Parva 2, Adhyāya 109

बलदेवेन प्रद्युम्नाय आह्निकस्तोत्रस्य उपदेशं अत्राश्चर्यात्मकं स्तोत्रमाह्निकं जयतां वर ।प्रद्युम्ने द्वारकां प्राप्ते हत्वा तं कालशम्बरम्॥ 1 ॥

baladevena pradyumnāya āhnikastotrasya upadeśaṃ atrāścaryātmakaṃ stotramāhnikaṃ jayatāṃ vara | pradyumne dvārakāṃ prāpte hatvā taṃ kālaśambaram

बलदेवेन रक्षार्थं प्रोक्तमाह्निकमुच्यते ।यञ्जप्त्वा तु नृपश्रेष्ठ सायं पूतात्मतां व्रजेत्॥ 2 ॥

baladevena rakṣārthaṃ proktamāhnikamucyate | yañjaptvā tu nṛpaśreṣṭha sāyaṃ pūtātmatāṃ vrajet

कीर्तितं बलदेवेन विष्णुना चैव कीर्तितम् ।धर्मकामैश्च मुनिभिरृषिभिश्चापि कीर्तितम्॥ 3 ॥

kīrtitaṃ baladevena viṣṇunā caiva kīrtitam | dharmakāmaiśca munibhirṛṣibhiścāpi kīrtitam

कर्हिचिद् रुक्मिणीपुत्रो हलिना संयुतो गृहे ।उपविष्टः प्रणम्याथ तमुवाच कृताञ्जलिः॥ 4 ॥

karhicid rukmiṇīputro halinā saṃyuto gṛhe | upaviṣṭaḥ praṇamyātha tamuvāca kṛtāñjaliḥ

कृष्णानुज महाभाग रोहिणीतनय प्रभो ।किञ्चित्स्तोत्रं मम ब्रूहि यज्जप्त्वा निर्भयोऽभवम्॥ 5 ॥

kṛṣṇānuja mahābhāga rohiṇītanaya prabho | kiñcitstotraṃ mama brūhi yajjaptvā nirbhayo'bhavam

सुरासुरगुरुर्ब्रह्मा पातु मां जगतः पतिः ।अथोङ्कारवषट्कारौ सावित्री विधयस्त्रयः॥ 6 ॥

surāsuragururbrahmā pātu māṃ jagataḥ patiḥ | athoṅkāravaṣaṭkārau sāvitrī vidhayastrayaḥ

ऋचो यजूंषि सामानि छन्दांस्याथर्वणानि च ।चत्वारस्त्वखिला वेदाः सरहस्याः सविस्तराः॥ 7 ॥

ṛco yajūṃṣi sāmāni chandāṃsyātharvaṇāni ca | catvārastvakhilā vedāḥ sarahasyāḥ savistarāḥ

पुराणमितिहासश्चाखिलान्युपखिलानि च ।अङ्गान्युपाङ्गानि तथा व्याख्यातानि च पान्तु माम्॥ 8 ॥

purāṇamitihāsaścākhilānyupakhilāni ca | aṅgānyupāṅgāni tathā vyākhyātāni ca pāntu mām

पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम् ।इन्द्रियाणि मनो बुद्धिस्तथा सत्त्वं रजस्तमः॥ 9 ॥

pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam | indriyāṇi mano buddhistathā sattvaṃ rajastamaḥ

व्यानोदानौ समानश्च प्राणोऽपानश्च पञ्चमः ।वायवः सप्त चैवान्ये येष्वायत्तमिदं जगत्॥ 10 ॥

vyānodānau samānaśca prāṇo'pānaśca pañcamaḥ | vāyavaḥ sapta caivānye yeṣvāyattamidaṃ jagat

मरीचिरङ्गिरात्रिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।भृगुर्वसिष्ठो भगवान् पान्तु ते मां महर्षयः॥ 11 ॥

marīciraṅgirātriśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ | bhṛgurvasiṣṭho bhagavān pāntu te māṃ maharṣayaḥ

कश्यपाद्याश्च मुनयश्चतुर्दश दिशो दश ।नरनारायणौ देवौ सगणौ पान्तु मां सदा॥ 12 ॥

kaśyapādyāśca munayaścaturdaśa diśo daśa | naranārāyaṇau devau sagaṇau pāntu māṃ sadā

रुद्राश्चैकादश प्रोक्ता आदित्या द्वादशैव तु ।अष्टौ च वसवो देवा अश्विनौ द्वौ प्रकीर्तितौ॥ 13 ॥

rudrāścaikādaśa proktā ādityā dvādaśaiva tu | aṣṭau ca vasavo devā aśvinau dvau prakīrtitau

ह्रीःश्रीर्लक्ष्मीः स्वधा पुष्टिर्मेधा तुष्टिः स्मृतिर्धृतिः ।अदितिर्दितिर्दनुश्चैव सिंहिका दैत्यमातरः॥ 14 ॥

hrīḥśrīrlakṣmīḥ svadhā puṣṭirmedhā tuṣṭiḥ smṛtirdhṛtiḥ | aditirditirdanuścaiva siṃhikā daityamātaraḥ

