Parva 3, Adhyāya 70

ऋषिभिः देवेभिश्च वामनाय नमस्कारं, गन्धर्वाप्सरेभ्यो नृत्यं गानं च, भगवतः वैशिष्ट्यस्य वर्णनं, भगवतः देवेभ्यः तेषां मनोरथं पृष्ट्वा बृहस्पतिना सह बलेः यागं गमनं, तत्र स्ववाक्पटुतया सर्वान् चकितं करणं, राज्ञा बलिना तस्य परिचयं आगमनस्य प्रयोजनस्य च पृच्छा ।प्रजानां पतयः सप्त सप्त चैव महर्षयः ।तस्य देवस्य जातस्य नमस्कारं प्रचक्रिरे॥ 1 ॥

ṛṣibhiḥ devebhiśca vāmanāya namaskāraṃ, gandharvāpsarebhyo nṛtyaṃ gānaṃ ca, bhagavataḥ vaiśiṣṭyasya varṇanaṃ, bhagavataḥ devebhyaḥ teṣāṃ manorathaṃ pṛṣṭvā bṛhaspatinā saha baleḥ yāgaṃ gamanaṃ, tatra svavākpaṭutayā sarvān cakitaṃ karaṇaṃ, rājñā balinā tasya paricayaṃ āgamanasya prayojanasya ca pṛcchā | prajānāṃ patayaḥ sapta sapta caiva maharṣayaḥ | tasya devasya jātasya namaskāraṃ pracakrire

भरद्वाजः कश्यपो गौतमश्च विश्वामित्रो जमदग्निर्वसिष्ठः ।यश्चोदितो भास्करे सम्प्रणष्टे सोऽप्यत्रात्रिर्भगवानाजगाम॥ 2 ॥

bharadvājaḥ kaśyapo gautamaśca viśvāmitro jamadagnirvasiṣṭhaḥ | yaścodito bhāskare sampraṇaṣṭe so'pyatrātrirbhagavānājagāma

मरीचिरङ्गिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।दक्षप्रजापतिश्चैव नमस्कारं प्रचक्रिरे॥ 3 ॥

marīciraṅgirāścaiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ | dakṣaprajāpatiścaiva namaskāraṃ pracakrire

और्वो वसिष्ठपुत्रश्च स्तम्बः काश्यप एव च ।कपीवानकपीवांश्च दत्तो निश्च्यवनस्तथा॥ 4 ॥

aurvo vasiṣṭhaputraśca stambaḥ kāśyapa eva ca | kapīvānakapīvāṃśca datto niścyavanastathā

वसिष्ठपुत्राः सप्तासन् वासिष्ठा इति विश्रुताः ।हिरण्यगर्भस्य सुताः पूर्वजाताः सुतेजसः॥ 5 ॥

vasiṣṭhaputrāḥ saptāsan vāsiṣṭhā iti viśrutāḥ | hiraṇyagarbhasya sutāḥ pūrvajātāḥ sutejasaḥ

गार्ग्यः पृथुस्तथैवान्यो जन्यो वामन एव च ।देवबाहुर्यदुध्रश्च पर्जन्यश्चैव सोमजः॥ 6 ॥

gārgyaḥ pṛthustathaivānyo janyo vāmana eva ca | devabāhuryadudhraśca parjanyaścaiva somajaḥ

हिरण्यरोमा वेदशिराः सप्तनेत्रस्तथैव च ।विश्वोऽतिविश्वश्च्यवनः सुधामा विरजास्तथा॥ 7 ॥

hiraṇyaromā vedaśirāḥ saptanetrastathaiva ca | viśvo'tiviśvaścyavanaḥ sudhāmā virajāstathā

