

इत्यनुक्रोशहृदयो भगवानाह ताञ्छिवः ।बद्धाञ्जलीन् राजपुत्रान् नारायणपरो वचः॥ 32 ॥

ityanukrośahṛdayo bhagavānāha tāñchivaḥ | baddhāñjalīn rājaputrān nārāyaṇaparo vacaḥ

जितं त आत्मविद्धुर्यस्वस्तये स्वस्तिरस्तु मे ।भवता राधसा राद्धं सर्वस्मा आत्मने नमः॥ 33 ॥

jitaṃ ta ātmaviddhuryasvastaye svastirastu me | bhavatā rādhasā rāddhaṃ sarvasmā ātmane namaḥ

नमः पङ्कजनाभाय भूतसूक्ष्मेन्द्रियात्मने ।वासुदेवाय शान्ताय कूटस्थाय स्वरोचिषे॥ 34 ॥

namaḥ paṅkajanābhāya bhūtasūkṣmendriyātmane | vāsudevāya śāntāya kūṭasthāya svarociṣe

सङ्कर्षणाय सूक्ष्माय दुरन्तायान्तकाय च ।नमो विश्वप्रबोधाय प्रद्युम्नायान्तरात्मने॥ 35 ॥

saṅkarṣaṇāya sūkṣmāya durantāyāntakāya ca | namo viśvaprabodhāya pradyumnāyāntarātmane

नमो नमोऽनिरुद्धाय हृषीकेशेन्द्रियात्मने ।नमः परमहंसाय पूर्णाय निभृतात्मने॥ 36 ॥

namo namo'niruddhāya hṛṣīkeśendriyātmane | namaḥ paramahaṃsāya pūrṇāya nibhṛtātmane

स्वर्गापवर्गद्वाराय नित्यं शुचिषदे नमः ।नमो हिरण्यवीर्याय चातुर्होत्राय तन्तवे॥ 37 ॥

svargāpavargadvārāya nityaṃ śuciṣade namaḥ | namo hiraṇyavīryāya cāturhotrāya tantave

नम ऊर्ज इषे त्रय्याः पतये यज्ञरेतसे ।तृप्तिदाय च जीवानां नमः सर्वरसात्मने॥ 38 ॥

nama ūrja iṣe trayyāḥ pataye yajñaretase | tṛptidāya ca jīvānāṃ namaḥ sarvarasātmane

सर्वसत्त्वात्मदेहाय विशेषाय स्थवीयसे ।नमस्त्रैलोक्यपालाय सह ओजो बलाय च॥ 39 ॥

sarvasattvātmadehāya viśeṣāya sthavīyase | namastrailokyapālāya saha ojo balāya ca

अर्थलिङ्गाय नभसे नमोऽन्तर्बहिरात्मने ।नमः पुण्याय लोकाय अमुष्मै भूरिवर्चसे॥ 40 ॥

arthaliṅgāya nabhase namo'ntarbahirātmane | namaḥ puṇyāya lokāya amuṣmai bhūrivarcase

प्रवृत्ताय निवृत्ताय पितृदेवाय कर्मणे ।नमोऽधर्मविपाकाय मृत्यवे दुःखदाय च॥ 41 ॥

pravṛttāya nivṛttāya pitṛdevāya karmaṇe | namo'dharmavipākāya mṛtyave duḥkhadāya ca

नमस्त आशिषामीश मनवे कारणात्मने ।नमो धर्माय बृहते कृष्णायाकुण्ठमेधसे ।पुरुषाय पुराणाय साङ्ख्ययोगेश्वराय च॥ 42 ॥

namasta āśiṣāmīśa manave kāraṇātmane | namo dharmāya bṛhate kṛṣṇāyākuṇṭhamedhase | puruṣāya purāṇāya sāṅkhyayogeśvarāya ca

शक्तित्रयसमेताय मीढुषेऽहङ्कृतात्मने ।चेत आकूतिरूपाय नमो वाचो विभूतये॥ 43 ॥

śaktitrayasametāya mīḍhuṣe'haṅkṛtātmane | ceta ākūtirūpāya namo vāco vibhūtaye

दर्शनं नो दिदृक्षूणां देहि भागवतार्चितम् ।रूपं प्रियतमं स्वानां सर्वेन्द्रियगुणाञ्जनम्॥ 44 ॥

darśanaṃ no didṛkṣūṇāṃ dehi bhāgavatārcitam | rūpaṃ priyatamaṃ svānāṃ sarvendriyaguṇāñjanam

