Skandha 10, Adhyāya 34

एकदा देवयात्रायां गोपाला जातकौतुकाः ।अनोभिरनडुद्युक्तैः प्रययुस्तेऽम्बिकावनम्॥ 1 ॥

ekadā devayātrāyāṃ gopālā jātakautukāḥ | anobhiranaḍudyuktaiḥ prayayuste'mbikāvanam

तत्र स्नात्वा सरस्वत्यां देवं पशुपतिं विभुम् ।आनर्चुरर्हणैर्भक्त्या देवीं च नृपतेऽम्बिकाम्॥ 2 ॥

tatra snātvā sarasvatyāṃ devaṃ paśupatiṃ vibhum | ānarcurarhaṇairbhaktyā devīṃ ca nṛpate'mbikām

गावो हिरण्यं वासांसि मधु मध्वन्नमादृताः ।ब्राह्मणेभ्यो ददुः सर्वे देवो नः प्रीयतामिति॥ 3 ॥

gāvo hiraṇyaṃ vāsāṃsi madhu madhvannamādṛtāḥ | brāhmaṇebhyo daduḥ sarve devo naḥ prīyatāmiti

ऊषुः सरस्वतीतीरे जलं प्राश्य धृतव्रताः ।रजनीं तां महाभागा नन्दसुनन्दकादयः॥ 4 ॥

ūṣuḥ sarasvatītīre jalaṃ prāśya dhṛtavratāḥ | rajanīṃ tāṃ mahābhāgā nandasunandakādayaḥ

कश्चिन्महानहिस्तस्मिन् विपिनेऽतिबुभुक्षितः ।यदृच्छयाऽऽगतो नन्दं शयानमुरगोऽग्रसीत्॥ 5 ॥

kaścinmahānahistasmin vipine'tibubhukṣitaḥ | yadṛcchayā''gato nandaṃ śayānamurago'grasīt

स चुक्रोशाहिना ग्रस्तः कृष्ण कृष्ण महानयम् ।सर्पो मां ग्रसते तात प्रपन्नं परिमोचय॥ 6 ॥

sa cukrośāhinā grastaḥ kṛṣṇa kṛṣṇa mahānayam | sarpo māṃ grasate tāta prapannaṃ parimocaya

तस्य चाक्रन्दितं श्रुत्वा गोपालाः सहसोत्थिताः ।ग्रस्तं च दृष्ट्वा विभ्रान्ताः सर्पं विव्यधुरुल्मुकैः॥ 7 ॥

tasya cākranditaṃ śrutvā gopālāḥ sahasotthitāḥ | grastaṃ ca dṛṣṭvā vibhrāntāḥ sarpaṃ vivyadhurulmukaiḥ

अलातैर्दह्यमानोऽपि नामुञ्चत्तमुरङ्गमः ।तमस्पृशत्पदाभ्येत्य भगवान् सात्वतां पतिः॥ 8 ॥

alātairdahyamāno'pi nāmuñcattamuraṅgamaḥ | tamaspṛśatpadābhyetya bhagavān sātvatāṃ patiḥ

स वै भगवतः श्रीमत्पादस्पर्शहताशुभः ।भेजे सर्पवपुर्हित्वा रूपं विद्याधरार्चितम्॥ 9 ॥

sa vai bhagavataḥ śrīmatpādasparśahatāśubhaḥ | bheje sarpavapurhitvā rūpaṃ vidyādharārcitam

तमपृच्छद्धृषीकेशः प्रणतं समुपस्थितम् ।दीप्यमानेन वपुषा पुरुषं हेममालिनम्॥ 10 ॥

tamapṛcchaddhṛṣīkeśaḥ praṇataṃ samupasthitam | dīpyamānena vapuṣā puruṣaṃ hemamālinam

को भवान् परया लक्ष्म्या रोचतेऽद्भुतदर्शनः ।कथं जुगुप्सितामेतां गतिं वा प्रापितोऽवशः॥ 11 ॥

ko bhavān parayā lakṣmyā rocate'dbhutadarśanaḥ | kathaṃ jugupsitāmetāṃ gatiṃ vā prāpito'vaśaḥ

