Parva 3, Adhyāya 50

पुलोमा तु महादैत्यस्तिमिराकारगह्वरम् ।आरुरोहायसं घोरं रथं पररथारुजम्॥ 1 ॥

pulomā tu mahādaityastimirākāragahvaram | ārurohāyasaṃ ghoraṃ rathaṃ pararathārujam

उत्कीर्णपर्वताकारं लोहजालान्तरान्तरम् ।नेमिघोषेण महता क्षुभ्यन्तमिव सागरम्॥ 2 ॥

utkīrṇaparvatākāraṃ lohajālāntarāntaram | nemighoṣeṇa mahatā kṣubhyantamiva sāgaram

गदापरिघनिस्त्रिंशैः सतोमरपरश्वधैः ।शक्तिमुद्गरसङ्कीर्णं सतोयमिव तोयदम्॥ 3 ॥

gadāparighanistriṃśaiḥ satomaraparaśvadhaiḥ | śaktimudgarasaṅkīrṇaṃ satoyamiva toyadam

रथमुष्ट्रसहस्रेण संयुक्तं वायुवेगिना ।पुलोमाऽऽरुह्य युद्धाय प्रस्थितो युद्धदुर्मदः॥ 4 ॥

rathamuṣṭrasahasreṇa saṃyuktaṃ vāyuveginā | pulomā''ruhya yuddhāya prasthito yuddhadurmadaḥ

षष्टी रथसहस्राणि पुलोमानं महारथम् ।अन्वयुः सूर्यवर्णानि प्रदीप्तानीव तेजसा॥ 5 ॥

ṣaṣṭī rathasahasrāṇi pulomānaṃ mahāratham | anvayuḥ sūryavarṇāni pradīptānīva tejasā

खड्गध्वजेन महता तप्तकाञ्चनवर्चसा ।भ्राजते रथमध्यस्थः पर्वतस्य इवांशुमान्॥ 6 ॥

khaḍgadhvajena mahatā taptakāñcanavarcasā | bhrājate rathamadhyasthaḥ parvatasya ivāṃśumān

सुचारुचामीकरपट्टनद्धां महागदां कालनिभां महाबलः ।प्रगृह्य बभ्राज स शत्रुमध्ये कार्ष्णायसीं केतुरिवास्थितोर्व्याम्॥ 7 ॥

sucārucāmīkarapaṭṭanaddhāṃ mahāgadāṃ kālanibhāṃ mahābalaḥ | pragṛhya babhrāja sa śatrumadhye kārṣṇāyasīṃ keturivāsthitorvyām

हयग्रीवस्तु बलवान् हयग्रीवैर्महासुरैः ।वृतः शतसहस्रेण रथानां रथिसत्तमः॥ 8 ॥

hayagrīvastu balavān hayagrīvairmahāsuraiḥ | vṛtaḥ śatasahasreṇa rathānāṃ rathisattamaḥ

धराधरनिभाकारं सपत्नानीकमर्दनम् ।स्यन्दनं भीममास्थाय युद्धायाभिमुखः स्थितः॥ 9 ॥

dharādharanibhākāraṃ sapatnānīkamardanam | syandanaṃ bhīmamāsthāya yuddhāyābhimukhaḥ sthitaḥ

श्वेतशैलप्रतीकाशः श्वेतकुण्डलभूषणः ।शुशुभे रथमध्यस्थः श्वेतशृङ्ग इवाचलः॥ 10 ॥

śvetaśailapratīkāśaḥ śvetakuṇḍalabhūṣaṇaḥ | śuśubhe rathamadhyasthaḥ śvetaśṛṅga ivācalaḥ

महता सप्तशीर्षेण शोभितो नागकेतुना ।वैदूर्यमणिचित्रेण प्रवालाङ्कुरशोभिना॥ 11 ॥

mahatā saptaśīrṣeṇa śobhito nāgaketunā | vaidūryamaṇicitreṇa pravālāṅkuraśobhinā

अमितबलपराक्रमाकृतीनां वररथिनामनुजग्मुरूर्जितानाम् ।असुरगणशतानि गच्छमानं त्रिदशगणा इव वासवं प्रयान्तम्॥ 12 ॥

amitabalaparākramākṛtīnāṃ vararathināmanujagmurūrjitānām | asuragaṇaśatāni gacchamānaṃ tridaśagaṇā iva vāsavaṃ prayāntam

प्रह्रादस्तु महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः ।सर्वमायाधरः श्रीमान् यष्टा क्रतुशतैरपि॥ 13 ॥

prahrādastu mahāprājñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ | sarvamāyādharaḥ śrīmān yaṣṭā kratuśatairapi

समनह्यत तेजस्वी पावकार्चिःसमप्रभः ।रथानीकेन महता दुर्दिनाम्भोदनादिना॥ 14 ॥

samanahyata tejasvī pāvakārciḥsamaprabhaḥ | rathānīkena mahatā durdināmbhodanādinā