हिमवान् हेमकूटश्च निषधः श्वेतपर्वतः ।ऋषभः पारियात्रश्च विन्ध्यो वैडूर्यपर्वतः॥ 15 ॥

himavān hemakūṭaśca niṣadhaḥ śvetaparvataḥ | ṛṣabhaḥ pāriyātraśca vindhyo vaiḍūryaparvataḥ

सह्योदयश्च मलयो मेरुमन्दरदर्दुराः ।क्रौञ्चकैलासमैनाकाः पान्तु मां धरणीधराः॥ 16 ॥

sahyodayaśca malayo merumandaradardurāḥ | krauñcakailāsamainākāḥ pāntu māṃ dharaṇīdharāḥ

शेषश्च वासुकिश्चैव विशालाक्षश्च तक्षकः ।एलापत्रः शुक्लवर्णः कम्बलाश्वतरावुभौ॥ 17 ॥

śeṣaśca vāsukiścaiva viśālākṣaśca takṣakaḥ | elāpatraḥ śuklavarṇaḥ kambalāśvatarāvubhau

हस्तिभद्रः पिटरकः कर्कोटकधनञ्जयौ ।तथा पूरणकश्चैव नागश्च करवीरकः॥ 18 ॥

hastibhadraḥ piṭarakaḥ karkoṭakadhanañjayau | tathā pūraṇakaścaiva nāgaśca karavīrakaḥ

सुमनास्यो दधिमुखस्तथा शृङ्गारपिण्डकः ।मणिनागश्च भगवांस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥ 19 ॥

sumanāsyo dadhimukhastathā śṛṅgārapiṇḍakaḥ | maṇināgaśca bhagavāṃstriṣu lokeṣu viśrutaḥ

नागराडधिकर्णश्च तथा हारिद्रकोऽपरः ।एते चान्ये च बहवो ये चान्ये नानुकीर्तिताः॥ 20 ॥

nāgarāḍadhikarṇaśca tathā hāridrako'paraḥ | ete cānye ca bahavo ye cānye nānukīrtitāḥ

भूधराः सत्यधर्माणः पान्तु मां भुजगेश्वराः ।समुद्राः पान्तु चत्वारो गङ्गा च सरितां वरा॥ 21 ॥

bhūdharāḥ satyadharmāṇaḥ pāntu māṃ bhujageśvarāḥ | samudrāḥ pāntu catvāro gaṅgā ca saritāṃ varā

सरस्वती चन्द्रभागा शतद्रुर्देविका शिवा ।द्वारावती विपाशा च सरयूर्यमुना तथा॥ 22 ॥

sarasvatī candrabhāgā śatadrurdevikā śivā | dvārāvatī vipāśā ca sarayūryamunā tathā

कल्माषी च रथोष्मा च बाहुदा च हिरण्यदा ।प्लक्षा चेक्षुमती चैव स्रवन्ती च बृहद्रथा॥ 23 ॥

kalmāṣī ca rathoṣmā ca bāhudā ca hiraṇyadā | plakṣā cekṣumatī caiva sravantī ca bṛhadrathā

ख्याता चर्मण्वती चैव पुण्या चैव वधूसरा ।एताश्चान्याश्च सरितो याश्चान्या नानुकीर्तिताः॥ 24 ॥

khyātā carmaṇvatī caiva puṇyā caiva vadhūsarā | etāścānyāśca sarito yāścānyā nānukīrtitāḥ

उत्तरापथगामिन्यः सलिलैः स्नपयन्तु माम् ।वेणी गोदावरी सीता कावेरी कौङ्कणावती॥ 25 ॥

uttarāpathagāminyaḥ salilaiḥ snapayantu mām | veṇī godāvarī sītā kāverī kauṅkaṇāvatī

कृष्णा वेणा शुक्तिमती तमसा पुष्पवाहिनी ।ताम्रपर्णी ज्योतिरथा उत्फलोदुम्बरावती॥ 26 ॥

kṛṣṇā veṇā śuktimatī tamasā puṣpavāhinī | tāmraparṇī jyotirathā utphalodumbarāvatī

नदी वैतरणी पुण्या विदर्भा नर्मदा शुभा ।वितस्ता भीमरथ्या च ऐला चैव महानदी॥ 27 ॥

nadī vaitaraṇī puṇyā vidarbhā narmadā śubhā | vitastā bhīmarathyā ca ailā caiva mahānadī

कालिन्दी गोमती पुण्या नदः शोणश्च विश्रुतः ।एताश्चान्याश्च वै नद्यो याश्चान्या न तु कीर्तिताः॥ 28 ॥

kālindī gomatī puṇyā nadaḥ śoṇaśca viśrutaḥ | etāścānyāśca vai nadyo yāścānyā na tu kīrtitāḥ

