Parva 1, Adhyāya 32

पूरोः वंशान्तर्गतं ऋचेयोः वंशपरम्परा - अजमीढवंशः, पाञ्चाल सोमकवंशं च, कौरववंशः, तुर्वसोः, द्रुह्योः एवं अनोः सन्ततिवर्णनं अनाधृष्यस्तु राजर्षिरृचेयुश्चैकराट् स्मृतः ।ऋचेयोर्ज्वलना नाम भार्या वै तक्षकात्मजा॥ 1 ॥

pūroḥ vaṃśāntargataṃ ṛceyoḥ vaṃśaparamparā - ajamīḍhavaṃśaḥ, pāñcāla somakavaṃśaṃ ca, kauravavaṃśaḥ, turvasoḥ, druhyoḥ evaṃ anoḥ santativarṇanaṃ anādhṛṣyastu rājarṣirṛceyuścaikarāṭ smṛtaḥ | ṛceyorjvalanā nāma bhāryā vai takṣakātmajā

तस्यां स देव्यां राजर्षिर्मतिनारो महीपतिः ।मतिनारसुताश्चासंस्त्रयः परमधार्मिकाः॥ 2 ॥

tasyāṃ sa devyāṃ rājarṣirmatināro mahīpatiḥ | matinārasutāścāsaṃstrayaḥ paramadhārmikāḥ

तंसुराद्यः प्रतिरथः सुबाहुश्चैव धार्मिकः ।गौरी कन्या च विख्याता मान्धातृजननी शुभा॥ 3 ॥

taṃsurādyaḥ pratirathaḥ subāhuścaiva dhārmikaḥ | gaurī kanyā ca vikhyātā māndhātṛjananī śubhā

सर्वे वेदविदस्तत्र ब्रह्मण्याः सत्यवादिनः ।सर्वे कृतास्त्रा बलिनः सर्वे युद्धविशारदाः॥ 4 ॥

sarve vedavidastatra brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ | sarve kṛtāstrā balinaḥ sarve yuddhaviśāradāḥ

पुत्रः प्रतिरथस्यासीत् कण्वः समभवन्नृपः ।मेधातिथिः सुतस्तस्य यस्मात्काण्वायना द्विजाः॥ 5 ॥

putraḥ pratirathasyāsīt kaṇvaḥ samabhavannṛpaḥ | medhātithiḥ sutastasya yasmātkāṇvāyanā dvijāḥ

ईलिनी भूप यस्यासीत् कन्या वै जनमेजय ।ब्रह्मवादिन्यधि स्त्रीं च तंसुस्तामभ्यगच्छत॥ 6 ॥

īlinī bhūpa yasyāsīt kanyā vai janamejaya | brahmavādinyadhi strīṃ ca taṃsustāmabhyagacchata

तंसोः सुरोधो राजर्षिर्धर्मनेत्रो महायशाः ।ब्रह्मवादी पराक्रान्तस्तस्य भार्योपदानवी॥ 7 ॥

taṃsoḥ surodho rājarṣirdharmanetro mahāyaśāḥ | brahmavādī parākrāntastasya bhāryopadānavī

उपदानवी सुताँल्लेभे चतुरस्त्वैलिकात्मजान् ।दुष्यन्तमथ सुष्मन्तं प्रवीरमनघं तथा॥ 8 ॥

upadānavī sutā~llebhe caturastvailikātmajān | duṣyantamatha suṣmantaṃ pravīramanaghaṃ tathā

दुष्यन्तस्य तु दायादो भरतो नाम वीर्यवान् ।स सर्वदमनो नाम नागायुतबलो महान्॥ 9 ॥

duṣyantasya tu dāyādo bharato nāma vīryavān | sa sarvadamano nāma nāgāyutabalo mahān

चक्रवर्ती सुतो जज्ञे दुष्यन्तस्य महात्मनः ।शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना स्थ भारताः॥ 10 ॥

cakravartī suto jajñe duṣyantasya mahātmanaḥ | śakuntalāyāṃ bharato yasya nāmnā stha bhāratāḥ

