Skandha 9, Adhyāya 22

मित्रेयुश्च दिवोदासाच्च्यवनस्तत्सुतो नृप ।सुदासः सहदेवोऽथ सोमको जन्तुजन्मकृत्॥ 1 ॥

mitreyuśca divodāsāccyavanastatsuto nṛpa | sudāsaḥ sahadevo'tha somako jantujanmakṛt

तस्य पुत्रशतं तेषां यवीयान् पृषतः सुतः ।द्रुपदो द्रौपदी तस्य धृष्टद्युम्नादयः सुताः॥ 2 ॥

tasya putraśataṃ teṣāṃ yavīyān pṛṣataḥ sutaḥ | drupado draupadī tasya dhṛṣṭadyumnādayaḥ sutāḥ

धृष्टद्युम्नाद्धृष्टकेतुर्भार्म्याः पञ्चालका इमे ।योऽजमीढसुतो ह्यन्य ऋक्षः संवरणस्ततः॥ 3 ॥

dhṛṣṭadyumnāddhṛṣṭaketurbhārmyāḥ pañcālakā ime | yo'jamīḍhasuto hyanya ṛkṣaḥ saṃvaraṇastataḥ

तपत्यां सूर्यकन्यायां कुरुक्षेत्रपतिः कुरुः ।परीक्षित्सुधनुर्जह्नुर्निषधाश्वः कुरोः सुताः॥ 4 ॥

tapatyāṃ sūryakanyāyāṃ kurukṣetrapatiḥ kuruḥ | parīkṣitsudhanurjahnurniṣadhāśvaḥ kuroḥ sutāḥ

सुहोत्रोऽभूत्सुधनुषश्च्यवनोऽथ ततः कृती ।वसुस्तस्योपरिचरो बृहद्रथमुखास्ततः॥ 5 ॥

suhotro'bhūtsudhanuṣaścyavano'tha tataḥ kṛtī | vasustasyoparicaro bṛhadrathamukhāstataḥ

कुशाम्बमत्स्यप्रत्यग्रचेदिपाद्याश्च चेदिपाः ।बृहद्रथात्कुशाग्रोऽभूदृषभस्तस्य तत्सुतः॥ 6 ॥

kuśāmbamatsyapratyagracedipādyāśca cedipāḥ | bṛhadrathātkuśāgro'bhūdṛṣabhastasya tatsutaḥ

जज्ञे सत्यहितोऽपत्यं पुष्पवांस्तत्सुतो जहुः ।अन्यस्यां चापि भार्यायां शकले द्वे बृहद्रथात्॥ 7 ॥

jajñe satyahito'patyaṃ puṣpavāṃstatsuto jahuḥ | anyasyāṃ cāpi bhāryāyāṃ śakale dve bṛhadrathāt

ते मात्रा बहिरुत्सृष्टे जरया चाभिसन्धिते ।जीव जीवेति क्रीडन्त्या जरासन्धोऽभवत्सुतः॥ 8 ॥

te mātrā bahirutsṛṣṭe jarayā cābhisandhite | jīva jīveti krīḍantyā jarāsandho'bhavatsutaḥ

ततश्च सहदेवोऽभूत्सोमापिर्यच्छ्रुतश्रवाः ।परीक्षिदनपत्योऽभूत्सुरथो नाम जाह्नवः॥ 9 ॥

tataśca sahadevo'bhūtsomāpiryacchrutaśravāḥ | parīkṣidanapatyo'bhūtsuratho nāma jāhnavaḥ

ततो विदूरथस्तस्मात्सार्वभौमस्ततोऽभवत् ।जयसेनस्तत्तनयो राधिकोऽतोऽयुतो ह्यभूत्॥ 10 ॥

tato vidūrathastasmātsārvabhaumastato'bhavat | jayasenastattanayo rādhiko'to'yuto hyabhūt

ततश्च क्रोधनस्तस्माद्देवातिथिरमुष्य च ।ऋष्यस्तस्य दिलीपोऽभूत्प्रतीपस्तस्य चात्मजः॥ 11 ॥

tataśca krodhanastasmāddevātithiramuṣya ca | ṛṣyastasya dilīpo'bhūtpratīpastasya cātmajaḥ

देवापिः शन्तनुस्तस्य बाह्लीक इति चात्मजाः ।पितृराज्यं परित्यज्य देवापिस्तु वनं गतः॥ 12 ॥

devāpiḥ śantanustasya bāhlīka iti cātmajāḥ | pitṛrājyaṃ parityajya devāpistu vanaṃ gataḥ