दक्षिणापथवाहिन्यः सलिलैः स्नपयन्तु माम् ।क्षिप्रा चर्मण्वती पुण्या मही शुभ्रवती तथा॥ 29 ॥

dakṣiṇāpathavāhinyaḥ salilaiḥ snapayantu mām | kṣiprā carmaṇvatī puṇyā mahī śubhravatī tathā

सिन्धुर्वेत्रवती चैव भोजान्ता वनमालिका ।पूर्वभद्रा पराभद्रा ऊर्मिला च परद्रुमा॥ 30 ॥

sindhurvetravatī caiva bhojāntā vanamālikā | pūrvabhadrā parābhadrā ūrmilā ca paradrumā

ख्याता वेत्रवती चैव चापदासीति विश्रुता ।प्रस्थावती कुण्डनदी नदी पुण्या सरस्वती॥ 31 ॥

khyātā vetravatī caiva cāpadāsīti viśrutā | prasthāvatī kuṇḍanadī nadī puṇyā sarasvatī

चित्रघ्नी चेन्दुमाला च तथा मधुमती नदी ।उमा गुरुनदी चैव तापी च विमलोदका॥ 32 ॥

citraghnī cendumālā ca tathā madhumatī nadī | umā gurunadī caiva tāpī ca vimalodakā

विमला विमलोदा च मत्तगङ्गा पयस्विनी ।एताश्चान्याश्च वै नद्यो याश्चान्या नानुकीर्तिताः॥ 33 ॥

vimalā vimalodā ca mattagaṅgā payasvinī | etāścānyāśca vai nadyo yāścānyā nānukīrtitāḥ

ता मां समभिषिञ्चन्तु पश्चिमामाश्रिता दिशम् ।भागीरथी पुण्यजला प्राच्यां दिशि समाश्रिता॥ 34 ॥

tā māṃ samabhiṣiñcantu paścimāmāśritā diśam | bhāgīrathī puṇyajalā prācyāṃ diśi samāśritā

सा तु दहतु मे पापं कीर्तिता शम्भुना धृता ।प्रभासं च प्रयागं च नैमिषं पुष्कराणि च॥ 35 ॥

sā tu dahatu me pāpaṃ kīrtitā śambhunā dhṛtā | prabhāsaṃ ca prayāgaṃ ca naimiṣaṃ puṣkarāṇi ca

गङ्गातीर्थं कुरुक्षेत्रं श्रीकण्ठं गौतमाश्रमम् ।रामह्रदं विनशनं रामतीर्थं तथैव च॥ 36 ॥

gaṅgātīrthaṃ kurukṣetraṃ śrīkaṇṭhaṃ gautamāśramam | rāmahradaṃ vinaśanaṃ rāmatīrthaṃ tathaiva ca

गङ्गाद्वारं कनखलं सोमो वै यत्र चोत्थितः ।कपालमोचनं तीर्थं जम्बूमार्गं च विश्रुतम्॥ 37 ॥

gaṅgādvāraṃ kanakhalaṃ somo vai yatra cotthitaḥ | kapālamocanaṃ tīrthaṃ jambūmārgaṃ ca viśrutam

सुवर्णबिन्दुं विख्यातं तथा कनकपिङ्गलम् ।दशाश्वमेधिकं चैव पुण्याश्रमविभूषितम्॥ 38 ॥

suvarṇabinduṃ vikhyātaṃ tathā kanakapiṅgalam | daśāśvamedhikaṃ caiva puṇyāśramavibhūṣitam

बदरी चैव विख्याता नरनारायणाश्रमः ।विख्यातं फल्गुतीर्थं च तीर्थं चन्द्रवटं तथा॥ 39 ॥

badarī caiva vikhyātā naranārāyaṇāśramaḥ | vikhyātaṃ phalgutīrthaṃ ca tīrthaṃ candravaṭaṃ tathā

कोकामुखं पुण्यतमं गङ्गासागरमेव च ।मगधेषु तपोदश्च गङ्गोद्भेदश्च विश्रुतः॥ 40 ॥

kokāmukhaṃ puṇyatamaṃ gaṅgāsāgarameva ca | magadheṣu tapodaśca gaṅgodbhedaśca viśrutaḥ

तीर्थान्येतानि पुण्यानि सेवितानि महर्षिभिः ।मां प्लावयन्तु सलिलैः यानि मे कीर्तितानि वै॥ 41 ॥

tīrthānyetāni puṇyāni sevitāni maharṣibhiḥ | māṃ plāvayantu salilaiḥ yāni me kīrtitāni vai

सूकरं योगमार्गं च श्वेतद्वीपं तथैव च ।ब्रह्मतीर्थं रामतीर्थं वाजिमेधशतोपमम्॥ 42 ॥

sūkaraṃ yogamārgaṃ ca śvetadvīpaṃ tathaiva ca | brahmatīrthaṃ rāmatīrthaṃ vājimedhaśatopamam