अहं विद्याधरः कश्चित्सुदर्शन इति श्रुतः ।श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरं दिशः॥ 12 ॥

ahaṃ vidyādharaḥ kaścitsudarśana iti śrutaḥ | śriyā svarūpasampattyā vimānenācaraṃ diśaḥ

ऋषीन् विरूपानङ्गिरसः प्राहसं रूपदर्पितः ।तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धैः स्वेन पाप्मना॥ 13 ॥

ṛṣīn virūpānaṅgirasaḥ prāhasaṃ rūpadarpitaḥ | tairimāṃ prāpito yoniṃ pralabdhaiḥ svena pāpmanā

शापो मेऽनुग्रहायैव कृतस्तैः करुणात्मभिः ।यदहं लोकगुरुणा पदा स्पृष्टो हताशुभः॥ 14 ॥

śāpo me'nugrahāyaiva kṛtastaiḥ karuṇātmabhiḥ | yadahaṃ lokaguruṇā padā spṛṣṭo hatāśubhaḥ

तं त्वाहं भवभीतानां प्रपन्नानां भयापहम् ।आपृच्छे शापनिर्मुक्तः पादस्पर्शादमीवहन्॥ 15 ॥

taṃ tvāhaṃ bhavabhītānāṃ prapannānāṃ bhayāpaham | āpṛcche śāpanirmuktaḥ pādasparśādamīvahan

प्रपन्नोऽस्मि महायोगिन् महापुरुष सत्पते ।अनुजानीहि मां देव सर्वलोकेश्वरेश्वर॥ 16 ॥

prapanno'smi mahāyogin mahāpuruṣa satpate | anujānīhi māṃ deva sarvalokeśvareśvara

ब्रह्मदण्डाद्विमुक्तोऽहं सद्यस्तेऽच्युत दर्शनात् ।यन्नाम गृह्णन्नखिलान् श्रोतॄनात्मानमेव च ।सद्यः पुनाति किं भूयस्तस्य स्पृष्टः पदा हि ते॥ 17 ॥

brahmadaṇḍādvimukto'haṃ sadyaste'cyuta darśanāt | yannāma gṛhṇannakhilān śrotṝnātmānameva ca | sadyaḥ punāti kiṃ bhūyastasya spṛṣṭaḥ padā hi te

इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं परिक्रम्याभिवन्द्य च ।सुदर्शनो दिवं यातः कृच्छ्रान्नन्दश्च मोचितः॥ 18 ॥

ityanujñāpya dāśārhaṃ parikramyābhivandya ca | sudarśano divaṃ yātaḥ kṛcchrānnandaśca mocitaḥ

निशाम्य कृष्णस्य तदात्मवैभवं व्रजौकसो विस्मितचेतसस्ततः ।समाप्य तस्मिन्नियमं पुनर्व्रजं नृपाययुस्तत्कथयन्त आदृताः॥ 19 ॥

niśāmya kṛṣṇasya tadātmavaibhavaṃ vrajaukaso vismitacetasastataḥ | samāpya tasminniyamaṃ punarvrajaṃ nṛpāyayustatkathayanta ādṛtāḥ

कदाचिदथ गोविन्दो रामश्चाद्भुतविक्रमः ।विजह्रतुर्वने रात्र्यां मध्यगौ व्रजयोषिताम्॥ 20 ॥

kadācidatha govindo rāmaścādbhutavikramaḥ | vijahraturvane rātryāṃ madhyagau vrajayoṣitām

उपगीयमानौ ललितं स्त्रीजनैर्बद्धसौहृदैः ।स्वलङ्कृतानुलिप्ताङ्गौ स्रग्विणौ विरजोऽम्बरौ॥ 21 ॥

upagīyamānau lalitaṃ strījanairbaddhasauhṛdaiḥ | svalaṅkṛtānuliptāṅgau sragviṇau virajo'mbarau

