Parva 2, Adhyāya 85

निकुम्भस्य जयन्तात् पराजितं भूत्वा श्रीकृष्णेन सह युद्धं, श्रीकृष्णेन अर्जुनाय निकुम्भस्य चरित्रकथनं, आकाशवाण्याः प्रेरणया सुदर्शन चक्रेण निकुम्भस्य वधकरणं एवं ब्रह्मदत्ताय षट्पुरनगरं दत्त्वा द्वारकां प्रति प्रस्थानं रुद्धेषु भूमिपालेषु सानुगेषु विशाम्पते ।आविवेशासुरांश्चाथ कश्मलं जनमेजय॥ 1 ॥

nikumbhasya jayantāt parājitaṃ bhūtvā śrīkṛṣṇena saha yuddhaṃ, śrīkṛṣṇena arjunāya nikumbhasya caritrakathanaṃ, ākāśavāṇyāḥ preraṇayā sudarśana cakreṇa nikumbhasya vadhakaraṇaṃ evaṃ brahmadattāya ṣaṭpuranagaraṃ dattvā dvārakāṃ prati prasthānaṃ ruddheṣu bhūmipāleṣu sānugeṣu viśāmpate | āviveśāsurāṃścātha kaśmalaṃ janamejaya

दिशः प्रतस्थुस्ते वीरा वध्यमानाः समन्ततः ।कृष्णानन्तप्रभृतिभिर्यदुभिर्युद्धदुर्मदैः॥ 2 ॥

diśaḥ pratasthuste vīrā vadhyamānāḥ samantataḥ | kṛṣṇānantaprabhṛtibhiryadubhiryuddhadurmadaiḥ

निकुम्भस्तानथोवाच रुषितो दानवोत्तमः ।भित्त्वा प्रतिज्ञां किं मोहाद्भयार्ता यात विह्वलाः॥ 3 ॥

nikumbhastānathovāca ruṣito dānavottamaḥ | bhittvā pratijñāṃ kiṃ mohādbhayārtā yāta vihvalāḥ

हीनप्रतिज्ञाः काँल्लोकान् प्रयास्यथ पलायिताः ।अगत्वापचितिं युद्धे ज्ञातीनां कृतनिश्चयाः॥ 4 ॥

hīnapratijñāḥ kā~llokān prayāsyatha palāyitāḥ | agatvāpacitiṃ yuddhe jñātīnāṃ kṛtaniścayāḥ

फलं जित्वेह भोक्तव्यं रिपून् समरकर्कशान् ।हतेन चापि शूरेण वस्तव्यं त्रिदिवे सुखम्॥ 5 ॥

phalaṃ jitveha bhoktavyaṃ ripūn samarakarkaśān | hatena cāpi śūreṇa vastavyaṃ tridive sukham

पलायित्वा गृहं गत्वा कस्य द्रक्ष्यथ हे मुखम् ।दारान्वक्ष्यथ किं चापि धिग्धिक् किं किं न लज्जथ॥ 6 ॥

palāyitvā gṛhaṃ gatvā kasya drakṣyatha he mukham | dārānvakṣyatha kiṃ cāpi dhigdhik kiṃ kiṃ na lajjatha

एवमुक्ता निवृत्तास्ते लज्जमाना नृपासुराः ।द्विगुणेन च वेगेन युयुधुर्यदुभिः सह॥ 7 ॥

evamuktā nivṛttāste lajjamānā nṛpāsurāḥ | dviguṇena ca vegena yuyudhuryadubhiḥ saha

उत्सवे युद्धशौण्डानां नानाप्रहरणैर्नृप ।ये यान्ति यज्ञवाटं तं तान् निहन्ति धनञ्जयः॥ 8 ॥

utsave yuddhaśauṇḍānāṃ nānāpraharaṇairnṛpa | ye yānti yajñavāṭaṃ taṃ tān nihanti dhanañjayaḥ

यमौ भीमश्च राजा च धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।द्यां प्रयाताञ्जघानैन्द्रिः प्रवरश्च द्विजोत्तमः॥ 9 ॥

yamau bhīmaśca rājā ca dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ | dyāṃ prayātāñjaghānaindriḥ pravaraśca dvijottamaḥ

