अध्याय 181
श्लोक 1
विचित्रमिदमाख्यानं हरिश्चन्द्रस्य कीर्तितम् ।शताक्षीपादभक्तस्य राजर्षेर्धार्मिकस्य च
vicitramidamākhyānaṃ hariścandrasya kīrtitam | śatākṣīpādabhaktasya rājarṣerdhārmikasya ca
अध्याय 181
विचित्रमिदमाख्यानं हरिश्चन्द्रस्य कीर्तितम् ।शताक्षीपादभक्तस्य राजर्षेर्धार्मिकस्य च
vicitramidamākhyānaṃ hariścandrasya kīrtitam | śatākṣīpādabhaktasya rājarṣerdhārmikasya ca
अध्याय 181
शताक्षी सा कुतो जाता देवी भगवती शिवा ।तत्कारणं वद मुने सार्थकं जन्म मे कुरु
śatākṣī sā kuto jātā devī bhagavatī śivā | tatkāraṇaṃ vada mune sārthakaṃ janma me kuru
अध्याय 181
को हि देव्या गुणाञ्छृण्वंस्तृप्तिं यास्यति शुद्धधीः ।पदे पदेऽश्वमेधस्य फलमक्षय्यमश्नुते
ko hi devyā guṇāñchṛṇvaṃstṛptiṃ yāsyati śuddhadhīḥ | pade pade'śvamedhasya phalamakṣayyamaśnute
अध्याय 181
शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि शताक्षीसम्भवं शुभम् ।तवावाच्यं न मे किञ्चिद्देवीभक्तस्य विद्यते
śṛṇu rājan pravakṣyāmi śatākṣīsambhavaṃ śubham | tavāvācyaṃ na me kiñciddevībhaktasya vidyate
अध्याय 181
दुर्गमाख्यो महादैत्यः पूर्वं परमदारुणः ।हिरण्याक्षान्वये जातो रुरुपुत्रो महाखलः
durgamākhyo mahādaityaḥ pūrvaṃ paramadāruṇaḥ | hiraṇyākṣānvaye jāto ruruputro mahākhalaḥ
अध्याय 181
देवानां तु बलं वेदो नाशे तस्य सुरा अपि नङ्क्ष्यन्त्येव न सन्देहो विधेयं तावदेव तत्
devānāṃ tu balaṃ vedo nāśe tasya surā api naṅkṣyantyeva na sandeho vidheyaṃ tāvadeva tat
अध्याय 181
विमृश्यैतत्तपश्चर्यां गतः कर्तुं हिमालये ।ब्रह्माणं मनसा ध्यात्वा वायुभक्षो व्यतिष्ठत
vimṛśyaitattapaścaryāṃ gataḥ kartuṃ himālaye | brahmāṇaṃ manasā dhyātvā vāyubhakṣo vyatiṣṭhata
अध्याय 181
सहस्रवर्षपर्यन्तं चकार परमं तपः ।तेजसा तस्य लोकास्तु सन्तप्ताः ससुरासुराः
sahasravarṣaparyantaṃ cakāra paramaṃ tapaḥ | tejasā tasya lokāstu santaptāḥ sasurāsurāḥ
अध्याय 181
ततः प्रसन्नो भगवान् हंसारूढश्चतुर्मुखः ।ययौ तस्मै वरं दातुं प्रसन्नमुखपङ्कजः
tataḥ prasanno bhagavān haṃsārūḍhaścaturmukhaḥ | yayau tasmai varaṃ dātuṃ prasannamukhapaṅkajaḥ
अध्याय 181
समाधिस्थं मीलिताक्षं स्फुटमाह चतुर्मुखः ।वरं वरय भद्रं ते यस्ते मनसि वर्तते
samādhisthaṃ mīlitākṣaṃ sphuṭamāha caturmukhaḥ | varaṃ varaya bhadraṃ te yaste manasi vartate
अध्याय 181
तवाद्य तपसा तुष्टो वरदेशोऽहमागतः ।श्रुत्वा ब्रह्ममुखाद्वाणीं व्युत्थितः स समाधितः
tavādya tapasā tuṣṭo varadeśo'hamāgataḥ | śrutvā brahmamukhādvāṇīṃ vyutthitaḥ sa samādhitaḥ
अध्याय 181
पूजयित्वा वरं वव्रे वेदान्देहि सुरेश्वर ।त्रिषु लोकेषु ये मन्त्रा ब्राह्मणेषु सुरेष्वपि