दुष्यन्तं प्रति राजानं वागुवाचाशरीरिणी ।माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः॥ 11 ॥

duṣyantaṃ prati rājānaṃ vāguvācāśarīriṇī | mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ

भरस्व पुत्रं दुष्यन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम् ।रेतोधाः पुत्र उन्नयति नरदेव यमक्षयात्॥ 12 ॥

bharasva putraṃ duṣyanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām | retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt

त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ।भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु महीपतेः॥ 13 ॥

tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā | bharatasya vinaṣṭeṣu tanayeṣu mahīpateḥ

मातॄणां तात कोपेन मया ते कथितं पुरा ।बृहस्पतेराङ्गिरसः पुत्रो राजन् महामुनिः ।सङ्क्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिः क्रतुभिर्विभुः॥ 14 ॥

mātṝṇāṃ tāta kopena mayā te kathitaṃ purā | bṛhaspaterāṅgirasaḥ putro rājan mahāmuniḥ | saṅkrāmito bharadvājo marudbhiḥ kratubhirvibhuḥ

अत्रैवोदाहरन्तीमं भरद्वाजस्य धीमतः ।धर्मसङ्क्रमणं चापि मरुद्भिर्भरताय वै॥ 15 ॥

atraivodāharantīmaṃ bharadvājasya dhīmataḥ | dharmasaṅkramaṇaṃ cāpi marudbhirbharatāya vai

अयाजयद् भरद्वाजो मरुद्भिः क्रतुभिर्हि तम् ।पूर्वं तु वितथे तस्य कृते वै पुत्रजन्मनि॥ 16 ॥

ayājayad bharadvājo marudbhiḥ kratubhirhi tam | pūrvaṃ tu vitathe tasya kṛte vai putrajanmani

ततोऽथ वितथो नाम भरद्वाजसुतोऽभवत् ।ततोऽथ वितथे जाते भरतस्तु दिवं ययौ॥ 17 ॥

tato'tha vitatho nāma bharadvājasuto'bhavat | tato'tha vitathe jāte bharatastu divaṃ yayau

वितथं चाभिषिच्याथ भरद्वाजो वनं ययौ ।स राजा वितथः पुत्राञ्जनयामास पञ्च वै॥ 18 ॥

vitathaṃ cābhiṣicyātha bharadvājo vanaṃ yayau | sa rājā vitathaḥ putrāñjanayāmāsa pañca vai

सुहोत्रं च सुहोतारं गयं गर्गं तथैव च ।कपिलं च महात्मानं सुहोत्रस्य सुतद्वयम्॥ 19 ॥

suhotraṃ ca suhotāraṃ gayaṃ gargaṃ tathaiva ca | kapilaṃ ca mahātmānaṃ suhotrasya sutadvayam

काशिकश्च महासत्त्वस्तथा गृत्समतिर्नृपः ।तथा गृत्समतेः पुत्रा ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः॥ 20 ॥

kāśikaśca mahāsattvastathā gṛtsamatirnṛpaḥ | tathā gṛtsamateḥ putrā brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ

काशिकस्य तु काशेयः पुत्रो दीर्घतपास्तथा ।आजमीढोऽपरो वंशः श्रूयतां पुरुषर्षभ॥ 21 ॥

kāśikasya tu kāśeyaḥ putro dīrghatapāstathā | ājamīḍho'paro vaṃśaḥ śrūyatāṃ puruṣarṣabha

सुहोत्रस्य बृहत् पुत्रो बृहतस्तनयास्त्रयः ।अजमीढो द्विमीढश्च पुरुमीढश्च वीर्यवान्॥ 22 ॥

suhotrasya bṛhat putro bṛhatastanayāstrayaḥ | ajamīḍho dvimīḍhaśca purumīḍhaśca vīryavān

अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रो वै यशसान्विताः ।नीलिनी केशिनी चैव धूमिनी च वराङ्गना॥ 23 ॥

ajamīḍhasya patnyastu tisro vai yaśasānvitāḥ | nīlinī keśinī caiva dhūminī ca varāṅganā