अथासुरासृक्तोयाढ्या केशशैवलशाद्वला ।चक्रकूर्मरथावर्ता गजशैलानुशोभिनी॥ 10 ॥

athāsurāsṛktoyāḍhyā keśaśaivalaśādvalā | cakrakūrmarathāvartā gajaśailānuśobhinī

ध्वजकुन्ततरुच्छन्ना स्तनितोत्क्रुष्टनादिनी ।गोविन्दशैलप्रभवा भीरुचित्तप्रमाथिनी॥ 11 ॥

dhvajakuntatarucchannā stanitotkruṣṭanādinī | govindaśailaprabhavā bhīrucittapramāthinī

असृग्बुद्बुदफेनाढ्या असिमत्स्यतरङ्गिणी ।सुस्राव शोणितनदी नदीव जलदागमे॥ 12 ॥

asṛgbudbudaphenāḍhyā asimatsyataraṅgiṇī | susrāva śoṇitanadī nadīva jaladāgame

तान् दृष्ट्वैव निकुम्भस्तु वर्द्धमानांश्च शात्रवान् ।हतान् सर्वान् सहायांश्च वीर्यादेवात्पपात ह॥ 13 ॥

tān dṛṣṭvaiva nikumbhastu varddhamānāṃśca śātravān | hatān sarvān sahāyāṃśca vīryādevātpapāta ha

स वारितो जयन्तेन प्रवरेण च भारत ।शरैः कुलिशसङ्काशैर्निकुम्भो रणकर्कशः॥ 14 ॥

sa vārito jayantena pravareṇa ca bhārata | śaraiḥ kuliśasaṅkāśairnikumbho raṇakarkaśaḥ

सन्निवृत्याथ दष्टोष्ठः परिघेण दुरासदः ।प्रवरं ताडयामास स पपात महीतले॥ 15 ॥

sannivṛtyātha daṣṭoṣṭhaḥ parigheṇa durāsadaḥ | pravaraṃ tāḍayāmāsa sa papāta mahītale

ऐन्द्रिस्तं पतितं भूमौ बाहुभ्यां परिषस्वजे ।विदित्वा चैव सप्राणं हित्वासुरमभिद्रुतः॥ 16 ॥

aindristaṃ patitaṃ bhūmau bāhubhyāṃ pariṣasvaje | viditvā caiva saprāṇaṃ hitvāsuramabhidrutaḥ

अभिद्रुत्य निकुम्भं च निस्त्रिंशेन जघान ह ।परिघेणापि दैतेयो जयन्तं समताडयत्॥ 17 ॥

abhidrutya nikumbhaṃ ca nistriṃśena jaghāna ha | parigheṇāpi daiteyo jayantaṃ samatāḍayat

ततक्ष बहुलं गात्रं निकुम्भस्यैन्द्रिराहवे ।स चिन्तयामास तदा वध्यमानो महासुरः॥ 18 ॥

tatakṣa bahulaṃ gātraṃ nikumbhasyaindrirāhave | sa cintayāmāsa tadā vadhyamāno mahāsuraḥ

कृष्णेन सह योद्धव्यं वैरिणा ज्ञातिघातिना ।श्रावयामि किमात्मानमाहवे शक्रसूनुना॥ 19 ॥

kṛṣṇena saha yoddhavyaṃ vairiṇā jñātighātinā | śrāvayāmi kimātmānamāhave śakrasūnunā

एवं स निश्चयं कृत्वा तत्रैवान्तरधीयत ।जगाम चैव युद्धार्थं यत्र कृष्णो महाबलः॥ 20 ॥

evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā tatraivāntaradhīyata | jagāma caiva yuddhārthaṃ yatra kṛṣṇo mahābalaḥ

तं दृष्ट्वैरावतस्कन्धमास्थितो बलनाशनः ।द्रष्टुमभ्यागतो युद्धं जहृषे सह दैवतैः॥ 21 ॥

taṃ dṛṣṭvairāvataskandhamāsthito balanāśanaḥ | draṣṭumabhyāgato yuddhaṃ jahṛṣe saha daivataiḥ