pūjayitvā varaṃ vavre vedāndehi sureśvara | triṣu lokeṣu ye mantrā brāhmaṇeṣu sureṣvapi
अध्याय 181
विद्यन्ते ते तु सान्निध्ये मम सन्तु महेश्वर ।बलं च देहि येन स्याद्देवानां च पराजयः
vidyante te tu sānnidhye mama santu maheśvara | balaṃ ca dehi yena syāddevānāṃ ca parājayaḥ
अध्याय 181
इति तस्य वचः श्रुत्वा तथास्त्विति वचो वदन् ।जगाम सत्यलोकं तु चतुर्वेदेश्वरः परः
iti tasya vacaḥ śrutvā tathāstviti vaco vadan | jagāma satyalokaṃ tu caturvedeśvaraḥ paraḥ
अध्याय 181
ततः प्रभृति विप्रैस्तु विस्मृता वेदराशयः ।स्नानसन्ध्यानित्यहोमश्राद्धयज्ञजपादयः
tataḥ prabhṛti vipraistu vismṛtā vedarāśayaḥ | snānasandhyānityahomaśrāddhayajñajapādayaḥ
अध्याय 181
विलुप्ता धरणीपृष्ठे हाहाकारो महानभूत् ।किमिदं किमिदं चेति विप्रा ऊचुः परस्परम्
viluptā dharaṇīpṛṣṭhe hāhākāro mahānabhūt | kimidaṃ kimidaṃ ceti viprā ūcuḥ parasparam
अध्याय 181
वेदाभावात्तदस्माभिः कर्तव्यं किमतः परम् ।इति भूमौ महानर्थे जाते परमदारुणे
vedābhāvāttadasmābhiḥ kartavyaṃ kimataḥ param | iti bhūmau mahānarthe jāte paramadāruṇe
अध्याय 181
निर्जराः सजरा जाता हविर्भागाद्यभावतः ।रुरोध स तदा दैत्यो नगरीममरावतीम्
nirjarāḥ sajarā jātā havirbhāgādyabhāvataḥ | rurodha sa tadā daityo nagarīmamarāvatīm
अध्याय 181
अशक्तास्तेन ते योद्धुं वज्रदेहासुरेण च ।पलायनं तदा कृत्वा निर्गता निर्जराः क्वचित्
aśaktāstena te yoddhuṃ vajradehāsureṇa ca | palāyanaṃ tadā kṛtvā nirgatā nirjarāḥ kvacit
अध्याय 181
निलयं गिरिदुर्गेषु रत्नसानुगुहासु च ।संस्थिताः परमां शक्तिं ध्यायन्तस्ते पराम्बिकाम्
nilayaṃ giridurgeṣu ratnasānuguhāsu ca | saṃsthitāḥ paramāṃ śaktiṃ dhyāyantaste parāmbikām
अध्याय 181
अग्नौ होमाद्यभावात्तु वृष्ट्यभावोऽप्यभून्नृप ।वृष्टेरभावे संशुष्कं निर्जलं चापि भूतलम्
agnau homādyabhāvāttu vṛṣṭyabhāvo'pyabhūnnṛpa | vṛṣṭerabhāve saṃśuṣkaṃ nirjalaṃ cāpi bhūtalam
अध्याय 181
कूपवापीतडागाश्च सरितः शुष्कतां गताः ।अनावृष्टिरियं राजन्नभूच्च शतवार्षिकी
kūpavāpītaḍāgāśca saritaḥ śuṣkatāṃ gatāḥ | anāvṛṣṭiriyaṃ rājannabhūcca śatavārṣikī
अध्याय 181
मृताः प्रजाश्च बहुधा गोमहिष्यादयस्तथा ।गृहे गृहे मनुष्याणामभवच्छवसङ्ग्रहः
mṛtāḥ prajāśca bahudhā gomahiṣyādayastathā | gṛhe gṛhe manuṣyāṇāmabhavacchavasaṅgrahaḥ
अध्याय 181
अनर्थे त्वेवमुद्भूते ब्राह्मणाः शान्तचेतसः ।गत्वा हिमवतः पार्श्वे रिराधयिषवः शिवम्
anarthe tvevamudbhūte brāhmaṇāḥ śāntacetasaḥ | gatvā himavataḥ pārśve rirādhayiṣavaḥ śivam
अध्याय 181
समाधिध्यानपूजाभिर्देवीं तुष्टुवुरन्वहम् ।निराहारास्तदासक्तास्तामेव शरणं ययुः
