Parva 2, Adhyāya 127

अनिरुद्धस्य नागपाशतः मुक्तिः, तेन श्रीकृष्णादीनां वन्दनं, नारदस्य कथनेन तस्य वीर्यविवाहं, उषायाः विदायम, सर्वेषां द्वारकायां प्रस्थानम्, मार्गे श्रीकृष्णेन वरुणोपरि जयः, वरुणेन श्रीकृष्णस्य स्तुतिः पूजा च, श्रीकृष्णस्यागमनेन द्वारकावासिनां हर्षं, भगवतः आदेशात् पुरवासिभिः देवानां वन्दनं, इन्द्रेण श्रीकृष्णस्य प्रशंसा, सर्वेषां देवानां ऋषीणां च स्व स्व स्थाने गमनं एवं वरान् बहून् प्राप्य बाणः प्रीतमनाऽभवत् ।जगाम सह रुद्रेण महाकालत्वमागतः॥ 1 ॥

aniruddhasya nāgapāśataḥ muktiḥ, tena śrīkṛṣṇādīnāṃ vandanaṃ, nāradasya kathanena tasya vīryavivāhaṃ, uṣāyāḥ vidāyama, sarveṣāṃ dvārakāyāṃ prasthānam, mārge śrīkṛṣṇena varuṇopari jayaḥ, varuṇena śrīkṛṣṇasya stutiḥ pūjā ca, śrīkṛṣṇasyāgamanena dvārakāvāsināṃ harṣaṃ, bhagavataḥ ādeśāt puravāsibhiḥ devānāṃ vandanaṃ, indreṇa śrīkṛṣṇasya praśaṃsā, sarveṣāṃ devānāṃ ṛṣīṇāṃ ca sva sva sthāne gamanaṃ evaṃ varān bahūn prāpya bāṇaḥ prītamanā'bhavat | jagāma saha rudreṇa mahākālatvamāgataḥ

वासुदेवोऽपि बहुधा नारदं पर्यपृच्छत ।क्वानिरुद्धोऽस्ति भगवन्संयतो नागबन्धनैः॥ 2 ॥

vāsudevo'pi bahudhā nāradaṃ paryapṛcchata | kvāniruddho'sti bhagavansaṃyato nāgabandhanaiḥ

श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन स्नेहक्लिन्नं हि मे मनः ।अनिरुद्धे हृते वीरे क्षुभिता द्वारका पुरी॥ 3 ॥

śrotumicchāmi tattvena snehaklinnaṃ hi me manaḥ | aniruddhe hṛte vīre kṣubhitā dvārakā purī

शीघ्रं तं मोक्षयिष्यामो यदर्थं वयमागताः ।अद्य तं नष्टशत्रुं वै द्रष्टुमिच्छामहे वयम्॥ 4 ॥

śīghraṃ taṃ mokṣayiṣyāmo yadarthaṃ vayamāgatāḥ | adya taṃ naṣṭaśatruṃ vai draṣṭumicchāmahe vayam

स प्रदेशस्तु भगवन् विदितस्तव सुव्रत ।एवमुक्तस्तु कृष्णेन नारदः प्रत्यभाषत॥ 5 ॥

sa pradeśastu bhagavan viditastava suvrata | evamuktastu kṛṣṇena nāradaḥ pratyabhāṣata

कन्यापुरे कुमारोऽसौ बद्धो नागैश्च माधव ।एतस्मिन्नन्तरे शीघ्रं चित्रलेखा ह्युपस्थिता॥ 6 ॥

kanyāpure kumāro'sau baddho nāgaiśca mādhava | etasminnantare śīghraṃ citralekhā hyupasthitā

बाणस्योत्तमशर्वस्य दैत्येन्द्रस्य महात्मनः ।इदमन्तःपुरं देव प्रविशस्व यथासुखम्॥ 7 ॥

bāṇasyottamaśarvasya daityendrasya mahātmanaḥ | idamantaḥpuraṃ deva praviśasva yathāsukham

ततः प्रविष्टास्ते सर्वे ह्यनिरुद्धस्य मोक्षणे ।बलः सुपर्णः कृष्णस्तु प्रद्युम्नो नारदस्तथा॥ 8 ॥

tataḥ praviṣṭāste sarve hyaniruddhasya mokṣaṇe | balaḥ suparṇaḥ kṛṣṇastu pradyumno nāradastathā

ततो दृष्ट्वैव गरुडं येऽनिरुद्धशरीरगाः ।शररूपा महासर्पा वेष्टयित्वा तनुं स्थिताः ९॥ ते सर्वे सहसा देहात् तस्य निःसृत्य भोगिनः ।क्षितिं समभिवर्तित्वा प्रकृत्यावस्थिताः शराः॥ 10 ॥

tato dṛṣṭvaiva garuḍaṃ ye'niruddhaśarīragāḥ | śararūpā mahāsarpā veṣṭayitvā tanuṃ sthitāḥ 9|| te sarve sahasā dehāt tasya niḥsṛtya bhoginaḥ | kṣitiṃ samabhivartitvā prakṛtyāvasthitāḥ śarāḥ

दृष्टः स्पृष्टश्च कृष्णेन सोऽनिरुद्धो महायशाः ।स्थितः प्रीतमना भूत्वा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्॥ 11 ॥

dṛṣṭaḥ spṛṣṭaśca kṛṣṇena so'niruddho mahāyaśāḥ | sthitaḥ prītamanā bhūtvā prāñjalirvākyamabravīt

देवदेव सदा युद्धे जेता त्वमसि केशव ।न शक्तः प्रमुखे स्थातुं साक्षादपि शतक्रतुः॥ 12 ॥

devadeva sadā yuddhe jetā tvamasi keśava | na śaktaḥ pramukhe sthātuṃ sākṣādapi śatakratuḥ

ततो महाबलं देवं बलभद्रं यशस्विनम् ।अभिवादयते हृष्टः सोऽनिरुद्धो महामनाः॥ 13 ॥

tato mahābalaṃ devaṃ balabhadraṃ yaśasvinam | abhivādayate hṛṣṭaḥ so'niruddho mahāmanāḥ

माधवं च महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिः ।खगोत्तमं महावीर्यं सुपर्णमभिवाद्य च॥ 14 ॥

mādhavaṃ ca mahātmānamabhivādya kṛtāñjaliḥ | khagottamaṃ mahāvīryaṃ suparṇamabhivādya ca

ततो मकरकेतुं च चित्रबाणधरं प्रभुम् ।पितरं सोऽभ्युपागम्य प्रद्युम्नमभिवादयत्॥ 15 ॥

tato makaraketuṃ ca citrabāṇadharaṃ prabhum | pitaraṃ so'bhyupāgamya pradyumnamabhivādayat