अतिनामा सहिष्णुश्च नमस्कारमकुर्वत ।उद्दयोतमाना वपुषा सर्वाभरणभूषिताः॥ 8 ॥

atināmā sahiṣṇuśca namaskāramakurvata | uddayotamānā vapuṣā sarvābharaṇabhūṣitāḥ

उपनृत्यन्ति देवेशं विष्णुमप्सरसां वराः ।ततो गन्धर्वतूर्येषु प्रणदत्सु विहायसि॥ 9 ॥

upanṛtyanti deveśaṃ viṣṇumapsarasāṃ varāḥ | tato gandharvatūryeṣu praṇadatsu vihāyasi

बहुभिः सह गन्धर्वैः प्रागायत च तुम्बुरुः ।महाश्रुतिश्चित्रशिरा ऊर्णायुरनघस्तथा॥ 10 ॥

bahubhiḥ saha gandharvaiḥ prāgāyata ca tumburuḥ | mahāśrutiścitraśirā ūrṇāyuranaghastathā

गोमायुः सूर्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्च सप्तमः ।युगपस्तृणपः कार्ष्णिर्नन्दिश्च त्रिशिरास्तथा॥ 11 ॥

gomāyuḥ sūryavarcāśca somavarcāśca saptamaḥ | yugapastṛṇapaḥ kārṣṇirnandiśca triśirāstathā

त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः ।कलिः पञ्चदशश्चात्र तत्रैव तु महीपते॥ 12 ॥

trayodaśaḥ śāliśirāḥ parjanyaśca caturdaśaḥ | kaliḥ pañcadaśaścātra tatraiva tu mahīpate

दश पञ्च त्विमे प्रोक्ता नारदश्चैव षोडशः ।हाहा हूहूश्च गन्धर्वौ हंसश्चैव महाद्युतिः॥ 13 ॥

daśa pañca tvime proktā nāradaścaiva ṣoḍaśaḥ | hāhā hūhūśca gandharvau haṃsaścaiva mahādyutiḥ

सर्वे ते देवगन्धर्वा उपगायन्ति केशवम् ।तथैवाप्सरसो हृष्टाः सर्वालङ्कारभूषिताः॥ 14 ॥

sarve te devagandharvā upagāyanti keśavam | tathaivāpsaraso hṛṣṭāḥ sarvālaṅkārabhūṣitāḥ

वपुष्मन्तः सुजघनाः सर्वाङ्गशुभदर्शनाः ।ननृतुश्च महाभागा जगुश्चायतलोचनाः॥ 15 ॥

vapuṣmantaḥ sujaghanāḥ sarvāṅgaśubhadarśanāḥ | nanṛtuśca mahābhāgā jaguścāyatalocanāḥ

सुमध्याश्चारुमध्याश्च प्रियमुख्यो वराननाः ।अनूकाथ तथा जामी मिश्रकेशी त्वलम्बुषा॥ 16 ॥

sumadhyāścārumadhyāśca priyamukhyo varānanāḥ | anūkātha tathā jāmī miśrakeśī tvalambuṣā

मरीचिः शुचिका चैव विद्युत्पूर्णा तिलोत्तमा ।अद्रिका लक्षणा चैव रम्भा तद्वन्मनोरमा॥ 17 ॥

marīciḥ śucikā caiva vidyutpūrṇā tilottamā | adrikā lakṣaṇā caiva rambhā tadvanmanoramā

असिता च सुबाहुश्च सुप्रिया सुभगा तथा ।उर्वशी चित्रलेखा च सुग्रीवा च सुलोचना॥ 18 ॥

asitā ca subāhuśca supriyā subhagā tathā | urvaśī citralekhā ca sugrīvā ca sulocanā

पुण्डरीका सुगन्धा च सुरथा च प्रमाथिनी ।नन्दा शारद्वती चैव तथान्यास्तत्र सङ्घशः॥ 19 ॥

puṇḍarīkā sugandhā ca surathā ca pramāthinī | nandā śāradvatī caiva tathānyāstatra saṅghaśaḥ