साधु साध्विति पुत्रं च परितुष्टः स सस्वजे ।प्रवरं चापि धर्मात्मा सस्वजे मोहवर्जितम्॥ 22 ॥

sādhu sādhviti putraṃ ca parituṣṭaḥ sa sasvaje | pravaraṃ cāpi dharmātmā sasvaje mohavarjitam

देवदुन्दुभयश्चापि प्रणेदुर्वासवाज्ञया ।जयमानं रणे दृष्ट्वा जयन्तं रणदुर्जयम्॥ 23 ॥

devadundubhayaścāpi praṇedurvāsavājñayā | jayamānaṃ raṇe dṛṣṭvā jayantaṃ raṇadurjayam

ददर्शाथ निकुम्भस्तु केशवं रणदुर्जयम् ।अर्जुनेन स्थितं सार्धं यज्ञवाटाविदूरतः॥ 24 ॥

dadarśātha nikumbhastu keśavaṃ raṇadurjayam | arjunena sthitaṃ sārdhaṃ yajñavāṭāvidūrataḥ

स नादं सुमहान् कृत्वा पक्षिराजमताडयत् ।परिघेण सुघोरेण बलं सत्यकमेव च॥ 25 ॥

sa nādaṃ sumahān kṛtvā pakṣirājamatāḍayat | parigheṇa sughoreṇa balaṃ satyakameva ca

नारायणं चार्जुनं च भीमं चाथ युधिष्ठिरम् ।यमौ च वासुदेवं च साम्बं कामं च वीर्यवान्॥ 26 ॥

nārāyaṇaṃ cārjunaṃ ca bhīmaṃ cātha yudhiṣṭhiram | yamau ca vāsudevaṃ ca sāmbaṃ kāmaṃ ca vīryavān

युयुधे मायया दैत्यः शीघ्रकारी च भारत ।न चैनं ददृशुः सर्वे सर्वशस्त्रविशारदाः॥ 27 ॥

yuyudhe māyayā daityaḥ śīghrakārī ca bhārata | na cainaṃ dadṛśuḥ sarve sarvaśastraviśāradāḥ

यदा तु नैवापश्यस्तं तदा बिल्वोदकेश्वरम् ।दध्यौ देवं हृषीकेशः प्रमथानां गणेश्वरम्॥ 28 ॥

yadā tu naivāpaśyastaṃ tadā bilvodakeśvaram | dadhyau devaṃ hṛṣīkeśaḥ pramathānāṃ gaṇeśvaram

ततस्ते ददृशुः सर्वे प्रभावादतितेजसः ।बिल्वोदकेश्वरस्याशु निकुम्भं मायिनां वरम्॥ 29 ॥

tataste dadṛśuḥ sarve prabhāvādatitejasaḥ | bilvodakeśvarasyāśu nikumbhaṃ māyināṃ varam

कैलासशिखराकारं ग्रसन्तमिव धिष्ठितम् ।आह्वयन्तं रणे कृष्णं वैरिणं ज्ञातिनाशनम्॥ 30 ॥

kailāsaśikharākāraṃ grasantamiva dhiṣṭhitam | āhvayantaṃ raṇe kṛṣṇaṃ vairiṇaṃ jñātināśanam

सत्यगाण्डीव एवाद्य पार्थस्तस्य रथेषुभिः ।परिघं चैव गात्रेषु विव्याधैनमथासकृत्॥ 31 ॥

satyagāṇḍīva evādya pārthastasya ratheṣubhiḥ | parighaṃ caiva gātreṣu vivyādhainamathāsakṛt

ते बाणास्तस्य गात्रेषु परिघे च जनाधिप ।भङ्गाः शिलाशिताः सर्वे निपेतुः कुञ्चिताः क्षितौ॥ 32 ॥

te bāṇāstasya gātreṣu parighe ca janādhipa | bhaṅgāḥ śilāśitāḥ sarve nipetuḥ kuñcitāḥ kṣitau