निशामुखं मानयन्तावुदितोडुपतारकम् ।मल्लिकागन्धमत्तालिजुष्टं कुमुदवायुना॥ 22 ॥

niśāmukhaṃ mānayantāvuditoḍupatārakam | mallikāgandhamattālijuṣṭaṃ kumudavāyunā

जगतुः सर्वभूतानां मनःश्रवणमङ्गलम् ।तौ कल्पयन्तौ युगपत्स्वरमण्डलमूर्च्छितम्॥ 23 ॥

jagatuḥ sarvabhūtānāṃ manaḥśravaṇamaṅgalam | tau kalpayantau yugapatsvaramaṇḍalamūrcchitam

गोप्यस्तद्गीतमाकर्ण्य मूर्च्छिता नाविदन् नृप ।स्रंसद्दुकूलमात्मानं स्रस्तकेशस्रजं ततः॥ 24 ॥

gopyastadgītamākarṇya mūrcchitā nāvidan nṛpa | sraṃsaddukūlamātmānaṃ srastakeśasrajaṃ tataḥ

एवं विक्रीडतोः स्वैरं गायतोः सम्प्रमत्तवत् ।शङ्खचूड इति ख्यातो धनदानुचरोऽभ्यगात्॥ 25 ॥

evaṃ vikrīḍatoḥ svairaṃ gāyatoḥ sampramattavat | śaṅkhacūḍa iti khyāto dhanadānucaro'bhyagāt

तयोर्निरीक्षतो राजंस्तन्नाथं प्रमदाजनम् ।क्रोशन्तं कालयामास दिश्युदीच्यामशङ्कितः॥ 26 ॥

tayornirīkṣato rājaṃstannāthaṃ pramadājanam | krośantaṃ kālayāmāsa diśyudīcyāmaśaṅkitaḥ

क्रोशन्तं कृष्ण रामेति विलोक्य स्वपरिग्रहम् ।यथा गा दस्युना ग्रस्ता भ्रातरावन्वधावताम्॥ 27 ॥

krośantaṃ kṛṣṇa rāmeti vilokya svaparigraham | yathā gā dasyunā grastā bhrātarāvanvadhāvatām

मा भैष्टेत्यभयारावौ शालहस्तौ तरस्विनौ ।आसेदतुस्तं तरसा त्वरितं गुह्यकाधमम्॥ 28 ॥

mā bhaiṣṭetyabhayārāvau śālahastau tarasvinau | āsedatustaṃ tarasā tvaritaṃ guhyakādhamam

स वीक्ष्य तावनुप्राप्तौ कालमृत्यू इवोद्विजन् ।विसृज्य स्त्रीजनं मूढः प्राद्रवज्जीवितेच्छया॥ 29 ॥

sa vīkṣya tāvanuprāptau kālamṛtyū ivodvijan | visṛjya strījanaṃ mūḍhaḥ prādravajjīvitecchayā

तमन्वधावद्गोविन्दो यत्र यत्र स धावति ।जिहीर्षुस्तच्छिरोरत्नं तस्थौ रक्षन् स्त्रियो बलः॥ 30 ॥

tamanvadhāvadgovindo yatra yatra sa dhāvati | jihīrṣustacchiroratnaṃ tasthau rakṣan striyo balaḥ

अविदूर इवाभ्येत्य शिरस्तस्य दुरात्मनः ।जहार मुष्टिनैवाङ्ग सहचूडामणिं विभुः॥ 31 ॥

avidūra ivābhyetya śirastasya durātmanaḥ | jahāra muṣṭinaivāṅga sahacūḍāmaṇiṃ vibhuḥ

शङ्खचूडं निहत्यैवं मणिमादाय भास्वरम् ।अग्रजायाददात्प्रीत्या पश्यन्तीनां च योषिताम्॥ 32 ॥

śaṅkhacūḍaṃ nihatyaivaṃ maṇimādāya bhāsvaram | agrajāyādadātprītyā paśyantīnāṃ ca yoṣitām

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे शङ्खचूडवधो नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः॥ 34 ॥

daśamaskandhe pūrvārdhe śaṅkhacūḍavadho nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