मेनका सहजन्या च पर्णिका पुञ्जिकस्थला ।एताश्चाप्सरसोऽन्याश्च प्रनृत्यन्ति सहस्रशः॥ 20 ॥

menakā sahajanyā ca parṇikā puñjikasthalā | etāścāpsaraso'nyāśca pranṛtyanti sahasraśaḥ

धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोंऽशो भगस्तथा ।इन्द्रो विवस्वान्पूषा च त्वष्टा च सविता तथा॥ 21 ॥

dhātāryamā ca mitraśca varuṇoṃ'śo bhagastathā | indro vivasvānpūṣā ca tvaṣṭā ca savitā tathā

कथितो विष्णुरित्येवं काश्यपेयो गणस्तथा ।इत्येते द्वादशादित्या ज्वलन्तः सूर्यवर्चसः॥ 22 ॥

kathito viṣṇurityevaṃ kāśyapeyo gaṇastathā | ityete dvādaśādityā jvalantaḥ sūryavarcasaḥ

चक्रुस्तस्य सुरेशस्य नमस्कारं महात्मनः ।मृगव्याधश्च सर्पश्च निरृतिश्च महाबलः॥ 23 ॥

cakrustasya sureśasya namaskāraṃ mahātmanaḥ | mṛgavyādhaśca sarpaśca nirṛtiśca mahābalaḥ

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः ।दहनोऽथेश्वरश्चैव कपाली च विशाम्पते॥ 24 ॥

ajaikapādahirbudhnyaḥ pinākī cāparājitaḥ | dahano'theśvaraścaiva kapālī ca viśāmpate

स्थाणुर्भर्गश्च भगवान् रुद्रास्तत्रावतस्थिरे ।प्रजानाथ! मृगव्याधः सर्प, महाबली निष्कृतिः अश्विनौ वसवश्चाष्टौ मरुतश्च महाबलाः॥ 25 ॥

sthāṇurbhargaśca bhagavān rudrāstatrāvatasthire | prajānātha! mṛgavyādhaḥ sarpa, mahābalī niṣkṛtiḥ aśvinau vasavaścāṣṭau marutaśca mahābalāḥ

विश्वेदेवाश्च साध्याश्च तस्य प्राञ्जलयः स्थिताः ।शेषानुजा महाभागा वासुकिप्रमुखास्तथा॥ 26 ॥

viśvedevāśca sādhyāśca tasya prāñjalayaḥ sthitāḥ | śeṣānujā mahābhāgā vāsukipramukhāstathā

कच्छपश्चापहर्ता च तक्षकश्च महाबलः ।अधृष्टास्तेजसा युक्ता महाक्रोधा महाबलाः॥ 27 ॥

kacchapaścāpahartā ca takṣakaśca mahābalaḥ | adhṛṣṭāstejasā yuktā mahākrodhā mahābalāḥ

एते नागा महात्मानस्तस्मै प्राञ्जलयः स्थिताः ।तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च गरुडश्च महाबलः॥ 28 ॥

ete nāgā mahātmānastasmai prāñjalayaḥ sthitāḥ | tārkṣyaścāriṣṭanemiśca garuḍaśca mahābalaḥ

अरुणश्चारुणिश्चैव वैनतेया ह्युपस्थिताः ।पितामहश्च भगवान् स्वयमागम्य लोककृत् ।प्राह चैवं गुरुः श्रीमान् सह सर्वैर्महात्मभिः॥ 29 ॥

aruṇaścāruṇiścaiva vainateyā hyupasthitāḥ | pitāmahaśca bhagavān svayamāgamya lokakṛt | prāha caivaṃ guruḥ śrīmān saha sarvairmahātmabhiḥ

ब्रह्मोवाच ।यस्मात् प्रसूयते लोकः प्रभविष्णुः सनातनः ।तस्माल्लोकेश्वरः श्रीमान् विष्णुरेव भवत्वयम्॥ 30 ॥

brahmovāca | yasmāt prasūyate lokaḥ prabhaviṣṇuḥ sanātanaḥ | tasmāllokeśvaraḥ śrīmān viṣṇureva bhavatvayam