धारासम्पातसंयुक्ता गङ्गा किल्बिषनाशिनी ।गङ्गा वैकुण्ठकेदारं सूकरोदभेदनं परम् ।तच्छापमोचनं तीर्थं पुनन्त्वेतानि किल्बिषात्॥ 43 ॥

dhārāsampātasaṃyuktā gaṅgā kilbiṣanāśinī | gaṅgā vaikuṇṭhakedāraṃ sūkarodabhedanaṃ param | tacchāpamocanaṃ tīrthaṃ punantvetāni kilbiṣāt

धर्मार्थकामविषयो यशःप्राप्तिः शमो दमः ।वरुणेशोऽथ धनदो यमो नियम एव च॥ 44 ॥

dharmārthakāmaviṣayo yaśaḥprāptiḥ śamo damaḥ | varuṇeśo'tha dhanado yamo niyama eva ca

कालो नयः सन्नतिश्च क्रोधो मोहः क्षमा धृतिः ।विद्युतोऽभ्राण्यथौषध्यः प्रमादोन्मादविग्रहाः॥ 45 ॥

kālo nayaḥ sannatiśca krodho mohaḥ kṣamā dhṛtiḥ | vidyuto'bhrāṇyathauṣadhyaḥ pramādonmādavigrahāḥ

यक्षाः पिशाचा गन्धर्वाः किन्नराः सिद्धचारणाः ।नक्तञ्चराः खेचरिणो दंष्ट्रिणः प्रियविग्रहाः॥ 46 ॥

yakṣāḥ piśācā gandharvāḥ kinnarāḥ siddhacāraṇāḥ | naktañcarāḥ khecariṇo daṃṣṭriṇaḥ priyavigrahāḥ

लम्बोदराश्च बलिनः पिङ्गाक्षा विश्वरूपिणः ।मरुतः सहपर्जन्याः कलात्रुटिलवाः क्षणाः॥ 47 ॥

lambodarāśca balinaḥ piṅgākṣā viśvarūpiṇaḥ | marutaḥ sahaparjanyāḥ kalātruṭilavāḥ kṣaṇāḥ

नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव ऋतवः शिशिरादयः ।मासाहोरात्रयश्चैव सूर्याचन्द्रमसौ तथा॥ 48 ॥

nakṣatrāṇi grahāścaiva ṛtavaḥ śiśirādayaḥ | māsāhorātrayaścaiva sūryācandramasau tathā

आमोदश्च प्रमोदश्च प्रहर्षः शोक एव च ।रजस्तमस्तपः सत्यं शुद्धिर्बुद्धिर्धृतिः श्रुतिः॥ 49 ॥

āmodaśca pramodaśca praharṣaḥ śoka eva ca | rajastamastapaḥ satyaṃ śuddhirbuddhirdhṛtiḥ śrutiḥ

रुद्राणी भद्रकाली च भद्रा ज्येष्ठा तु वारुणी ।भासी च कालिका चैव शाण्डिली चेति विश्रुताः॥ 50 ॥

rudrāṇī bhadrakālī ca bhadrā jyeṣṭhā tu vāruṇī | bhāsī ca kālikā caiva śāṇḍilī ceti viśrutāḥ

आर्या कुहूः सिनीवाली भीमा चित्ररथी रतिः ।एकानंशा च कूष्माण्डी देवी कात्यायनी च या॥ 51 ॥

āryā kuhūḥ sinīvālī bhīmā citrarathī ratiḥ | ekānaṃśā ca kūṣmāṇḍī devī kātyāyanī ca yā

लोहित्या जनमाता च देवकन्यास्तु याः स्मृताः ।गोनन्दा देवपत्नी च मां रक्षन्तु सबान्धवम्॥ 52 ॥

lohityā janamātā ca devakanyāstu yāḥ smṛtāḥ | gonandā devapatnī ca māṃ rakṣantu sabāndhavam

नानाभरणवेशाश्च नानारूपाङ्किताननाः ।नानादेशविचारिण्यो नानाशस्त्रोपशोभिताः॥ 53 ॥

nānābharaṇaveśāśca nānārūpāṅkitānanāḥ | nānādeśavicāriṇyo nānāśastropaśobhitāḥ

मेदोमज्जाप्रियाश्चैव मद्यमांसवसाप्रियाः ।मार्जारद्वीपिवक्त्राश्च गजसिंहनिभाननाः॥ 54 ॥

medomajjāpriyāścaiva madyamāṃsavasāpriyāḥ | mārjāradvīpivaktrāśca gajasiṃhanibhānanāḥ

कङ्कवायसगृध्राणां क्रौञ्चतुल्याननास्तथा ।व्यालयज्ञोपवीताश्च चर्मप्रावरणास्तद्या॥ 55 ॥

kaṅkavāyasagṛdhrāṇāṃ krauñcatulyānanāstathā | vyālayajñopavītāśca carmaprāvaraṇāstadyā