विफलानस्त्रयुक्तांस्तान् दृष्ट्वा बाणान्धनञ्जयः ।पप्रच्छ केशवं वीरः किमेतदिति भारत॥ 33 ॥

viphalānastrayuktāṃstān dṛṣṭvā bāṇāndhanañjayaḥ | papraccha keśavaṃ vīraḥ kimetaditi bhārata

पर्वतानपि भिन्दन्ति मम वज्रोपमाः शराः ।किमिदं देवकीपुत्र विस्मयोऽत्र महान् मम॥ 34 ॥

parvatānapi bhindanti mama vajropamāḥ śarāḥ | kimidaṃ devakīputra vismayo'tra mahān mama

तमुवाच ततः कृप्णः प्रहसन्निव भारत ।महद्भूतं निकुम्भोऽयं कौन्तेय शृणु विस्तरात्॥ 35 ॥

tamuvāca tataḥ kṛpṇaḥ prahasanniva bhārata | mahadbhūtaṃ nikumbho'yaṃ kaunteya śṛṇu vistarāt

पुरा गत्वोत्तरकुरूंस्तपश्चक्रे महासुरः ।शतं वर्षसहस्राणां देवशत्रुर्दुरासदः॥ 36 ॥

purā gatvottarakurūṃstapaścakre mahāsuraḥ | śataṃ varṣasahasrāṇāṃ devaśatrurdurāsadaḥ

अथैनं छन्दयामास वरेण भगवान् हरः ।स वव्रे त्रीणि रूपाणि न वध्यानि सुरासुरैः॥ 37 ॥

athainaṃ chandayāmāsa vareṇa bhagavān haraḥ | sa vavre trīṇi rūpāṇi na vadhyāni surāsuraiḥ

तमुवाच महादेवो भगवान् वृषभध्वजः ।मम वा ब्राह्मणानां वा विष्णोर्वा प्रियमाचरन्॥ 38 ॥

tamuvāca mahādevo bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ | mama vā brāhmaṇānāṃ vā viṣṇorvā priyamācaran

भविष्यसि हरेर्वध्यो न त्वन्यस्य महासुर ।ब्रह्मण्योऽहं च विष्णुश्च विप्राणां परमा गतिः॥ 39 ॥

bhaviṣyasi harervadhyo na tvanyasya mahāsura | brahmaṇyo'haṃ ca viṣṇuśca viprāṇāṃ paramā gatiḥ

स एष सर्वशस्त्राणामवध्यः पाण्डुनन्दन ।त्रिदेहोऽतिप्रमाथी च वरमत्तश्च दानवः॥ 40 ॥

sa eṣa sarvaśastrāṇāmavadhyaḥ pāṇḍunandana | trideho'tipramāthī ca varamattaśca dānavaḥ

भानुमत्यापहरणे देहोऽस्यैको हतो मया ।अवध्यं षट्पुरं देहमिदमस्य दुरात्मनः॥ 41 ॥

bhānumatyāpaharaṇe deho'syaiko hato mayā | avadhyaṃ ṣaṭpuraṃ dehamidamasya durātmanaḥ

दितिं शुश्रूषति न्येको देहोऽस्य तपसान्वितः ।अन्यस्तु देहो घोरोऽस्य येनावसति षट्पुरम्॥ 42 ॥

ditiṃ śuśrūṣati nyeko deho'sya tapasānvitaḥ | anyastu deho ghoro'sya yenāvasati ṣaṭpuram

एतत् तु सर्वमाख्यातं निकुम्भचरितं मया ।त्वरयास्य वधे वीर कथा पश्चाद् भविष्यति॥ 43 ॥

etat tu sarvamākhyātaṃ nikumbhacaritaṃ mayā | tvarayāsya vadhe vīra kathā paścād bhaviṣyati

तयोः कथयतोरेवं कृष्णयोरसुरस्तदा ।गुहां षट्पुरसंज्ञां तां विवेश रणदुर्जयः॥ 44 ॥

tayoḥ kathayatorevaṃ kṛṣṇayorasurastadā | guhāṃ ṣaṭpurasaṃjñāṃ tāṃ viveśa raṇadurjayaḥ

