Skandha 11, Adhyāya 7

श्रीनारायण उवाच ।एवं नारद षड्वक्त्रो गिरिशेन विबोधितः ।रुद्राक्षमहिमानं च ज्ञात्वासीत्स कृतार्थकः॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | evaṃ nārada ṣaḍvaktro giriśena vibodhitaḥ | rudrākṣamahimānaṃ ca jñātvāsītsa kṛtārthakaḥ

इत्थं भूतानुभावोऽयं रुद्राक्षो वर्णितो मया ।सदाचारप्रसङ्गेन शृणु चान्यत्समाहितः॥ 2 ॥

itthaṃ bhūtānubhāvo'yaṃ rudrākṣo varṇito mayā | sadācāraprasaṅgena śṛṇu cānyatsamāhitaḥ

यथा रुद्राक्षमहिमा वर्णितोऽनन्तपुण्यदः ।लक्षणं मन्त्रविन्यासं तथाहं वर्णयामि ते॥ 3 ॥

yathā rudrākṣamahimā varṇito'nantapuṇyadaḥ | lakṣaṇaṃ mantravinyāsaṃ tathāhaṃ varṇayāmi te

लक्षं तु दर्शनात्युण्यं कोटिस्तत्स्पर्शनाद्भवेत् ।तस्य कोटिगुणं पुण्यं लभते धारणान्नरः॥ 4 ॥

lakṣaṃ tu darśanātyuṇyaṃ koṭistatsparśanādbhavet | tasya koṭiguṇaṃ puṇyaṃ labhate dhāraṇānnaraḥ

लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च ।तज्जपाल्लभते पुण्यं नरो रुद्राक्षधारणात्॥ 5 ॥

lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca | tajjapāllabhate puṇyaṃ naro rudrākṣadhāraṇāt

रुद्राक्षाणां तु भद्राक्षधारणात्स्यान्महाफलम् ।धात्रीफलप्रमाणं यच्छ्रेष्ठमेतदुदाहृतम्॥ 6 ॥

rudrākṣāṇāṃ tu bhadrākṣadhāraṇātsyānmahāphalam | dhātrīphalapramāṇaṃ yacchreṣṭhametadudāhṛtam

बदरीफलमात्रं तु प्रोच्यते मध्यमं बुधैः ।अधमं चणमात्रं स्यात्प्रतिज्ञैषा मयोदिता॥ 7 ॥

badarīphalamātraṃ tu procyate madhyamaṃ budhaiḥ | adhamaṃ caṇamātraṃ syātpratijñaiṣā mayoditā

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चेति शिवाज्ञया ।वृक्षा जाताः पृथिव्यां तु तज्जातीयाः शुभाक्षकाः॥ 8 ॥

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśceti śivājñayā | vṛkṣā jātāḥ pṛthivyāṃ tu tajjātīyāḥ śubhākṣakāḥ

श्वेतास्तु ब्राह्मणा ज्ञेयाः क्षत्रिया रक्तवर्णकाः ।पीता वैश्यास्तु विज्ञेयाः कृष्णाः शूद्राः प्रकीर्तिताः॥ 9 ॥

śvetāstu brāhmaṇā jñeyāḥ kṣatriyā raktavarṇakāḥ | pītā vaiśyāstu vijñeyāḥ kṛṣṇāḥ śūdrāḥ prakīrtitāḥ

ब्राह्मणो बिभृयाच्छ्वेतान् रक्तान् राजा तु धारयेत् ।पीतान्वैश्यस्तु बिभृयात्कृष्णान् शूद्रस्तु धारयेत्॥ 10 ॥

brāhmaṇo bibhṛyācchvetān raktān rājā tu dhārayet | pītānvaiśyastu bibhṛyātkṛṣṇān śūdrastu dhārayet

समाः स्निग्धा दृढास्तद्वत्कण्टकैः संयुताः शुभाः ।कृमिदष्टाञ्छिन्नभिन्नान्कण्टकैरहितांस्तथा॥ 11 ॥

samāḥ snigdhā dṛḍhāstadvatkaṇṭakaiḥ saṃyutāḥ śubhāḥ | kṛmidaṣṭāñchinnabhinnānkaṇṭakairahitāṃstathā

व्रणयुक्तानावृतांश्च षड्रुद्राक्षांस्तु वर्जयेत् ।स्वयमेव कृतद्वारो रुद्राक्षः स्यादिहोत्तमः॥ 12 ॥

vraṇayuktānāvṛtāṃśca ṣaḍrudrākṣāṃstu varjayet | svayameva kṛtadvāro rudrākṣaḥ syādihottamaḥ

यत्तु पौरुषयत्नेन कृतं तन्मध्यमं भवेत् ।समान्स्निग्धान्दृढान्वृत्तान्क्षौमसूत्रेण धारयेत्॥ 13 ॥

yattu pauruṣayatnena kṛtaṃ tanmadhyamaṃ bhavet | samānsnigdhāndṛḍhānvṛttānkṣaumasūtreṇa dhārayet