क्षतजोक्षितवक्त्राश्च खरभेरीसमस्वनाः ।मत्सराः क्रोधनाश्चैव प्रासादा रुचिरालयाः॥ 56 ॥

kṣatajokṣitavaktrāśca kharabherīsamasvanāḥ | matsarāḥ krodhanāścaiva prāsādā rucirālayāḥ

मत्तोन्मत्तप्रमत्ताश्च प्रहरन्त्यश्च धिष्ठिताः ।पिङ्गाक्षाः पिङ्गकेशाश्च ततोऽन्या लूनमूर्धजाः॥ 57 ॥

mattonmattapramattāśca praharantyaśca dhiṣṭhitāḥ | piṅgākṣāḥ piṅgakeśāśca tato'nyā lūnamūrdhajāḥ

ऊर्ध्वकेश्यः कृष्णकेश्यः श्वेतकेश्यस्तथावराः ।नागायुतबलाश्चैव वायुवेगास्तथापराः॥ 58 ॥

ūrdhvakeśyaḥ kṛṣṇakeśyaḥ śvetakeśyastathāvarāḥ | nāgāyutabalāścaiva vāyuvegāstathāparāḥ

एकहस्ता एकपादा एकाक्षाः पिङ्गला मताः ।बहुपुत्राल्पपुत्राश्च द्विपुत्राः पुत्रमण्डिकाः॥ 59 ॥

ekahastā ekapādā ekākṣāḥ piṅgalā matāḥ | bahuputrālpaputrāśca dviputrāḥ putramaṇḍikāḥ

मुखमण्डी बिडाली च पूतना गन्धपूतना ।शीतवातोष्णवेताली रेवती ग्रहसंज्ञिताः॥ 60 ॥

mukhamaṇḍī biḍālī ca pūtanā gandhapūtanā | śītavātoṣṇavetālī revatī grahasaṃjñitāḥ

प्रियहास्याः प्रियक्रोधाः प्रियवासाः प्रियंवदाः ।सुखप्रदाश्चासुखदाः सदा द्विजजनप्रियाः॥ 61 ॥

priyahāsyāḥ priyakrodhāḥ priyavāsāḥ priyaṃvadāḥ | sukhapradāścāsukhadāḥ sadā dvijajanapriyāḥ

नक्तञ्चराः सुखोदर्काः सदा पर्वणि दारुणाः ।मातरो मातृवत्पुत्रं रञ्जन्तु मम नित्यशः॥ 62 ॥

naktañcarāḥ sukhodarkāḥ sadā parvaṇi dāruṇāḥ | mātaro mātṛvatputraṃ rañjantu mama nityaśaḥ

पितामहमुखोद्भूता रौद्रा रुद्राङ्गसम्भवाः ।कुमारस्वेदजाश्चैव ज्वरा वै वैष्णवादयः॥ 63 ॥

pitāmahamukhodbhūtā raudrā rudrāṅgasambhavāḥ | kumārasvedajāścaiva jvarā vai vaiṣṇavādayaḥ

महाभीमा महावीर्या दर्पोदभूता महाबलाः ।क्रोधनाक्रोधनाः क्रूराः सुरविग्रहकारिणः॥ 64 ॥

mahābhīmā mahāvīryā darpodabhūtā mahābalāḥ | krodhanākrodhanāḥ krūrāḥ suravigrahakāriṇaḥ

नक्तञ्चराः केसरिणो दंष्ट्रिणः प्रियविग्रहाः ।लम्बोदरा जघनिनः पिङ्गाक्षा विश्वरूपिणः॥ 65 ॥

naktañcarāḥ kesariṇo daṃṣṭriṇaḥ priyavigrahāḥ | lambodarā jaghaninaḥ piṅgākṣā viśvarūpiṇaḥ

शक्त्यृष्टिशूलपरिघप्रासचर्मासिपाणयः ।पिनाकवज्रमुसलब्रह्मदण्डायुधप्रियाः॥ 66 ॥

śaktyṛṣṭiśūlaparighaprāsacarmāsipāṇayaḥ | pinākavajramusalabrahmadaṇḍāyudhapriyāḥ

दण्डिनः कुण्डिनः शूरा जटामुकुटधारिणः ।वेदवेदाङ्गकुशला नित्ययज्ञोपवीतिनः॥ 67 ॥

daṇḍinaḥ kuṇḍinaḥ śūrā jaṭāmukuṭadhāriṇaḥ | vedavedāṅgakuśalā nityayajñopavītinaḥ

व्यालापीडाः कुण्डलिनो वीराः केयूरधारिणः ।नानावस्वनसंवीताश्चित्रमाल्यानुलेपनाः॥ 68 ॥

vyālāpīḍāḥ kuṇḍalino vīrāḥ keyūradhāriṇaḥ | nānāvasvanasaṃvītāścitramālyānulepanāḥ