शूरेणामितवीर्येण हेमकुण्डलधारिणा ।वृतो दैत्यसहस्रेण देवैरिव पितामहः॥ 15 ॥

śūreṇāmitavīryeṇa hemakuṇḍaladhāriṇā | vṛto daityasahasreṇa devairiva pitāmahaḥ

स्ववीर्यादग्रणीर्दृप्तो मत्तवारणविक्रमः ।सुरसैन्यस्य सर्वस्य प्रतिक्षोभ इव स्थितः॥ 164 ॥

svavīryādagraṇīrdṛpto mattavāraṇavikramaḥ | surasainyasya sarvasya pratikṣobha iva sthitaḥ

स्ववीर्येणोदधेस्तुल्यः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् ।तेजसा भास्कराकारः क्षमया पृथिवीसमः॥ 17 ॥

svavīryeṇodadhestulyaḥ pradīptāgniriva jvalan | tejasā bhāskarākāraḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ

तालध्वजेन दीप्तेन रथेनातिविराजता ।तं यान्तमनुयान्ति स्म दानवाः शतसङ्घशः॥ 18 ॥

tāladhvajena dīptena rathenātivirājatā | taṃ yāntamanuyānti sma dānavāḥ śatasaṅghaśaḥ

सर्वे हिरण्यकवचाः सर्वे रत्नविभूषिताः ।दिव्याङ्गरागाभरणाः समरेष्वनिवर्तिनः॥ 19 ॥

sarve hiraṇyakavacāḥ sarve ratnavibhūṣitāḥ | divyāṅgarāgābharaṇāḥ samareṣvanivartinaḥ

जाम्बूनदविचित्राङ्गा वैदूर्यविकृताङ्गदाः ।दिव्यस्यन्दनमध्यस्थाः खस्था इव महाग्रहाः॥ 20 ॥

jāmbūnadavicitrāṅgā vaidūryavikṛtāṅgadāḥ | divyasyandanamadhyasthāḥ khasthā iva mahāgrahāḥ

आचारवांश्चैव जितेन्द्रियश्च धर्मे रतः सत्यपरोऽनसूयः ।स्थितोऽग्नितोयाम्बुदवायुकल्पो रूपी यथा सर्वहरः कृतान्तः॥ 21 ॥

ācāravāṃścaiva jitendriyaśca dharme rataḥ satyaparo'nasūyaḥ | sthito'gnitoyāmbudavāyukalpo rūpī yathā sarvaharaḥ kṛtāntaḥ

शम्बरस्तु महामायो रथयूथपयूथपः ।आरुरोह रथं दिव्यं सर्वयुद्धविशारदः॥ 22 ॥

śambarastu mahāmāyo rathayūthapayūthapaḥ | āruroha rathaṃ divyaṃ sarvayuddhaviśāradaḥ

लोहिताक्षो महाबाहुः प्रतप्तोत्तमकुण्डलः ।जीमूतघनसङ्काशो श्यियस्रगनुलेपनः॥ 23 ॥

lohitākṣo mahābāhuḥ prataptottamakuṇḍalaḥ | jīmūtaghanasaṅkāśo śyiyasraganulepanaḥ

विद्युज्ज्योतिर्निकाशेन मुकुटेनार्कवर्चसा ।मणिरत्नविचित्रेण वैदूर्यवरशोभिना॥ 24 ॥

vidyujjyotirnikāśena mukuṭenārkavarcasā | maṇiratnavicitreṇa vaidūryavaraśobhinā

तपनीयेन महता कवचेन विराजता ।सन्ध्याभ्रेणेव सञ्च्छन्नः श्रीमानस्तशिलोच्चयः॥ 25 ॥

tapanīyena mahatā kavacena virājatā | sandhyābhreṇeva sañcchannaḥ śrīmānastaśiloccayaḥ

त्रिंशच्छतसहस्राणि दैत्यानां चित्रयोधिनाम् ।बलिनां कालकल्पानामन्वयु शम्बरं तदा॥ 26 ॥

triṃśacchatasahasrāṇi daityānāṃ citrayodhinām | balināṃ kālakalpānāmanvayu śambaraṃ tadā

युक्तं हयसहस्रेण शुक्लवर्णेन राजता ।क्रौञ्चध्वजेन दीप्तेन रथेनाहवशोभिना॥ 27 ॥

yuktaṃ hayasahasreṇa śuklavarṇena rājatā | krauñcadhvajena dīptena rathenāhavaśobhinā

व्यासक्तवैदूर्यसुवर्णजालं नानाविहङ्गैरपि भक्तिचित्रम् ।विद्युत्प्रभं भीमरवं सुवेगं रथं समारुह्य रराज दैत्यः॥ 28 ॥

vyāsaktavaidūryasuvarṇajālaṃ nānāvihaṅgairapi bhakticitram | vidyutprabhaṃ bhīmaravaṃ suvegaṃ rathaṃ samāruhya rarāja daityaḥ