samādhidhyānapūjābhirdevīṃ tuṣṭuvuranvaham | nirāhārāstadāsaktāstāmeva śaraṇaṃ yayuḥ
अध्याय 181
दयां कुरु महेशानि पामरेषु जनेषु हि ।सर्वापराधयुक्तेषु नैतच्छ्लाघ्यं तवाम्बिके
dayāṃ kuru maheśāni pāmareṣu janeṣu hi | sarvāparādhayukteṣu naitacchlāghyaṃ tavāmbike
अध्याय 181
कोपं संहर देवेशि सर्वान्तर्यामिरूपिणि ।त्वया यथा प्रेर्यतेऽयं करोति स तथा जनः
kopaṃ saṃhara deveśi sarvāntaryāmirūpiṇi | tvayā yathā preryate'yaṃ karoti sa tathā janaḥ
अध्याय 181
नान्या गतिर्जनस्यास्य किं पश्यसि पुनः पुनः ।यथेच्छसि तथा कर्तुं समर्थासि महेश्वरि
nānyā gatirjanasyāsya kiṃ paśyasi punaḥ punaḥ | yathecchasi tathā kartuṃ samarthāsi maheśvari
अध्याय 181
समुद्धर महेशानि सङ्कटात्परमोत्थितात् ।जीवनेन विनास्माकं कथं स्यात्स्थितिरम्बिके
samuddhara maheśāni saṅkaṭātparamotthitāt | jīvanena vināsmākaṃ kathaṃ syātsthitirambike
अध्याय 181
प्रसीद त्वं महेशानि प्रसीद जगदम्बिके ।अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिके ते नमो नमः
prasīda tvaṃ maheśāni prasīda jagadambike | anantakoṭibrahmāṇḍanāyike te namo namaḥ
अध्याय 181
नमः कूटस्थरूपायै चिद्रूपायै नमो नमः ।नमो वेदान्तवेद्यायै भुवनेश्यै नमो नमः
namaḥ kūṭastharūpāyai cidrūpāyai namo namaḥ | namo vedāntavedyāyai bhuvaneśyai namo namaḥ
अध्याय 181
नेति नेतीति वाक्यैर्या बोध्यते सकलागमैः ।तां सर्वकारणां देवीं सर्वभावेन सन्नताः
neti netīti vākyairyā bodhyate sakalāgamaiḥ | tāṃ sarvakāraṇāṃ devīṃ sarvabhāvena sannatāḥ
अध्याय 181
इति सम्प्रार्थिता देवी भुवनेशी महेश्वरी ।अनन्ताक्षिमयं रूपं दर्शयामास पार्वती
iti samprārthitā devī bhuvaneśī maheśvarī | anantākṣimayaṃ rūpaṃ darśayāmāsa pārvatī
अध्याय 181
नीलाञ्जनसमप्रख्यं नीलपद्मायतेक्षणम् ।सुकर्कशसमोत्तुङ्गवृत्तपीनघनस्तनम्
nīlāñjanasamaprakhyaṃ nīlapadmāyatekṣaṇam | sukarkaśasamottuṅgavṛttapīnaghanastanam
अध्याय 181
बाणमुष्टिं च कमलं पुष्पपल्लवमूलकान् ।शाकादीन्फलसंयुक्ताननन्तरससंयुतान्
bāṇamuṣṭiṃ ca kamalaṃ puṣpapallavamūlakān | śākādīnphalasaṃyuktānanantarasasaṃyutān
अध्याय 181
क्षुत्तृड्जरापहान् हस्तैर्बिभ्रती च महाधनुः ।सर्वसौन्दर्यसारं तद्रूपं लावण्यशोभितम्
kṣuttṛḍjarāpahān hastairbibhratī ca mahādhanuḥ | sarvasaundaryasāraṃ tadrūpaṃ lāvaṇyaśobhitam
अध्याय 181
कोटिसूर्यप्रतीकाशं करुणारससागरम् ।दर्शयित्वा जगद्धात्री सानन्तनयनोद्भवा
koṭisūryapratīkāśaṃ karuṇārasasāgaram | darśayitvā jagaddhātrī sānantanayanodbhavā
अध्याय 181
मोचयामास लोकेषु वारिधारां सहस्रशः ।नवरात्रं महावृष्टिरभून्नेत्रोद्भवैर्जलैः