सर्वगात्रेषु साम्येन समानातिविलक्षणा ।निर्घर्षे हेमलेखाभा यत्र लेखा प्रदृश्यते॥ 14 ॥

sarvagātreṣu sāmyena samānātivilakṣaṇā | nirgharṣe hemalekhābhā yatra lekhā pradṛśyate

तदक्षमुत्तमं विद्यात्स धार्यः शिवपूजकैः ।शिखायामेकरुद्राक्षं त्रिंशद्वै शिरसा वहेत्॥ 15 ॥

tadakṣamuttamaṃ vidyātsa dhāryaḥ śivapūjakaiḥ | śikhāyāmekarudrākṣaṃ triṃśadvai śirasā vahet

षट्त्रिंशच्च गले धार्या बाह्वोः षोडश षोडश ।मणिबन्धे द्वादशाक्षान्स्कन्धे पञ्चाशतं भवेत्॥ 16 ॥

ṣaṭtriṃśacca gale dhāryā bāhvoḥ ṣoḍaśa ṣoḍaśa | maṇibandhe dvādaśākṣānskandhe pañcāśataṃ bhavet

अष्टोत्तरशतैर्मालोपवीतं च प्रकल्पयेत् ।द्विसरं त्रिसरं वापि बिभृयात्कण्ठदेशतः॥ 17 ॥

aṣṭottaraśatairmālopavītaṃ ca prakalpayet | dvisaraṃ trisaraṃ vāpi bibhṛyātkaṇṭhadeśataḥ

कुण्डले मुकुटे चैव कर्णिकाहारकेषु च ।केयूरे कटके चैव कुक्षिवंशे तथैव च॥ 18 ॥

kuṇḍale mukuṭe caiva karṇikāhārakeṣu ca | keyūre kaṭake caiva kukṣivaṃśe tathaiva ca

सुप्ते पीते सर्वकालं रुद्राक्षं धारयेन्नरः ।त्रिशतं त्वधमं पञ्चशतं मध्यममुच्यते॥ 19 ॥

supte pīte sarvakālaṃ rudrākṣaṃ dhārayennaraḥ | triśataṃ tvadhamaṃ pañcaśataṃ madhyamamucyate

सहस्रमुत्तमं प्रोक्तं चैवं भेदेन धारयेत् ।शिरसीशानमन्त्रेण कर्णे तत्पुरुषेण च॥ 20 ॥

sahasramuttamaṃ proktaṃ caivaṃ bhedena dhārayet | śirasīśānamantreṇa karṇe tatpuruṣeṇa ca

अघोरेण ललाटे तु तेनैव हृदयेऽपि च ।अघोरबीजमन्त्रेण करयोर्धारयेत्पुनः॥ 21 ॥

aghoreṇa lalāṭe tu tenaiva hṛdaye'pi ca | aghorabījamantreṇa karayordhārayetpunaḥ

पञ्चाशदक्षग्रथितां वामदेवेन चोदरे ।पञ्चब्रह्मभिरङ्गैश्चाप्येवं रुद्राक्षधारणम्॥ 22 ॥

pañcāśadakṣagrathitāṃ vāmadevena codare | pañcabrahmabhiraṅgaiścāpyevaṃ rudrākṣadhāraṇam

ग्रथितान्मूलमन्त्रेण सर्वानक्षांस्तु धारयेत् ।एकवक्त्रस्तु रुद्राक्षः परतत्त्वप्रकाशकः॥ 23 ॥

grathitānmūlamantreṇa sarvānakṣāṃstu dhārayet | ekavaktrastu rudrākṣaḥ paratattvaprakāśakaḥ

परतत्त्वधारणाच्च जायते तत्प्रकाशनम् ।द्विवक्त्रस्तु मुनिश्रेष्ठ अर्धनारीश्वरो भवेत्॥ 24 ॥

paratattvadhāraṇācca jāyate tatprakāśanam | dvivaktrastu muniśreṣṭha ardhanārīśvaro bhavet

धारणादर्धनारीशः प्रीयते तस्य नित्यशः ।त्रिवक्त्रस्त्वनलः साक्षात्स्त्रीहत्यां दहति क्षणात्॥ 25 ॥

dhāraṇādardhanārīśaḥ prīyate tasya nityaśaḥ | trivaktrastvanalaḥ sākṣātstrīhatyāṃ dahati kṣaṇāt

त्रिमुखश्चैव रुद्राक्षोऽप्यग्नित्रयस्वरूपकः ।तद्धारणाच्च हुतभुक् तस्य तुष्यति नित्यशः॥ 26 ॥

trimukhaścaiva rudrākṣo'pyagnitrayasvarūpakaḥ | taddhāraṇācca hutabhuk tasya tuṣyati nityaśaḥ

चतुर्मुखस्तु रुद्राक्षः पितामहस्वरूपकः ।तद्धारणान्महाश्रीमान्महदारोग्यमुत्तमम्॥ 27 ॥

caturmukhastu rudrākṣaḥ pitāmahasvarūpakaḥ | taddhāraṇānmahāśrīmānmahadārogyamuttamam