सखीगणधृता चैव सा चोषा भवने स्थिता ।बलं चातिबलं चैव वासुदेवं सुदुर्जयम्॥ 16 ॥

sakhīgaṇadhṛtā caiva sā coṣā bhavane sthitā | balaṃ cātibalaṃ caiva vāsudevaṃ sudurjayam

असङ्ख्यातगतिं चैव सुपर्णमभिवाद्य च ।पुष्पबाणधरं चैव लज्जमानाभ्यवादयत्॥ 17 ॥

asaṅkhyātagatiṃ caiva suparṇamabhivādya ca | puṣpabāṇadharaṃ caiva lajjamānābhyavādayat

ततः शक्रस्य वचनान्नारदः परमद्युतिः ।वासुदेवसमीपं स प्रहसन् पुनरागतः॥ 18 ॥

tataḥ śakrasya vacanānnāradaḥ paramadyutiḥ | vāsudevasamīpaṃ sa prahasan punarāgataḥ

वर्द्धापयति तं देवं गोविन्दं शत्रुसूदनम् ।दिष्ट्या वर्द्धसि गोविन्द अनिरुद्धसमागमात्॥ 19 ॥

varddhāpayati taṃ devaṃ govindaṃ śatrusūdanam | diṣṭyā varddhasi govinda aniruddhasamāgamāt

ततोऽनिरुद्धसहिता नारदं प्रणताः स्थिताः ।आशीर्भिर्वर्द्धयित्वा च देवर्षिः कृष्णमब्रवीत्॥ 20 ॥

tato'niruddhasahitā nāradaṃ praṇatāḥ sthitāḥ | āśīrbhirvarddhayitvā ca devarṣiḥ kṛṣṇamabravīt

अनिरुद्धस्य वीर्याख्यो विवाहः क्रियतां विभो ।जम्बूलमालिकां द्रष्टुं श्रद्धा हि मम जायते॥ 21 ॥

aniruddhasya vīryākhyo vivāhaḥ kriyatāṃ vibho | jambūlamālikāṃ draṣṭuṃ śraddhā hi mama jāyate

ततः प्रहसिताः सर्वे नारदस्य वचःश्रवात् ।कृष्णः प्रोवाच भगवन्क्रियतामाशु मा चिरम्॥ 22 ॥

tataḥ prahasitāḥ sarve nāradasya vacaḥśravāt | kṛṣṇaḥ provāca bhagavankriyatāmāśu mā ciram

एतस्मिन्नन्तरे तात कुम्भाण्डः समुपस्थितः ।वैवाहिकांस्तु सम्भारान्गृह्य कृष्णं नमस्य तु॥ 23 ॥

etasminnantare tāta kumbhāṇḍaḥ samupasthitaḥ | vaivāhikāṃstu sambhārāngṛhya kṛṣṇaṃ namasya tu

कृष्ण कृष्ण महाबाहो भव त्वमभयप्रदः ।शरणागतोऽस्मि देवेश प्रसीदैषोऽञ्जलिस्तव॥ 24 ॥

kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhava tvamabhayapradaḥ | śaraṇāgato'smi deveśa prasīdaiṣo'ñjalistava

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वं प्रागेव चाच्युतः ।अभयं यच्छते तस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने॥ 25 ॥

nāradasya vacaḥ śrutvā sarvaṃ prāgeva cācyutaḥ | abhayaṃ yacchate tasmai kumbhāṇḍāya mahātmane

कुम्भाण्ड मन्त्रिणां श्रेष्ठ प्रीतोऽस्मि तव सुव्रत ।सुकृतं ते विजानामि राष्ट्रिकोऽस्तु भवानिह॥ 26 ॥

kumbhāṇḍa mantriṇāṃ śreṣṭha prīto'smi tava suvrata | sukṛtaṃ te vijānāmi rāṣṭriko'stu bhavāniha

सज्ञातिपक्षः सुसुखी निर्वृतोऽस्तु भवानिह ।राज्यं च ते मया दत्तं चिरं जीव ममाश्रयात्॥ 27 ॥

sajñātipakṣaḥ susukhī nirvṛto'stu bhavāniha | rājyaṃ ca te mayā dattaṃ ciraṃ jīva mamāśrayāt

एवं दत्त्वा राज्यमस्मै कुम्भाण्डाय महात्मने ।विवाहमकरोत् तस्यानिरुद्धस्य जनार्दनः ।ततस्तु भगवान् वह्निस्तत्र स्वयमुपस्थितः॥ 28 ॥

evaṃ dattvā rājyamasmai kumbhāṇḍāya mahātmane | vivāhamakarot tasyāniruddhasya janārdanaḥ | tatastu bhagavān vahnistatra svayamupasthitaḥ

स विवाहोऽनिरुद्धस्य नक्षत्रे च शुभेऽभवत् ।ततोऽप्सरोगणश्चैव कौतुकं कर्तुमुद्यतः॥ 29 ॥

sa vivāho'niruddhasya nakṣatre ca śubhe'bhavat | tato'psarogaṇaścaiva kautukaṃ kartumudyataḥ

स्नातस्त्वलङ्कृतस्तत्र सोऽनिरुद्धः स्वभार्यया ।ततः स्निग्धैः शुभैर्वाक्यैर्गन्धर्वाश्च जगुस्तदा॥ 30 ॥

snātastvalaṅkṛtastatra so'niruddhaḥ svabhāryayā | tataḥ snigdhaiḥ śubhairvākyairgandharvāśca jagustadā

नृत्यन्त्यप्सरसश्चैव विवाहमुपशोभयन् ।ततो निर्वर्तयित्वा तु विवाहं शत्रुसूदनः॥ 31 ॥

nṛtyantyapsarasaścaiva vivāhamupaśobhayan | tato nirvartayitvā tu vivāhaṃ śatrusūdanaḥ

अनिरुद्धस्य सुप्रज्ञः सर्वैर्देवगणैर्वृतः ।आमन्त्र्य वरदं तत्र रुद्रं देवनमस्कृतम्॥ 32 ॥

aniruddhasya suprajñaḥ sarvairdevagaṇairvṛtaḥ | āmantrya varadaṃ tatra rudraṃ devanamaskṛtam

चकार गमने बुद्धिं कृष्णः परपुरञ्जयः ।द्वारकाभिमुखं कृष्णं ज्ञात्वा शत्रुनिषूदनम्॥ 33 ॥

cakāra gamane buddhiṃ kṛṣṇaḥ parapurañjayaḥ | dvārakābhimukhaṃ kṛṣṇaṃ jñātvā śatruniṣūdanam

कुम्भाण्डो वचनं प्राह प्राञ्जलिर्मधुसूदनम् ।बाणस्य गावस्तिष्ठन्ति हस्ते तु वरुणस्य वै॥ 34 ॥

kumbhāṇḍo vacanaṃ prāha prāñjalirmadhusūdanam | bāṇasya gāvastiṣṭhanti haste tu varuṇasya vai

