Parva 3, Adhyāya 122

उभयपक्षयोः सैन्यानां घोरयुद्धं द्वे सेने सङ्गते राजन् सध्वजे सपरिच्छदे ।महापरिघसङ्कीर्णे गदाशक्तिसमाकुले॥ 1 ॥

ubhayapakṣayoḥ sainyānāṃ ghorayuddhaṃ dve sene saṅgate rājan sadhvaje saparicchade | mahāparighasaṅkīrṇe gadāśaktisamākule

भेरीझर्झरसम्पूर्णे डिण्डिमारावसङ्कुले ।प्रगृहीतमहाशस्त्रशूलासिवरकार्मुके॥ 2 ॥

bherījharjharasampūrṇe ḍiṇḍimārāvasaṅkule | pragṛhītamahāśastraśūlāsivarakārmuke

परस्परकृतोत्साहे चक्राते युद्धमुल्बणम् ।ते शराः कार्मुकोत्सृष्टा निर्भिद्याथ शरीरिणाम्॥ 3 ॥

parasparakṛtotsāhe cakrāte yuddhamulbaṇam | te śarāḥ kārmukotsṛṣṭā nirbhidyātha śarīriṇām

शरीराणि महाराज जग्मुर्दूरं सहस्रशः ।भटबाहुविनिर्मुक्ताः खड्गा निर्भिद्य वक्षसि॥ 4 ॥

śarīrāṇi mahārāja jagmurdūraṃ sahasraśaḥ | bhaṭabāhuvinirmuktāḥ khaḍgā nirbhidya vakṣasi

स्फुरन्तश्च तथा राजञ्छिरांस्याहृत्य खं ययुः ।परिघाश्च तथा राज्ञां बाहुभिः परिचोदिताः॥ 5 ॥

sphurantaśca tathā rājañchirāṃsyāhṛtya khaṃ yayuḥ | parighāśca tathā rājñāṃ bāhubhiḥ paricoditāḥ

तिलशश्चक्रुरतुलं शरीरं नृपरक्षसाम् ।दैत्यानां कुर्वतां नादमन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम्॥ 6 ॥

tilaśaścakruratulaṃ śarīraṃ nṛparakṣasām | daityānāṃ kurvatāṃ nādamanyonyavadhakāṅkṣiṇām

दैत्या रक्षांसि राजेन्द्र राजानश्च समन्ततः ।अन्योन्यं परिघैर्जघ्नुश्चापमुक्तैः शिलाशितैः॥ 7 ॥

daityā rakṣāṃsi rājendra rājānaśca samantataḥ | anyonyaṃ parighairjaghnuścāpamuktaiḥ śilāśitaiḥ

शरैश्च भोगिभोगाभैस्तीक्ष्णमन्ये महाबलाः ।राक्षसा दानवाश्चान्ये मत्तमातङ्गविक्रमाः॥ 8 ॥

śaraiśca bhogibhogābhaistīkṣṇamanye mahābalāḥ | rākṣasā dānavāścānye mattamātaṅgavikramāḥ

अन्योन्यं जघ्निरे राजंश्चापमुक्तैर्महाशरैः ।नागा नागैर्महाराज हया अश्वैः समन्ततः॥ 9 ॥

anyonyaṃ jaghnire rājaṃścāpamuktairmahāśaraiḥ | nāgā nāgairmahārāja hayā aśvaiḥ samantataḥ

रथा रथैः समाजग्मुः सादिनः सादिभिस्तथा ।पट्टिशासिशरव्रातैः कुन्तैः सायककर्षणैः॥ 10 ॥

rathā rathaiḥ samājagmuḥ sādinaḥ sādibhistathā | paṭṭiśāsiśaravrātaiḥ kuntaiḥ sāyakakarṣaṇaiḥ

सशक्तिपरिघपासपरश्वधसमाकुलैः ।भिन्दिपालैर्महारौद्रैर्जघ्नुरन्योन्यमाहवे॥ 11 ॥

saśaktiparighapāsaparaśvadhasamākulaiḥ | bhindipālairmahāraudrairjaghnuranyonyamāhave

अन्योन्यं जघ्निरे राजंश्चापमुक्तैः शिलाशितैः ।राक्षसा दानवा राजन् क्षत्रियाश्च समन्ततः ।इतश्चेतश्च धावन्तः कुर्वन्तो विस्वरं रवम्॥ 12 ॥

anyonyaṃ jaghnire rājaṃścāpamuktaiḥ śilāśitaiḥ | rākṣasā dānavā rājan kṣatriyāśca samantataḥ | itaścetaśca dhāvantaḥ kurvanto visvaraṃ ravam