अजमीढस्य नीलिन्यां सुशान्तिरुदपद्यत ।पुरुजातिः सुशान्तेस्तु वाह्याश्वः पुरुजातितः॥ 24 ॥

ajamīḍhasya nīlinyāṃ suśāntirudapadyata | purujātiḥ suśāntestu vāhyāśvaḥ purujātitaḥ

वाह्याश्वतनयाः पञ्च बभूवुरमरोपमाः॥ 25 ॥

vāhyāśvatanayāḥ pañca babhūvuramaropamāḥ

मुद्गलः सृञ्जयश्चैव राजा बृहदिषुः स्मृतः ।यवीनरश्च विक्रान्तः कृमिलाश्वश्च पञ्चमः॥ 26 ॥

mudgalaḥ sṛñjayaścaiva rājā bṛhadiṣuḥ smṛtaḥ | yavīnaraśca vikrāntaḥ kṛmilāśvaśca pañcamaḥ

पञ्चैते रक्षणायालं देशानामिति विश्रुताः ।पञ्चानां विद्धि पञ्चालान्स्फीतैर्जनपदैर्वृतान्॥ 27 ॥

pañcaite rakṣaṇāyālaṃ deśānāmiti viśrutāḥ | pañcānāṃ viddhi pañcālānsphītairjanapadairvṛtān

अलं संरक्षणे तेषां पञ्चाला इति विश्रुताः ।मुद्गलस्य तु दायादो मौद्गल्यः सुमहायशाः॥ 28 ॥

alaṃ saṃrakṣaṇe teṣāṃ pañcālā iti viśrutāḥ | mudgalasya tu dāyādo maudgalyaḥ sumahāyaśāḥ

सर्व एते महात्मानः क्षत्रोपेता द्विजातयः ।एते ह्यङ्गिरसः पक्षं संश्रिताः कण्वमौद्गलाः॥ 29 ॥

sarva ete mahātmānaḥ kṣatropetā dvijātayaḥ | ete hyaṅgirasaḥ pakṣaṃ saṃśritāḥ kaṇvamaudgalāḥ

मौद्गलस्य सुतो ज्येष्ठो ब्रह्मर्षिः सुमहायशाः ।इन्द्रसेनो यतो गर्भं वध्र्यश्वं प्रत्यपद्यत॥ 30 ॥

maudgalasya suto jyeṣṭho brahmarṣiḥ sumahāyaśāḥ | indraseno yato garbhaṃ vadhryaśvaṃ pratyapadyata

वध्र्यश्वान्मिथुनं जज्ञे मेनकायामिति श्रुतिः ।दिवोदासश्च राजर्षिरहल्या च यशस्विनी॥ 31 ॥

vadhryaśvānmithunaṃ jajñe menakāyāmiti śrutiḥ | divodāsaśca rājarṣirahalyā ca yaśasvinī

शरद्वतस्तु दायादमहल्या समसूयत ।शतानन्दमृषिश्रेष्ठं तस्यापि सुमहायशाः॥ 32 ॥

śaradvatastu dāyādamahalyā samasūyata | śatānandamṛṣiśreṣṭhaṃ tasyāpi sumahāyaśāḥ

पुत्रः सत्यधृतिर्नाम धनुर्वेदस्य पारगः ।तस्य सत्यधृते रेतो दृष्ट्वाप्सरसमग्रतः॥ 33 ॥

putraḥ satyadhṛtirnāma dhanurvedasya pāragaḥ | tasya satyadhṛte reto dṛṣṭvāpsarasamagrataḥ

अवस्कन्नं शरस्तम्बे मिथुनं समपद्यत ।कृपया तच्च जग्राह शन्तनुर्मृगयां गतः॥ 34 ॥

avaskannaṃ śarastambe mithunaṃ samapadyata | kṛpayā tacca jagrāha śantanurmṛgayāṃ gataḥ