यासाममृतकल्पं वै क्षीरं क्षरति माधव ।तत् पीत्वातिबलश्चैव नरो भवति दुर्जयः॥ 35 ॥

yāsāmamṛtakalpaṃ vai kṣīraṃ kṣarati mādhava | tat pītvātibalaścaiva naro bhavati durjayaḥ

कुम्भाण्डेनैवमाख्याते हरिः प्रीतमनास्तदा ।गमनाय मतिं चक्रे गन्तव्यमिति निश्चयम्॥ 36 ॥

kumbhāṇḍenaivamākhyāte hariḥ prītamanāstadā | gamanāya matiṃ cakre gantavyamiti niścayam

ततस्तु भगवान्ब्रह्मा वर्धाप्य स तु केशवम् ।जगाम ब्रह्मलोकं स वृतः स्वभवनालयैः॥ 37 ॥

tatastu bhagavānbrahmā vardhāpya sa tu keśavam | jagāma brahmalokaṃ sa vṛtaḥ svabhavanālayaiḥ

इन्द्रो मरुद्गणयुतो द्वारकाभिमुखो ययौ ।ततः कृष्णस्ततः सर्वे गच्छन्ति जयकाङ्क्षिणः॥ 38 ॥

indro marudgaṇayuto dvārakābhimukho yayau | tataḥ kṛṣṇastataḥ sarve gacchanti jayakāṅkṣiṇaḥ

वाहनेन मयूरेण सखीभिः परिवारिता ।द्वारकाभिमुखी ह्यूषा देव्या प्रस्थापिता ययौ॥ 39 ॥

vāhanena mayūreṇa sakhībhiḥ parivāritā | dvārakābhimukhī hyūṣā devyā prasthāpitā yayau

ततो बलश्च कृष्णश्च प्रद्युम्नश्च महाबलः ।आरूढवन्तो गरुडमनिरुद्धश्च वीर्यवान्॥ 40 ॥

tato balaśca kṛṣṇaśca pradyumnaśca mahābalaḥ | ārūḍhavanto garuḍamaniruddhaśca vīryavān

प्रस्थितश्च स तेजस्वी गरुडः पततां वरः ।उन्मूलयंस्तरुगणान् कम्पयंश्चापि मेदिनीम्॥ 41 ॥

prasthitaśca sa tejasvī garuḍaḥ patatāṃ varaḥ | unmūlayaṃstarugaṇān kampayaṃścāpi medinīm

आकुलाश्च दिशः सर्वा रेणुध्वस्तमिवाम्बरम् ।गरुडे सम्प्रयातेऽभून्मन्दरश्मिर्दिवाकरः॥ 42 ॥

ākulāśca diśaḥ sarvā reṇudhvastamivāmbaram | garuḍe samprayāte'bhūnmandaraśmirdivākaraḥ

ततस्ते दीर्घमध्वानं प्रययुः पुरुषर्षभाः ।आरुह्य गरुडं सर्वे जित्वा बाणं महौजसम्॥ 43 ॥

tataste dīrghamadhvānaṃ prayayuḥ puruṣarṣabhāḥ | āruhya garuḍaṃ sarve jitvā bāṇaṃ mahaujasam

ततोऽम्बरतलस्थास्ते वारुणीं दिशमास्थिताः ।अपश्यन्त महात्मानो गावो दिव्यपयःप्रदाः ।वेलावनविचारिण्यो नानावर्णाः सहस्रशः॥ 44 ॥

tato'mbaratalasthāste vāruṇīṃ diśamāsthitāḥ | apaśyanta mahātmāno gāvo divyapayaḥpradāḥ | velāvanavicāriṇyo nānāvarṇāḥ sahasraśaḥ

अवज्ञाय तदा रूपं कुम्भाण्डवचनाश्रयात् ।कृष्णः प्रहरतां श्रेष्ठस्तत्त्वतोऽर्थविशारदः॥ 45 ॥

avajñāya tadā rūpaṃ kumbhāṇḍavacanāśrayāt | kṛṣṇaḥ praharatāṃ śreṣṭhastattvato'rthaviśāradaḥ

निशम्य बाणगावस्तु तासु चक्रे मनस्तदा ।आस्थितो गरुडं प्राह स तु लोकादिरव्ययः॥ 46 ॥

niśamya bāṇagāvastu tāsu cakre manastadā | āsthito garuḍaṃ prāha sa tu lokādiravyayaḥ

वैनतेय प्रयाहि त्वं यत्र बाणस्य गोधनम् ।यासां पीत्वा किल क्षीरममृतत्वमवाप्नुयात्॥ 47 ॥

vainateya prayāhi tvaṃ yatra bāṇasya godhanam | yāsāṃ pītvā kila kṣīramamṛtatvamavāpnuyāt

आह मां सत्यभामा च बाणगावो ममानय ।यासां पीत्वा किल क्षीरं न जीर्यन्ति महासुराः॥ 48 ॥

āha māṃ satyabhāmā ca bāṇagāvo mamānaya | yāsāṃ pītvā kila kṣīraṃ na jīryanti mahāsurāḥ

विजराश्च जरां त्यक्त्वा भवन्ति किल जन्तवः ।ता आनयस्व भद्रं ते यदि धर्मो न लुप्यते॥ 49 ॥

vijarāśca jarāṃ tyaktvā bhavanti kila jantavaḥ | tā ānayasva bhadraṃ te yadi dharmo na lupyate

अथवा कार्यलोपो वै मैव तासु मनः कृथाः ।इति मामब्रवीत् सत्या ताश्चैता विदिता मम॥ 50 ॥

athavā kāryalopo vai maiva tāsu manaḥ kṛthāḥ | iti māmabravīt satyā tāścaitā viditā mama

दृश्यन्ते गाव एतास्ता दृष्ट्वा मां वरुणालयम् ।विशन्ति सहसा सर्वाः कार्यमत्र विधीयताम्॥ 51 ॥

dṛśyante gāva etāstā dṛṣṭvā māṃ varuṇālayam | viśanti sahasā sarvāḥ kāryamatra vidhīyatām

इत्युक्त्वा चैव गरुडः पक्षवातेन सागरम् ।सहसा क्षोभयित्वा च विवेश वरुणालयम्॥ 52 ॥

ityuktvā caiva garuḍaḥ pakṣavātena sāgaram | sahasā kṣobhayitvā ca viveśa varuṇālayam

दृष्ट्वा जवेन गरुडं प्राप्तं वै वरुणालयम् ।वारुणाश्च गणाः सर्वे विभ्रान्ताः प्राचलंस्तदा॥ 53 ॥

dṛṣṭvā javena garuḍaṃ prāptaṃ vai varuṇālayam | vāruṇāśca gaṇāḥ sarve vibhrāntāḥ prācalaṃstadā