गजाश्वोष्ट्रर्क्षमार्जारसिंहव्याघ्रनिभाननाः ।वराहोलूकगोमायुमृगाखुमहिषाननाः॥ 69 ॥

gajāśvoṣṭrarkṣamārjārasiṃhavyāghranibhānanāḥ | varāholūkagomāyumṛgākhumahiṣānanāḥ

वामना विकटाः कुब्जाः कराला लूनमूर्धजाः ।सहस्रशतशश्चान्ये सहस्रजटधारिणः॥ 70 ॥

vāmanā vikaṭāḥ kubjāḥ karālā lūnamūrdhajāḥ | sahasraśataśaścānye sahasrajaṭadhāriṇaḥ

श्वेताः कैलाससङ्काशाः केचिद् दिनकरप्रभाः ।केचिज्जलदवर्णाभा नीलाञ्जनचयोपमाः॥ 71 ॥

śvetāḥ kailāsasaṅkāśāḥ kecid dinakaraprabhāḥ | kecijjaladavarṇābhā nīlāñjanacayopamāḥ

एकपादा द्विपादाश्च तथा द्विशिरसोऽपरे ।निर्मांसाः स्थूलजङ्घाश्च व्यादितास्या भयङ्कराः॥ 72 ॥

ekapādā dvipādāśca tathā dviśiraso'pare | nirmāṃsāḥ sthūlajaṅghāśca vyāditāsyā bhayaṅkarāḥ

वापीतडागकूपेषु समुद्रेषु सरित्सु च ।श्मशानशैलवृक्षेषु शून्यागारनिवासिनः॥ 73 ॥

vāpītaḍāgakūpeṣu samudreṣu saritsu ca | śmaśānaśailavṛkṣeṣu śūnyāgāranivāsinaḥ

एते ग्रहाश्च सततं रक्षन्तु मम सर्वतः ।महागणपतिर्नन्दी महाकालो महाबलः ।माहेश्वरो वैष्णवश्च ज्वरौ लोकभयावहौ॥ 74 ॥

ete grahāśca satataṃ rakṣantu mama sarvataḥ | mahāgaṇapatirnandī mahākālo mahābalaḥ | māheśvaro vaiṣṇavaśca jvarau lokabhayāvahau

ग्रामणीश्चैव गोपालो भृङ्गरीटिर्गणेश्वरः ।देवश्च वामदेवश्च घण्टाकर्णः करन्धमः॥ 75 ॥

grāmaṇīścaiva gopālo bhṛṅgarīṭirgaṇeśvaraḥ | devaśca vāmadevaśca ghaṇṭākarṇaḥ karandhamaḥ

श्वेतमोदः कपाली च जम्भकः शत्रुतापनः ।मज्जनोन्मज्जनौ चोभौ सन्तापनविलापनौ॥ 76 ॥

śvetamodaḥ kapālī ca jambhakaḥ śatrutāpanaḥ | majjanonmajjanau cobhau santāpanavilāpanau

निजघासोऽघसश्चैव स्थूणाकर्णः प्रशोषणः ।उल्कामाली धमधमो ज्वालामाली प्रमर्दनः॥ 77 ॥

nijaghāso'ghasaścaiva sthūṇākarṇaḥ praśoṣaṇaḥ | ulkāmālī dhamadhamo jvālāmālī pramardanaḥ

सङ्घट्टनः सङ्कुटनः काष्ठभूतः शिवङ्करः ।कूष्माण्डः कुम्भमूर्धा च रोचनो वैकृतो ग्रहः॥ 78 ॥

saṅghaṭṭanaḥ saṅkuṭanaḥ kāṣṭhabhūtaḥ śivaṅkaraḥ | kūṣmāṇḍaḥ kumbhamūrdhā ca rocano vaikṛto grahaḥ

अनिकेतः सुरारिघ्नः शिवश्चाशिव एव च ।क्षेमकः पिशिताशी च सुरारिर्हरिलोचनः॥ 79 ॥

aniketaḥ surārighnaḥ śivaścāśiva eva ca | kṣemakaḥ piśitāśī ca surārirharilocanaḥ

भीमको ग्राहकश्चैव तथैवाग्रमयो ग्रहः ।उपग्रहोऽर्यकश्चैव तथा स्कन्दग्रहोऽपरः॥ 80 ॥

bhīmako grāhakaścaiva tathaivāgramayo grahaḥ | upagraho'ryakaścaiva tathā skandagraho'paraḥ

चपलोऽसमवेतालस्तामसः सुमहाकपिः ।हृदयोद्वर्तनश्चैडः कुण्डाशी कङ्कणप्रियः॥ 81 ॥

capalo'samavetālastāmasaḥ sumahākapiḥ | hṛdayodvartanaścaiḍaḥ kuṇḍāśī kaṅkaṇapriyaḥ

