Skanda Purana
107
अध्याय 107 / 116

Adhyaya 107

10 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ10 श्लोक

अध्याय 107

श्लोक 1

इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे चक्रतीर्थमाहात्म्यवर्णनो नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः ॥ र्क्स् अध्याय १०७ मार्कण्डेय उवाच: ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् ।चन्द्रादित्यं नृपश्रेष्ठ स्थापितं चण्डमुण्डयोः

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe cakratīrthamāhātmyavarṇano nāma ṣaḍadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ || rks adhyāya 107 mārkaṇḍeya uvāca: tato gacchet tu rājendra tīrthaṃ paramaśobhanam / candrādityaṃ nṛpaśreṣṭha sthāpitaṃ caṇḍamuṇḍayoḥ

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Thereafter, O great king, one should go to the excel¬ lent Bhandan Tirtha. It is the means of averting poverty for a period of nineteen Yugas.

अध्याय 107

श्लोक 2

आसीत्पुरा महाभागौ चण्डमुण्डौ तु दानवौ ।तपश् च चेरतुस् तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर

āsītpurā mahābhāgau caṇḍamuṇḍau tu dānavau / tapaś ca ceratus tatra narmadāyāṃ yudhiṣṭhira

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Long ago there were two fortunate danavas, Chanda and Munda; they practised austerity there on the Narmada, Yudhishthira,

अध्याय 107

श्लोक 3

ध्यायतो भास्करं देवं तमो नाशं जगद्गुरुम् ।ताभ्यां च तोषितः सो ऽपि सहस्रांशुर् उवाच ह

dhyāyato bhāskaraṃ devaṃ tamo nāśaṃ jagadgurum / tābhyāṃ ca toṣitaḥ so 'pi sahasrāṃśur uvāca ha

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

meditating on the god Bhaskara, destroyer of darkness, guru of the world; pleased by them, the thousand-rayed one said:

अध्याय 107

श्लोक 4

साधुसाध्व् इति तौ पार्थ नर्मदायास् तटे शूभे ।चण्डमुण्डौ वरं ब्रूतं विशिष्टं मनसेप्सितम्

sādhusādhv iti tau pārtha narmadāyās taṭe śūbhe / caṇḍamuṇḍau varaṃ brūtaṃ viśiṣṭaṃ manasepsitam

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

"Well done, well done," to the two, son of Pritha, on the lovely bank of the Narmada; "Chanda and Munda, name a special boon your minds desire."

अध्याय 107

श्लोक 5

चण्डमुण्डाव् ऊचतुः: अजेयौ चैव देवेश सर्वेषां देवतानृणाम् ।रोगैश् चेव परित्यक्तौ सविकाशं दिवाकर

caṇḍamuṇḍāv ūcatuḥ: ajeyau caiva deveśa sarveṣāṃ devatānṛṇām / rogaiś ceva parityaktau savikāśaṃ divākara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Chanda and Munda said: "May we be invincible to all gods and men, lord of the gods, and free of diseases, radiant Divakara."

अध्याय 107

श्लोक 6

तत् तथेति शुभं वाक्यं भास्करस् ताव् अवीदत् ।ततश् चान्तर्दधे भानुर्दानवाभ्यां च भास्करम्

tat tatheti śubhaṃ vākyaṃ bhāskaras tāv avīdat / tataś cāntardadhe bhānurdānavābhyāṃ ca bhāskaram

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

Bhaskara spoke to them the auspicious words "So be it"; then the Sun vanished, and by the two danavas Bhaskara

अध्याय 107

श्लोक 7

स्थापितं परया भक्त्या पूजयेद् यो जितेन्द्रियः ।गीर्वाणता मनुष्यस्य प्राप्ता तत्रैव वर्तते

sthāpitaṃ parayā bhaktyā pūjayed yo jitendriyaḥ / gīrvāṇatā manuṣyasya prāptā tatraiva vartate

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

was installed with supreme devotion; whoever with senses controlled worships him gains divinity from being human, and it remains right there.

अध्याय 107

श्लोक 8

वसते भास्करे लोके वैरञ्चे देवसन्निधौ ।घृतेन बोधयेद् दीपं षष्ठ्यां षष्ठ्यां नरेश्वर

vasate bhāskare loke vairañce devasannidhau / ghṛtena bodhayed dīpaṃ ṣaṣṭhyāṃ ṣaṣṭhyāṃ nareśvara

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

He dwells in the world of Bhaskara and in Brahma's world in the presence of the gods. One should light a lamp with ghee on every sixth day, lord of men;

अध्याय 107

श्लोक 9

मुच्यते सर्वपापेभ्यो मृतो याति पुरं रवेः ।चन्द्रादित्यम् इति ख्यातं तत्र तीर्थं नरोत्तम

mucyate sarvapāpebhyo mṛto yāti puraṃ raveḥ / candrādityam iti khyātaṃ tatra tīrthaṃ narottama

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

he is freed from all sins and on dying goes to the city of the Sun. The holy place there is renowned as Chandraditya, best of men;

अध्याय 107

श्लोक 10

विजयन्ते सदा कालं चन्द्रादित्यं व्रजन्ति ये

vijayante sadā kālaṃ candrādityaṃ vrajanti ye

हिन्दी अर्थ

श्रेष्ठ मुनियो! जो मनुष्य नित्य इसका पठन या श्रवण करता है, सत्यदेवके प्रसादसे उसके ' सारे पाप नष्ट हो जाते हैं।

English

those who go to Chandraditya are always victorious.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_skandapurANa-revAkhaNDa-rks.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।