ततस्तु वारुणं सैन्यमभियातं सुदुर्जयम् ।प्रमुखे वासुदेवस्य नानाप्रहरणोद्यतम् ।तद् युद्धमभवद् घोरं वारुणैः पन्नगारिणा॥ 54 ॥

tatastu vāruṇaṃ sainyamabhiyātaṃ sudurjayam | pramukhe vāsudevasya nānāpraharaṇodyatam | tad yuddhamabhavad ghoraṃ vāruṇaiḥ pannagāriṇā

तेषामापततां सङ्ख्ये वारुणानां सहस्रशः ।भग्नं बलमनाधृष्यं केशवेन महात्मना॥ 55 ॥

teṣāmāpatatāṃ saṅkhye vāruṇānāṃ sahasraśaḥ | bhagnaṃ balamanādhṛṣyaṃ keśavena mahātmanā

ततस्ते प्रद्रुता यान्ति तमेव वरुणालयम् ।षष्टिं रथसहस्राणि षष्टिं रथशतानि च॥ 56 ॥

tataste pradrutā yānti tameva varuṇālayam | ṣaṣṭiṃ rathasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ rathaśatāni ca

वारुणानि च युद्धानि दीप्तशस्त्राणि संयुगे ।तद् बलं बलिभिः शूरैर्बलदेवजनार्दनैः॥ 57 ॥

vāruṇāni ca yuddhāni dīptaśastrāṇi saṃyuge | tad balaṃ balibhiḥ śūrairbaladevajanārdanaiḥ

प्रद्युम्नेनानिरुद्धेन गरुडेन च सर्वशः ।शरौघैर्विविधैस्तीक्ष्णैर्वध्यमानं समन्ततः॥ 58 ॥

pradyumnenāniruddhena garuḍena ca sarvaśaḥ | śaraughairvividhaistīkṣṇairvadhyamānaṃ samantataḥ

ततो भग्नं बलं दृष्ट्वा कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा ।वरुणस्त्वथ सङ्कुद्धो निर्ययौ यत्र केशवः॥ 59 ॥

tato bhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā | varuṇastvatha saṅkuddho niryayau yatra keśavaḥ

ऋषिभिर्देवगन्धर्वैस्तथैवाप्सरसां गणैः ।संस्तूयमानो बहुधा वरुणः प्रत्यदृश्यत॥ 60 ॥

ṛṣibhirdevagandharvaistathaivāpsarasāṃ gaṇaiḥ | saṃstūyamāno bahudhā varuṇaḥ pratyadṛśyata

छत्रेण ध्रियमाणेन पाण्डुरेण वपुष्मता ।सलिलस्राविणा श्रेष्ठं चापमुद्यम्य धिष्ठितः॥ 61 ॥

chatreṇa dhriyamāṇena pāṇḍureṇa vapuṣmatā | salilasrāviṇā śreṣṭhaṃ cāpamudyamya dhiṣṭhitaḥ

अपां पतिरतिक्रुद्धः पुत्रपौत्रबलान्वितः ।आह्वयन्निव युद्धाय विस्फारितमहाधनुः॥ 62 ॥

apāṃ patiratikruddhaḥ putrapautrabalānvitaḥ | āhvayanniva yuddhāya visphāritamahādhanuḥ

स तु प्राध्मापयच्छङ्खं वरुणः समधावत ।हरिं हर इव क्रुद्धो बाणजालैः समावृणोत्॥ 63 ॥

sa tu prādhmāpayacchaṅkhaṃ varuṇaḥ samadhāvata | hariṃ hara iva kruddho bāṇajālaiḥ samāvṛṇot

ततः प्रध्माय जलजं पाञ्चजन्यं जनार्दनः ।बाणजालैर्दिशः सर्वास्ततश्चक्रे महाबलः॥ 64 ॥

tataḥ pradhmāya jalajaṃ pāñcajanyaṃ janārdanaḥ | bāṇajālairdiśaḥ sarvāstataścakre mahābalaḥ

ततः शरौघैर्विमलैर्वरुणः पीडितो रणे ।स्मयन्निव ततः कृष्णं वरुणः प्रत्ययुध्यत॥ 65 ॥

tataḥ śaraughairvimalairvaruṇaḥ pīḍito raṇe | smayanniva tataḥ kṛṣṇaṃ varuṇaḥ pratyayudhyata

ततोऽस्त्रं वैष्णवं घोरमभिमन्त्र्याहवे स्थितः ।वासुदेवोऽब्रवीद् वाक्यं प्रमुखे तस्य धीमतः॥ 66 ॥

tato'straṃ vaiṣṇavaṃ ghoramabhimantryāhave sthitaḥ | vāsudevo'bravīd vākyaṃ pramukhe tasya dhīmataḥ

इदमस्त्रं महाघोरं वैष्णवं शत्रुसूदनम् ।मयोद्यतं वधार्थं ते तिष्ठेदानीं स्थिरो भव॥ 67 ॥

idamastraṃ mahāghoraṃ vaiṣṇavaṃ śatrusūdanam | mayodyataṃ vadhārthaṃ te tiṣṭhedānīṃ sthiro bhava

ततोऽस्त्रं वरुणो देवो ह्यस्त्रं वैष्णवमुद्यतः ।वारुणास्त्रेण संयोज्य विननाद महाबलः॥ 68 ॥

tato'straṃ varuṇo devo hyastraṃ vaiṣṇavamudyataḥ | vāruṇāstreṇa saṃyojya vinanāda mahābalaḥ

तस्यास्त्रे वितता ह्यापो वरुणस्य विनिःसृताः ।वैष्णवास्त्रस्य शमने वर्तते समितिञ्जयः॥ 69 ॥

tasyāstre vitatā hyāpo varuṇasya viniḥsṛtāḥ | vaiṣṇavāstrasya śamane vartate samitiñjayaḥ

आपस्तु वारुणास्तत्र क्षिप्ताः क्षिप्ता ज्वलन्ति वै ।दह्यन्ते वारुणास्तत्र ततोऽस्त्रे ज्वलिते पुनः॥ 70 ॥

āpastu vāruṇāstatra kṣiptāḥ kṣiptā jvalanti vai | dahyante vāruṇāstatra tato'stre jvalite punaḥ

वैष्णवे तु महावीर्ये दिशो भीता विदुद्रुवुः ।तद् बलं ज्वलितं दृष्ट्वा वरुणः कृष्णमब्रवीत्॥ 71 ॥

vaiṣṇave tu mahāvīrye diśo bhītā vidudruvuḥ | tad balaṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā varuṇaḥ kṛṣṇamabravīt

स्मर स्वप्रकृतिं पूर्वामव्यक्तां व्यक्तलक्षणाम् ।तमो जहि महाभाग तमसा मुह्यसे कथम्॥ 72 ॥

smara svaprakṛtiṃ pūrvāmavyaktāṃ vyaktalakṣaṇām | tamo jahi mahābhāga tamasā muhyase katham