mocayāmāsa lokeṣu vāridhārāṃ sahasraśaḥ | navarātraṃ mahāvṛṣṭirabhūnnetrodbhavairjalaiḥ
अध्याय 181
दुःखितान्वीक्ष्य सकलान्नेत्राश्रूणि विमुञ्चती ।तर्पितास्तेन ते लोका ओषध्यः सकला अपि
duḥkhitānvīkṣya sakalānnetrāśrūṇi vimuñcatī | tarpitāstena te lokā oṣadhyaḥ sakalā api
अध्याय 181
नदीनदप्रवाहास्तैर्जलैः समभवन्नृप ।निलीय संस्थिताः पूर्वं सुरास्ते निर्गता बहिः
nadīnadapravāhāstairjalaiḥ samabhavannṛpa | nilīya saṃsthitāḥ pūrvaṃ surāste nirgatā bahiḥ
अध्याय 181
मिलित्वा ससुरा विप्रा देवीं समभितुष्टुवुः ।नमो वेदान्तवेद्ये ते नमो ब्रह्मस्वरूपिणि
militvā sasurā viprā devīṃ samabhituṣṭuvuḥ | namo vedāntavedye te namo brahmasvarūpiṇi
अध्याय 181
स्वमायया सर्वजगद्विधात्र्यै ते नमो नमः ।भक्तकल्पद्रुमे देवि भक्तार्थं देहधारिणि
svamāyayā sarvajagadvidhātryai te namo namaḥ | bhaktakalpadrume devi bhaktārthaṃ dehadhāriṇi
अध्याय 181
नित्यतृप्ते निरुपमे भुवनेश्वरि ते नमः ।अस्मच्छान्त्यर्थमतुलं लोचनानां सहस्रकम्
nityatṛpte nirupame bhuvaneśvari te namaḥ | asmacchāntyarthamatulaṃ locanānāṃ sahasrakam
अध्याय 181
त्वया यतो धृतं देवि शताक्षी त्वं ततो भव ।क्षुधया पीडिता मातः स्तोतुं शक्तिर्न चास्ति नः
tvayā yato dhṛtaṃ devi śatākṣī tvaṃ tato bhava | kṣudhayā pīḍitā mātaḥ stotuṃ śaktirna cāsti naḥ
अध्याय 181
कृपां कुरु महेशानि वेदानप्याहराम्बिके ।इति तेषां वचः श्रुत्वा शाकान्स्वकरसंस्थितान्
kṛpāṃ kuru maheśāni vedānapyāharāmbike | iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā śākānsvakarasaṃsthitān
अध्याय 181
स्वादूनि फलमूलानि भक्षणार्थं ददौ शिवा ।नानाविधानि चान्नानि पशुभोज्यानि यानि च
svādūni phalamūlāni bhakṣaṇārthaṃ dadau śivā | nānāvidhāni cānnāni paśubhojyāni yāni ca
अध्याय 181
काम्यानन्तरसैर्युक्तान्यानवीनोद्भवं ददौ ।शाकम्भरीति नामापि तद्दिनात्समभून्नृप
kāmyānantarasairyuktānyānavīnodbhavaṃ dadau | śākambharīti nāmāpi taddinātsamabhūnnṛpa
अध्याय 181
ततः कोलाहले जाते दूतवाक्येन बोधितः ।ससैन्यः सायुधो योद्धुं दुर्गमाख्योऽसुरो ययौ
tataḥ kolāhale jāte dūtavākyena bodhitaḥ | sasainyaḥ sāyudho yoddhuṃ durgamākhyo'suro yayau
अध्याय 181
सहस्राक्षौहिणीयुक्तः शरान्मुञ्चंस्त्वरान्वितः ।रुरोध देवसैन्यं तद्यद्देव्यग्रे स्थितं पुरा
sahasrākṣauhiṇīyuktaḥ śarānmuñcaṃstvarānvitaḥ | rurodha devasainyaṃ tadyaddevyagre sthitaṃ purā
अध्याय 181
तथा विप्रगणं चैव रोधयामास सर्वतः ।ततः किलकिला शब्दः समभूद्देवमण्डले
tathā vipragaṇaṃ caiva rodhayāmāsa sarvataḥ | tataḥ kilakilā śabdaḥ samabhūddevamaṇḍale
अध्याय 181
