Skandha 9, Adhyāya 4

नारद उवाच ।श्रुतं सर्वं मया पूर्वं त्वत्प्रसादात्सुधोपमम् ।अधुना प्रकृतीनां च व्यस्तं वर्णय पूजनम्॥ 1 ॥

nārada uvāca | śrutaṃ sarvaṃ mayā pūrvaṃ tvatprasādātsudhopamam | adhunā prakṛtīnāṃ ca vyastaṃ varṇaya pūjanam

कस्याः पूजा कृता केन कथं मर्त्ये प्रचारिता ।केन वा पूजिता का वा केन का वा स्तुता प्रभो॥ 2 ॥

kasyāḥ pūjā kṛtā kena kathaṃ martye pracāritā | kena vā pūjitā kā vā kena kā vā stutā prabho

तासां स्तोत्रं च ध्यानं च प्रभावं चरितं शुभम् ।काभिः केभ्यो वरो दत्तस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि॥ 3 ॥

tāsāṃ stotraṃ ca dhyānaṃ ca prabhāvaṃ caritaṃ śubham | kābhiḥ kebhyo varo dattastanme vyākhyātumarhasi

श्रीनारायण उवाच ।गणेशजननी दुर्गा राधा लक्ष्मीः सरस्वती ।सावित्री च सृष्टिविधौ प्रकृतिः पञ्चधा स्मृता॥ 4 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | gaṇeśajananī durgā rādhā lakṣmīḥ sarasvatī | sāvitrī ca sṛṣṭividhau prakṛtiḥ pañcadhā smṛtā

आसां पूजा प्रसिद्धा च प्रभावः परमाद्भुतः ।सुधोपमं च चरितं सर्वमङ्गलकारणम्॥ 5 ॥

āsāṃ pūjā prasiddhā ca prabhāvaḥ paramādbhutaḥ | sudhopamaṃ ca caritaṃ sarvamaṅgalakāraṇam

प्रकृत्यंशाः कला याश्च तासां च चरितं शुभम् ।सर्वं वक्ष्यामि ते ब्रह्मन् सावधानो निशामय॥ 6 ॥

prakṛtyaṃśāḥ kalā yāśca tāsāṃ ca caritaṃ śubham | sarvaṃ vakṣyāmi te brahman sāvadhāno niśāmaya

काली वसुन्धरा गङ्गा षष्ठी मङ्गलचण्डिका ।तुलसी मनसा निद्रा स्वधा स्वाहा च दक्षिणा॥ 7 ॥

kālī vasundharā gaṅgā ṣaṣṭhī maṅgalacaṇḍikā | tulasī manasā nidrā svadhā svāhā ca dakṣiṇā

सङ्क्षिप्तमासां चरितं पुण्यदं श्रुतिसुन्दरम् ।जीवकर्मविपाकं च तच्च वक्ष्यामि सुन्दरम्॥ 8 ॥

saṅkṣiptamāsāṃ caritaṃ puṇyadaṃ śrutisundaram | jīvakarmavipākaṃ ca tacca vakṣyāmi sundaram

दुर्गायाश्चैव राधाया विस्तीर्णं चरितं महत् ।तद्वत्पश्चात्प्रवक्ष्यामि सङ्क्षेपक्रमतः शृणु॥ 9 ॥

durgāyāścaiva rādhāyā vistīrṇaṃ caritaṃ mahat | tadvatpaścātpravakṣyāmi saṅkṣepakramataḥ śṛṇu

आदौ सरस्वतीपूजा श्रीकृष्णेन विनिर्मिता ।यत्प्रसादान्मुनिश्रेष्ठ मूर्खो भवति पण्डितः॥ 10 ॥

ādau sarasvatīpūjā śrīkṛṣṇena vinirmitā | yatprasādānmuniśreṣṭha mūrkho bhavati paṇḍitaḥ

आविर्भूता यथा देवी वक्त्रतः कृष्णयोषितः ।इयेष कृष्णं कामेन कामुकी कामरूपिणी॥ 11 ॥

āvirbhūtā yathā devī vaktrataḥ kṛṣṇayoṣitaḥ | iyeṣa kṛṣṇaṃ kāmena kāmukī kāmarūpiṇī