एवमुक्त्वा तु भगवान् सार्धं देवर्षिभिः प्रभुः ।नमस्कृत्वा सुरेशाय जगाम त्रिदिवं पुनः॥ 31 ॥

evamuktvā tu bhagavān sārdhaṃ devarṣibhiḥ prabhuḥ | namaskṛtvā sureśāya jagāma tridivaṃ punaḥ

स तु जातः सुरेशानः कश्यपस्यात्मजः प्रभुः ।नवदुर्दिनमेघाभो रक्ताक्षो वामनाकृतिः॥ 32 ॥

sa tu jātaḥ sureśānaḥ kaśyapasyātmajaḥ prabhuḥ | navadurdinameghābho raktākṣo vāmanākṛtiḥ

श्रीवत्सेनोरसि श्रीमान् रोमजातेन राजता ।उत्फुल्ललोचनाः सर्वाः पश्यन्त्यप्सरसस्तदा॥ 33 ॥

śrīvatsenorasi śrīmān romajātena rājatā | utphullalocanāḥ sarvāḥ paśyantyapsarasastadā

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद् युगपदुत्थिता ।यदि भाः सदृशी सा स्याद् भासा तस्य महात्मनः॥ 34 ॥

divi sūryasahasrasya bhaved yugapadutthitā | yadi bhāḥ sadṛśī sā syād bhāsā tasya mahātmanaḥ

सुरर्षिप्रतिमः श्रीमान् भूर्भुवर्भूतभावनः ।शुचिरोमा महास्कन्धः सर्वतेजोमयः प्रभुः॥ 35 ॥

surarṣipratimaḥ śrīmān bhūrbhuvarbhūtabhāvanaḥ | śuciromā mahāskandhaḥ sarvatejomayaḥ prabhuḥ

या गतिः पुण्यकीर्तीनामगतिः पापकर्मणाम् ।योगसिद्धा महात्मानो यं विदुर्योगमुत्तमं॥ 36 ॥

yā gatiḥ puṇyakīrtīnāmagatiḥ pāpakarmaṇām | yogasiddhā mahātmāno yaṃ viduryogamuttamaṃ

यस्याष्टगुणमैश्वर्यं यमाहुर्देवसत्तमम् ।यं प्राप्य शाश्वतं विप्रा नियता मोक्षकाङक्षिणः॥ 37 ॥

yasyāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ yamāhurdevasattamam | yaṃ prāpya śāśvataṃ viprā niyatā mokṣakāṅakṣiṇaḥ

जन्मनो मरणाच्चैव मुच्यन्ते भवभीरवः ।यदेतत्तप इत्याहुः सर्वाश्रमनिवासिनः॥ 38 ॥

janmano maraṇāccaiva mucyante bhavabhīravaḥ | yadetattapa ityāhuḥ sarvāśramanivāsinaḥ

सेवन्ते यं यताहारा दुश्चरं व्रतमास्थिताः ।योऽनन्त इति नागेषु सेव्यते सर्वभोगिभिः॥ 39 ॥

sevante yaṃ yatāhārā duścaraṃ vratamāsthitāḥ | yo'nanta iti nāgeṣu sevyate sarvabhogibhiḥ

सहस्रमूर्धा रक्ताक्षः शेषादिभिरनुत्तमैः ।यो यज्ञ इति विप्रेन्द्रैरिज्यते स्वर्गलिप्सुभिः॥ 40 ॥

sahasramūrdhā raktākṣaḥ śeṣādibhiranuttamaiḥ | yo yajña iti viprendrairijyate svargalipsubhiḥ