सत्त्वस्थो नित्यमासीस्त्वं योगीश्वर महामते ।पञ्चभूताश्रयान् दोषानहङ्कारं च वर्जय॥ 73 ॥

sattvastho nityamāsīstvaṃ yogīśvara mahāmate | pañcabhūtāśrayān doṣānahaṅkāraṃ ca varjaya

या या ते वैष्णवी मूर्तिस्तस्या ज्येष्ठो ह्यहं तव ।ज्येष्ठभावेन मान्यं तु किं मां त्वं दग्धुमिच्छसि॥ 74 ॥

yā yā te vaiṣṇavī mūrtistasyā jyeṣṭho hyahaṃ tava | jyeṣṭhabhāvena mānyaṃ tu kiṃ māṃ tvaṃ dagdhumicchasi

नाग्निर्विक्रमते ह्यग्नौ त्यज कोपं युधां वर ।त्वयि न प्रभविष्यामि जगतः प्रभवो ह्यसि॥ 75 ॥

nāgnirvikramate hyagnau tyaja kopaṃ yudhāṃ vara | tvayi na prabhaviṣyāmi jagataḥ prabhavo hyasi

पूर्वं हि या त्वया सृष्टा प्रकृतिर्विकृतात्मिका ।धर्मिणी बीजभावेन पूर्व धर्मं समाश्रिता॥ 76 ॥

pūrvaṃ hi yā tvayā sṛṣṭā prakṛtirvikṛtātmikā | dharmiṇī bījabhāvena pūrva dharmaṃ samāśritā

आग्नेयं वैष्णवं सौम्यं प्रकृत्यैवेदमादितः ।त्वया सृष्टं जगदिदं स कथं मयि वर्तसे॥ 77 ॥

āgneyaṃ vaiṣṇavaṃ saumyaṃ prakṛtyaivedamāditaḥ | tvayā sṛṣṭaṃ jagadidaṃ sa kathaṃ mayi vartase

अजेयः शाश्वतो देवः स्वयम्भूर्भूतभावनः ।अक्षरं च क्षरं चैव भावाभावौ महाद्युते॥ 78 ॥

ajeyaḥ śāśvato devaḥ svayambhūrbhūtabhāvanaḥ | akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva bhāvābhāvau mahādyute

रक्ष मां रक्षणीयोऽहं त्वयानघ नमोऽस्तु ते ।आदिकर्तासि लोकानां त्वयैतद् बहुलीकृतम्॥ 79 ॥

rakṣa māṃ rakṣaṇīyo'haṃ tvayānagha namo'stu te | ādikartāsi lokānāṃ tvayaitad bahulīkṛtam

विक्रीडसि महादेव बालः क्रीडनकैरिव ।न ह्यहं प्रकृतिद्वेषी नाहं प्रकृतिदूषकः॥ 80 ॥

vikrīḍasi mahādeva bālaḥ krīḍanakairiva | na hyahaṃ prakṛtidveṣī nāhaṃ prakṛtidūṣakaḥ

प्रकृतिर्या विकारेषु वर्तते पुरुषर्षभ ।तस्या विकारशमने वर्तसे त्वं महाद्युते॥ 81 ॥

prakṛtiryā vikāreṣu vartate puruṣarṣabha | tasyā vikāraśamane vartase tvaṃ mahādyute

विकारो वा विकाराणां विकाराय न तेऽनघ ।तानधर्मविदो मन्दान् भवान् विकुरुते सदा॥ 82 ॥

vikāro vā vikārāṇāṃ vikārāya na te'nagha | tānadharmavido mandān bhavān vikurute sadā

इदं प्रकृतिजैर्दोषैस्तमसा मुह्यते यदा ।रजसा वापि संस्पृष्टं तदा मोहः प्रवर्तते॥ 83 ॥

idaṃ prakṛtijairdoṣaistamasā muhyate yadā | rajasā vāpi saṃspṛṣṭaṃ tadā mohaḥ pravartate

परावरज्ञः सर्वत्र ऐश्वर्यविधिमास्थितः ।किं मोहयसि नः सर्वान्प्रजापतिरिव स्वयम्॥ 84 ॥

parāvarajñaḥ sarvatra aiśvaryavidhimāsthitaḥ | kiṃ mohayasi naḥ sarvānprajāpatiriva svayam

वरुणेनैवमुक्तस्तु कृष्णो लोकपरायणः ।भावज्ञः सर्वकृद् धीरस्ततः प्रीतमना ह्यभूत्॥ 85 ॥

varuṇenaivamuktastu kṛṣṇo lokaparāyaṇaḥ | bhāvajñaḥ sarvakṛd dhīrastataḥ prītamanā hyabhūt

इत्येवमुक्तः कृष्णस्तु प्रहसन् वाक्यमब्रवीत् ।गावः प्रयच्छ मे वीर शान्त्यर्थं भीमविक्रम॥ 86 ॥

ityevamuktaḥ kṛṣṇastu prahasan vākyamabravīt | gāvaḥ prayaccha me vīra śāntyarthaṃ bhīmavikrama

इत्येवमुक्ते कृष्णेन वाक्यं वाक्यविशारदः ।वरुणो ह्यब्रवीद् भूयः शृणु मे मधुसूदन॥ 87 ॥

ityevamukte kṛṣṇena vākyaṃ vākyaviśāradaḥ | varuṇo hyabravīd bhūyaḥ śṛṇu me madhusūdana

बाणेन सार्धं समयो मया देव कृतः पुरा ।कथं च समयं कृत्वा कुर्यां विफलमन्यथा॥ 88 ॥

bāṇena sārdhaṃ samayo mayā deva kṛtaḥ purā | kathaṃ ca samayaṃ kṛtvā kuryāṃ viphalamanyathā

त्वमेव वेद सर्वस्य यथा समयभेदकः ।चारित्रं दुष्यते तेन न च सद्भिः प्रशस्यते॥ 89 ॥

tvameva veda sarvasya yathā samayabhedakaḥ | cāritraṃ duṣyate tena na ca sadbhiḥ praśasyate

धर्मभाग्भिर्नरो नित्यं वर्ज्यते मधुसूदन ।न च लोकानवाप्नोति पापः समयभेदकः॥ 90 ॥

dharmabhāgbhirnaro nityaṃ varjyate madhusūdana | na ca lokānavāpnoti pāpaḥ samayabhedakaḥ

प्रसीद धर्मलोपश्च मा भून्मे मधुसूदन ।न मां समयभेदेन योक्तुमर्हसि माधव॥ 91 ॥

prasīda dharmalopaśca mā bhūnme madhusūdana | na māṃ samayabhedena yoktumarhasi mādhava