कृपः स्मृतः स वै तस्माद् गौतमी च कृपी तथा ।एते शारद्वताः प्रोक्ता एते ते गौतमाः स्मृताः॥ 35 ॥

kṛpaḥ smṛtaḥ sa vai tasmād gautamī ca kṛpī tathā | ete śāradvatāḥ proktā ete te gautamāḥ smṛtāḥ

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि दिवोदासस्य सन्ततिम् ।दिवोदासस्य दायादो ब्रह्मर्षिर्मित्रयुर्नृप॥ 36 ॥

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi divodāsasya santatim | divodāsasya dāyādo brahmarṣirmitrayurnṛpa

मैत्रायणस्ततः सोमो मैत्रेयास्तु ततः स्मृताः ।एते हि संश्रिताः पक्षं क्षत्रोपेतास्तु भार्गवाः॥ 37 ॥

maitrāyaṇastataḥ somo maitreyāstu tataḥ smṛtāḥ | ete hi saṃśritāḥ pakṣaṃ kṣatropetāstu bhārgavāḥ

आसीत् पञ्चजनः पुत्रः सृञ्जयस्य महात्मनः ।सुतः पञ्चजनस्यापि सोमदत्तो महीपतिः॥ 38 ॥

āsīt pañcajanaḥ putraḥ sṛñjayasya mahātmanaḥ | sutaḥ pañcajanasyāpi somadatto mahīpatiḥ

सोमदत्तस्य दायादः सहदेवो महायशाः ।सहदेवसुतश्चापि सोमको नाम पार्थिवः॥ 39 ॥

somadattasya dāyādaḥ sahadevo mahāyaśāḥ | sahadevasutaścāpi somako nāma pārthivaḥ

अजमीढात् पुनर्जातः क्षीणवंशे तु सोमकः ।सोमकस्य सुतो जन्तुर्यस्य पुत्रशतं बभौ॥ 40 ॥

ajamīḍhāt punarjātaḥ kṣīṇavaṃśe tu somakaḥ | somakasya suto janturyasya putraśataṃ babhau

तेषां यवीयान् पृषतो द्रुपदस्य पिता प्रभुः ।धृष्टद्युम्नस्तु द्रुपदाद् धृष्टकेतुश्च तत्सुतः॥ 41 ॥

teṣāṃ yavīyān pṛṣato drupadasya pitā prabhuḥ | dhṛṣṭadyumnastu drupadād dhṛṣṭaketuśca tatsutaḥ

अजमीढाः स्मृता ह्येते महात्मानस्तु सोमकाः ।पुत्राणामजमीढस्य सोमकत्वं महात्मनः॥ 42 ॥

ajamīḍhāḥ smṛtā hyete mahātmānastu somakāḥ | putrāṇāmajamīḍhasya somakatvaṃ mahātmanaḥ

महिषी त्वजमीढस्य धूमिनी पुत्रगृद्धिनी ।तृतीया तव पूर्वेषां जननी पृथिवीपते॥ 43 ॥

mahiṣī tvajamīḍhasya dhūminī putragṛddhinī | tṛtīyā tava pūrveṣāṃ jananī pṛthivīpate

सा तु पुत्रार्थिनी देवी व्रतचर्यासमन्विता ।ततो वर्षायुतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम्॥ 44 ॥

sā tu putrārthinī devī vratacaryāsamanvitā | tato varṣāyutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram

हुत्वाग्निं विधिवत् सा तु पवित्रमितभोजना ।अग्निहोत्रकुशेष्वेव सुष्वाप जनमेजय॥ 45 ॥

hutvāgniṃ vidhivat sā tu pavitramitabhojanā | agnihotrakuśeṣveva suṣvāpa janamejaya

धूमिन्या स तया देव्या त्वजमीढः समेयिवान् ।ऋक्षं सञ्जनयामास धूमवर्णं सुदर्शनम्॥ 46 ॥

dhūminyā sa tayā devyā tvajamīḍhaḥ sameyivān | ṛkṣaṃ sañjanayāmāsa dhūmavarṇaṃ sudarśanam