नानास्थानगतः श्रीमानेकः कविरनुत्तमः ।यं देवा यान्ति वेत्तारं यज्ञभागप्रदायिनम्॥ 41 ॥

nānāsthānagataḥ śrīmānekaḥ kaviranuttamaḥ | yaṃ devā yānti vettāraṃ yajñabhāgapradāyinam

वृषार्चिश्चन्द्रसूर्याक्षं देवमाकाशविग्रहम् ।स प्राह त्रिदशान् सर्वान् वाचा वै परया विभुः॥ 42 ॥

vṛṣārciścandrasūryākṣaṃ devamākāśavigraham | sa prāha tridaśān sarvān vācā vai parayā vibhuḥ

जानन्नपि महातेजा गतो योगेन बालताम् ।किं करोमि सुरश्रेष्ठाः कं वरं च ददामि वः॥ 43 ॥

jānannapi mahātejā gato yogena bālatām | kiṃ karomi suraśreṣṭhāḥ kaṃ varaṃ ca dadāmi vaḥ

यत्काङ्क्षितं वै सर्वेषां तद्वै ब्रूत मुदा युताः ।तस्य तद् वचनं श्रुत्वा वामनस्य महात्मनः॥ 44 ॥

yatkāṅkṣitaṃ vai sarveṣāṃ tadvai brūta mudā yutāḥ | tasya tad vacanaṃ śrutvā vāmanasya mahātmanaḥ

सर्वे ते हृष्टमनसो देवाः कश्यपनन्दनम् ।ऊचुः प्राञ्जलयो विष्णुं सुराः शक्रपुरोगमाः॥ 45 ॥

sarve te hṛṣṭamanaso devāḥ kaśyapanandanam | ūcuḥ prāñjalayo viṣṇuṃ surāḥ śakrapurogamāḥ

ब्रह्मणो वरदानेन हृतं नो निखिलं जगत् ।तपसा महता चैव विक्रमेण दमेन च॥ 46 ॥

brahmaṇo varadānena hṛtaṃ no nikhilaṃ jagat | tapasā mahatā caiva vikrameṇa damena ca

बलिना दैत्यमुख्येन सर्वज्ञेन महात्मना ।अवध्यः किल सोऽस्माकं सर्वेषां देवसत्तम॥ 47 ॥

balinā daityamukhyena sarvajñena mahātmanā | avadhyaḥ kila so'smākaṃ sarveṣāṃ devasattama

भवान् प्रभवते तस्य नान्यः कश्चन सुव्रत ।तत् प्रपद्यामहे सर्वे भवन्तं शरणार्थिनः ।शरण्यं वरदं देवं सर्वदेवभयापहम्॥ 48 ॥

bhavān prabhavate tasya nānyaḥ kaścana suvrata | tat prapadyāmahe sarve bhavantaṃ śaraṇārthinaḥ | śaraṇyaṃ varadaṃ devaṃ sarvadevabhayāpaham

ऋषीणां च हितार्थाय लोकानां च सुरेश्वर ।प्रियार्थं च तथादित्याः कश्यपस्य तथैव च॥ 49 ॥

ṛṣīṇāṃ ca hitārthāya lokānāṃ ca sureśvara | priyārthaṃ ca tathādityāḥ kaśyapasya tathaiva ca

कव्यं पितॄणामुचितं सुराणां हव्यमुत्तमम् ।प्रवर्तेत महाबाहो यथापूर्वं सुरोत्तम॥ 50 ॥

kavyaṃ pitṝṇāmucitaṃ surāṇāṃ havyamuttamam | pravarteta mahābāho yathāpūrvaṃ surottama

आनृण्यार्थं सुरेशस्य वासवस्य महात्मनः ।प्रत्यानय महेन्द्रस्य त्रैलोक्यमिदमव्ययम्॥ 51 ॥

ānṛṇyārthaṃ sureśasya vāsavasya mahātmanaḥ | pratyānaya mahendrasya trailokyamidamavyayam