स्निग्धप्रावृट् घनश्यामं सर्वसौन्दर्यसङ्ग्रहम् ।चार्वायतचतुर्बाहुं सुजातरुचिराननम्॥ 45 ॥

snigdhaprāvṛṭ ghanaśyāmaṃ sarvasaundaryasaṅgraham | cārvāyatacaturbāhuṃ sujātarucirānanam

पद्मकोशपलाशाक्षं सुन्दरभ्रू सुनासिकम् ।सुद्विजं सुकपोलास्यं समकर्णविभूषणम्॥ 46 ॥

padmakośapalāśākṣaṃ sundarabhrū sunāsikam | sudvijaṃ sukapolāsyaṃ samakarṇavibhūṣaṇam

प्रीतिप्रहसितापाङ्गमलकैरुपशोभितम् ।लसत्पङ्कजकिञ्जल्कदुकूलं मृष्टकुण्डलम्॥ 47 ॥

prītiprahasitāpāṅgamalakairupaśobhitam | lasatpaṅkajakiñjalkadukūlaṃ mṛṣṭakuṇḍalam

स्फुरत्किरीटवलयहारनूपुरमेखलम् ।शङ्खचक्रगदापद्ममालामण्युत्तमर्द्धिमत्॥ 48 ॥

sphuratkirīṭavalayahāranūpuramekhalam | śaṅkhacakragadāpadmamālāmaṇyuttamarddhimat

सिंहस्कन्धत्विषो बिभ्रत्सौभगग्रीवकौस्तुभम् ।श्रियानपायिन्या क्षिप्तनिकषाश्मोरसोल्लसत्॥ 49 ॥

siṃhaskandhatviṣo bibhratsaubhagagrīvakaustubham | śriyānapāyinyā kṣiptanikaṣāśmorasollasat

पूररेचकसंविग्नवलिवल्गुदलोदरम् ।प्रतिसङ्क्रामयद्विश्वं नाभ्याऽऽवर्तगभीरया॥ 50 ॥

pūrarecakasaṃvignavalivalgudalodaram | pratisaṅkrāmayadviśvaṃ nābhyā''vartagabhīrayā

श्यामश्रोण्यधिरोचिष्णु दुकूलस्वर्णमेखलम् ।समचार्वङ्घ्रिजङ्घोरुनिम्नजानुसुदर्शनम्॥ 51 ॥

śyāmaśroṇyadhirociṣṇu dukūlasvarṇamekhalam | samacārvaṅghrijaṅghorunimnajānusudarśanam

पदा शरत्पद्मपलाशरोचिषा नखद्युभिर्नोऽन्तरघं विधुन्वता ।प्रदर्शय स्वीयमपास्तसाध्वसं पदं गुरो मार्गगुरुस्तमोजुषाम्॥ 52 ॥

padā śaratpadmapalāśarociṣā nakhadyubhirno'ntaraghaṃ vidhunvatā | pradarśaya svīyamapāstasādhvasaṃ padaṃ guro mārgagurustamojuṣām

एतद्रूपमनुध्येयमात्मशुद्धिमभीप्सताम् ।यद्भक्तियोगोभयदः स्वधर्ममनुतिष्ठताम्॥ 53 ॥

etadrūpamanudhyeyamātmaśuddhimabhīpsatām | yadbhaktiyogobhayadaḥ svadharmamanutiṣṭhatām

भवान् भक्तिमता लभ्यो दुर्लभः सर्वदेहिनाम् ।स्वाराज्यस्याप्यभिमत एकान्तेनात्मविद्गतिः॥ 54 ॥

bhavān bhaktimatā labhyo durlabhaḥ sarvadehinām | svārājyasyāpyabhimata ekāntenātmavidgatiḥ

तं दुराराध्यमाराध्य सतामपि दुरापया ।एकान्तभक्त्या को वाञ्छेत्पादमूलं विना बहिः॥ 55 ॥

taṃ durārādhyamārādhya satāmapi durāpayā | ekāntabhaktyā ko vāñchetpādamūlaṃ vinā bahiḥ

यत्र निर्विष्टमरणं कृतान्तो नाभिमन्यते ।विश्वं विध्वंसयन् वीर्यशौर्यविस्फूर्जितभ्रुवा॥ 56 ॥

yatra nirviṣṭamaraṇaṃ kṛtānto nābhimanyate | viśvaṃ vidhvaṃsayan vīryaśauryavisphūrjitabhruvā

क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् ।भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिषः॥ 57 ॥

kṣaṇārdhenāpi tulaye na svargaṃ nāpunarbhavam | bhagavatsaṅgisaṅgasya martyānāṃ kimutāśiṣaḥ