अन्विष्य तस्य भगवान् विवेश मधुसूदनः ।तां षट्पुरगुहां घोरां दुर्धर्षां कुरुनन्दन॥ 45 ॥

anviṣya tasya bhagavān viveśa madhusūdanaḥ | tāṃ ṣaṭpuraguhāṃ ghorāṃ durdharṣāṃ kurunandana

चन्द्रसूर्यप्रभाहीनां ज्वलन्तीं स्वेन तेजसा ।सुखदुःखोष्णशीतानि प्रयच्छन्तीं यथेप्सितम्॥ 46 ॥

candrasūryaprabhāhīnāṃ jvalantīṃ svena tejasā | sukhaduḥkhoṣṇaśītāni prayacchantīṃ yathepsitam

तत्र प्रविश्य भगवानपश्यत जनाधिपान् ।युयुधे सह घोरेण निकुम्भेन जनाधिप॥ 47 ॥

tatra praviśya bhagavānapaśyata janādhipān | yuyudhe saha ghoreṇa nikumbhena janādhipa

कृष्णस्यानुप्रविष्टास्तु बलाद्या यादवास्तदा ।प्रविष्टाश्च तथा सर्वे पाण्डवास्ते महात्मनः॥ 48 ॥

kṛṣṇasyānupraviṣṭāstu balādyā yādavāstadā | praviṣṭāśca tathā sarve pāṇḍavāste mahātmanaḥ

समेतास्तु प्रविष्टास्ते कृष्णस्यानुमतेन वै ।युयुधे स तु कृष्णेन रौक्मिणेयः प्रचोदितः ।मानयद् यादवान्सर्वान्यानयं बद्धवान्पुरा॥ 49 ॥

sametāstu praviṣṭāste kṛṣṇasyānumatena vai | yuyudhe sa tu kṛṣṇena raukmiṇeyaḥ pracoditaḥ | mānayad yādavānsarvānyānayaṃ baddhavānpurā

ते मुक्ता रौक्मिणेयेन प्राप्ता यत्र जनार्दनः ।प्रहृष्टमनसः सर्वे निकुम्भवधकाङ्क्षिणः॥ 50 ॥

te muktā raukmiṇeyena prāptā yatra janārdanaḥ | prahṛṣṭamanasaḥ sarve nikumbhavadhakāṅkṣiṇaḥ

राजानो वीर मुञ्चेति पुनः कामं यथाब्रुवन् ।मुमोच चाथ तान्वीरो रौक्मिणेयः प्रतापवान्॥ 51 ॥

rājāno vīra muñceti punaḥ kāmaṃ yathābruvan | mumoca cātha tānvīro raukmiṇeyaḥ pratāpavān

अधोमुखमुखाः सर्वे बद्धमौना नराधिपाः ।लज्जयाभिप्लुता वीरास्तस्थुर्नष्टश्रियस्तदा॥ 52 ॥

adhomukhamukhāḥ sarve baddhamaunā narādhipāḥ | lajjayābhiplutā vīrāstasthurnaṣṭaśriyastadā

निकुम्भमपि गोविन्दः प्रयतन्तं जयं प्रति ।योधयामास भगवान् घोरमात्मरिपुं हरिः॥ 53 ॥

nikumbhamapi govindaḥ prayatantaṃ jayaṃ prati | yodhayāmāsa bhagavān ghoramātmaripuṃ hariḥ

परिघेनाहतः कृष्णो निकुम्भेन भृशं विभो ।गदया चापि कृष्णेन निकुम्भस्ताडितो भृशम्॥ 54 ॥

parighenāhataḥ kṛṣṇo nikumbhena bhṛśaṃ vibho | gadayā cāpi kṛṣṇena nikumbhastāḍito bhṛśam

तावुभौ मोहमापन्नौ सुप्रहारहतौ तदा ।ततः प्रव्यथितान्दृष्ट्वा पाण्डवांश्चाथ यादवान्॥ 55 ॥

tāvubhau mohamāpannau suprahārahatau tadā | tataḥ pravyathitāndṛṣṭvā pāṇḍavāṃścātha yādavān

जेपुर्मुनिगणास्तत्र कृष्णस्य हितकाम्यया ।तुष्टुवुश्च महात्मानं वेदप्रोक्तैस्तथा स्तवैः॥ 56 ॥

jepurmunigaṇāstatra kṛṣṇasya hitakāmyayā | tuṣṭuvuśca mahātmānaṃ vedaproktaistathā stavaiḥ

