Parva 3, Adhyāya 94

यादववीरेभिः पौण्ड्रकस्य सैन्यस्य एवं एकलव्येन यादवसैन्यस्य संहारं ततश्च यादवाः सर्वे दृष्ट्वा सैनिकसञ्चयम् ।रात्रौ व व्यसनं प्राप्तं महाशस्त्रसमाकुलम्॥ 1 ॥

yādavavīrebhiḥ pauṇḍrakasya sainyasya evaṃ ekalavyena yādavasainyasya saṃhāraṃ tataśca yādavāḥ sarve dṛṣṭvā sainikasañcayam | rātrau va vyasanaṃ prāptaṃ mahāśastrasamākulam

महावातसमुद्भूतं कल्पान्ते सागरोपमम् ।सन्नद्धाः समपद्यन्त शस्त्रिणो युद्धलालसाः॥ 2 ॥

mahāvātasamudbhūtaṃ kalpānte sāgaropamam | sannaddhāḥ samapadyanta śastriṇo yuddhalālasāḥ

गृहीतदीपिकाः सर्वे यादवाः शस्त्रयोधिनः ।सात्यकिर्बलभद्रश्च हार्दिक्यो निशठस्तथा॥ 3 ॥

gṛhītadīpikāḥ sarve yādavāḥ śastrayodhinaḥ | sātyakirbalabhadraśca hārdikyo niśaṭhastathā

उद्धवोऽथ महाबुद्धिरुग्रसेनो महाबलः ।अन्ये च यादवाः सर्वे कवचप्रग्रहे रताः॥ 4 ॥

uddhavo'tha mahābuddhirugraseno mahābalaḥ | anye ca yādavāḥ sarve kavacapragrahe ratāḥ

समस्तयुद्धकुशला रात्रौ सन्नाहयोधिनः ।शस्त्रिणः खड्गिनश्चैव सर्वे शस्त्रसमाकुलाः ॥ lद्क़्‍५॥ युद्धाय समपद्यन्त बहवो बाहुशालिनः ।रथिनो गजिनश्चैव सादिनः सायुधास्तथा॥ 6 ॥

samastayuddhakuśalā rātrau sannāhayodhinaḥ | śastriṇaḥ khaḍginaścaiva sarve śastrasamākulāḥ || ldq‍5|| yuddhāya samapadyanta bahavo bāhuśālinaḥ | rathino gajinaścaiva sādinaḥ sāyudhāstathā

नित्ययुक्ता महात्मानो धन्विनः पुरुषोत्तमाः ।निर्ययुर्नगरात् तूर्णं दीपिकाभिः समन्ततः॥ 7 ॥

nityayuktā mahātmāno dhanvinaḥ puruṣottamāḥ | niryayurnagarāt tūrṇaṃ dīpikābhiḥ samantataḥ

कुतः पौण्ड्रक इत्येवं वदन्तः सर्वसात्वताः ।दीपिकादीपितो देशो निस्तमाः समपद्यत॥ 8 ॥

kutaḥ pauṇḍraka ityevaṃ vadantaḥ sarvasātvatāḥ | dīpikādīpito deśo nistamāḥ samapadyata

ततो वितिमिरो देशः समन्तात् प्रत्यपद्यत ।युद्धं समभवद् घोरं वृष्णिभिः शत्रुभिः सह॥ 9 ॥

tato vitimiro deśaḥ samantāt pratyapadyata | yuddhaṃ samabhavad ghoraṃ vṛṣṇibhiḥ śatrubhiḥ saha

ततो महान् समभवत् सन्नादो रोमहर्षणः ।हया हयैः समायुक्ताः गजाश्च गजयूथपैः॥ 10 ॥

tato mahān samabhavat sannādo romaharṣaṇaḥ | hayā hayaiḥ samāyuktāḥ gajāśca gajayūthapaiḥ

रथा रथैः समायुक्ताः सादिभिः सादिनस्तथा ।खड्गिनः खड्गिभिः सार्धं गदिभिर्गदिनस्तथा॥ 11 ॥

rathā rathaiḥ samāyuktāḥ sādibhiḥ sādinastathā | khaḍginaḥ khaḍgibhiḥ sārdhaṃ gadibhirgadinastathā