जीवन्नाहं प्रदास्यामि गावो वै वृषभेक्षण ।हत्वा नयस्व मां गाव एष मे समयः पुरा॥ 92 ॥

jīvannāhaṃ pradāsyāmi gāvo vai vṛṣabhekṣaṇa | hatvā nayasva māṃ gāva eṣa me samayaḥ purā

एतच्च मे समाख्यातं समयं मधुसूदन ।सत्यमेव महाबाहो न मिथ्या तु सुरेश्वर॥ 93 ॥

etacca me samākhyātaṃ samayaṃ madhusūdana | satyameva mahābāho na mithyā tu sureśvara

यद्येवाहमनुग्राह्यो रक्ष मां मधुसूदन ।अथवा गोषु निर्बन्धो हत्वा नय महाभुज॥ 94 ॥

yadyevāhamanugrāhyo rakṣa māṃ madhusūdana | athavā goṣu nirbandho hatvā naya mahābhuja

वरुणेनैवमुक्तस्तु यदूनां वंशवर्धनः ।अभेद्यं समयं मत्वा न्यस्तवादो गवां प्रति॥ 95 ॥

varuṇenaivamuktastu yadūnāṃ vaṃśavardhanaḥ | abhedyaṃ samayaṃ matvā nyastavādo gavāṃ prati

स प्रहस्य ततो वाक्यं व्याजहारार्थकोविदः ।तस्मान्मुक्तोऽसि यद्येवं बाणेन समयः कृतः॥ 96 ॥

sa prahasya tato vākyaṃ vyājahārārthakovidaḥ | tasmānmukto'si yadyevaṃ bāṇena samayaḥ kṛtaḥ

प्रश्रितैर्मधुरैर्वाक्यैस्तत्त्वार्थमधुभाषितैः ।कथं पापं करिष्यामि वरुण त्वय्यहं प्रभो॥ 97 ॥

praśritairmadhurairvākyaistattvārthamadhubhāṣitaiḥ | kathaṃ pāpaṃ kariṣyāmi varuṇa tvayyahaṃ prabho

गच्छ मुक्तोऽसि वरुण सत्यसन्धोऽसि नो भवान् ।त्वत्प्रियार्थं मया मुक्ता बाणगावो न संशयः॥ 98 ॥

gaccha mukto'si varuṇa satyasandho'si no bhavān | tvatpriyārthaṃ mayā muktā bāṇagāvo na saṃśayaḥ

ततस्तूर्यनिनादैश्च भेरीणां च महास्वनैः ।अर्घ्यमादाय वरुणः केशवं प्रत्यपूजयत् ।केशवोऽर्घ्यं तदा गृह्य वरुणाद् यदुनन्दनः॥ 99 ॥

tatastūryaninādaiśca bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ | arghyamādāya varuṇaḥ keśavaṃ pratyapūjayat | keśavo'rghyaṃ tadā gṛhya varuṇād yadunandanaḥ

बलं चापूजयद् देवः कुशलीव समाहितः ।वरुणायाभयं दत्त्वा वासुदेवः प्रतापवान्॥ 100 ॥

balaṃ cāpūjayad devaḥ kuśalīva samāhitaḥ | varuṇāyābhayaṃ dattvā vāsudevaḥ pratāpavān

द्वारकां प्रस्थितः शौरिः शचीपतिसहायवान् ।तत्र देवाः समरुतः ससाध्याः सिद्धचारणाः॥ 101 ॥

dvārakāṃ prasthitaḥ śauriḥ śacīpatisahāyavān | tatra devāḥ samarutaḥ sasādhyāḥ siddhacāraṇāḥ

गन्धर्वाप्सरसश्चैव किन्नराश्चान्तरिक्षगाः ।अनुगच्छन्ति भूतेशं सर्वभूतादिमव्ययम्॥ 102 ॥

gandharvāpsarasaścaiva kinnarāścāntarikṣagāḥ | anugacchanti bhūteśaṃ sarvabhūtādimavyayam

आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ यक्षराक्षसाः ।विद्याधरगणाश्चैव ये चान्ये सिद्धचारणाः ।गच्छन्तमनुगच्छन्ति यशसा विजयेन च॥ 103 ॥

ādityā vasavo rudrā aśvinau yakṣarākṣasāḥ | vidyādharagaṇāścaiva ye cānye siddhacāraṇāḥ | gacchantamanugacchanti yaśasā vijayena ca

नारदश्च महाभागः प्रस्थितो द्वारकां प्रति ।तुष्टो बाणजयं दृष्ट्वा वरुणं च कृतप्रियम्॥ 104 ॥

nāradaśca mahābhāgaḥ prasthito dvārakāṃ prati | tuṣṭo bāṇajayaṃ dṛṣṭvā varuṇaṃ ca kṛtapriyam

कैलासशिखरप्रख्यैः प्रासादैः कन्दरैः शुभैः ।दूरान्निशम्य मधुहा द्वारकां द्वारमालिनीम्॥ 105 ॥

kailāsaśikharaprakhyaiḥ prāsādaiḥ kandaraiḥ śubhaiḥ | dūrānniśamya madhuhā dvārakāṃ dvāramālinīm

पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं चक्रे चक्रगदाधरः ।संज्ञां प्रयच्छते देवो द्वारकापुरवासिनाम्॥ 106 ॥

pāñcajanyasya nirghoṣaṃ cakre cakragadādharaḥ | saṃjñāṃ prayacchate devo dvārakāpuravāsinām

देवानुयाननिर्घोषं पाञ्चजन्यस्य निस्वनम् ।श्रुत्वा द्वारवती सर्वा प्रहर्षमतुलं गता॥ 107 ॥

devānuyānanirghoṣaṃ pāñcajanyasya nisvanam | śrutvā dvāravatī sarvā praharṣamatulaṃ gatā

पूर्णकुम्भैश्च लाजैश्च बहुविन्यस्तविस्तरैः ।द्वारोपशोभितां कृत्वा सर्वां द्वारवतीं पुरीम्॥ 108 ॥

pūrṇakumbhaiśca lājaiśca bahuvinyastavistaraiḥ | dvāropaśobhitāṃ kṛtvā sarvāṃ dvāravatīṃ purīm

सुश्लिष्टरथ्यां सश्रीकां बहुरत्नोपशोभिताम् ।विप्राश्चार्घ्यं समादाय तथैव कुलनैगमाः॥ 109 ॥

suśliṣṭarathyāṃ saśrīkāṃ bahuratnopaśobhitām | viprāścārghyaṃ samādāya tathaiva kulanaigamāḥ

जयशब्दैश्च विविधैः पूजयन्ति स्म माधवम् ।वैनतेये तमासीनं नीलाञ्जनचयोपमम्॥ 110 ॥

jayaśabdaiśca vividhaiḥ pūjayanti sma mādhavam | vainateye tamāsīnaṃ nīlāñjanacayopamam