हरिश्मश्रुर्गरुत्मन्तो मनोमारुतरंहसः ।पार्वत्या रोषसम्भूताः सहस्राणि शतानि च॥ 82 ॥

hariśmaśrurgarutmanto manomārutaraṃhasaḥ | pārvatyā roṣasambhūtāḥ sahasrāṇi śatāni ca

शक्तिमन्तो धृतिमन्तो ब्रह्मण्याः सत्यसङ्गराः ।सर्वकामापहन्तारो द्विषतां च मृधेमृधे॥ 83 ॥

śaktimanto dhṛtimanto brahmaṇyāḥ satyasaṅgarāḥ | sarvakāmāpahantāro dviṣatāṃ ca mṛdhemṛdhe

रात्रावहनि दुर्गेषु कीर्तिताः सकलैर्गुणैः ।तेषां गणानां पतयः सगणाः पान्तु मां सदा॥ 84 ॥

rātrāvahani durgeṣu kīrtitāḥ sakalairguṇaiḥ | teṣāṃ gaṇānāṃ patayaḥ sagaṇāḥ pāntu māṃ sadā

नारदः पर्वतश्चैव गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।पितरः कारणं कार्यमाधयो व्याधयस्तथा॥ 85 ॥

nāradaḥ parvataścaiva gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ | pitaraḥ kāraṇaṃ kāryamādhayo vyādhayastathā

अगस्त्यो गालवो गार्ग्यः शक्तिर्धीम्यः पराशरः ।कृष्णात्रेयश्च भगवानसितो देवलो बलः॥ 86 ॥

agastyo gālavo gārgyaḥ śaktirdhīmyaḥ parāśaraḥ | kṛṣṇātreyaśca bhagavānasito devalo balaḥ

बृहस्पतिरुतथ्यश्च मार्कण्डेयः श्रुतश्रवाः ।द्वैपायनो विदर्भश्च जैमिनिर्माठरः कठः॥ 87 ॥

bṛhaspatirutathyaśca mārkaṇḍeyaḥ śrutaśravāḥ | dvaipāyano vidarbhaśca jaiminirmāṭharaḥ kaṭhaḥ

विश्वामित्रो वसिष्ठश्च लोमशश्च महामुनिः ।उत्तङ्कश्चैव रैभ्यश्च पौलोमश्च द्वितस्त्रितः॥ 88 ॥

viśvāmitro vasiṣṭhaśca lomaśaśca mahāmuniḥ | uttaṅkaścaiva raibhyaśca paulomaśca dvitastritaḥ

ऋषिर्वै कालवृक्षीयो मुनिर्मेधातिथिस्तथा ।सारस्वतो यवक्रीतिः कुशिको गौतमस्तथा॥ 89 ॥

ṛṣirvai kālavṛkṣīyo munirmedhātithistathā | sārasvato yavakrītiḥ kuśiko gautamastathā

संवर्त ऋष्यशृङ्गश्च स्वस्त्यात्रेयो विभाण्डकः ।ऋचीको जमदग्निश्च तथौर्वस्तपसां निधिः॥ 90 ॥

saṃvarta ṛṣyaśṛṅgaśca svastyātreyo vibhāṇḍakaḥ | ṛcīko jamadagniśca tathaurvastapasāṃ nidhiḥ

भरद्वाजः स्थूलशिराः कश्यपः पुलहः क्रतुः ।बृहदग्निर्हरिश्मश्रुर्विजयः कण्व एव च॥ 91 ॥

bharadvājaḥ sthūlaśirāḥ kaśyapaḥ pulahaḥ kratuḥ | bṛhadagnirhariśmaśrurvijayaḥ kaṇva eva ca

वैतण्डी दीर्घतापश्च वेदगाथोंऽशुमाञ्छिवः ।अष्टावक्रो दधीचिश्च श्वेतकेतुस्तथैव च॥ 92 ॥

vaitaṇḍī dīrghatāpaśca vedagāthoṃ'śumāñchivaḥ | aṣṭāvakro dadhīciśca śvetaketustathaiva ca

उद्दालकः क्षीरपाणिः शृङ्गी गौरमुखस्तथा ।अग्निवेश्यः शमीकश्च प्रमुचुर्मुमुचुस्तथा॥ 93 ॥

uddālakaḥ kṣīrapāṇiḥ śṛṅgī gauramukhastathā | agniveśyaḥ śamīkaśca pramucurmumucustathā

एते चान्ये च ऋषयो बहवः शंसितव्रताः ।मुनयः शंसितात्मानो ये चान्ये नानुकीर्तिताः॥ 94 ॥

ete cānye ca ṛṣayo bahavaḥ śaṃsitavratāḥ | munayaḥ śaṃsitātmāno ye cānye nānukīrtitāḥ