महती ज्ञानसम्पत्तिः शुद्धये धारयेन्नरः ।पञ्चमुखस्तु रुद्राक्षः पञ्चब्रह्मस्वरूपकः॥ 28 ॥

mahatī jñānasampattiḥ śuddhaye dhārayennaraḥ | pañcamukhastu rudrākṣaḥ pañcabrahmasvarūpakaḥ

तस्य धारणमात्रेण सन्तुष्यति महेश्वरः ।षड्वक्त्रश्चैव रुद्राक्षः कार्तिकेयाधिदैवतः॥ 29 ॥

tasya dhāraṇamātreṇa santuṣyati maheśvaraḥ | ṣaḍvaktraścaiva rudrākṣaḥ kārtikeyādhidaivataḥ

विनायकं चापि देवं प्रवदन्ति मनीषिणः ।सप्तवक्त्रस्तु रुद्राक्षः सप्तमात्राधिदैवतः॥ 30 ॥

vināyakaṃ cāpi devaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | saptavaktrastu rudrākṣaḥ saptamātrādhidaivataḥ

सप्ताश्वदैवतश्चैव मुनिसप्तकदैवतः ।तद्धारणान्महाश्रीः स्यान्महदारोग्यमुत्तमम्॥ 31 ॥

saptāśvadaivataścaiva munisaptakadaivataḥ | taddhāraṇānmahāśrīḥ syānmahadārogyamuttamam

महती ज्ञानसम्पत्तिः शुचिर्वै धारयेन्नरः ।अष्टवक्त्रस्तु रुद्राक्षोऽप्यष्टमात्राधिदैवतः॥ 32 ॥

mahatī jñānasampattiḥ śucirvai dhārayennaraḥ | aṣṭavaktrastu rudrākṣo'pyaṣṭamātrādhidaivataḥ

वस्वष्टकप्रीतिकरो गङ्गाप्रीतिकरः शुभः ।तद्धारणादिमे प्रीता भवेयुः सत्यवादिनः॥ 33 ॥

vasvaṣṭakaprītikaro gaṅgāprītikaraḥ śubhaḥ | taddhāraṇādime prītā bhaveyuḥ satyavādinaḥ

नववक्त्रस्तु रुद्राक्षो यमदेव उदाहृतः ।तद्धारणाद्यमभयं न भवत्येव सर्वथा॥ 34 ॥

navavaktrastu rudrākṣo yamadeva udāhṛtaḥ | taddhāraṇādyamabhayaṃ na bhavatyeva sarvathā

दशवक्त्रस्तु रुद्राक्षो दशाशादैवतः स्मृतः ।दशाशाप्रीतिजनको धारणे नात्र संशयः॥ 35 ॥

daśavaktrastu rudrākṣo daśāśādaivataḥ smṛtaḥ | daśāśāprītijanako dhāraṇe nātra saṃśayaḥ

एकादशमुखस्त्वक्षो रुद्रैकादशदैवतः ।तमिन्द्रदैवतं चाहुः सदा सौख्यविवर्धनम्॥ 36 ॥

ekādaśamukhastvakṣo rudraikādaśadaivataḥ | tamindradaivataṃ cāhuḥ sadā saukhyavivardhanam

रुद्राक्षो द्वादशमुखो महाविष्णुस्वरूपकः ।द्वादशादित्यदैवश्च बिभर्त्येव हि तत्परः॥ 37 ॥

rudrākṣo dvādaśamukho mahāviṣṇusvarūpakaḥ | dvādaśādityadaivaśca bibhartyeva hi tatparaḥ

त्रयोदशमुखश्चाक्षः कामदः सिद्धिदः शुभः ।तस्य धारणमात्रेण कामदेवः प्रसीदति॥ 38 ॥

trayodaśamukhaścākṣaḥ kāmadaḥ siddhidaḥ śubhaḥ | tasya dhāraṇamātreṇa kāmadevaḥ prasīdati

चतुर्दशमुखश्चाक्षो रुद्रनेत्रसमुद्भवः ।सर्वव्याधिहरश्चैव सर्वारोग्यप्रदायकः॥ 39 ॥

caturdaśamukhaścākṣo rudranetrasamudbhavaḥ | sarvavyādhiharaścaiva sarvārogyapradāyakaḥ

मद्यं मांसं च लशुनं पलाण्डुं शिग्रुमेव च ।श्लेष्मातकं विड्वराहं भक्षणे वर्जयेत्ततः॥ 40 ॥

madyaṃ māṃsaṃ ca laśunaṃ palāṇḍuṃ śigrumeva ca | śleṣmātakaṃ viḍvarāhaṃ bhakṣaṇe varjayettataḥ

ग्रहणे विषुवे चैव सङ्क्रमे त्वयने तथा ।दर्शे च पौर्णमासे च पुण्येषु दिवसेष्वपि ।रुद्राक्षधारणात्सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते॥ 41 ॥

grahaṇe viṣuve caiva saṅkrame tvayane tathā | darśe ca paurṇamāse ca puṇyeṣu divaseṣvapi | rudrākṣadhāraṇātsadyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate