Skandha 8, Adhyāya 10

श्रीनारायण उवाच ।हिरण्मये नाम वर्षे भगवान्कूर्मरूपधृक् ।आस्ते योगपतिः सोऽयमर्यम्णा पूज्य ईड्यते॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | hiraṇmaye nāma varṣe bhagavānkūrmarūpadhṛk | āste yogapatiḥ so'yamaryamṇā pūjya īḍyate

अर्यमोवाच ।ॐ नमो भगवते अकूपाराय सर्वसत्त्वगुण- विशेषणाय नोपलक्षितस्थानाय नमो वर्ष्मणे नमो भूम्ने नमोऽवस्थानाय नमस्ते ।यद्रूपमेतन्निजमाययार्पित- मर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् ।सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भना- त्तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे॥ 2 ॥

aryamovāca | oṃ namo bhagavate akūpārāya sarvasattvaguṇa- viśeṣaṇāya nopalakṣitasthānāya namo varṣmaṇe namo bhūmne namo'vasthānāya namaste | yadrūpametannijamāyayārpita- marthasvarūpaṃ bahurūparūpitam | saṅkhyā na yasyāstyayathopalambhanā- ttasmai namaste'vyapadeśarūpiṇe

जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भिदं चराचरं देवर्षिपितृभूतमैन्द्रियम् ।द्यौः खं क्षितिः शैलसरित्समुद्रं द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एकः॥ 3 ॥

jarāyujaṃ svedajamaṇḍajodbhidaṃ carācaraṃ devarṣipitṛbhūtamaindriyam | dyauḥ khaṃ kṣitiḥ śailasaritsamudraṃ dvīpagraharkṣetyabhidheya ekaḥ

यस्मिन्नसङ्ख्येयविशेषनाम- रूपाकृतौ कविभिः कल्पितेयम् ।सङ्ख्या यया तत्त्वदृशापनीयते तस्मै नमः साङ्ख्यनिदर्शनाय ते॥ 4 ॥

yasminnasaṅkhyeyaviśeṣanāma- rūpākṛtau kavibhiḥ kalpiteyam | saṅkhyā yayā tattvadṛśāpanīyate tasmai namaḥ sāṅkhyanidarśanāya te

एवं स्तुवति देवेशमर्यमा सह वर्षपैः ।गीयते चापि भजते सर्वभूतभवं प्रभुम्॥ 5 ॥

evaṃ stuvati deveśamaryamā saha varṣapaiḥ | gīyate cāpi bhajate sarvabhūtabhavaṃ prabhum

तथोत्तरेषु कुरुषु भगवान्यज्ञपूरुषः ।आदिवाराहरूपोऽसौ धरण्या पूज्यते सदा॥ 6 ॥

tathottareṣu kuruṣu bhagavānyajñapūruṣaḥ | ādivārāharūpo'sau dharaṇyā pūjyate sadā

सम्पूज्य विधिवद्देवं तद्भक्त्यार्द्रार्द्रहृत्कजा ।भूमिः स्तौति हरिं यज्ञवाराहं दैत्यमर्दनम्॥ 7 ॥

sampūjya vidhivaddevaṃ tadbhaktyārdrārdrahṛtkajā | bhūmiḥ stauti hariṃ yajñavārāhaṃ daityamardanam

भूरुवाच ।ॐ नमो भगवते मन्त्रतत्त्वलिङ्गाय यज्ञक्रतवे महाध्वरावयवाय महावराहाय नमः कर्मशुक्लाय त्रियुगाय नमस्ते॥ 8 ॥

bhūruvāca | oṃ namo bhagavate mantratattvaliṅgāya yajñakratave mahādhvarāvayavāya mahāvarāhāya namaḥ karmaśuklāya triyugāya namaste

यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो गुणेषु दारुष्विव जातवेदसम् ।मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिदृक्षवो गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने॥ 9 ॥

yasya svarūpaṃ kavayo vipaścito guṇeṣu dāruṣviva jātavedasam | mathnanti mathnā manasā didṛkṣavo gūḍhaṃ kriyārthairnama īritātmane

द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि- र्मायागुणैर्वस्तुभिरीक्षितात्मने ।अन्वीक्षयाङ्गातिशयात्मबुद्धिभि- र्निरस्तमायाकृतये नमोऽस्तु ते॥ 10 ॥

dravyakriyāhetvayaneśakartṛbhi- rmāyāguṇairvastubhirīkṣitātmane | anvīkṣayāṅgātiśayātmabuddhibhi- rnirastamāyākṛtaye namo'stu te

करोति विश्वस्थितिसंयमोदयं यस्येप्सितं नेप्सितुमीक्षितुर्गुणैः ।माया यथाऽयो भ्रमते तदाश्रयं ग्राव्णो नमस्ते गुणकर्मसाक्षिणे॥ 11 ॥

karoti viśvasthitisaṃyamodayaṃ yasyepsitaṃ nepsitumīkṣiturguṇaiḥ | māyā yathā'yo bhramate tadāśrayaṃ grāvṇo namaste guṇakarmasākṣiṇe