अभवच्छन्तनू राजा प्राङ्महाभिषसंज्ञितः ।यं यं कराभ्यां स्पृशति जीर्णं यौवनमेति सः॥ 13 ॥

abhavacchantanū rājā prāṅmahābhiṣasaṃjñitaḥ | yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ yauvanameti saḥ

शान्तिमाप्नोति चैवाग्र्यां कर्मणा तेन शन्तनुः ।समा द्वादश तद्राज्ये न ववर्ष यदा विभुः॥ 14 ॥

śāntimāpnoti caivāgryāṃ karmaṇā tena śantanuḥ | samā dvādaśa tadrājye na vavarṣa yadā vibhuḥ

शन्तनुर्ब्राह्मणैरुक्तः परिवेत्तायमग्रभुक् ।राज्यं देह्यग्रजायाशु पुरराष्ट्रविवृद्धये॥ 15 ॥

śantanurbrāhmaṇairuktaḥ parivettāyamagrabhuk | rājyaṃ dehyagrajāyāśu purarāṣṭravivṛddhaye

एवमुक्तो द्विजैर्ज्येष्ठं छन्दयामास सोऽब्रवीत् ।तन्मन्त्रिप्रहितैर्विप्रैर्वेदाद्विभ्रंशितो गिरा॥ 16 ॥

evamukto dvijairjyeṣṭhaṃ chandayāmāsa so'bravīt | tanmantriprahitairviprairvedādvibhraṃśito girā

वेदवादातिवादान् वै तदा देवो ववर्ष ह ।देवापिर्योगमास्थाय कलापग्राममाश्रितः॥ 17 ॥

vedavādātivādān vai tadā devo vavarṣa ha | devāpiryogamāsthāya kalāpagrāmamāśritaḥ

सोमवंशे कलौ नष्टे कृतादौ स्थापयिष्यति ।बाह्लीकात्सोमदत्तोऽभूद्भूरिर्भूरिश्रवास्ततः॥ 18 ॥

somavaṃśe kalau naṣṭe kṛtādau sthāpayiṣyati | bāhlīkātsomadatto'bhūdbhūrirbhūriśravāstataḥ

शलश्च शन्तनोरासीद्गङ्गायां भीष्म आत्मवान् ।सर्वधर्मविदां श्रेष्ठो महाभागवतः कविः॥ 19 ॥

śalaśca śantanorāsīdgaṅgāyāṃ bhīṣma ātmavān | sarvadharmavidāṃ śreṣṭho mahābhāgavataḥ kaviḥ

वीरयूथाग्रणीर्येन रामोऽपि युधि तोषितः ।शन्तनोर्दाशकन्यायां जज्ञे चित्राङ्गदः सुतः॥ 20 ॥

vīrayūthāgraṇīryena rāmo'pi yudhi toṣitaḥ | śantanordāśakanyāyāṃ jajñe citrāṅgadaḥ sutaḥ

विचित्रवीर्यश्चावरजो नाम्ना चित्राङ्गदो हतः ।यस्यां पराशरात्साक्षादवतीर्णो हरेः कला॥ 21 ॥

vicitravīryaścāvarajo nāmnā citrāṅgado hataḥ | yasyāṃ parāśarātsākṣādavatīrṇo hareḥ kalā

वेदगुप्तो मुनिः कृष्णो यतोऽहमिदमध्यगाम् ।हित्वा स्वशिष्यान् पैलादीन् भगवान् बादरायणः॥ 22 ॥

vedagupto muniḥ kṛṣṇo yato'hamidamadhyagām | hitvā svaśiṣyān pailādīn bhagavān bādarāyaṇaḥ

मह्यं पुत्राय शान्ताय परं गुह्यमिदं जगौ ।विचित्रवीर्योऽथोवाह काशिराजसुते बलात्॥ 23 ॥

mahyaṃ putrāya śāntāya paraṃ guhyamidaṃ jagau | vicitravīryo'thovāha kāśirājasute balāt

स्वयंवरादुपानीते अम्बिकाम्बालिके उभे ।तयोरासक्तहृदयो गृहीतो यक्ष्मणा मृतः॥ 24 ॥

svayaṃvarādupānīte ambikāmbālike ubhe | tayorāsaktahṛdayo gṛhīto yakṣmaṇā mṛtaḥ

क्षेत्रेऽप्रजस्य वै भ्रातुर्मात्रोक्तो बादरायणः ।धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं चाप्यजीजनत्॥ 25 ॥

kṣetre'prajasya vai bhrāturmātrokto bādarāyaṇaḥ | dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpyajījanat

गान्धार्यां धृतराष्ट्रस्य जज्ञे पुत्रशतं नृप ।तत्र दुर्योधनो ज्येष्ठो दुःशला चापि कन्यका॥ 26 ॥

gāndhāryāṃ dhṛtarāṣṭrasya jajñe putraśataṃ nṛpa | tatra duryodhano jyeṣṭho duḥśalā cāpi kanyakā

शापान्मैथुनरुद्धस्य पाण्डोः कुन्त्यां महारथाः ।जाता धर्मानिलेन्द्रेभ्यो युधिष्ठिरमुखास्त्रयः॥ 27 ॥

śāpānmaithunaruddhasya pāṇḍoḥ kuntyāṃ mahārathāḥ | jātā dharmānilendrebhyo yudhiṣṭhiramukhāstrayaḥ

नकुलः सहदेवश्च माद्र्यां नासत्यदस्रयोः ।द्रौपद्यां पञ्च पञ्चभ्यः पुत्रास्ते पितरोऽभवन्॥ 28 ॥

nakulaḥ sahadevaśca mādryāṃ nāsatyadasrayoḥ | draupadyāṃ pañca pañcabhyaḥ putrāste pitaro'bhavan

युधिष्ठिरात्प्रतिविन्ध्यः श्रुतसेनो वृकोदरात् ।अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः॥ 29 ॥

yudhiṣṭhirātprativindhyaḥ śrutaseno vṛkodarāt | arjunācchrutakīrtistu śatānīkastu nākuliḥ

सहदेवसुतो राजन् श्रुतकर्मा तथापरे ।युधिष्ठिरात्तु पौरव्यां देवकोऽथ घटोत्कचः॥ 30 ॥

sahadevasuto rājan śrutakarmā tathāpare | yudhiṣṭhirāttu pauravyāṃ devako'tha ghaṭotkacaḥ

भीमसेनाद्धिडिम्बायां काल्यां सर्वगतस्ततः ।सहदेवात्सुहोत्रं तु विजयासूत पार्वती॥ 31 ॥

bhīmasenāddhiḍimbāyāṃ kālyāṃ sarvagatastataḥ | sahadevātsuhotraṃ tu vijayāsūta pārvatī

करेणुमत्यां नकुलो नरमित्रं तथार्जुनः ।इरावन्तमुलुप्यां वै सुतायां बभ्रुवाहनम् ।मणिपूरपतेः सोऽपि तत्पुत्रः पुत्रिकासुतः॥ 32 ॥

kareṇumatyāṃ nakulo naramitraṃ tathārjunaḥ | irāvantamulupyāṃ vai sutāyāṃ babhruvāhanam | maṇipūrapateḥ so'pi tatputraḥ putrikāsutaḥ

तव तातः सुभद्रायामभिमन्युरजायत ।सर्वातिरथजिद्वीर उत्तरायां ततो भवान्॥ 33 ॥

tava tātaḥ subhadrāyāmabhimanyurajāyata | sarvātirathajidvīra uttarāyāṃ tato bhavān

परिक्षीणेषु कुरुषु द्रौणेर्ब्रह्मास्त्रतेजसा ।त्वं च कृष्णानुभावेन सजीवो मोचितोऽन्तकात्॥ 34 ॥

parikṣīṇeṣu kuruṣu drauṇerbrahmāstratejasā | tvaṃ ca kṛṣṇānubhāvena sajīvo mocito'ntakāt

तवेमे तनयास्तात जनमेजयपूर्वकाः ।श्रुतसेनो भीमसेन उग्रसेनश्च वीर्यवान्॥ 35 ॥

taveme tanayāstāta janamejayapūrvakāḥ | śrutaseno bhīmasena ugrasenaśca vīryavān

जनमेजयस्त्वां विदित्वा तक्षकान्निधनं गतम् ।सर्पान् वै सर्पयागाग्नौ स होष्यति रुषान्वितः॥ 36 ॥

janamejayastvāṃ viditvā takṣakānnidhanaṃ gatam | sarpān vai sarpayāgāgnau sa hoṣyati ruṣānvitaḥ

कावषेयं पुरोधाय तुरं तुरगमेधयाट् ।समन्तात्पृथिवीं सर्वां जित्वा यक्ष्यति चाध्वरैः॥ 37 ॥

kāvaṣeyaṃ purodhāya turaṃ turagamedhayāṭ | samantātpṛthivīṃ sarvāṃ jitvā yakṣyati cādhvaraiḥ