ततः प्रत्यागतप्राणो भगवान् केशवस्तदा ।दानवश्च पुनर्वीरावुद्यतौ समरं प्रति॥ 57 ॥

tataḥ pratyāgataprāṇo bhagavān keśavastadā | dānavaśca punarvīrāvudyatau samaraṃ prati

वृषभाविव नर्दन्तौ गजाविव च भारत ।शालावृकाविव क्रुद्धौ प्रहरन्तौ रणोत्कटौ॥ 58 ॥

vṛṣabhāviva nardantau gajāviva ca bhārata | śālāvṛkāviva kruddhau praharantau raṇotkaṭau

अथ कृष्णं तदोवाच नृप वागशरीरिणी ।चक्रेण शमयस्यैनं देवब्राह्मणकण्टकम्॥ 59 ॥

atha kṛṣṇaṃ tadovāca nṛpa vāgaśarīriṇī | cakreṇa śamayasyainaṃ devabrāhmaṇakaṇṭakam

इति होवाच भगवान् देवो बिल्वोदकेश्वरः ।धर्मं यशश्च विपुलं प्राप्नुहि त्वं महाबल॥ 60 ॥

iti hovāca bhagavān devo bilvodakeśvaraḥ | dharmaṃ yaśaśca vipulaṃ prāpnuhi tvaṃ mahābala

तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्वा लोकनाथः सतां गतिः ।सुदर्शनं मुमोचाथ चक्रं दैत्यकुलान्तकम्॥ 61 ॥

tathetyuktvā namaskṛtvā lokanāthaḥ satāṃ gatiḥ | sudarśanaṃ mumocātha cakraṃ daityakulāntakam

तन्निकुम्भस्य चिच्छेद शिरः प्रवरकुण्डलम् ।नारायणभुजोत्सृष्टं सूर्यमण्डलवर्चसम्॥ 62 ॥

tannikumbhasya ciccheda śiraḥ pravarakuṇḍalam | nārāyaṇabhujotsṛṣṭaṃ sūryamaṇḍalavarcasam

उत्पपात शिरस्तस्य भूमौ ज्वलितकुण्डलम् ।मेघमत्तो गिरेः शृङ्गान्मयूर इव भूतले॥ 63 ॥

utpapāta śirastasya bhūmau jvalitakuṇḍalam | meghamatto gireḥ śṛṅgānmayūra iva bhūtale

निकुम्भे निहते तस्मिन् देवो बिल्वोदकेश्वरः ।तुतोष च नरव्याघ्र जगत्त्रासकरे विभुः॥ 64 ॥

nikumbhe nihate tasmin devo bilvodakeśvaraḥ | tutoṣa ca naravyāghra jagattrāsakare vibhuḥ

पपात पुष्पवृष्टिश्च शक्रसृष्टा नभस्तलात् ।देवदुन्दुभयश्चैव प्रणेदुररिनाशने ६५॥ ननन्द च जगत्कृत्स्नं मुनयश्च विशेषतः ।दैत्यकन्याश्च भगवान् यदुभ्यः शतशो ददौ॥ 66 ॥

papāta puṣpavṛṣṭiśca śakrasṛṣṭā nabhastalāt | devadundubhayaścaiva praṇedurarināśane 65|| nananda ca jagatkṛtsnaṃ munayaśca viśeṣataḥ | daityakanyāśca bhagavān yadubhyaḥ śataśo dadau

क्षत्त्रियाणां च भगवान्सान्त्वयित्वा पुनः पुनः ।रत्नानि च विचित्राणि वासांसि प्रवराणि च॥ 67 ॥

kṣattriyāṇāṃ ca bhagavānsāntvayitvā punaḥ punaḥ | ratnāni ca vicitrāṇi vāsāṃsi pravarāṇi ca