त्राहि त्राहीति वाक्यानि प्रोचुः सर्वे द्विजामराः ।ततस्तेजोमयं चक्रं देवानां परितः शिवा
trāhi trāhīti vākyāni procuḥ sarve dvijāmarāḥ | tatastejomayaṃ cakraṃ devānāṃ paritaḥ śivā
अध्याय 181
चकार रक्षणार्थाय स्वयं तस्माद् बहिः स्थिता ।ततः समभवद्युद्धं देव्या दैत्यस्य चोभयोः
cakāra rakṣaṇārthāya svayaṃ tasmād bahiḥ sthitā | tataḥ samabhavadyuddhaṃ devyā daityasya cobhayoḥ
अध्याय 181
शरवर्षसमाच्छन्नं सूर्यमण्डलमद्भुतम् ।परस्परशरोद्घर्षसमुद्भूताग्निसुप्रभम्
śaravarṣasamācchannaṃ sūryamaṇḍalamadbhutam | parasparaśarodgharṣasamudbhūtāgnisuprabham
अध्याय 181
कठोरज्याटणत्कारबधिरीकृतदिक्तटम् ।ततो देवीशरीरात्तु निर्गतास्तीव्रशक्तयः
kaṭhorajyāṭaṇatkārabadhirīkṛtadiktaṭam | tato devīśarīrāttu nirgatāstīvraśaktayaḥ
अध्याय 181
कालिका तारिणी बाला त्रिपुरा भैरवी रमा ।बगला चैव मातङ्गी तथा त्रिपुरसुन्दरी
kālikā tāriṇī bālā tripurā bhairavī ramā | bagalā caiva mātaṅgī tathā tripurasundarī
अध्याय 181
कामाक्षी तुलजा देवी जम्भिनी मोहिनी तथा ।छिन्नमस्ता गुह्यकाली दशसाहस्रबाहुका
kāmākṣī tulajā devī jambhinī mohinī tathā | chinnamastā guhyakālī daśasāhasrabāhukā
अध्याय 181
द्वात्रिंशच्छक्तयश्चान्याश्चतुष्षष्टिमिताः पराः ।असङ्ख्यातास्ततो देव्यः समुद्भूतास्तु सायुधाः
dvātriṃśacchaktayaścānyāścatuṣṣaṣṭimitāḥ parāḥ | asaṅkhyātāstato devyaḥ samudbhūtāstu sāyudhāḥ
अध्याय 181
मृदङ्गशङ्खवीणादिनादितं सङ्गरस्थलम् ।शक्तिभिर्दैत्यसैन्ये तु नाशितेऽक्षौहिणीशते
mṛdaṅgaśaṅkhavīṇādināditaṃ saṅgarasthalam | śaktibhirdaityasainye tu nāśite'kṣauhiṇīśate
अध्याय 181
अग्रेसरः समभवद्दुर्गमो वाहिनीपतिः ।शक्तिभिः सह युद्धं च चकार प्रथमं रिपुः
agresaraḥ samabhavaddurgamo vāhinīpatiḥ | śaktibhiḥ saha yuddhaṃ ca cakāra prathamaṃ ripuḥ
अध्याय 181
महद्युद्धं समभवद्यत्राभूद्रक्तवाहिनी ।अक्षौहिण्यस्तु ताः सर्वा विनष्टा दशभिर्दिनैः
mahadyuddhaṃ samabhavadyatrābhūdraktavāhinī | akṣauhiṇyastu tāḥ sarvā vinaṣṭā daśabhirdinaiḥ
अध्याय 181
तत एकादशे प्राप्ते दिने परमदारुणे ।रक्तमाल्याम्बरधरो रक्तगन्धानुलेपनः
tata ekādaśe prāpte dine paramadāruṇe | raktamālyāmbaradharo raktagandhānulepanaḥ
अध्याय 181
कृत्वोत्सवं महान्तं तु युद्धाय रथसंस्थितः ।संरम्भेणैव महता शक्तीः सर्वा विजित्य च
kṛtvotsavaṃ mahāntaṃ tu yuddhāya rathasaṃsthitaḥ | saṃrambheṇaiva mahatā śaktīḥ sarvā vijitya ca
अध्याय 181
महादेवीरथाग्रे तु स्वरथं संन्यवेशयत् ।ततोऽभवन्महद्युद्धं देव्या दैत्यस्य चोभयोः
mahādevīrathāgre tu svarathaṃ saṃnyaveśayat | tato'bhavanmahadyuddhaṃ devyā daityasya cobhayoḥ