स च विज्ञाय तद्भावं सर्वज्ञः सर्वमातरम् ।तामुवाच हितं सत्यं परिणामे सुखावहम्॥ 12 ॥

sa ca vijñāya tadbhāvaṃ sarvajñaḥ sarvamātaram | tāmuvāca hitaṃ satyaṃ pariṇāme sukhāvaham

श्रीकृष्ण उवाच ।भज नारायणं साध्वि मदंशं च चतुर्भुजम् ।युवानं सुन्दरं सर्वगुणयुक्तं च मत्समम्॥ 13 ॥

śrīkṛṣṇa uvāca | bhaja nārāyaṇaṃ sādhvi madaṃśaṃ ca caturbhujam | yuvānaṃ sundaraṃ sarvaguṇayuktaṃ ca matsamam

कामज्ञं कामिनीनां च तासां च कामपूरकम् ।कोटिकन्दर्पलावण्यं लीलालङ्कतमीश्वरम्॥ 14 ॥

kāmajñaṃ kāminīnāṃ ca tāsāṃ ca kāmapūrakam | koṭikandarpalāvaṇyaṃ līlālaṅkatamīśvaram

कान्ते कान्तं च मां कृत्वा यदि स्थातुमिहेच्छसि ।त्वत्तो बलवती राधा न भद्रं ते भविष्यति॥ 15 ॥

kānte kāntaṃ ca māṃ kṛtvā yadi sthātumihecchasi | tvatto balavatī rādhā na bhadraṃ te bhaviṣyati

यो यस्माद् बलवान्वापि ततोऽन्यं रक्षितुं क्षमः ।कथं परान्साधयति यदि स्वयमनीश्वरः॥ 16 ॥

yo yasmād balavānvāpi tato'nyaṃ rakṣituṃ kṣamaḥ | kathaṃ parānsādhayati yadi svayamanīśvaraḥ

सर्वेशः सर्वशास्ताहं राधां बाधितुमक्षमः ।तेजसा मत्समा सा च रूपेण च गुणेन च॥ 17 ॥

sarveśaḥ sarvaśāstāhaṃ rādhāṃ bādhitumakṣamaḥ | tejasā matsamā sā ca rūpeṇa ca guṇena ca

प्राणाधिष्ठातृदेवी सा प्राणांस्त्यक्तुं च कः क्षमः ।प्राणतोऽपि प्रियः पुत्रः केषां वास्ति च कश्चन॥ 18 ॥

prāṇādhiṣṭhātṛdevī sā prāṇāṃstyaktuṃ ca kaḥ kṣamaḥ | prāṇato'pi priyaḥ putraḥ keṣāṃ vāsti ca kaścana

त्वं भद्रे गच्छ वैकुण्ठं तव भद्रं भविष्यति ।पतिं तमीश्वरं कृत्वा मोदस्व सुचिरं सुखम्॥ 19 ॥

tvaṃ bhadre gaccha vaikuṇṭhaṃ tava bhadraṃ bhaviṣyati | patiṃ tamīśvaraṃ kṛtvā modasva suciraṃ sukham

लोभमोहकामक्रोधमानहिंसाविवर्जिता ।तेजसा त्वत्समा लक्ष्मी रूपेण च गुणेन च॥ 20 ॥

lobhamohakāmakrodhamānahiṃsāvivarjitā | tejasā tvatsamā lakṣmī rūpeṇa ca guṇena ca

तया सार्धं तव प्रीत्या शश्वत्कालः प्रयास्यति ।गौरवं च हरिस्तुल्यं करिष्यति द्वयोरपि॥ 21 ॥

tayā sārdhaṃ tava prītyā śaśvatkālaḥ prayāsyati | gauravaṃ ca haristulyaṃ kariṣyati dvayorapi

प्रतिविश्वेषु तां पूजां महतीं गौरवान्विताम् ।माघस्य शुक्लपञ्चम्यां विद्यारम्भे च सुन्दरि॥ 22 ॥

prativiśveṣu tāṃ pūjāṃ mahatīṃ gauravānvitām | māghasya śuklapañcamyāṃ vidyārambhe ca sundari

मानवा मनवो देवा मुनीन्द्राश्च मुमुक्षवः ।वसवो योगिनः सिद्धा नागा गन्धर्वराक्षसाः॥ 23 ॥

mānavā manavo devā munīndrāśca mumukṣavaḥ | vasavo yoginaḥ siddhā nāgā gandharvarākṣasāḥ