प्रमथ्य दैत्यं प्रतिवारणं मृधे यो मां रसाया जगदादिसूकरः ।कृत्वाग्रदंष्ट्रं निरगादुदन्वतः क्रीडन्निवेभः प्रणतास्मि तं विभुम्॥ 12 ॥

pramathya daityaṃ prativāraṇaṃ mṛdhe yo māṃ rasāyā jagadādisūkaraḥ | kṛtvāgradaṃṣṭraṃ niragādudanvataḥ krīḍannivebhaḥ praṇatāsmi taṃ vibhum

किम्पुरुषे वर्षेऽस्मिन्भगवन्तं दाशरथिं च सर्वेशम् ।सीतारामं देवं श्रीहनुमानादिपूरुषं स्तौति॥ 13 ॥

kimpuruṣe varṣe'sminbhagavantaṃ dāśarathiṃ ca sarveśam | sītārāmaṃ devaṃ śrīhanumānādipūruṣaṃ stauti

ॐ नमो भगवते उत्तमश्लोकाय नम इति ।आर्यलक्षणशीलव्रताय नम उपशिक्षितात्मने उपासितलोकाय नमः ।साधुवादनिकषणाय नमो ब्रह्मण्यदेवाय महापुरुषाय महाभागाय नम इति ।यत्तद्विशुद्धानुभवात्ममेकं स्वतेजसा ध्वस्तगुणव्यवस्थम् ।प्रत्यक् प्रशान्तं सुधियोपलम्भनं ह्यनामरूपं निरहं प्रपद्ये॥ 14 ॥

oṃ namo bhagavate uttamaślokāya nama iti | āryalakṣaṇaśīlavratāya nama upaśikṣitātmane upāsitalokāya namaḥ | sādhuvādanikaṣaṇāya namo brahmaṇyadevāya mahāpuruṣāya mahābhāgāya nama iti | yattadviśuddhānubhavātmamekaṃ svatejasā dhvastaguṇavyavastham | pratyak praśāntaṃ sudhiyopalambhanaṃ hyanāmarūpaṃ nirahaṃ prapadye

मर्त्यावतारस्त्विह मर्त्यशिक्षणं रक्षोवधायैव न केवलं विभो ।कुतोऽन्यथा स्याद्ऽऽरमतः स्व आत्मनः सीताकृतानि व्यसनानीश्वरस्य॥ 15 ॥

martyāvatārastviha martyaśikṣaṇaṃ rakṣovadhāyaiva na kevalaṃ vibho | kuto'nyathā syād''ramataḥ sva ātmanaḥ sītākṛtāni vyasanānīśvarasya

न वै स आत्माऽऽत्मवतां सुहृत्तमः सक्तस्त्रिलोक्यां भगवान्वासुदेवः ।न स्त्रीकृतं कश्मलमश्नुवीत न लक्षणं चापि विहातुमर्हति॥ 16 ॥

na vai sa ātmā''tmavatāṃ suhṛttamaḥ saktastrilokyāṃ bhagavānvāsudevaḥ | na strīkṛtaṃ kaśmalamaśnuvīta na lakṣaṇaṃ cāpi vihātumarhati

न जन्म नूनं महतो न सौभगं न वाङ् न बुद्धिर्नाकृतिस्तोषहेतुः ।तैर्यद्विसृष्टानपि नो वनौकस- श्चकार सख्ये बत लक्ष्मणाग्रजः॥ 17 ॥

na janma nūnaṃ mahato na saubhagaṃ na vāṅ na buddhirnākṛtistoṣahetuḥ | tairyadvisṛṣṭānapi no vanaukasa- ścakāra sakhye bata lakṣmaṇāgrajaḥ

सुरोऽसुरो वाप्यथवा नरोऽनरः सर्वात्मना यः सुकृतज्ञमुत्तमम् ।भजेत रामं मनुजाकृतिं हरिं य उत्तराननयत्कोसलान् दिवम्॥ 18 ॥

suro'suro vāpyathavā naro'naraḥ sarvātmanā yaḥ sukṛtajñamuttamam | bhajeta rāmaṃ manujākṛtiṃ hariṃ ya uttarānanayatkosalān divam

श्रीनारायण उवाच ।एवं किम्पुरुषे वर्षे सत्यसन्धं दृढव्रतम् ।रामं राजीवपत्राक्षं हनुमान् वानरोत्तमः॥ 19 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | evaṃ kimpuruṣe varṣe satyasandhaṃ dṛḍhavratam | rāmaṃ rājīvapatrākṣaṃ hanumān vānarottamaḥ

स्तौति गायति भक्त्या च सम्पूजयति सर्वशः ।य एतच्छृणुयाच्चित्रं रामचन्द्रकथानकम् ।सर्वपापविशुद्धात्मा याति रामसलोकताम्॥ 20 ॥

stauti gāyati bhaktyā ca sampūjayati sarvaśaḥ | ya etacchṛṇuyāccitraṃ rāmacandrakathānakam | sarvapāpaviśuddhātmā yāti rāmasalokatām