अध्याय 181
प्रहरद्वयपर्यन्तं हृदयत्रासकारकम् ।ततः पञ्चदशात्युग्रबाणान्देवी मुमोच ह
praharadvayaparyantaṃ hṛdayatrāsakārakam | tataḥ pañcadaśātyugrabāṇāndevī mumoca ha
अध्याय 181
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्बाणेनैकेन सारथिम् ।द्वाभ्यां नेत्रे भुजौ द्वाभ्यां ध्वजमेकेन पत्रिणा
caturbhiścaturo vāhānbāṇenaikena sārathim | dvābhyāṃ netre bhujau dvābhyāṃ dhvajamekena patriṇā
अध्याय 181
पञ्चभिर्हृदयं तस्य विव्याध जगदम्बिका ।ततो वमन् स रुधिरं ममार पुर ईशितुः
pañcabhirhṛdayaṃ tasya vivyādha jagadambikā | tato vaman sa rudhiraṃ mamāra pura īśituḥ
अध्याय 181
तस्य तेजस्तु निर्गत्य देवीरूपे विवेश ह ।हते तस्मिन्महावीर्ये शान्तमासीज्जगत्त्रयम्
tasya tejastu nirgatya devīrūpe viveśa ha | hate tasminmahāvīrye śāntamāsījjagattrayam
अध्याय 181
ततो ब्रह्मादयः सर्वे तुष्टुवुर्जगदम्बिकाम् ।पुरस्कृत्य हरीशानौ भक्त्या गद्गदया गिरा
tato brahmādayaḥ sarve tuṣṭuvurjagadambikām | puraskṛtya harīśānau bhaktyā gadgadayā girā
अध्याय 181
देवा ऊचुः ।जगद्भ्रमविवर्तैककारणे परमेश्वरि ।नमः शाकम्भरि शिवे नमस्ते शतलोचने
devā ūcuḥ | jagadbhramavivartaikakāraṇe parameśvari | namaḥ śākambhari śive namaste śatalocane
अध्याय 181
सर्वोपनिषदुद्घुष्टे दुर्गमासुरनाशिनि ।नमो मायेश्वरि शिवे पञ्चकोशान्तरस्थिते
sarvopaniṣadudghuṣṭe durgamāsuranāśini | namo māyeśvari śive pañcakośāntarasthite
अध्याय 181
चेतसा निर्विकल्पेन यां ध्यायन्ति मुनीश्वराः ।प्रणवार्थस्वरूपां तां भजामो भुवनेश्वरीम्
cetasā nirvikalpena yāṃ dhyāyanti munīśvarāḥ | praṇavārthasvarūpāṃ tāṃ bhajāmo bhuvaneśvarīm
अध्याय 181
अनन्तकोटिब्रह्माण्डजननीं दिव्यविग्रहाम् ।ब्रह्मविष्ण्वादिजननीं सर्वभावैर्नता वयम्
anantakoṭibrahmāṇḍajananīṃ divyavigrahām | brahmaviṣṇvādijananīṃ sarvabhāvairnatā vayam
अध्याय 181
कः कुर्यात्पामरान्दृष्ट्वा रोदनं सकलेश्वरः ।सदयां परमेशानीं शताक्षीं मातरं विना
kaḥ kuryātpāmarāndṛṣṭvā rodanaṃ sakaleśvaraḥ | sadayāṃ parameśānīṃ śatākṣīṃ mātaraṃ vinā
अध्याय 181
इति स्तुता सुरैर्देवी ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्वरैः ।पूजिता विविधैर्द्रव्यैः सन्तुष्टाभूच्च तत्क्षणे
iti stutā surairdevī brahmaviṣṇvādibhirvaraiḥ | pūjitā vividhairdravyaiḥ santuṣṭābhūcca tatkṣaṇe
अध्याय 181
प्रसन्ना सा तदा देवी वेदानाहृत्य सा ददौ ।ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण प्रोवाच पिकभाषिणी
prasannā sā tadā devī vedānāhṛtya sā dadau | brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa provāca pikabhāṣiṇī
अध्याय 181
