अध्याय 287
श्लोक 1
श्रीनारायण उवाच ।भूतशुद्धिप्रकारं च कथयामि महामुने ।मूलाधारात्समुत्थाय कुण्डलीं परदेवताम्
śrīnārāyaṇa uvāca | bhūtaśuddhiprakāraṃ ca kathayāmi mahāmune | mūlādhārātsamutthāya kuṇḍalīṃ paradevatām
अध्याय 287
श्रीनारायण उवाच ।भूतशुद्धिप्रकारं च कथयामि महामुने ।मूलाधारात्समुत्थाय कुण्डलीं परदेवताम्
śrīnārāyaṇa uvāca | bhūtaśuddhiprakāraṃ ca kathayāmi mahāmune | mūlādhārātsamutthāya kuṇḍalīṃ paradevatām
अध्याय 287
सुषुम्णामार्गमाश्रित्य ब्रह्मरन्ध्रगतां स्मरेत् ।जीवं ब्रह्मणि संयोज्य हंसमन्त्रेण साधकः
suṣumṇāmārgamāśritya brahmarandhragatāṃ smaret | jīvaṃ brahmaṇi saṃyojya haṃsamantreṇa sādhakaḥ
अध्याय 287
पादादिजानुपर्यन्तं चतुष्कोणं सवज्रकम् ।लं बीजाख्यं स्वर्णवर्णं स्मरेदवनिमण्डलम्
pādādijānuparyantaṃ catuṣkoṇaṃ savajrakam | laṃ bījākhyaṃ svarṇavarṇaṃ smaredavanimaṇḍalam
अध्याय 287
जान्वाद्यानाभिचन्द्रार्धनिभं पद्मद्वयाङ्कितम् ।वं बीजयुक्तं श्वेताभमम्भसो मण्डलं स्मरेत्
jānvādyānābhicandrārdhanibhaṃ padmadvayāṅkitam | vaṃ bījayuktaṃ śvetābhamambhaso maṇḍalaṃ smaret
अध्याय 287
नाभेर्हृदयपर्यन्तं त्रिकोणं स्वस्तिकान्वितम् ।रं बीजेन युतं रक्तं स्मरेत्पावकमण्डलम्
nābherhṛdayaparyantaṃ trikoṇaṃ svastikānvitam | raṃ bījena yutaṃ raktaṃ smaretpāvakamaṇḍalam
अध्याय 287
हृदो भूमध्यपर्यन्तं वृत्तं षड्बिन्दुलाञ्छितम् ।यं बीजयुक्तं धूम्राभं नभस्वन्मण्डलं स्मरेत्
hṛdo bhūmadhyaparyantaṃ vṛttaṃ ṣaḍbindulāñchitam | yaṃ bījayuktaṃ dhūmrābhaṃ nabhasvanmaṇḍalaṃ smaret
अध्याय 287
आब्रह्मरन्ध्रं भ्रूमध्याद्वृत्तं स्वच्छं मनोहरम् ।हं बीजयुक्तमाकाशमण्डलं च विचिन्तयेत्
ābrahmarandhraṃ bhrūmadhyādvṛttaṃ svacchaṃ manoharam | haṃ bījayuktamākāśamaṇḍalaṃ ca vicintayet
अध्याय 287
एवं भूतानि सञ्चिन्त्य प्रत्येकं संविलापयेत् ।भुवं जले जलं वह्नौ वह्निं वायौ नभस्यमुम्
evaṃ bhūtāni sañcintya pratyekaṃ saṃvilāpayet | bhuvaṃ jale jalaṃ vahnau vahniṃ vāyau nabhasyamum
अध्याय 287
विलाप्य खमहङ्कारे महत्तत्त्वेऽप्यहङ्कृतिम् ।महान्तं प्रकृतौ मायामात्मनि प्रविलापयेत्
vilāpya khamahaṅkāre mahattattve'pyahaṅkṛtim | mahāntaṃ prakṛtau māyāmātmani pravilāpayet
अध्याय 287
शुद्धसंविन्मयो भूत्वा चिन्तयेत्पापपूरुषम् ।वामकुक्षिस्थितं कृष्णमङ्गुष्ठपरिमाणकम्
śuddhasaṃvinmayo bhūtvā cintayetpāpapūruṣam | vāmakukṣisthitaṃ kṛṣṇamaṅguṣṭhaparimāṇakam
अध्याय 287
ब्रह्महत्याशिरोयुक्तं कनकस्तेयबाहुकम् ।मदिरापानहृदयं गुरुतल्पकटीयुतम्