क्रतुना वाजिमेधेन यजते स हि दानवः ।यत् प्रत्यानयने युक्तं लोकानां तद् विचिन्तय॥ 52 ॥

kratunā vājimedhena yajate sa hi dānavaḥ | yat pratyānayane yuktaṃ lokānāṃ tad vicintaya

एवमुक्तस्तदा देवैर्विष्णुर्वामनरूपधृक् ।प्रहर्षयन्नुवाचाथ सर्वान् देवानिदं वचः॥ 53 ॥

evamuktastadā devairviṣṇurvāmanarūpadhṛk | praharṣayannuvācātha sarvān devānidaṃ vacaḥ

तस्य यज्ञसकाशं मां महर्षिर्वेदपारगः ।बृहस्पतिर्महातेजा नयत्वङ्गिरसः सुतः॥ 54 ॥

tasya yajñasakāśaṃ māṃ maharṣirvedapāragaḥ | bṛhaspatirmahātejā nayatvaṅgirasaḥ sutaḥ

तस्याहं समनुप्राप्तो यज्ञवाटं सुरोत्तमाः ।विचरिष्ये यथायुक्तं त्रैलोक्यहरणाय वै॥ 55 ॥

tasyāhaṃ samanuprāpto yajñavāṭaṃ surottamāḥ | vicariṣye yathāyuktaṃ trailokyaharaṇāya vai

ततो बृहस्पतिर्धीमाननयद् वामनं प्रभुम् ।यज्ञवाटं महातेजा दानवेन्द्रस्य धीमतः॥ 56 ॥

tato bṛhaspatirdhīmānanayad vāmanaṃ prabhum | yajñavāṭaṃ mahātejā dānavendrasya dhīmataḥ

मौञ्जी यज्ञोपवीती च छत्री दण्डी ध्वजी तथा ।वामनो धूम्ररक्ताक्षो भगवान् बालरूपधृक्॥ 57 ॥

mauñjī yajñopavītī ca chatrī daṇḍī dhvajī tathā | vāmano dhūmraraktākṣo bhagavān bālarūpadhṛk

तं गत्वा यत्रवाटं च ब्रह्मर्षिगणसङ्कुलम् ।आत्मना चैव भगवान् वर्णयामास तं क्रतुम्॥ 58 ॥

taṃ gatvā yatravāṭaṃ ca brahmarṣigaṇasaṅkulam | ātmanā caiva bhagavān varṇayāmāsa taṃ kratum

लोकेश्वरेश्वरः श्रीमान् सुरैर्व्रह्मपुरोगमैः ।अध्यास्यमानो भगवानवृद्धोऽप्यथ वृद्धवत्॥ 59 ॥

lokeśvareśvaraḥ śrīmān surairvrahmapurogamaiḥ | adhyāsyamāno bhagavānavṛddho'pyatha vṛddhavat

दानवाधिपतेस्तस्य बलेर्वैरोचनस्य च ।यज्ञवाटमचिन्त्यात्मा जगाम सुरसत्तमः॥ 60 ॥

dānavādhipatestasya balervairocanasya ca | yajñavāṭamacintyātmā jagāma surasattamaḥ

पालितोऽपि हि दैतेयः साङ्ग्रामिकपरिच्छदैः ।द्वारे दानवसम्बाधे सहसैव विवेश ह॥ 61 ॥

pālito'pi hi daiteyaḥ sāṅgrāmikaparicchadaiḥ | dvāre dānavasambādhe sahasaiva viveśa ha

ऋषिभिश्चैव मन्त्राद्यैः सर्वतः परिवारितम् ।दैत्यदानवराजेन्द्रमुपतस्थे बलिं बली॥ 62 ॥

ṛṣibhiścaiva mantrādyaiḥ sarvataḥ parivāritam | daityadānavarājendramupatasthe baliṃ balī