हताः केचिन्महाराज पेतुरुर्व्यां महासिभिः ।केचिन्मथितमस्तिष्का गदाभिर्वीर्यवत्तमाः॥ 13 ॥

hatāḥ kecinmahārāja petururvyāṃ mahāsibhiḥ | kecinmathitamastiṣkā gadābhirvīryavattamāḥ

भिन्नग्रीवा महाराज परिघैः परिघायुधैः ।यमराष्द्रं गताः केचित् केचित् स्वर्गं समाययुः॥ 14 ॥

bhinnagrīvā mahārāja parighaiḥ parighāyudhaiḥ | yamarāṣdraṃ gatāḥ kecit kecit svargaṃ samāyayuḥ

अप्सरोभिः समासेदुः पश्यन्तः स्वं कलेवरम् ।केचित्स्वांश्च परांश्चैव हत्वा भ्रान्ता इवाभवन्॥ 15 ॥

apsarobhiḥ samāseduḥ paśyantaḥ svaṃ kalevaram | kecitsvāṃśca parāṃścaiva hatvā bhrāntā ivābhavan

एतस्मिन्नन्तरे राजञ्छङ्खा भेर्यः सहस्रशः ।सस्वनुः सर्वतः सैन्ये मृदङ्गा बहवस्तथा॥ 16 ॥

etasminnantare rājañchaṅkhā bheryaḥ sahasraśaḥ | sasvanuḥ sarvataḥ sainye mṛdaṅgā bahavastathā

मध्यन्दिनगते सूर्ये तापं दधति घोरवत् ।ततः पिशाचा विकृताः करालविततोदराः॥ 17 ॥

madhyandinagate sūrye tāpaṃ dadhati ghoravat | tataḥ piśācā vikṛtāḥ karālavitatodarāḥ

राक्षसाश्च महाघोराः पिशितं केशशाद्बलम् ।मुदिता भक्षयामासुः पिबन्तः शोणितं वहु॥ 18 ॥

rākṣasāśca mahāghorāḥ piśitaṃ keśaśādbalam | muditā bhakṣayāmāsuḥ pibantaḥ śoṇitaṃ vahu

सञ्चितानि शवान्यासन् कबन्धाः खड्गपातिताः ।विभज्य देशं बहुशो युद्धभूमौ शवाशिनः॥ 19 ॥

sañcitāni śavānyāsan kabandhāḥ khaḍgapātitāḥ | vibhajya deśaṃ bahuśo yuddhabhūmau śavāśinaḥ

अथ श्येना मृगाश्चैव कङ्का गृध्रास्तथा परे ।तुण्डैः शवान् विनिष्कृष्य भक्षयन्ति ततस्ततः॥ 20 ॥

atha śyenā mṛgāścaiva kaṅkā gṛdhrāstathā pare | tuṇḍaiḥ śavān viniṣkṛṣya bhakṣayanti tatastataḥ

सप्ताशीतिसहस्राणि हता नागा नृपोत्तम ।त्रिंशत्सहस्रमयुतं निहता हयसत्तमाः॥ 21 ॥

saptāśītisahasrāṇi hatā nāgā nṛpottama | triṃśatsahasramayutaṃ nihatā hayasattamāḥ

हतं लक्षं महाराज रथानां रथिभिः सह ।त्रिंशत्कोट्यो हतास्तत्र सादिनः सायुधा भृशम्॥ 22 ॥

hataṃ lakṣaṃ mahārāja rathānāṃ rathibhiḥ saha | triṃśatkoṭyo hatāstatra sādinaḥ sāyudhā bhṛśam

मध्यन्दिनगते सूर्ये हताः केचन निर्गताः ।केचिच्च तृषिता राजन् विविशुः पुष्करं सरः॥ 23 ॥

madhyandinagate sūrye hatāḥ kecana nirgatāḥ | kecicca tṛṣitā rājan viviśuḥ puṣkaraṃ saraḥ

केचिद् भूमिं समालिङ्ग्य भीता इत्यब्रुवन् रणे ।मुक्तकेशाः पतन्ति स्म रथान् सन्त्यज्य केचन॥ 24 ॥

kecid bhūmiṃ samāliṅgya bhītā ityabruvan raṇe | muktakeśāḥ patanti sma rathān santyajya kecana

सन्दष्टौष्ठपुटाः केचित् सादिनः पुरतो हताः ।अत्यद्भुतं महायुद्धमासीत् पुष्करतीर्थके ।यथा देवासुरं युद्धमासीत् पूर्वं नृपोत्तम॥ 25 ॥

sandaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kecit sādinaḥ purato hatāḥ | atyadbhutaṃ mahāyuddhamāsīt puṣkaratīrthake | yathā devāsuraṃ yuddhamāsīt pūrvaṃ nṛpottama