Parva 2, Adhyāya 113

श्रीकृष्णेन ब्राह्मणपुत्राणां आनयनं ततः पर्वतजालानि सरितश्च वनानि च ।अपश्यं समतिक्रम्य सागरं वरुणालयम्॥ 1 ॥

śrīkṛṣṇena brāhmaṇaputrāṇāṃ ānayanaṃ tataḥ parvatajālāni saritaśca vanāni ca | apaśyaṃ samatikramya sāgaraṃ varuṇālayam

ततोऽर्घ्यमुदधिः साक्षादुपनीय जनार्दनम् ।स प्राञ्जलिः समुत्थाय किङ्करोमीति चाब्रवीत्॥ 2 ॥

tato'rghyamudadhiḥ sākṣādupanīya janārdanam | sa prāñjaliḥ samutthāya kiṅkaromīti cābravīt

प्रतिगृह्य स तां पूजां तमुवाच जनार्दनः ।रथपन्थानमिच्छामि त्वया दत्तं नदीपते॥ 3 ॥

pratigṛhya sa tāṃ pūjāṃ tamuvāca janārdanaḥ | rathapanthānamicchāmi tvayā dattaṃ nadīpate

अथाब्रवीत् समुद्रस्तु प्राञ्जलिर्गरुडध्वजम् ।प्रसीद भगवन् नैवमन्योऽप्येवं गमिष्यति॥ 4 ॥

athābravīt samudrastu prāñjalirgaruḍadhvajam | prasīda bhagavan naivamanyo'pyevaṃ gamiṣyati

त्वयैव स्थापितः पूर्वमगाधोऽस्मि जनार्दन ।त्वया प्रवर्तिते मार्गे यास्यामि गमनायताम्॥ 5 ॥

tvayaiva sthāpitaḥ pūrvamagādho'smi janārdana | tvayā pravartite mārge yāsyāmi gamanāyatām

अन्येऽप्येवं गमिष्यन्ति राजानो दर्पमोहिताः ।एवं सञ्चिन्त्य गोविन्द यत् क्षमं तत् समाचर॥ 6 ॥

anye'pyevaṃ gamiṣyanti rājāno darpamohitāḥ | evaṃ sañcintya govinda yat kṣamaṃ tat samācara

ब्राह्मणार्थं मदर्थ च कुरु सागर मद्वचः ।मदृते न पुमान् कश्चिदन्यस्त्वां धर्षयिष्यति॥ 7 ॥

brāhmaṇārthaṃ madartha ca kuru sāgara madvacaḥ | madṛte na pumān kaścidanyastvāṃ dharṣayiṣyati

अथाब्रवीत् समुद्रस्तु पुनरेव जनार्दनम् ।अभिशापभयाद् भीतो बाढमेवं भविष्यति॥ 8 ॥

athābravīt samudrastu punareva janārdanam | abhiśāpabhayād bhīto bāḍhamevaṃ bhaviṣyati

शोषयाम्येष मार्गं ते येन त्वं कृष्ण यास्यसि ।रथेन सह सूतेन सध्वजेन तु केशव॥ 9 ॥

śoṣayāmyeṣa mārgaṃ te yena tvaṃ kṛṣṇa yāsyasi | rathena saha sūtena sadhvajena tu keśava

मया दत्तो वरः पूर्वं न शोषं यास्यसीति ह ।मानुषास्ते न जानीयुर्विविधान् रत्नसञ्चयान॥ 10 ॥

mayā datto varaḥ pūrvaṃ na śoṣaṃ yāsyasīti ha | mānuṣāste na jānīyurvividhān ratnasañcayāna

जलं स्तम्भय साधो त्वं ततो यास्याम्यहं रथी ।न च कश्चित् प्रमाणं ते रत्नानां वेत्स्यते नरः॥ 11 ॥

jalaṃ stambhaya sādho tvaṃ tato yāsyāmyahaṃ rathī | na ca kaścit pramāṇaṃ te ratnānāṃ vetsyate naraḥ

सागरेण तथेत्युक्ते प्रस्थिताः स्मो जलेन वै ।स्तम्भितेन पथा भूमौ मणिवर्णेन भास्वता॥ 12 ॥

sāgareṇa tathetyukte prasthitāḥ smo jalena vai | stambhitena pathā bhūmau maṇivarṇena bhāsvatā

ततोऽर्णवं समुत्तीर्य कुरूनप्युत्तरान् वयम् ।क्षणेन समतिक्रान्ता गन्धमादनमेव च॥ 13 ॥

tato'rṇavaṃ samuttīrya kurūnapyuttarān vayam | kṣaṇena samatikrāntā gandhamādanameva ca

ततस्तु पर्वताः सप्त केशवं समुपस्थिताः ।जयन्तो वैजयन्तश्च नीलो रजतपर्वतः॥ 14 ॥

tatastu parvatāḥ sapta keśavaṃ samupasthitāḥ | jayanto vaijayantaśca nīlo rajataparvataḥ

महामेरुः सकैलास इन्द्रकूटश्च नामतः ।बिभ्राणा वर्णरूपाणि विविधान्यद्भुतानि च॥ 15 ॥

mahāmeruḥ sakailāsa indrakūṭaśca nāmataḥ | bibhrāṇā varṇarūpāṇi vividhānyadbhutāni ca

उपस्थाय च गोविन्दं किं कुर्मेत्यब्रुवंस्तदा ।तांश्चैव प्रतिजग्राह विधिवन्मधुसूदनः॥ 16 ॥

upasthāya ca govindaṃ kiṃ kurmetyabruvaṃstadā | tāṃścaiva pratijagrāha vidhivanmadhusūdanaḥ

तानुवाच हृषीकेशः प्रणामावनतान् स्थितान् ।विवरं गच्छतो मेऽद्य रथमार्गः प्रदीयताम्॥ 17 ॥

tānuvāca hṛṣīkeśaḥ praṇāmāvanatān sthitān | vivaraṃ gacchato me'dya rathamārgaḥ pradīyatām

ते कृष्णस्य वचः श्रुत्वा प्रतिगृह्य च पर्वताः ।प्रददुः कामतो मार्गं गच्छतो भरतर्षभ॥ 18 ॥

te kṛṣṇasya vacaḥ śrutvā pratigṛhya ca parvatāḥ | pradaduḥ kāmato mārgaṃ gacchato bharatarṣabha

तत्रैवान्तर्हिताः सर्वे तदाश्चर्यतरं मम ।असक्तं च रथो याति मेघज्ञालेष्विवांशुमान्॥ 19 ॥

tatraivāntarhitāḥ sarve tadāścaryataraṃ mama | asaktaṃ ca ratho yāti meghajñāleṣvivāṃśumān

सप्त द्वीपान् ससिन्धुश्च सप्त सप्त गिरीनथ ।लोकालोकं तथातीत्य विवेश सुमहत्तमः॥ 20 ॥

sapta dvīpān sasindhuśca sapta sapta girīnatha | lokālokaṃ tathātītya viveśa sumahattamaḥ

ततः कदाचिद् दुःखेन रथमूहुस्तुरङ्गमाः ।पङ्कभूतं हि तिमिरं स्पर्शाद् विज्ञायते नृप॥ 21 ॥

tataḥ kadācid duḥkhena rathamūhusturaṅgamāḥ | paṅkabhūtaṃ hi timiraṃ sparśād vijñāyate nṛpa

अथ पर्वतभूतं तत् तिमिरं समपद्यत ।तदासाद्य महाराज निष्प्रयत्ना हयाः स्थिताः॥ 22 ॥

atha parvatabhūtaṃ tat timiraṃ samapadyata | tadāsādya mahārāja niṣprayatnā hayāḥ sthitāḥ

ततश्चक्रेण गोविन्दः पाटयित्वा तमस्तदा ।आकाशं दर्शयामास रथपन्थानमुत्तमम्॥ 23 ॥

tataścakreṇa govindaḥ pāṭayitvā tamastadā | ākāśaṃ darśayāmāsa rathapanthānamuttamam

निष्क्रम्य तमसस्तस्मादाकाशे दर्शिते तदा ।भविष्यामीति संज्ञा मे भयं च विगतं मम॥ 24 ॥

niṣkramya tamasastasmādākāśe darśite tadā | bhaviṣyāmīti saṃjñā me bhayaṃ ca vigataṃ mama

ततस्तेजः प्रज्वलितमपश्यं तत् तदाम्बरे ।सर्वलोकं समाविश्य स्थितं पुरुषविग्रहम्॥ 25 ॥

tatastejaḥ prajvalitamapaśyaṃ tat tadāmbare | sarvalokaṃ samāviśya sthitaṃ puruṣavigraham

तं प्रविष्टो हृषीकेशो दीप्तं तेजोनिधिं तदा ।रथ एव स्थितश्चाहं स च ब्राह्मणसत्तमः॥ 26 ॥

taṃ praviṣṭo hṛṣīkeśo dīptaṃ tejonidhiṃ tadā | ratha eva sthitaścāhaṃ sa ca brāhmaṇasattamaḥ

स मुहूर्तात् ततः कृष्णो निश्चक्राम तदा प्रभुः ।चतुरो बालकान् गृह्य ब्राह्मणस्यात्मजांस्तदा॥ 27 ॥

sa muhūrtāt tataḥ kṛṣṇo niścakrāma tadā prabhuḥ | caturo bālakān gṛhya brāhmaṇasyātmajāṃstadā

प्रददौ ब्राह्मणायाथ पुत्रान् सर्वाञ्जनार्दनः ।त्रयः पूर्वं हृता ये च सद्योजातश्च बालकः॥ 28 ॥

pradadau brāhmaṇāyātha putrān sarvāñjanārdanaḥ | trayaḥ pūrvaṃ hṛtā ye ca sadyojātaśca bālakaḥ

प्रहृष्टो ब्राह्मणस्तत्र पुत्रान् दृष्ट्वा पुनः प्रभो ।अहं च परमप्रीतो विस्मितश्चाभवं तदा॥ 29 ॥

prahṛṣṭo brāhmaṇastatra putrān dṛṣṭvā punaḥ prabho | ahaṃ ca paramaprīto vismitaścābhavaṃ tadā

ततो वयं पुनः सर्वे ब्राह्मणस्य च ते सुताः ।यथा गता निवृत्ताः स्म तथैव भरतर्षभ॥ 30 ॥

tato vayaṃ punaḥ sarve brāhmaṇasya ca te sutāḥ | yathā gatā nivṛttāḥ sma tathaiva bharatarṣabha

ततः स्म द्वारकां प्राप्ताः क्षणेन नृपसत्तं असम्प्राप्तेऽर्धदिवसे विस्मितोऽहं पुनः पुनः॥ 31 ॥

tataḥ sma dvārakāṃ prāptāḥ kṣaṇena nṛpasattaṃ asamprāpte'rdhadivase vismito'haṃ punaḥ punaḥ

सपुत्रं भोजयित्वा तु द्विजं कृष्णो महायशाः ।धनेन वर्धयित्वा च गृहं प्रास्थापयत् तदा॥ 32 ॥

saputraṃ bhojayitvā tu dvijaṃ kṛṣṇo mahāyaśāḥ | dhanena vardhayitvā ca gṛhaṃ prāsthāpayat tadā