मद्वरेण करिष्यन्ति कल्पे कल्पे लयावधि ।भक्तियुक्ताश्च दत्त्वा वै चोपचाराणि षोडश॥ 24 ॥

madvareṇa kariṣyanti kalpe kalpe layāvadhi | bhaktiyuktāśca dattvā vai copacārāṇi ṣoḍaśa

कण्वशाखोक्तविधिना ध्यानेन स्तवनेन च ।जितेन्द्रियाः संयताश्च घटे च पुस्तकेऽपि च॥ 25 ॥

kaṇvaśākhoktavidhinā dhyānena stavanena ca | jitendriyāḥ saṃyatāśca ghaṭe ca pustake'pi ca

कृत्वा सुवर्णगुटिकां गन्धचन्दनचर्चिताम् ।कवचं ते ग्रहीष्यन्ति कण्ठे वा दक्षिणे भुजे॥ 26 ॥

kṛtvā suvarṇaguṭikāṃ gandhacandanacarcitām | kavacaṃ te grahīṣyanti kaṇṭhe vā dakṣiṇe bhuje

पठिष्यन्ति च विद्वांसः पूजाकाले च पूजिते ।इत्युक्त्वा पूजयामास तां देवीं सर्वपूजिताम्॥ 27 ॥

paṭhiṣyanti ca vidvāṃsaḥ pūjākāle ca pūjite | ityuktvā pūjayāmāsa tāṃ devīṃ sarvapūjitām

ततस्तत्पूजनं चकुर्ब्रह्मविष्णुशिवादयः ।अनन्तश्चापि धर्मश्च मुनीन्द्राः सनकादयः॥ 28 ॥

tatastatpūjanaṃ cakurbrahmaviṣṇuśivādayaḥ | anantaścāpi dharmaśca munīndrāḥ sanakādayaḥ

सर्वे देवाश्च मुनयो नृपाश्च मानवादयः ।बभूव पूजिता नित्यं सर्वलोकैः सरस्वती॥ 29 ॥

sarve devāśca munayo nṛpāśca mānavādayaḥ | babhūva pūjitā nityaṃ sarvalokaiḥ sarasvatī

नारद उवाच ।पूजाविधानं कवचं ध्यानं चापि निरन्तरम् ।पूजोपयुक्तं नैवेद्यं पुष्पं च चन्दनादिकम्॥ 30 ॥

nārada uvāca | pūjāvidhānaṃ kavacaṃ dhyānaṃ cāpi nirantaram | pūjopayuktaṃ naivedyaṃ puṣpaṃ ca candanādikam

वद वेदविदां श्रेष्ठ श्रोतुं कौतूहलं मम ।वर्तते हृदये शश्वत्किमिदं श्रुतिसुन्दरम्॥ 31 ॥

vada vedavidāṃ śreṣṭha śrotuṃ kautūhalaṃ mama | vartate hṛdaye śaśvatkimidaṃ śrutisundaram

श्रीनारायण उवाच ।शृणु नारद वक्ष्यामि कण्वशाखोक्तपद्धतिम् ।जगन्मातुः सरस्वत्याः पूजाविधिसमन्विताम्॥ 32 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | śṛṇu nārada vakṣyāmi kaṇvaśākhoktapaddhatim | jaganmātuḥ sarasvatyāḥ pūjāvidhisamanvitām

माघस्य शुक्लपञ्चम्यां विद्यारम्भदिनेऽपि च ।पूर्वेऽह्नि समयं कृत्वा तत्राह्नि संयतः शुचिः॥ 33 ॥

māghasya śuklapañcamyāṃ vidyārambhadine'pi ca | pūrve'hni samayaṃ kṛtvā tatrāhni saṃyataḥ śuciḥ

स्नात्वा नित्यक्रियाः कृत्वा घटं संस्थाप्य भक्तितः ।स्वशाखोक्तविधानेन तान्त्रिकेणाथवा पुनः॥ 34 ॥

snātvā nityakriyāḥ kṛtvā ghaṭaṃ saṃsthāpya bhaktitaḥ | svaśākhoktavidhānena tāntrikeṇāthavā punaḥ