परस्परव्यतीकारो रण आसीत् सुदारुणः ।महाप्रलयसङ्क्षोभः शब्दस्तेषां महात्मनाम्॥ 12 ॥

parasparavyatīkāro raṇa āsīt sudāruṇaḥ | mahāpralayasaṅkṣobhaḥ śabdasteṣāṃ mahātmanām

धावन्तः प्रहरन्त्येतान् घ्नन्त्येतान् सर्वतो नृपान् ।अयमेष महाबाहुः खड्गी पतति वीर्यवान्॥ 13 ॥

dhāvantaḥ praharantyetān ghnantyetān sarvato nṛpān | ayameṣa mahābāhuḥ khaḍgī patati vīryavān

अयमेष शरो घोरो वर्ततेऽतिसुदारुणः ।गदी चायं महावीर्यः सर्वान् नो बाधते नृपः॥ 14 ॥

ayameṣa śaro ghoro vartate'tisudāruṇaḥ | gadī cāyaṃ mahāvīryaḥ sarvān no bādhate nṛpaḥ

अयं रथी शरी चापी गदी तूणी तनुत्रवान् ।पट्टिशी सर्वतो याति कुन्तपाणिरयं बली॥ 15 ॥

ayaṃ rathī śarī cāpī gadī tūṇī tanutravān | paṭṭiśī sarvato yāti kuntapāṇirayaṃ balī

अयमत्र महाशूली संश्रितः सर्वतो दिशम् ।गजोऽयं सविषाणाग्रो वर्तते सर्वतः प्रति॥ 16 ॥

ayamatra mahāśūlī saṃśritaḥ sarvato diśam | gajo'yaṃ saviṣāṇāgro vartate sarvataḥ prati

अतिसर्वत्रगः शूरो वेगवान् वातसन्निभः ।शराञ्च्छरैः समाहन्ति दण्डान् दण्डैर्जगत्पते॥ 17 ॥

atisarvatragaḥ śūro vegavān vātasannibhaḥ | śarāñccharaiḥ samāhanti daṇḍān daṇḍairjagatpate

कुन्तान् कुन्तैः समाजघ्नुर्गदाभिश्च गदास्तथा ।परिघान् परिघैः सार्धं शूलाञ्च्छूलैः समन्ततः॥ 18 ॥

kuntān kuntaiḥ samājaghnurgadābhiśca gadāstathā | parighān parighaiḥ sārdhaṃ śūlāñcchūlaiḥ samantataḥ

एवं तेषां महाराज कुर्वतां रणमुत्तमम् ।सङ्ग्रामः सुमहानासीच्छब्दश्चापि महानभूत्॥ 19 ॥

evaṃ teṣāṃ mahārāja kurvatāṃ raṇamuttamam | saṅgrāmaḥ sumahānāsīcchabdaścāpi mahānabhūt

भूतानि सुबहून्याजौ शब्दवन्ति महान्ति च ।प्रादुरासन् सहस्राणि शङ्खानां भीमनिःस्वनः॥ 20 ॥

bhūtāni subahūnyājau śabdavanti mahānti ca | prādurāsan sahasrāṇi śaṅkhānāṃ bhīmaniḥsvanaḥ

रात्रौ प्रादुरभूच्छब्दः सङ्ग्रामे रोमहर्षणः ।वर्तमाने महायुद्धे वृष्णीनां चैव तैः सह॥ 21 ॥

rātrau prādurabhūcchabdaḥ saṅgrāme romaharṣaṇaḥ | vartamāne mahāyuddhe vṛṣṇīnāṃ caiva taiḥ saha

केचिद् ग्रस्ताः समापेतुः पृथिव्यां पृथिवीक्षितः ।केचिच्च पतिताः क्लिष्टाः विप्रकीर्णशिरोरुहाः॥ 22 ॥

kecid grastāḥ samāpetuḥ pṛthivyāṃ pṛthivīkṣitaḥ | kecicca patitāḥ kliṣṭāḥ viprakīrṇaśiroruhāḥ