ममेयं तनुरुत्कृष्टा पालनीया विशेषतः ।यया विनानर्थ एष जातो दृष्टोऽधुनैव हि
mameyaṃ tanurutkṛṣṭā pālanīyā viśeṣataḥ | yayā vinānartha eṣa jāto dṛṣṭo'dhunaiva hi
अध्याय 181
पूज्याहं सर्वदा सेव्या युष्माभिः सर्वदैव हि ।नातः परतरं किञ्चित्कल्याणायोपदिश्यते
pūjyāhaṃ sarvadā sevyā yuṣmābhiḥ sarvadaiva hi | nātaḥ parataraṃ kiñcitkalyāṇāyopadiśyate
अध्याय 181
पठनीयं ममैतद्धि माहात्म्यं सर्वदोत्तमम् ।तेन तुष्टा भविष्यामि हरिष्यामि तथापदः
paṭhanīyaṃ mamaitaddhi māhātmyaṃ sarvadottamam | tena tuṣṭā bhaviṣyāmi hariṣyāmi tathāpadaḥ
अध्याय 181
दुर्गमासुरहन्त्रीत्वाद्दुर्गेति मम नाम यः ।गृह्णाति च शताक्षीति मायां भित्त्वा व्रजत्यसौ
durgamāsurahantrītvāddurgeti mama nāma yaḥ | gṛhṇāti ca śatākṣīti māyāṃ bhittvā vrajatyasau
अध्याय 181
किमुक्तेनात्र बहुना सारं वक्ष्यामि तत्त्वतः ।संसेव्याहं सदा देवाः सर्वैरपि सुरासुरैः
kimuktenātra bahunā sāraṃ vakṣyāmi tattvataḥ | saṃsevyāhaṃ sadā devāḥ sarvairapi surāsuraiḥ
अध्याय 181
इत्युक्त्वान्तर्हिता देवी देवानां चैव पश्यताम् ।सन्तोषं जनयन्त्येवं सच्चिदनन्दरूपिणी
ityuktvāntarhitā devī devānāṃ caiva paśyatām | santoṣaṃ janayantyevaṃ saccidanandarūpiṇī
अध्याय 181
एतत्ते सर्वमाख्यातं रहस्यं परमं महत् ।गोपनीयं प्रयत्नेन सर्वकल्याणकारकम्
etatte sarvamākhyātaṃ rahasyaṃ paramaṃ mahat | gopanīyaṃ prayatnena sarvakalyāṇakārakam
अध्याय 181
य इमं शृणुयान्नित्यमध्यायं भक्तितत्परः ।सर्वान्कामानवाप्नोति देवीलोके महीयते
ya imaṃ śṛṇuyānnityamadhyāyaṃ bhaktitatparaḥ | sarvānkāmānavāpnoti devīloke mahīyate
पाठ सेटिंग्स · Reading settings
भाषा एवं सामग्री · Language and layers
धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded
धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।
अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)
मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।
पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)
व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।
आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)
प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।
भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)
आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।
समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)
दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।
पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)
पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।
Collated with Nilakantha Bhashya recension.