गणेशं पूर्वमभ्यर्च्य ततोऽभीष्टां प्रपूजयेत् ।ध्यानेन वक्ष्यमाणेन ध्यात्वा बाह्यघटे ध्रुवम्॥ 35 ॥

gaṇeśaṃ pūrvamabhyarcya tato'bhīṣṭāṃ prapūjayet | dhyānena vakṣyamāṇena dhyātvā bāhyaghaṭe dhruvam

ध्यात्वा पुनः षोडषोपचारेण पूजयेद् व्रती ।पूजोपयुक्तं नैवेद्यं यच्च वेदनिरूपितम्॥ 36 ॥

dhyātvā punaḥ ṣoḍaṣopacāreṇa pūjayed vratī | pūjopayuktaṃ naivedyaṃ yacca vedanirūpitam

वक्ष्यामि सौम्य तत्किञ्चिद्यथाधीतं यथागमम् ।नवनीतं दधि क्षीरं लाजांश्च तिललड्डुकम्॥ 37 ॥

vakṣyāmi saumya tatkiñcidyathādhītaṃ yathāgamam | navanītaṃ dadhi kṣīraṃ lājāṃśca tilalaḍḍukam

इक्षुमिक्षुरसं शुक्लवर्णं पञ्चगुडं मधु ।स्वस्तिकं शर्करां शुक्लधान्यस्याक्षतमक्षतम्॥ 38 ॥

ikṣumikṣurasaṃ śuklavarṇaṃ pañcaguḍaṃ madhu | svastikaṃ śarkarāṃ śukladhānyasyākṣatamakṣatam

अच्छिन्नशुक्लधान्यस्य पृथुकं शुक्लमोदकम् ।घृतसैन्धवसंयुक्तं हविष्यान्नं यथोदितम्॥ 39 ॥

acchinnaśukladhānyasya pṛthukaṃ śuklamodakam | ghṛtasaindhavasaṃyuktaṃ haviṣyānnaṃ yathoditam

यवगोधूमचूर्णानां पिष्टकं घृतसंयुतम् ।पिष्टकं स्वस्तिकस्यापि पक्वरम्भाफलस्य च॥ 40 ॥

yavagodhūmacūrṇānāṃ piṣṭakaṃ ghṛtasaṃyutam | piṣṭakaṃ svastikasyāpi pakvarambhāphalasya ca

परमान्नं च सघृतं मिष्टान्नं च सुधोपमम् ।नारिकेलं तदुदकं कसेरुं मूलमार्द्रकम्॥ 41 ॥

paramānnaṃ ca saghṛtaṃ miṣṭānnaṃ ca sudhopamam | nārikelaṃ tadudakaṃ kaseruṃ mūlamārdrakam

पक्वरम्भाफलं चारु श्रीफलं बदरीफलम् ।कालदेशोद्भवं चारु फलं शुक्लं च संस्कतम्॥ 42 ॥

pakvarambhāphalaṃ cāru śrīphalaṃ badarīphalam | kāladeśodbhavaṃ cāru phalaṃ śuklaṃ ca saṃskatam

सुगन्धं शुक्लपुष्पं च सुगन्धं शुक्लचन्दनम् ।नवीनं शुक्लवस्त्रं च शङ्खं च सुन्दरं मुने॥ 43 ॥

sugandhaṃ śuklapuṣpaṃ ca sugandhaṃ śuklacandanam | navīnaṃ śuklavastraṃ ca śaṅkhaṃ ca sundaraṃ mune

माल्यं च शुक्लपुष्पाणां शुक्लहारं च भूषणम् ।यादृशं च श्रुतौ ध्यानं प्रशस्यं श्रुतिसुन्दरम्॥ 44 ॥

mālyaṃ ca śuklapuṣpāṇāṃ śuklahāraṃ ca bhūṣaṇam | yādṛśaṃ ca śrutau dhyānaṃ praśasyaṃ śrutisundaram

तन्निबोध महाभाग भ्रमभञ्जनकारणम् ।सरस्वतीं शुक्लवर्णां सस्मितां सुमनोहराम्॥ 45 ॥

tannibodha mahābhāga bhramabhañjanakāraṇam | sarasvatīṃ śuklavarṇāṃ sasmitāṃ sumanoharām

कोटिचन्द्रप्रभामुष्टपुष्टश्रीयुक्तविग्रहाम् ।वह्निशुद्धांशुकाधानां वीणापुस्तकधारिणीम्॥ 46 ॥

koṭicandraprabhāmuṣṭapuṣṭaśrīyuktavigrahām | vahniśuddhāṃśukādhānāṃ vīṇāpustakadhāriṇīm

रत्नसारेन्द्रनिर्माणनवभूषणभूषिताम् ।सुपूजितां सुरगणैर्ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः॥ 47 ॥

ratnasārendranirmāṇanavabhūṣaṇabhūṣitām | supūjitāṃ suragaṇairbrahmaviṣṇuśivādibhiḥ

वन्दे भक्त्या वन्दितां च मुनीन्द्रमनुमानवैः ।एवं ध्यात्वा च मूलेन सर्वं दत्त्वा विचक्षणः॥ 48 ॥

vande bhaktyā vanditāṃ ca munīndramanumānavaiḥ | evaṃ dhyātvā ca mūlena sarvaṃ dattvā vicakṣaṇaḥ

संस्तूय कवचं धृत्वा प्रणमेद्दण्डवद्भुवि ।येषां चेयमिष्टदेवी तेषां नित्यक्रिया मुने॥ 49 ॥

saṃstūya kavacaṃ dhṛtvā praṇameddaṇḍavadbhuvi | yeṣāṃ ceyamiṣṭadevī teṣāṃ nityakriyā mune

विद्यारम्भे च वर्षान्ते सर्वेषां पञ्चमीदिने ।सर्वोपयुक्तं मूलं च वैदिकाष्टाक्षरः परः॥ 50 ॥

vidyārambhe ca varṣānte sarveṣāṃ pañcamīdine | sarvopayuktaṃ mūlaṃ ca vaidikāṣṭākṣaraḥ paraḥ

येषां येनोपदेशो वा तेषां स मूल एव च ।सरस्वती चतुर्थ्यन्तं वह्निजायान्तमेव च॥ 51 ॥

yeṣāṃ yenopadeśo vā teṣāṃ sa mūla eva ca | sarasvatī caturthyantaṃ vahnijāyāntameva ca

लक्ष्मीमायादिकं चैव मन्त्रोऽयं कल्पपादपः ।पुरा नारायणश्चेमं वाल्मीकाय कृपानिधिः॥ 52 ॥

lakṣmīmāyādikaṃ caiva mantro'yaṃ kalpapādapaḥ | purā nārāyaṇaścemaṃ vālmīkāya kṛpānidhiḥ

प्रददौ जाह्नवीतीरे पुण्यक्षेत्रे च भारते ।भृगुर्ददौ च शुक्राय पुष्करे सूर्यपर्वणि॥ 53 ॥

pradadau jāhnavītīre puṇyakṣetre ca bhārate | bhṛgurdadau ca śukrāya puṣkare sūryaparvaṇi

चन्द्रपर्वणि मारीचो ददौ वाक्पतये मुदा ।भृगोश्चैव ददौ तुष्टो ब्रह्मा बदरिकाश्रमे॥ 54 ॥

candraparvaṇi mārīco dadau vākpataye mudā | bhṛgoścaiva dadau tuṣṭo brahmā badarikāśrame

आस्तिकस्य जरत्कारुर्ददौ क्षीरोदसन्निधौ ।विभाण्डको ददौ मेरौ ऋष्यशृङ्गाय धीमते॥ 55 ॥

āstikasya jaratkārurdadau kṣīrodasannidhau | vibhāṇḍako dadau merau ṛṣyaśṛṅgāya dhīmate

शिवः कणादमुनये गौतमाय ददौ मुदा ।सूर्यश्च याज्ञवल्क्याय तथा कात्यायनाय च॥ 56 ॥

śivaḥ kaṇādamunaye gautamāya dadau mudā | sūryaśca yājñavalkyāya tathā kātyāyanāya ca

शेषः पाणिनये चैव भारद्वाजाय धीमते ।ददौ शाकटायनाय सुतले बलिसंसदि॥ 57 ॥

śeṣaḥ pāṇinaye caiva bhāradvājāya dhīmate | dadau śākaṭāyanāya sutale balisaṃsadi

चतुर्लक्षजपेनैव मन्त्रः सिद्धो भवेन्नृणाम् ।यदि स्यान्मन्त्रसिद्धो हि बृहस्पतिसमो भवेत्॥ 58 ॥

caturlakṣajapenaiva mantraḥ siddho bhavennṛṇām | yadi syānmantrasiddho hi bṛhaspatisamo bhavet

कवचं शृणु विप्रेन्द्र यद्दत्तं ब्रह्मणा पुरा ।विश्वस्रष्टा विश्वजयं भृगवे गन्धमादने॥ 59 ॥

kavacaṃ śṛṇu viprendra yaddattaṃ brahmaṇā purā | viśvasraṣṭā viśvajayaṃ bhṛgave gandhamādane

भृगुरुवाच ।ब्रह्मन्ब्रह्मविदां श्रेष्ठ ब्रह्मज्ञानविशारद ।सर्वज्ञ सर्वजनक सर्वेश सर्वपूजित॥ 60 ॥

bhṛguruvāca | brahmanbrahmavidāṃ śreṣṭha brahmajñānaviśārada | sarvajña sarvajanaka sarveśa sarvapūjita

सरस्वत्याश्च कवचं ब्रूहि विश्वजयं प्रभो ।अयातयामं मन्त्राणां समूहसंयुतं परम्॥ 61 ॥

sarasvatyāśca kavacaṃ brūhi viśvajayaṃ prabho | ayātayāmaṃ mantrāṇāṃ samūhasaṃyutaṃ param

ब्रह्मोवाच ।शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि कवचं सर्वकामदम् ।श्रुतिसारं श्रुतिसुखं श्रुत्युक्तं श्रुतिपूजितम्॥ 62 ॥

brahmovāca | śṛṇu vatsa pravakṣyāmi kavacaṃ sarvakāmadam | śrutisāraṃ śrutisukhaṃ śrutyuktaṃ śrutipūjitam

उक्तं कृष्णेन गोलोके मह्यं वृन्दावने वने ।रासेश्वरेण विभुना रासे वै रासमण्डले॥ 63 ॥

uktaṃ kṛṣṇena goloke mahyaṃ vṛndāvane vane | rāseśvareṇa vibhunā rāse vai rāsamaṇḍale

अतीव गोपनीयं च कल्पवृक्षसमं परम् ।अश्रुताद्भुतमन्त्राणां समूहैश्च समन्वितम्॥ 64 ॥

atīva gopanīyaṃ ca kalpavṛkṣasamaṃ param | aśrutādbhutamantrāṇāṃ samūhaiśca samanvitam

यद्धृत्वा भगवाञ्छुक्रः सर्वदैत्येषु पूजितः ।यद्धृत्वा पठनाद् ब्रह्मन् बुद्धिमांश्च बृहस्पतिः॥ 65 ॥

yaddhṛtvā bhagavāñchukraḥ sarvadaityeṣu pūjitaḥ | yaddhṛtvā paṭhanād brahman buddhimāṃśca bṛhaspatiḥ

पठनाद्धारणाद्वाग्मी कवीन्द्रो वाल्मिको मुनिः ।स्वायम्भुवो मनुश्चैव यद्धृत्वा सर्वपूजितः॥ 66 ॥

paṭhanāddhāraṇādvāgmī kavīndro vālmiko muniḥ | svāyambhuvo manuścaiva yaddhṛtvā sarvapūjitaḥ

कणादो गौतमः कण्वः पाणिनिः शाकटायनः ।ग्रन्धं चकार यद्धृत्वा दक्षः कात्यायनः स्वयम्॥ 67 ॥

kaṇādo gautamaḥ kaṇvaḥ pāṇiniḥ śākaṭāyanaḥ | grandhaṃ cakāra yaddhṛtvā dakṣaḥ kātyāyanaḥ svayam

धृत्वा वेदविभागं च पुराणान्यखिलानि च ।चकार लीलामात्रेण कृष्णद्वैपायनः स्वयम्॥ 68 ॥

dhṛtvā vedavibhāgaṃ ca purāṇānyakhilāni ca | cakāra līlāmātreṇa kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam

शातातपश्च संवर्तो वसिष्ठश्च पराशरः ।यद्धृत्वा पठनाद् ग्रन्थं याज्ञवल्क्यश्चकार सः॥ 69 ॥

śātātapaśca saṃvarto vasiṣṭhaśca parāśaraḥ | yaddhṛtvā paṭhanād granthaṃ yājñavalkyaścakāra saḥ

ऋष्यशृङ्गो भरद्वाजश्चास्तिको देवलस्तथा ।जैगीषव्यो ययातिश्च धृत्वा सर्वत्र पूजिताः॥ 70 ॥

ṛṣyaśṛṅgo bharadvājaścāstiko devalastathā | jaigīṣavyo yayātiśca dhṛtvā sarvatra pūjitāḥ

कवचस्यास्य विप्रेन्द्र ऋषिरेव प्रजापतिः ।स्वयं छन्दश्च बृहती देवता शारदाम्बिका॥ 71 ॥

kavacasyāsya viprendra ṛṣireva prajāpatiḥ | svayaṃ chandaśca bṛhatī devatā śāradāmbikā

सर्वतत्त्वपरिज्ञानसर्वार्थसाधनेषु च ।कवितासु च सर्वासु विनियोगः प्रकीर्तितः॥ 72 ॥

sarvatattvaparijñānasarvārthasādhaneṣu ca | kavitāsu ca sarvāsu viniyogaḥ prakīrtitaḥ

श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा शिरो मे पातु सर्वतः ।श्रीं वाग्देवतायै स्वाहा भालं मे सर्वदावतु॥ 73 ॥

śrīṃ hrīṃ sarasvatyai svāhā śiro me pātu sarvataḥ | śrīṃ vāgdevatāyai svāhā bhālaṃ me sarvadāvatu

ॐ ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहेति श्रोत्रे पातु निरन्तरम् ।ॐ श्रीं ह्रीं भगवत्यै सरस्वत्यै स्वाहा नेत्रयुग्मं सदावतु॥ 74 ॥

oṃ hrīṃ sarasvatyai svāheti śrotre pātu nirantaram | oṃ śrīṃ hrīṃ bhagavatyai sarasvatyai svāhā netrayugmaṃ sadāvatu

ऐं ह्रीं वाग्वादिन्यै स्वाहा नासां मे सर्वदावतु ।ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा चोष्ठं सदावतु॥ 75 ॥

aiṃ hrīṃ vāgvādinyai svāhā nāsāṃ me sarvadāvatu | hrīṃ vidyādhiṣṭhātṛdevyai svāhā coṣṭhaṃ sadāvatu

ॐ श्रीं ह्रीं ब्राह्म्यै स्वाहेति दन्तपङ्क्तिं सदावतु ।ऐमित्येकाक्षरो मन्त्रो मम कण्ठं सदावतु॥ 76 ॥

oṃ śrīṃ hrīṃ brāhmyai svāheti dantapaṅktiṃ sadāvatu | aimityekākṣaro mantro mama kaṇṭhaṃ sadāvatu

ॐ श्रीं ह्रीं पातु मे ग्रीवां स्कन्धौ मे श्रीं सदावतु ।ॐ ह्रीं विद्याधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा वक्षः सदावतु॥ 77 ॥

oṃ śrīṃ hrīṃ pātu me grīvāṃ skandhau me śrīṃ sadāvatu | oṃ hrīṃ vidyādhiṣṭhātṛdevyai svāhā vakṣaḥ sadāvatu

ॐ ह्रीं विद्याधिस्वरूपायै स्वाहा मे पातु नाभिकाम् ।ॐ ह्रीं क्लीं वाण्यै स्वाहेति मम हस्तौ सदावतु॥ 78 ॥

oṃ hrīṃ vidyādhisvarūpāyai svāhā me pātu nābhikām | oṃ hrīṃ klīṃ vāṇyai svāheti mama hastau sadāvatu

ॐ सर्ववर्णात्मिकायै स्वाहा पादयुग्मं सदावतु ।ॐ वागधिष्ठातृदेव्यै स्वाहा सर्वं सदावतु॥ 79 ॥

oṃ sarvavarṇātmikāyai svāhā pādayugmaṃ sadāvatu | oṃ vāgadhiṣṭhātṛdevyai svāhā sarvaṃ sadāvatu

ॐ सर्वकण्ठवासिन्यै स्वाहा प्राच्यां सदावतु ।ॐ सर्वजिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहाग्निदिशि रक्षतु॥ 80 ॥

oṃ sarvakaṇṭhavāsinyai svāhā prācyāṃ sadāvatu | oṃ sarvajihvāgravāsinyai svāhāgnidiśi rakṣatu