रथानां वाजियुक्तानां षट् सहस्राणि केशवः ।अददात् पाण्डवेभ्यश्च प्रीतात्मा गदपूर्वजः॥ 68 ॥

rathānāṃ vājiyuktānāṃ ṣaṭ sahasrāṇi keśavaḥ | adadāt pāṇḍavebhyaśca prītātmā gadapūrvajaḥ

तदेव चाथ प्रवरं षट्पुरं पुरवर्द्धनः ।द्विजाय ब्रह्मदत्ताय ददौ तार्क्ष्यवरध्वजः॥ 69 ॥

tadeva cātha pravaraṃ ṣaṭpuraṃ puravarddhanaḥ | dvijāya brahmadattāya dadau tārkṣyavaradhvajaḥ

सत्रे समाप्ते च तदा शङ्खचक्रगदाधरः ।विसर्जयित्वा तत् क्षत्रं पाण्डवांश्च महाबलः॥ 70 ॥

satre samāpte ca tadā śaṅkhacakragadādharaḥ | visarjayitvā tat kṣatraṃ pāṇḍavāṃśca mahābalaḥ

बिल्वोदकेश्वरस्याथ समाजमकरोत् प्रभुः ।मांससूपसमाकीर्णं बह्वन्नं व्यञ्जनाकुलम्॥ 71 ॥

bilvodakeśvarasyātha samājamakarot prabhuḥ | māṃsasūpasamākīrṇaṃ bahvannaṃ vyañjanākulam

नियुद्धकुशलान् मल्लान् देवो मल्लप्रियस्तदा ।योधयित्वा ददौ भूरि वित्तं वस्त्राणि चात्मवान्॥ 72 ॥

niyuddhakuśalān mallān devo mallapriyastadā | yodhayitvā dadau bhūri vittaṃ vastrāṇi cātmavān

मातापितृभ्यां सहितो यदुभिश्च महाबलः ।अभिवाद्य ब्रह्मदत्तं ययौ द्वारवतीं पुरीम्॥ 73 ॥

mātāpitṛbhyāṃ sahito yadubhiśca mahābalaḥ | abhivādya brahmadattaṃ yayau dvāravatīṃ purīm

स विवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनाकुलाम् ।पुष्पचित्रपथां वीरो वन्द्यमानो नरैः पथि॥ 74 ॥

sa viveśa purīṃ ramyāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām | puṣpacitrapathāṃ vīro vandyamāno naraiḥ pathi

इमं यः षटपुरवधं विजयं चक्रपाणिनः ।शृणुयाद् वा पठेद् वापि युद्धे जयमवाप्नुयात्॥ 75 ॥

imaṃ yaḥ ṣaṭapuravadhaṃ vijayaṃ cakrapāṇinaḥ | śṛṇuyād vā paṭhed vāpi yuddhe jayamavāpnuyāt

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् ।व्याधितो मुच्यते रोगी बद्धश्चाप्यथ बन्धनात्॥ 76 ॥

aputro labhate putramadhano labhate dhanam | vyādhito mucyate rogī baddhaścāpyatha bandhanāt

इदं पुंसवनं प्रोक्तं गर्भाधानं च भारत ।श्राद्धेषु पठितं सम्यगक्षय्यकरणं स्मृतम्॥ 77 ॥

idaṃ puṃsavanaṃ proktaṃ garbhādhānaṃ ca bhārata | śrāddheṣu paṭhitaṃ samyagakṣayyakaraṇaṃ smṛtam

इदममरवरस्य भारते प्रथितबलस्य जयं महात्मनः ।सततमिह हि यः पठेन्नरः सुगतिमितो व्रजते गतज्वरः॥ 78 ॥

idamamaravarasya bhārate prathitabalasya jayaṃ mahātmanaḥ | satatamiha hi yaḥ paṭhennaraḥ sugatimito vrajate gatajvaraḥ

मणिकनकविचित्रपाणिपादो निरतिशयार्कगुणोऽरिहादिनाथः ।चतुरुदधिशयश्चतुर्विधात्मा जयति जगत्पुरुषः सहस्रनामा॥ 79 ॥

maṇikanakavicitrapāṇipādo niratiśayārkaguṇo'rihādināthaḥ | caturudadhiśayaścaturvidhātmā jayati jagatpuruṣaḥ sahasranāmā