Parva 3, Adhyāya 74

भगवतः श्रीकृष्णेन यादवसभायां कैलासयात्रायाः स्वविचारं प्रकटयित्वा नगरस्य रक्षार्थं यादवेभ्यः सावधानं भवितुं आदेशं प्रभातायां तु शर्वर्यां गन्तुमैच्छज्जनार्दनः ।हुताग्निः कृतकल्याणः समाप्तवरदक्षिणः॥ 1 ॥

bhagavataḥ śrīkṛṣṇena yādavasabhāyāṃ kailāsayātrāyāḥ svavicāraṃ prakaṭayitvā nagarasya rakṣārthaṃ yādavebhyaḥ sāvadhānaṃ bhavituṃ ādeśaṃ prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ gantumaicchajjanārdanaḥ | hutāgniḥ kṛtakalyāṇaḥ samāptavaradakṣiṇaḥ

गाश्च दत्त्वाथ विप्रेभ्यो नमस्कृत्य द्विजोत्तमान् ।आस्थानमण्डपं कृष्णः प्रविवेश जगत्पतिः॥ 2 ॥

gāśca dattvātha viprebhyo namaskṛtya dvijottamān | āsthānamaṇḍapaṃ kṛṣṇaḥ praviveśa jagatpatiḥ

आसनं महदास्थाय वृष्णीनाहूय सर्वशः ।बलभद्रं शिनेः पौत्रं हार्दिक्यं शुकसारणौ॥ 3 ॥

āsanaṃ mahadāsthāya vṛṣṇīnāhūya sarvaśaḥ | balabhadraṃ śineḥ pautraṃ hārdikyaṃ śukasāraṇau

उग्रसेनं महाबुद्धिमुद्धवं नीतिमत्तरम् ।यस्य बुद्धिं समाश्रित्य जीवन्ते यादवाः सुखम्॥ 4 ॥

ugrasenaṃ mahābuddhimuddhavaṃ nītimattaram | yasya buddhiṃ samāśritya jīvante yādavāḥ sukham

नेता च यदुवृष्णीनां स तु धर्मपरः सदा ।यस्य बिभ्यति देवाश्च नीतेस्तस्य महात्मनः॥ 5 ॥

netā ca yaduvṛṣṇīnāṃ sa tu dharmaparaḥ sadā | yasya bibhyati devāśca nītestasya mahātmanaḥ

यस्य बुद्धिबलाद् विष्णुः शशास पृथिवीं सदा ।तं च वृष्णिवरं वीरमुद्धवं देवसुप्रभम्॥ 6 ॥

yasya buddhibalād viṣṇuḥ śaśāsa pṛthivīṃ sadā | taṃ ca vṛṣṇivaraṃ vīramuddhavaṃ devasuprabham

अन्यानपि यदून् सर्वानुवाच भगवान् हरिः ।शृण्वन्तु मम वाक्यानि यादवाः सर्व एव हि ।शृणु चापि वचो मह्यं पितुरुद्धव मे सखे॥ 7 ॥

anyānapi yadūn sarvānuvāca bhagavān hariḥ | śṛṇvantu mama vākyāni yādavāḥ sarva eva hi | śṛṇu cāpi vaco mahyaṃ pituruddhava me sakhe

बाल्यात्प्रभृति यो यत्नो मम दुष्टनिबर्हणे ।प्रत्यक्षं भवता दृष्टं पूतनानिधनं नृप॥ 8 ॥

bālyātprabhṛti yo yatno mama duṣṭanibarhaṇe | pratyakṣaṃ bhavatā dṛṣṭaṃ pūtanānidhanaṃ nṛpa

केशी च निहतो बाल्ये मया बालेन यादवाः ।गोवर्धनो धृतः शैलो गावश्च परिपालिताः॥ 9 ॥

keśī ca nihato bālye mayā bālena yādavāḥ | govardhano dhṛtaḥ śailo gāvaśca paripālitāḥ

अभिषिक्तोऽस्मि शक्रेण देवानामग्रतः स्थितः ।कंसोऽपि निधनं नीतो मया चाणूरमुष्टिकौ॥ 10 ॥

abhiṣikto'smi śakreṇa devānāmagrataḥ sthitaḥ | kaṃso'pi nidhanaṃ nīto mayā cāṇūramuṣṭikau

उग्रसेनोऽभिषिक्तश्च कृता द्वारवती मया ।अन्ये चापि नृपा राजन् बलिनो निहता मया॥ 11 ॥

ugraseno'bhiṣiktaśca kṛtā dvāravatī mayā | anye cāpi nṛpā rājan balino nihatā mayā

योऽपि वीरो जरासन्धो निगृहीतो बलान्मया ।भीमेन बलिना राजन्नयने मम यादवाः॥ 12 ॥

yo'pi vīro jarāsandho nigṛhīto balānmayā | bhīmena balinā rājannayane mama yādavāḥ

शृगालो निहतः सङ्ख्ये गोमन्ताद् गच्छता मया ।योऽपि वीरो दुरात्मासौ दानवो नरको हतः॥ 13 ॥

śṛgālo nihataḥ saṅkhye gomantād gacchatā mayā | yo'pi vīro durātmāsau dānavo narako hataḥ

निष्कण्टकमिमं लोकं कृतवान् राजसत्तमाः ।किं तु वीरो नृपो जज्ञे सखा भौमस्य यादवाः॥ 14 ॥

niṣkaṇṭakamimaṃ lokaṃ kṛtavān rājasattamāḥ | kiṃ tu vīro nṛpo jajñe sakhā bhaumasya yādavāḥ

पौण्ड्रो वीर्यवतां नेता द्वेष्टा चासौ सदा मम ।शिष्यो द्रोणस्य राजेन्द्रो बली ब्रह्मास्त्रवित्कृती॥ 15 ॥

pauṇḍro vīryavatāṃ netā dveṣṭā cāsau sadā mama | śiṣyo droṇasya rājendro balī brahmāstravitkṛtī

शास्त्रज्ञो नीतिमान्साक्षान्नेता सर्वस्य यत्नवान् ।योद्धा युद्धप्रियो राजा जामदग्न्य इवापरः॥ 16 ॥

śāstrajño nītimānsākṣānnetā sarvasya yatnavān | yoddhā yuddhapriyo rājā jāmadagnya ivāparaḥ

एकान्तशत्रुरस्माकं छिद्रान्वेषी सदा मम ।बाधिष्यते पुरीं योद्धाच्छिद्रं यदि लभेत सः॥ 17 ॥

ekāntaśatrurasmākaṃ chidrānveṣī sadā mama | bādhiṣyate purīṃ yoddhācchidraṃ yadi labheta saḥ

न ह्यल्पसाध्यो बलवान् पुण्ड्रस्येशो नृपोत्तमाः ।यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु प्रगृहीतशरासनाः॥ 18 ॥

na hyalpasādhyo balavān puṇḍrasyeśo nṛpottamāḥ | yattā bhavantastiṣṭhantu pragṛhītaśarāsanāḥ

यथा न बाधते राजा पुरीं यदुकुलाश्रयाम् ।अहं तु यास्ये कैलासं कुतश्चित्कारणान्नृपाः॥ 19 ॥

yathā na bādhate rājā purīṃ yadukulāśrayām | ahaṃ tu yāsye kailāsaṃ kutaścitkāraṇānnṛpāḥ

शङ्करं द्रष्टुकामोऽस्मि भूतभावनभावनम् ।यावदागमनं मह्यं तावद् यत्ता भवन्त्विह॥ 20 ॥

śaṅkaraṃ draṣṭukāmo'smi bhūtabhāvanabhāvanam | yāvadāgamanaṃ mahyaṃ tāvad yattā bhavantviha

मया विरहितां चेमां यदि जानाति पुण्ड्रकः ।आगमिष्यति राजेन्द्रो योत्स्यते च पुरीमिमाम्॥ 21 ॥

mayā virahitāṃ cemāṃ yadi jānāti puṇḍrakaḥ | āgamiṣyati rājendro yotsyate ca purīmimām

इमां निर्यादवीं कर्तुं शक्नोतीति च मे मतिः ।यत्ता भवत राजेन्द्राः खड्गैः पाशैः परश्वधैः॥ 22 ॥

imāṃ niryādavīṃ kartuṃ śaknotīti ca me matiḥ | yattā bhavata rājendrāḥ khaḍgaiḥ pāśaiḥ paraśvadhaiḥ

पाषाणैः कर्षणीयैश्च सन्नद्धा भवत स्वकैः ।पिधाय च कपाटानि महाद्वाराणि यत्नतः॥ 23 ॥

pāṣāṇaiḥ karṣaṇīyaiśca sannaddhā bhavata svakaiḥ | pidhāya ca kapāṭāni mahādvārāṇi yatnataḥ

एक एव महाद्वारो गमनागमने सदा ।मुद्रया सह गच्छन्तु राज्ञो ये गन्तुमीप्सवः॥ 24 ॥

eka eva mahādvāro gamanāgamane sadā | mudrayā saha gacchantu rājño ye gantumīpsavaḥ

न चामुद्रः प्रवेष्टव्यो द्वारपालस्य पश्यतः ।यावदागमनं मह्यं तावदेवं भविष्यति॥ 25 ॥

na cāmudraḥ praveṣṭavyo dvārapālasya paśyataḥ | yāvadāgamanaṃ mahyaṃ tāvadevaṃ bhaviṣyati

मृगया नात्र कर्तव्या न च क्रीडा बहिः पुरात् ।ज्ञातव्याश्च परे स्वे च गमनागमने सदा॥ 26 ॥

mṛgayā nātra kartavyā na ca krīḍā bahiḥ purāt | jñātavyāśca pare sve ca gamanāgamane sadā

एवमादिक्रिया कार्या यावदागमनं मम ।इत्युक्त्वा यादवान्सर्वान्सात्यकिं पुनराह च॥ 27 ॥

evamādikriyā kāryā yāvadāgamanaṃ mama | ityuktvā yādavānsarvānsātyakiṃ punarāha ca