पेतुरुर्व्यां महावीर्या राजानः शस्त्रपाणयः ।केचित् तु भिन्नवर्माणः समापेतुः सहस्रधा॥ 23 ॥

petururvyāṃ mahāvīryā rājānaḥ śastrapāṇayaḥ | kecit tu bhinnavarmāṇaḥ samāpetuḥ sahasradhā

परस्परं समाश्रित्य परस्परवधैषिणः ।न्यस्तशस्त्रा महात्मानः समन्तात् क्षतविग्रहाः॥ 24 ॥

parasparaṃ samāśritya parasparavadhaiṣiṇaḥ | nyastaśastrā mahātmānaḥ samantāt kṣatavigrahāḥ

पेतुर्गतासवः केचिद् यमराष्ट्रविवर्धनाः ।एवं ते निहता राजन् योधिताः सर्व एव तु॥ 25 ॥

peturgatāsavaḥ kecid yamarāṣṭravivardhanāḥ | evaṃ te nihatā rājan yodhitāḥ sarva eva tu

एतस्मिन्नन्तरे शूर एकलव्यो निषादपः ।धनुर्गृह्य महाघोरं कालान्तकयमोपमः॥ 26 ॥

etasminnantare śūra ekalavyo niṣādapaḥ | dhanurgṛhya mahāghoraṃ kālāntakayamopamaḥ

शरैरनेकसाहस्रैरर्दयामास यादवान् ।परःशतैः शराणां तु निशितैर्मर्मभेदिभिः ॥ २७॥।वृष्णीनां च बलं सर्वं पोथयामास सर्वतः ।युद्ध्यतः शस्त्रपाणींश्च क्षत्रियान् वीर्यवत्तरान्॥ 28 ॥

śarairanekasāhasrairardayāmāsa yādavān | paraḥśataiḥ śarāṇāṃ tu niśitairmarmabhedibhiḥ || 27||| vṛṣṇīnāṃ ca balaṃ sarvaṃ pothayāmāsa sarvataḥ | yuddhyataḥ śastrapāṇīṃśca kṣatriyān vīryavattarān

निशठं पञ्चविंशत्या शराणां नतपर्वणाम् ।सारणं दशभिर्विद्ध्वा हार्दिक्यं पञ्चभिः शरैः॥ 29 ॥

niśaṭhaṃ pañcaviṃśatyā śarāṇāṃ nataparvaṇām | sāraṇaṃ daśabhirviddhvā hārdikyaṃ pañcabhiḥ śaraiḥ

उग्रसेनं नवत्याशु वसुदेवं च सप्तभिः ।उद्धवं दशभिश्चैव ह्यक्रूरं पञ्चभिः शरैः॥ 30 ॥

ugrasenaṃ navatyāśu vasudevaṃ ca saptabhiḥ | uddhavaṃ daśabhiścaiva hyakrūraṃ pañcabhiḥ śaraiḥ

एवमेकैकशः सर्वे निहता निशितैः शरैः ।विद्राव्य यादवीं सेनां नाम विश्राव्य वीर्यवान्॥ 31 ॥

evamekaikaśaḥ sarve nihatā niśitaiḥ śaraiḥ | vidrāvya yādavīṃ senāṃ nāma viśrāvya vīryavān

एकलव्यो यदुवृषान् वीर्यवान् बलवानहम् ।इदानीं सात्यकिर्वीरः क्व यास्यति महाबलः॥ 32 ॥

ekalavyo yaduvṛṣān vīryavān balavānaham | idānīṃ sātyakirvīraḥ kva yāsyati mahābalaḥ

मदमत्तो हली साक्षात् क्व यातीह गदाधरः ।इत्याह सिंहनादेन सिंहान् विस्मापयन्निव॥ 33 ॥

madamatto halī sākṣāt kva yātīha gadādharaḥ | ityāha siṃhanādena siṃhān vismāpayanniva