तस्य पुत्रः शतानीको याज्ञवल्क्यात्त्रयीं पठन् ।अस्त्रज्ञानं क्रियाज्ञानं शौनकात्परमेष्यति॥ 38 ॥

tasya putraḥ śatānīko yājñavalkyāttrayīṃ paṭhan | astrajñānaṃ kriyājñānaṃ śaunakātparameṣyati

सहस्रानीकस्तत्पुत्रस्ततश्चैवाश्वमेधजः ।असीमकृष्णस्तस्यापि नेमिचक्रस्तु तत्सुतः॥ 39 ॥

sahasrānīkastatputrastataścaivāśvamedhajaḥ | asīmakṛṣṇastasyāpi nemicakrastu tatsutaḥ

गजाह्वये हृते नद्या कौशाम्ब्यां साधु वत्स्यति ।उक्तस्ततश्चित्ररथस्तस्मात्कविरथः सुतः॥ 40 ॥

gajāhvaye hṛte nadyā kauśāmbyāṃ sādhu vatsyati | uktastataścitrarathastasmātkavirathaḥ sutaḥ

तस्माच्च वृष्टिमांस्तस्य सुषेणोऽथ महीपतिः ।सुनीथस्तस्य भविता नृचक्षुर्यत्सुखीनलः॥ 41 ॥

tasmācca vṛṣṭimāṃstasya suṣeṇo'tha mahīpatiḥ | sunīthastasya bhavitā nṛcakṣuryatsukhīnalaḥ

परिप्लवः सुतस्तस्मान्मेधावी सुनयात्मजः ।नृपञ्जयस्ततो दूर्वस्तिमिस्तस्माज्जनिष्यति॥ 42 ॥

pariplavaḥ sutastasmānmedhāvī sunayātmajaḥ | nṛpañjayastato dūrvastimistasmājjaniṣyati

तिमेर्बृहद्रथस्तस्माच्छतानीकः सुदासजः ।शतानीकाद्दुर्दमनस्तस्यापत्यं महीनरः॥ 43 ॥

timerbṛhadrathastasmācchatānīkaḥ sudāsajaḥ | śatānīkāddurdamanastasyāpatyaṃ mahīnaraḥ

दण्डपाणिर्निमिस्तस्य क्षेमको भविता नृपः ।ब्रह्मक्षत्रस्य वै प्रोक्तो वंशो देवर्षिसत्कृतः॥ 44 ॥

daṇḍapāṇirnimistasya kṣemako bhavitā nṛpaḥ | brahmakṣatrasya vai prokto vaṃśo devarṣisatkṛtaḥ

क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ ।अथ मागधराजानो भवितारो वदामि ते॥ 45 ॥

kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāṃ prāpsyati vai kalau | atha māgadharājāno bhavitāro vadāmi te

भविता सहदेवस्य मार्जारिर्यच्छ्रुतश्रवाः ।ततोऽयुतायुस्तस्यापि निरमित्रोऽथ तत्सुतः॥ 46 ॥

bhavitā sahadevasya mārjāriryacchrutaśravāḥ | tato'yutāyustasyāpi niramitro'tha tatsutaḥ

सुनक्षत्रः सुनक्षत्राद्बृहत्सेनोऽथ कर्मजित् ।ततः सुतञ्जयाद्विप्रः शुचिस्तस्य भविष्यति॥ 47 ॥

sunakṣatraḥ sunakṣatrādbṛhatseno'tha karmajit | tataḥ sutañjayādvipraḥ śucistasya bhaviṣyati

क्षेमोऽथ सुव्रतस्तस्माद्धर्मसूत्रः शमस्ततः ।द्युमत्सेनोऽथ सुमतिः सुबलो जनिता ततः॥ 48 ॥

kṣemo'tha suvratastasmāddharmasūtraḥ śamastataḥ | dyumatseno'tha sumatiḥ subalo janitā tataḥ

सुनीथः सत्यजिदथ विश्वजिद्यद्रिपुञ्जयः ।बार्हद्रथाश्च भूपाला भाव्याः साहस्रवत्सरम्॥ 49 ॥

sunīthaḥ satyajidatha viśvajidyadripuñjayaḥ | bārhadrathāśca bhūpālā bhāvyāḥ sāhasravatsaram

संहितायां नवमस्कन्धे द्वाविंशोऽध्यायः॥ 22b ॥

saṃhitāyāṃ navamaskandhe dvāviṃśo'dhyāyaḥ