brahmahatyāśiroyuktaṃ kanakasteyabāhukam | madirāpānahṛdayaṃ gurutalpakaṭīyutam
अध्याय 287
तत्संसर्गिपदद्वन्द्वमुपपातकमस्तकम् ।खड्गचर्मधरं कृष्णमधोवक्त्रं सुदुःसहम्
tatsaṃsargipadadvandvamupapātakamastakam | khaḍgacarmadharaṃ kṛṣṇamadhovaktraṃ suduḥsaham
अध्याय 287
वायुबीजं स्मरन्वायुं सम्पूर्यैनं विशोषयेत् ।स्वशरीरयुतं मन्त्रो वह्निबीजेन निर्दहेत्
vāyubījaṃ smaranvāyuṃ sampūryainaṃ viśoṣayet | svaśarīrayutaṃ mantro vahnibījena nirdahet
अध्याय 287
कुम्भके परिजप्तेन ततः पापनरोद्भवम् ।बहिर्भस्म समुत्सार्य वायुबीजेन रेचयेत्
kumbhake parijaptena tataḥ pāpanarodbhavam | bahirbhasma samutsārya vāyubījena recayet
अध्याय 287
सुधाबीजेन देहोत्थं भस्म सम्प्लावयेत्सुधीः ।भूबीजेन घनीकृत्य भस्म तत्कनकाण्डवत्
sudhābījena dehotthaṃ bhasma samplāvayetsudhīḥ | bhūbījena ghanīkṛtya bhasma tatkanakāṇḍavat
अध्याय 287
विशुद्धमुकुराकारं जपन्बीजं विहायसः ।मूर्धादिपादपर्यन्तान्यङ्गानि रचयेत्सुधीः
viśuddhamukurākāraṃ japanbījaṃ vihāyasaḥ | mūrdhādipādaparyantānyaṅgāni racayetsudhīḥ
अध्याय 287
आकाशादीनि भूतानि पुनरुत्पादयेच्चितः ।सोऽहं मन्त्रेण चात्मानमानयेद्धृदयाम्बुजे
ākāśādīni bhūtāni punarutpādayeccitaḥ | so'haṃ mantreṇa cātmānamānayeddhṛdayāmbuje
अध्याय 287
कुण्डलीजीवमादाय परसङ्गात्सुधामयम् ।संस्थाप्य हृदयाम्भोजे मूलाधारगतां स्मरेत्
kuṇḍalījīvamādāya parasaṅgātsudhāmayam | saṃsthāpya hṛdayāmbhoje mūlādhāragatāṃ smaret
अध्याय 287
रक्ताम्भोधिस्थपोतोल्लसदरुण- सरोजाधिरूढा कराब्जैः शूलं कोदण्डमिक्षूद्भवमणिगुण- मप्यङ्कुशं पञ्चबाणान् ।बिभ्राणासृक्कपालं त्रिनयन- लसिता पीनवक्षोरुहाढ्या देवी बालार्कवर्णा भवतु सुखकरी प्राणशक्तिः परा नः
raktāmbhodhisthapotollasadaruṇa- sarojādhirūḍhā karābjaiḥ śūlaṃ kodaṇḍamikṣūdbhavamaṇiguṇa- mapyaṅkuśaṃ pañcabāṇān | bibhrāṇāsṛkkapālaṃ trinayana- lasitā pīnavakṣoruhāḍhyā devī bālārkavarṇā bhavatu sukhakarī prāṇaśaktiḥ parā naḥ
अध्याय 287
एवं ध्यात्वा प्राणशक्तिं परमात्मस्वरूपिणीम् ।विभूतिधारणं कार्यं सर्वाधिकृतिसिद्धये
evaṃ dhyātvā prāṇaśaktiṃ paramātmasvarūpiṇīm | vibhūtidhāraṇaṃ kāryaṃ sarvādhikṛtisiddhaye
अध्याय 287
विभूतेर्विस्तरं वक्ष्ये धारणे च महाफलम् ।श्रुतिस्मृतिप्रमाणोक्तं भस्मधारणमुत्तमम्
vibhūtervistaraṃ vakṣye dhāraṇe ca mahāphalam | śrutismṛtipramāṇoktaṃ bhasmadhāraṇamuttamam
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Nilakantha Bhashya recension.