ववन्दिरे तदा कृष्णं श्रिया परमया युतम् ।तमानुपूर्व्या वर्णाश्च पूजयन्ति महाबलम्॥ 111 ॥

vavandire tadā kṛṣṇaṃ śriyā paramayā yutam | tamānupūrvyā varṇāśca pūjayanti mahābalam

अनन्तं केशिहन्तारं श्रेष्ठिपूर्वाश्च श्रेणयः ।ऋषिभिर्देवगन्धर्वैश्चारणैश्च समन्ततः॥ 112 ॥

anantaṃ keśihantāraṃ śreṣṭhipūrvāśca śreṇayaḥ | ṛṣibhirdevagandharvaiścāraṇaiśca samantataḥ

स्तूयते पुण्डरीकाक्षो द्वारकोपवने स्थितः ।तदाश्चर्यमपश्यन्त दाशार्हगणसत्तमाः॥ 113 ॥

stūyate puṇḍarīkākṣo dvārakopavane sthitaḥ | tadāścaryamapaśyanta dāśārhagaṇasattamāḥ

प्रहर्षमतुलं प्राप्ता दृष्ट्वा कृष्णं महाभुजम् ।बाणं जित्वा महादेवमायान्तं पुरुषोत्तमम्॥ 114 ॥

praharṣamatulaṃ prāptā dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ mahābhujam | bāṇaṃ jitvā mahādevamāyāntaṃ puruṣottamam

द्वारकावासिनां वाचश्चरन्ति बहुधा तदा ।प्राप्ते कृष्णे महाभागे यादवानां महारथे॥ 115 ॥

dvārakāvāsināṃ vācaścaranti bahudhā tadā | prāpte kṛṣṇe mahābhāge yādavānāṃ mahārathe

गत्वा च दूरमध्वानं सुपर्णो द्रुतमागतः ।धन्याः स्मोऽनुगृहीताःस्मो येषां वै जगतः पिता॥ 116 ॥

gatvā ca dūramadhvānaṃ suparṇo drutamāgataḥ | dhanyāḥ smo'nugṛhītāḥsmo yeṣāṃ vai jagataḥ pitā

रक्षिता चैव गोप्ता च दीर्घबाहुर्महाभुजः ।वैनतेयं समारुह्य जित्वा बाणं सुदुर्जयम्॥ 117 ॥

rakṣitā caiva goptā ca dīrghabāhurmahābhujaḥ | vainateyaṃ samāruhya jitvā bāṇaṃ sudurjayam

प्राप्तोऽयं पुण्डरीकाक्षो मनांस्याह्लादयन्निव ।एवं कथयतामेव द्वारकावासिनां तदा॥ 118 ॥

prāpto'yaṃ puṇḍarīkākṣo manāṃsyāhlādayanniva | evaṃ kathayatāmeva dvārakāvāsināṃ tadā

वासुदेवगृहं देवा विविशुस्ते महारथाः ।अवतीर्य सुपर्णात्तु वासुदेवो बलस्तदा॥ 119 ॥

vāsudevagṛhaṃ devā viviśuste mahārathāḥ | avatīrya suparṇāttu vāsudevo balastadā

प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च गृहान् प्रविविशुस्तदा ।ततो देवविमानानि सञ्चरन्ति तदा दिवम्॥ 120 ॥

pradyumnaścāniruddhaśca gṛhān praviviśustadā | tato devavimānāni sañcaranti tadā divam

अवस्थितानि दृश्यन्ते नानारूपाणि सर्वशः ।हंसर्षभमृगैर्नागैर्वाजिसारसबर्हिणैः॥ 121 ॥

avasthitāni dṛśyante nānārūpāṇi sarvaśaḥ | haṃsarṣabhamṛgairnāgairvājisārasabarhiṇaiḥ

भास्वन्ति तानि दृश्यन्ते विमानानि सहस्रशः ।अथ कृष्णोऽब्रवीद्वाक्यं कुमारांस्तान्सहस्रशः ।प्रद्युम्नादीन्समस्तांस्तु श्लक्ष्णं मधुरया गिरा॥ 122 ॥

bhāsvanti tāni dṛśyante vimānāni sahasraśaḥ | atha kṛṣṇo'bravīdvākyaṃ kumārāṃstānsahasraśaḥ | pradyumnādīnsamastāṃstu ślakṣṇaṃ madhurayā girā

एते रुद्रास्तथाऽऽदित्या वसवोऽथाश्विनावपि ।साध्या देवास्तथान्ये च वन्दध्वं च यथाक्रमम्॥ 123 ॥

ete rudrāstathā''dityā vasavo'thāśvināvapi | sādhyā devāstathānye ca vandadhvaṃ ca yathākramam

सहस्राक्षं महाभागं दानवानां भयङ्करम् ।वन्दध्वं सहिताः शक्रं सगणं नागवाहनम्॥ 124 ॥

sahasrākṣaṃ mahābhāgaṃ dānavānāṃ bhayaṅkaram | vandadhvaṃ sahitāḥ śakraṃ sagaṇaṃ nāgavāhanam

सप्तर्षयो महाभागा भृग्वाङ्गिरसमाश्रिताः ।ऋषयश्च महात्मानो वन्दध्वं च यथाक्रमम्॥ 125 ॥

saptarṣayo mahābhāgā bhṛgvāṅgirasamāśritāḥ | ṛṣayaśca mahātmāno vandadhvaṃ ca yathākramam

एते चक्रधराश्चैव तान् वन्दध्वं च सर्वशः ।सागराश्च ह्रदाश्चैव मत्प्रियार्थमिहागताः॥ 126 ॥

ete cakradharāścaiva tān vandadhvaṃ ca sarvaśaḥ | sāgarāśca hradāścaiva matpriyārthamihāgatāḥ

दिशश्च विदिशश्चैव वन्दध्वं च यथाक्रमम् ।वासुकिप्रमुखाश्चैव नागा वै सुमहाबलाः॥ 127 ॥

diśaśca vidiśaścaiva vandadhvaṃ ca yathākramam | vāsukipramukhāścaiva nāgā vai sumahābalāḥ

गावश्च मत्प्रियार्थं वै वन्दध्वं च यथाक्रमम् ।ज्योतींषि सह नक्षत्रैर्यक्षराक्षसकिन्नरैः॥ 128 ॥

gāvaśca matpriyārthaṃ vai vandadhvaṃ ca yathākramam | jyotīṃṣi saha nakṣatrairyakṣarākṣasakinnaraiḥ

आगता मत्प्रियार्थं वै वन्दध्वं च यथाक्रमम् ।वासुदेववचः श्रुत्वा कुमाराः प्रणताः स्थिताः॥ 129 ॥

āgatā matpriyārthaṃ vai vandadhvaṃ ca yathākramam | vāsudevavacaḥ śrutvā kumārāḥ praṇatāḥ sthitāḥ

यथाक्रमेण सर्वेषां देवतानां महात्मनाम् ।सर्वान् दिवौकसो दृष्ट्वा पौरा विस्मयमागताः॥ 130 ॥

yathākrameṇa sarveṣāṃ devatānāṃ mahātmanām | sarvān divaukaso dṛṣṭvā paurā vismayamāgatāḥ

पूजार्थमथ समरान् प्रगृह्य द्रुतमागताः ।अहो सुमहदाश्चर्यं वासुदेवस्य संश्रयात्॥ 131 ॥

pūjārthamatha samarān pragṛhya drutamāgatāḥ | aho sumahadāścaryaṃ vāsudevasya saṃśrayāt

प्राप्यते यदिहास्माभिरिति वाचश्चरन्त्युत ।ततश्चन्दनचूर्णैश्च गन्धपुष्पैश्च सर्वशः॥ 132 ॥

prāpyate yadihāsmābhiriti vācaścarantyuta | tataścandanacūrṇaiśca gandhapuṣpaiśca sarvaśaḥ

किरन्ति पौराः सर्वास्तान् पूजयन्तो दिवौकसः ।लाजैः प्रणामैर्धूपैश्च वाद्यध्वनियमैस्तथा॥ 133 ॥

kiranti paurāḥ sarvāstān pūjayanto divaukasaḥ | lājaiḥ praṇāmairdhūpaiśca vādyadhvaniyamaistathā

द्वारकावासिनः सर्वे पूजयन्ति दिवौकसः ।आहुकं वासुदेवं च साम्बं च यदुनन्दनम्॥ 134 ॥

dvārakāvāsinaḥ sarve pūjayanti divaukasaḥ | āhukaṃ vāsudevaṃ ca sāmbaṃ ca yadunandanam

सात्यकिं चोल्मुकं चैव विपृथुं च महाबलम् ।अक्रूरं च महाभाग तथा निशठमेव च॥ 135 ॥

sātyakiṃ colmukaṃ caiva vipṛthuṃ ca mahābalam | akrūraṃ ca mahābhāga tathā niśaṭhameva ca

एतान् परिष्वज्य तदा मूर्ध्नि चाघ्राय वासवः ।अथ शक्रो महाभागः समक्ष यदुमण्डले॥ 136 ॥

etān pariṣvajya tadā mūrdhni cāghrāya vāsavaḥ | atha śakro mahābhāgaḥ samakṣa yadumaṇḍale

स्तुवन्तं केशिहन्तारं तत्रोवाचोत्तरं वचः ।सात्वतः सात्त्वतामेष सर्वेषां यदुनन्दनम्॥ 137 ॥

stuvantaṃ keśihantāraṃ tatrovācottaraṃ vacaḥ | sātvataḥ sāttvatāmeṣa sarveṣāṃ yadunandanam

मोक्षयित्वा रणे चैव यशसा पौरुषेण च ।महादेवस्य मिषतो गुहस्य च महात्मनः॥ 138 ॥

mokṣayitvā raṇe caiva yaśasā pauruṣeṇa ca | mahādevasya miṣato guhasya ca mahātmanaḥ

एव बाणं रणे जित्वा द्वारकां पुनरागतः ।सहस्रबाहोर्बाहूनां कृत्वा द्वयमनुत्तमम्॥ 139 ॥

eva bāṇaṃ raṇe jitvā dvārakāṃ punarāgataḥ | sahasrabāhorbāhūnāṃ kṛtvā dvayamanuttamam

स्थापयित्वा द्विबाहुत्वे प्राप्तोऽयं स्वपुरं हरिः ।यदर्थं जन्म कृष्णस्य मानुषेषु महात्मनः॥ 140 ॥

sthāpayitvā dvibāhutve prāpto'yaṃ svapuraṃ hariḥ | yadarthaṃ janma kṛṣṇasya mānuṣeṣu mahātmanaḥ

तदप्यवसितं कार्यं नष्टशोका वयं कृताः ।पिबतां मधु माध्वीकं भवतां प्रीतिपूर्वकम्॥ 141 ॥

tadapyavasitaṃ kāryaṃ naṣṭaśokā vayaṃ kṛtāḥ | pibatāṃ madhu mādhvīkaṃ bhavatāṃ prītipūrvakam

कालो यास्यत्यविरतं विषयेष्वेव सज्जताम् ।बाहूनां सङ्क्षयात् सर्वे वयमस्य महात्मनः॥ 142 ॥

kālo yāsyatyavirataṃ viṣayeṣveva sajjatām | bāhūnāṃ saṅkṣayāt sarve vayamasya mahātmanaḥ

प्रणष्टशोका रंस्यामः सर्वं एव यथासुखम् ।एवं स्तुत्वा सहस्राक्षः केशवं दानवान्तकम्॥ 143 ॥

praṇaṣṭaśokā raṃsyāmaḥ sarvaṃ eva yathāsukham | evaṃ stutvā sahasrākṣaḥ keśavaṃ dānavāntakam

आपृच्छ्य तं महाभागः सर्वदेवगणैर्वृतः ।ततः पुनः परिष्वज्य कृष्णं लोकनमस्कृतम् ।पुरन्दरो दिवं यातः सह देवमरुद्गणैः॥ 144 ॥

āpṛcchya taṃ mahābhāgaḥ sarvadevagaṇairvṛtaḥ | tataḥ punaḥ pariṣvajya kṛṣṇaṃ lokanamaskṛtam | purandaro divaṃ yātaḥ saha devamarudgaṇaiḥ

ऋषयश्च महात्मानो जयाशीर्भिर्महौजसम् ।यथागतं पुनर्याता यक्षराक्षसकिन्नराः॥ 145 ॥

ṛṣayaśca mahātmāno jayāśīrbhirmahaujasam | yathāgataṃ punaryātā yakṣarākṣasakinnarāḥ

पुरन्दरे दिवं याते पद्मनाभो महाबलः ।अपृच्छत महाभागः सर्वान् कुशलमव्ययम्॥ 146 ॥

purandare divaṃ yāte padmanābho mahābalaḥ | apṛcchata mahābhāgaḥ sarvān kuśalamavyayam

ततः किलकिलाशब्दं निर्वमन्तः सहस्रशः ।गच्छन्ति कौमुदीं द्रष्टुं सोऽनघः प्रीयते सदा॥ 147 ॥

tataḥ kilakilāśabdaṃ nirvamantaḥ sahasraśaḥ | gacchanti kaumudīṃ draṣṭuṃ so'naghaḥ prīyate sadā

द्वारकां प्राप्य कृष्णस्तु रेमे यदुगणैः सह ।विविधान् सर्वकामार्थाञ्छ्रिया परमया युतः॥ 148 ॥

dvārakāṃ prāpya kṛṣṇastu reme yadugaṇaiḥ saha | vividhān sarvakāmārthāñchriyā paramayā yutaḥ