ॐ ऐं ह्रीं क्लीं सरस्वत्यै बुधजनन्यै स्वाहा ।सततं मन्त्रराजोऽयं दक्षिणे मां सदावतु॥ 81 ॥

oṃ aiṃ hrīṃ klīṃ sarasvatyai budhajananyai svāhā | satataṃ mantrarājo'yaṃ dakṣiṇe māṃ sadāvatu

ऐं ह्रीं श्रीं त्र्यक्षरो मन्त्रो नैरृत्यां सर्वदावतु ।ॐ ऐं जिह्वाग्रवासिन्यै स्वाहा मां वारुणेऽवतु॥ 82 ॥

aiṃ hrīṃ śrīṃ tryakṣaro mantro nairṛtyāṃ sarvadāvatu | oṃ aiṃ jihvāgravāsinyai svāhā māṃ vāruṇe'vatu

ॐ सर्वाम्बिकायै स्वाहा वायव्ये मां सदावतु ।ॐ ऐं श्रीं क्लीं गद्यवासिन्यै स्वाहा मामुत्तरेऽवतु॥ 83 ॥

oṃ sarvāmbikāyai svāhā vāyavye māṃ sadāvatu | oṃ aiṃ śrīṃ klīṃ gadyavāsinyai svāhā māmuttare'vatu

ॐ ऐं सर्वशास्त्रवासिन्यै स्वाहैशान्यां सदावतु ।ॐ ह्रीं सर्वपूजितायै स्वाहा चोर्ध्वं सदावतु॥ 84 ॥

oṃ aiṃ sarvaśāstravāsinyai svāhaiśānyāṃ sadāvatu | oṃ hrīṃ sarvapūjitāyai svāhā cordhvaṃ sadāvatu

ॐ ह्रीं पुस्तकवासिन्यै स्वाहाधो मां सदावतु ।ॐ ग्रन्थबीजस्वरूपायै स्वाहा मां सर्वतोऽवतु॥ 85 ॥

oṃ hrīṃ pustakavāsinyai svāhādho māṃ sadāvatu | oṃ granthabījasvarūpāyai svāhā māṃ sarvato'vatu

इति ते कथितं विप्र ब्रह्ममन्त्रौघविग्रहम् ।इदं विश्वजयं नाम कवचं ब्रह्मरूपकम्॥ 86 ॥

iti te kathitaṃ vipra brahmamantraughavigraham | idaṃ viśvajayaṃ nāma kavacaṃ brahmarūpakam

पुरा श्रुतं धर्मवक्त्रात्पर्वते गन्धमादने ।तव स्नेहान्मयाख्यातं प्रवक्तव्यं न कस्यचित्॥ 87 ॥

purā śrutaṃ dharmavaktrātparvate gandhamādane | tava snehānmayākhyātaṃ pravaktavyaṃ na kasyacit

गुरुमभ्यर्च्य विधिवद्वस्त्रालङ्कारचन्दनैः ।प्रणम्य दण्डवद्भूमौ कवचं धारयेत्सुधीः॥ 88 ॥

gurumabhyarcya vidhivadvastrālaṅkāracandanaiḥ | praṇamya daṇḍavadbhūmau kavacaṃ dhārayetsudhīḥ

पञ्चलक्षजपेनैव सिद्धं तु कवचं भवेत् ।यदि स्यात्सिद्धकवचो बृहस्पतिसमो भवेत्॥ 89 ॥

pañcalakṣajapenaiva siddhaṃ tu kavacaṃ bhavet | yadi syātsiddhakavaco bṛhaspatisamo bhavet

महावाग्मी कवीन्द्रश्च त्रैलोक्यविजयी भवेत् ।शक्नोति सर्वं जेतुं च कवचस्य प्रसादतः॥ 90 ॥

mahāvāgmī kavīndraśca trailokyavijayī bhavet | śaknoti sarvaṃ jetuṃ ca kavacasya prasādataḥ

इदं च कण्वशाखोक्तं कवचं कथितं मुने ।स्तोत्रं पूजाविधानं च ध्यानं च वन्दनं शृणु॥ 91 ॥

idaṃ ca kaṇvaśākhoktaṃ kavacaṃ kathitaṃ mune | stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca dhyānaṃ ca vandanaṃ śṛṇu