त्रयोऽग्नयस्त्रयो वेदास्त्रैविद्याः कौस्तुभो मणिः॥ 95 ॥

trayo'gnayastrayo vedāstraividyāḥ kaustubho maṇiḥ

उच्चैःश्रवा हयः श्रीमान् वैद्यो धन्वन्तरिर्हरिः ।अमृतं गौः सुपर्णश्च दधि गौराश्च सर्षपाः॥ 96 ॥

uccaiḥśravā hayaḥ śrīmān vaidyo dhanvantarirhariḥ | amṛtaṃ gauḥ suparṇaśca dadhi gaurāśca sarṣapāḥ

शुक्लाः सुमनसः कन्याः श्वेतच्छत्रं यवाक्षताः ।दूर्वा हिरण्यं गन्धाश्च वालव्यजनमेव च॥ 97 ॥

śuklāḥ sumanasaḥ kanyāḥ śvetacchatraṃ yavākṣatāḥ | dūrvā hiraṇyaṃ gandhāśca vālavyajanameva ca

तथाप्रतिहतं चक्रं महोक्षश्चन्दनं विषम् ।श्वेतो वृषः करी मत्तः सिंहो व्याघ्रो हयो गिरिः॥ 98 ॥

tathāpratihataṃ cakraṃ mahokṣaścandanaṃ viṣam | śveto vṛṣaḥ karī mattaḥ siṃho vyāghro hayo giriḥ

पृथिवी चोद्धृता लाजा ब्राह्मणा मधु पायसम् ।स्वस्तिको वर्द्धमानश्च नन्द्यावर्तः प्रियङ्गवः॥ 99 ॥

pṛthivī coddhṛtā lājā brāhmaṇā madhu pāyasam | svastiko varddhamānaśca nandyāvartaḥ priyaṅgavaḥ

श्रीफलं गोमयं मत्स्यो दुन्दुभिः पटहस्वनः ।ऋषिपत्न्यश्च कन्याश्च श्रीमद् भद्रासनं धनुः ।रोचना रुचकश्चैव नदीनां सङ्गमोदकम्॥ 100 ॥

śrīphalaṃ gomayaṃ matsyo dundubhiḥ paṭahasvanaḥ | ṛṣipatnyaśca kanyāśca śrīmad bhadrāsanaṃ dhanuḥ | rocanā rucakaścaiva nadīnāṃ saṅgamodakam

सुपर्णाः शतपत्राश्च चकोरा जीवजीवकाः ।नन्दीमुखो मयूरश्च बद्धमुक्तामणिध्वजाः॥ 101 ॥

suparṇāḥ śatapatrāśca cakorā jīvajīvakāḥ | nandīmukho mayūraśca baddhamuktāmaṇidhvajāḥ

आयुधानि प्रशस्तानि कार्यसिद्धिकराणि च ।पुण्यं वै विगतक्लेशं श्रीमद् वै मङ्गलान्वितम्॥ 102 ॥

āyudhāni praśastāni kāryasiddhikarāṇi ca | puṇyaṃ vai vigatakleśaṃ śrīmad vai maṅgalānvitam

रामेणोदाहृतं पूर्वमायुःश्रीजयकाङ्क्षिणा ।य इदं श्रावयेद् विद्वांस्तथैव शृणुयान्नरः॥ 103 ॥

rāmeṇodāhṛtaṃ pūrvamāyuḥśrījayakāṅkṣiṇā | ya idaṃ śrāvayed vidvāṃstathaiva śṛṇuyānnaraḥ

मङ्गलाष्टशतं स्नातो जपन् पर्वणि पर्वणि ।वधबन्धपरिक्लेशं व्याधिशोकपराभवम्॥ 104 ॥

maṅgalāṣṭaśataṃ snāto japan parvaṇi parvaṇi | vadhabandhaparikleśaṃ vyādhiśokaparābhavam

न च प्राप्नोति वैकल्यं परत्रेह च शर्मदम् ।धन्यं यशस्यमायुष्यं पवित्रं वेदसम्मितम्॥ 105 ॥

na ca prāpnoti vaikalyaṃ paratreha ca śarmadam | dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ pavitraṃ vedasammitam

श्रीमत्स्वर्ग्यं सदा पुण्यमपत्यजननं शिवम् ।शुभं क्षेमकरं नॄणां मेधाजननमुत्तमम् ।सर्वरोगप्रशमनं स्वकीर्तिकुलवर्धनम्॥ 106 ॥

śrīmatsvargyaṃ sadā puṇyamapatyajananaṃ śivam | śubhaṃ kṣemakaraṃ nṝṇāṃ medhājananamuttamam | sarvarogapraśamanaṃ svakīrtikulavardhanam

श्रद्दधानो दयोपेतो यः पठेदात्मवान्नरः ।सर्वपापविशुद्धात्मा लभते च शुभां गतिम्॥ 107 ॥

śraddadhāno dayopeto yaḥ paṭhedātmavānnaraḥ | sarvapāpaviśuddhātmā labhate ca śubhāṃ gatim