अथानघाङ्घ्रेस्तव कीर्तितीर्थयो- रन्तर्बहिः स्नानविधूतपाप्मनाम् ।भूतेष्वनुक्रोशसुसत्त्वशीलिनां स्यात्सङ्गमोऽनुग्रह एष नस्तव॥ 58 ॥

athānaghāṅghrestava kīrtitīrthayo- rantarbahiḥ snānavidhūtapāpmanām | bhūteṣvanukrośasusattvaśīlināṃ syātsaṅgamo'nugraha eṣa nastava

न यस्य चित्तं बहिरर्थविभ्रमं तमोगुहायां च विशुद्धमाविशत् ।यद्भक्तियोगानुगृहीतमञ्जसा मुनिर्विचष्टे ननु तत्र ते गतिम्॥ 59 ॥

na yasya cittaṃ bahirarthavibhramaṃ tamoguhāyāṃ ca viśuddhamāviśat | yadbhaktiyogānugṛhītamañjasā munirvicaṣṭe nanu tatra te gatim

यत्रेदं व्यज्यते विश्वं विश्वस्मिन्नवभाति यत् ।तत्त्वं ब्रह्म परञ्ज्योतिराकाशमिव विस्तृतम्॥ 60 ॥

yatredaṃ vyajyate viśvaṃ viśvasminnavabhāti yat | tattvaṃ brahma parañjyotirākāśamiva vistṛtam

यो माययेदं पुरुरूपयासृज- द्बिभर्ति भूयः क्षपयत्यविक्रियः ।यद्भेदबुद्धिः सदिवात्मदुःस्थया तमात्मतन्त्रं भगवन् प्रतीमहि॥ 61 ॥

yo māyayedaṃ pururūpayāsṛja- dbibharti bhūyaḥ kṣapayatyavikriyaḥ | yadbhedabuddhiḥ sadivātmaduḥsthayā tamātmatantraṃ bhagavan pratīmahi

क्रियाकलापैरिदमेव योगिनः श्रद्धान्विताः साधु यजन्ति सिद्धये ।भूतेन्द्रियान्तःकरणोपलक्षितं वेदे च तन्त्रे च त एव कोविदाः॥ 62 ॥

kriyākalāpairidameva yoginaḥ śraddhānvitāḥ sādhu yajanti siddhaye | bhūtendriyāntaḥkaraṇopalakṣitaṃ vede ca tantre ca ta eva kovidāḥ

त्वमेक आद्यः पुरुषः सुप्तशक्ति- स्तया रजःसत्त्वतमो विभिद्यते ।महानहं खं मरुदग्निवार्धराः सुरर्षयो भूतगणा इदं यतः॥ 63 ॥

tvameka ādyaḥ puruṣaḥ suptaśakti- stayā rajaḥsattvatamo vibhidyate | mahānahaṃ khaṃ marudagnivārdharāḥ surarṣayo bhūtagaṇā idaṃ yataḥ

सृष्टं स्वशक्त्येदमनुप्रविष्ट- श्चतुर्विधं पुरमात्मांशकेन ।अथो विदुस्तं पुरुषं सन्तमन्त- र्भुङ्क्ते हृषीकैर्मधु सारघं यः॥ 64 ॥

sṛṣṭaṃ svaśaktyedamanupraviṣṭa- ścaturvidhaṃ puramātmāṃśakena | atho vidustaṃ puruṣaṃ santamanta- rbhuṅkte hṛṣīkairmadhu sāraghaṃ yaḥ

स एष लोकानतिचण्डवेगो विकर्षसि त्वं खलु कालयानः ।भूतानि भूतैरनुमेयतत्त्वो घनावलीर्वायुरिवाविषह्यः॥ 65 ॥

sa eṣa lokānaticaṇḍavego vikarṣasi tvaṃ khalu kālayānaḥ | bhūtāni bhūtairanumeyatattvo ghanāvalīrvāyurivāviṣahyaḥ

प्रमत्तमुच्चैरितिकृत्यचिन्तया प्रवृद्धलोभं विषयेषु लालसम् ।त्वमप्रमत्तः सहसाभिपद्यसे क्षुल्लेलिहानोऽहिरिवाखुमन्तकः॥ 66 ॥

pramattamuccairitikṛtyacintayā pravṛddhalobhaṃ viṣayeṣu lālasam | tvamapramattaḥ sahasābhipadyase kṣullelihāno'hirivākhumantakaḥ

कस्त्वत्पदाब्जं विजहाति पण्डितो यस्तेऽवमानव्ययमानकेतनः ।विशङ्कयास्मद्गुरुरर्चति स्म यद्- विनोपपत्तिं मनवश्चतुर्दश॥ 67 ॥

kastvatpadābjaṃ vijahāti paṇḍito yaste'vamānavyayamānaketanaḥ | viśaṅkayāsmadgururarcati sma yad- vinopapattiṃ manavaścaturdaśa

अथ त्वमसि नो ब्रह्मन् परमात्मन् विपश्चिताम् ।विश्वं रुद्रभयध्वस्तमकुतश्चिद्भया गतिः॥ 68 ॥

atha tvamasi no brahman paramātman vipaścitām | viśvaṃ rudrabhayadhvastamakutaścidbhayā gatiḥ

इदं जपत भद्रं वो विशुद्धा नृपनन्दनाः ।स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो भगवत्यर्पिताशयाः॥ 69 ॥

idaṃ japata bhadraṃ vo viśuddhā nṛpanandanāḥ | svadharmamanutiṣṭhanto bhagavatyarpitāśayāḥ

तमेवात्मानमात्मस्थं सर्वभूतेष्ववस्थितम् ।पूजयध्वं गृणन्तश्च ध्यायन्तश्चासकृद्धरिम्॥ 70 ॥

tamevātmānamātmasthaṃ sarvabhūteṣvavasthitam | pūjayadhvaṃ gṛṇantaśca dhyāyantaścāsakṛddharim

योगादेशमुपासाद्य धारयन्तो मुनिव्रताः ।समाहितधियः सर्व एतदभ्यसतादृताः॥ 71 ॥

yogādeśamupāsādya dhārayanto munivratāḥ | samāhitadhiyaḥ sarva etadabhyasatādṛtāḥ

इदमाह पुरास्माकं भगवान् विश्वसृक्पतिः ।भृग्वादीनामात्मजानां सिसृक्षुः संसिसृक्षताम्॥ 72 ॥

idamāha purāsmākaṃ bhagavān viśvasṛkpatiḥ | bhṛgvādīnāmātmajānāṃ sisṛkṣuḥ saṃsisṛkṣatām

ते वयं नोदिताः सर्वे प्रजासर्गे प्रजेश्वराः ।अनेन ध्वस्ततमसः सिसृक्ष्मो विविधाः प्रजाः॥ 73 ॥

te vayaṃ noditāḥ sarve prajāsarge prajeśvarāḥ | anena dhvastatamasaḥ sisṛkṣmo vividhāḥ prajāḥ

अथेदं नित्यदा युक्तो जपन्नवहितः पुमान् ।अचिराच्छ्रेय आप्नोति वासुदेवपरायणः॥ 74 ॥

athedaṃ nityadā yukto japannavahitaḥ pumān | acirācchreya āpnoti vāsudevaparāyaṇaḥ

श्रेयसामिह सर्वेषां ज्ञानं निःश्रेयसं परम् ।सुखं तरति दुष्पारं ज्ञाननौर्व्यसनार्णवम्॥ 75 ॥

śreyasāmiha sarveṣāṃ jñānaṃ niḥśreyasaṃ param | sukhaṃ tarati duṣpāraṃ jñānanaurvyasanārṇavam

य इमं श्रद्धया युक्तो मद्गीतं भगवत्स्तवम् ।अधीयानो दुराराध्यं हरिमाराधयत्यसौ॥ 76 ॥

ya imaṃ śraddhayā yukto madgītaṃ bhagavatstavam | adhīyāno durārādhyaṃ harimārādhayatyasau

विन्दते पुरुषोऽमुष्माद्यद्यदिच्छत्यसत्वरम् ।मद्गीतगीतात्सुप्रीताच्छ्रेयसामेकवल्लभात्॥ 77 ॥

vindate puruṣo'muṣmādyadyadicchatyasatvaram | madgītagītātsuprītācchreyasāmekavallabhāt

इदं यः कल्य उत्थाय प्राञ्जलिः श्रद्धयान्वितः ।शृणुयाच्छ्रावयेन्मर्त्यो मुच्यते कर्मबन्धनैः॥ 78 ॥

idaṃ yaḥ kalya utthāya prāñjaliḥ śraddhayānvitaḥ | śṛṇuyācchrāvayenmartyo mucyate karmabandhanaiḥ

गीतं मयेदं नरदेवनन्दनाः परस्य पुंसः परमात्मनः स्तवम् ।जपन्त एकाग्रधियस्तपो मह- च्चरध्वमन्ते तत आप्स्यथेप्सितम्॥ 79 ॥

gītaṃ mayedaṃ naradevanandanāḥ parasya puṃsaḥ paramātmanaḥ stavam | japanta ekāgradhiyastapo maha- ccaradhvamante tata āpsyathepsitam

चतुर्थस्कन्धे रुद्रगीतं नाम चतुर्विंशोऽध्यायः॥ 24b ॥

caturthaskandhe rudragītaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