वर्णयित्वा यथान्यायं यज्ञं यज्ञः सनातनः ।विस्तरेण नरश्रेष्ठ प्रयोगैर्विविधैस्तथा॥ 63 ॥

varṇayitvā yathānyāyaṃ yajñaṃ yajñaḥ sanātanaḥ | vistareṇa naraśreṣṭha prayogairvividhaistathā

शुक्रादीनृत्विजश्चापि यज्ञकर्मविचक्षणान् ।सर्वानेव निजग्राह चकार च निरुत्तरान्॥ 64 ॥

śukrādīnṛtvijaścāpi yajñakarmavicakṣaṇān | sarvāneva nijagrāha cakāra ca niruttarān

आरादथ बलेस्तस्य ऋत्विजामभितस्तथा ।यज्ञमात्मानमेवासौ हेतुभिः कारणं विभुः॥ 65 ॥

ārādatha balestasya ṛtvijāmabhitastathā | yajñamātmānamevāsau hetubhiḥ kāraṇaṃ vibhuḥ

वैदिकैरप्रकाशैश्च पुनरप्यथ भारत ।प्रत्यक्षमृषिसङ्घानां वर्णयामास चित्रगुः॥ 66 ॥

vaidikairaprakāśaiśca punarapyatha bhārata | pratyakṣamṛṣisaṅghānāṃ varṇayāmāsa citraguḥ

ततो निरुत्तरान् दृष्ट्वा सोपाध्यायानृषींश्च तान् ।अवृद्धेनापि वृद्धांस्तान् वामनेन महौजसा॥ 67 ॥

tato niruttarān dṛṣṭvā sopādhyāyānṛṣīṃśca tān | avṛddhenāpi vṛddhāṃstān vāmanena mahaujasā

अद्भुतं चापि मेने स विरोचनसुतो बली ।मूर्ध्ना कृताञ्जलिश्चेदमब्रवीद् विस्मितो वचः॥ 68 ॥

adbhutaṃ cāpi mene sa virocanasuto balī | mūrdhnā kṛtāñjaliścedamabravīd vismito vacaḥ

कुतस्त्वं कोऽसि कस्यासि किं तेहास्ति प्रयोजनम् ।नैवंविधः परिज्ञातो दृष्टपूर्वो मया द्विजः॥ 69 ॥

kutastvaṃ ko'si kasyāsi kiṃ tehāsti prayojanam | naivaṃvidhaḥ parijñāto dṛṣṭapūrvo mayā dvijaḥ

बालो मतिमतां श्रेष्ठो ज्ञानविज्ञानकोविदः ।शिष्टवाग्रूपसम्पन्नो मनोज्ञः प्रियदर्शनः॥ 70 ॥

bālo matimatāṃ śreṣṭho jñānavijñānakovidaḥ | śiṣṭavāgrūpasampanno manojñaḥ priyadarśanaḥ

नेदृशाः सन्ति देवानामृषीणामपि सूनवः ।न नागानां न यक्षाणां नासुराणां न रक्षसाम्॥ 71 ॥

nedṛśāḥ santi devānāmṛṣīṇāmapi sūnavaḥ | na nāgānāṃ na yakṣāṇāṃ nāsurāṇāṃ na rakṣasām

न पितॄणां न सिद्धानां गन्धर्वाणां तथैव च ।योऽसि सोऽसि नमस्तेऽस्तु ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ उक्त एवं ह्यचिन्त्यात्मा बलिना वामनस्तदा ।प्रोवाचोपायतत्त्वज्ञः स्मितपूर्वमिदं वचः॥ 73 ॥

na pitṝṇāṃ na siddhānāṃ gandharvāṇāṃ tathaiva ca | yo'si so'si namaste'stu brūhi kiṃ karavāṇi te || ukta evaṃ hyacintyātmā balinā vāmanastadā | provācopāyatattvajñaḥ smitapūrvamidaṃ vacaḥ