ऋक्षात् संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणात् तथा ।यः प्रयागादतिक्रम्य कुरुक्षेत्रं चकार ह॥ 47 ॥

ṛkṣāt saṃvaraṇo jajñe kuruḥ saṃvaraṇāt tathā | yaḥ prayāgādatikramya kurukṣetraṃ cakāra ha

तद्वै तत्स महाभागो वर्षाणि सुबहून्यथ ।तप्यमाने तदा शक्रो यत्रास्य वरदो बभौ॥ 48 ॥

tadvai tatsa mahābhāgo varṣāṇi subahūnyatha | tapyamāne tadā śakro yatrāsya varado babhau

पुण्यं च रमणीयं च पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् ।तस्यान्ववायःसुमहांस्तस्य नाम्ना स्थ कौरवाः॥ 49 ॥

puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca puṇyakṛdbhirniṣevitam | tasyānvavāyaḥsumahāṃstasya nāmnā stha kauravāḥ

कुरोश्च पुत्राश्चत्वारः सुधन्वा सुधनुस्तथा ।परीक्षिच्च भहाबाहुः प्रवरश्चारिमेजयः॥ 50 ॥

kurośca putrāścatvāraḥ sudhanvā sudhanustathā | parīkṣicca bhahābāhuḥ pravaraścārimejayaḥ

सुधन्वनस्तु दायादः सुहोत्रो मतिमांस्ततः ।च्यवनस्तस्य पुत्रस्तु राजा धर्मार्थकोविदः॥ 51 ॥

sudhanvanastu dāyādaḥ suhotro matimāṃstataḥ | cyavanastasya putrastu rājā dharmārthakovidaḥ

च्यवनात् कृतयज्ञस्तु इष्ट्वा यत्रैः स धर्मवित् ।विश्रुतं जनयामास पुत्रमिन्द्रसमं नृपः॥ 52 ॥

cyavanāt kṛtayajñastu iṣṭvā yatraiḥ sa dharmavit | viśrutaṃ janayāmāsa putramindrasamaṃ nṛpaḥ

चैद्योपरिचरं वीरं वसुं नामान्तरिक्षगम् ।चैद्योपरिचराज्जज्ञे गिरिका सप्त मानवान्॥ 53 ॥

caidyoparicaraṃ vīraṃ vasuṃ nāmāntarikṣagam | caidyoparicarājjajñe girikā sapta mānavān

महारथो मगधराड् विश्रुतो यो बृहद्रथः ।प्रत्यग्रहः कुशश्चैव यमाहुर्मणिवाहनम्॥ 54 ॥

mahāratho magadharāḍ viśruto yo bṛhadrathaḥ | pratyagrahaḥ kuśaścaiva yamāhurmaṇivāhanam

मारुतश्च यदुश्चैव मत्स्यः काली च सत्तमः ।बृहद्रथस्य दायादः कुशाग्रो नाम विश्रुतः॥ 55 ॥

mārutaśca yaduścaiva matsyaḥ kālī ca sattamaḥ | bṛhadrathasya dāyādaḥ kuśāgro nāma viśrutaḥ

कुशाग्रस्यात्मजो विद्वान् वृषभो नाम वीर्यवान् ।वृषभस्य तु दायादः पुष्पवान्नाम धार्मिकः॥ 56 ॥

kuśāgrasyātmajo vidvān vṛṣabho nāma vīryavān | vṛṣabhasya tu dāyādaḥ puṣpavānnāma dhārmikaḥ

दायादस्तस्य विक्रान्तो राजा सत्यहितः स्मृतः॥ 57 ॥

dāyādastasya vikrānto rājā satyahitaḥ smṛtaḥ

तस्य पुत्रोऽथ धर्मात्मा नाम्ना ऊर्जस्तु जज्ञिवान् ।ऊर्जस्य सम्भवः पुत्रो यस्य जज्ञे स वीर्यवान्॥ 58 ॥

tasya putro'tha dharmātmā nāmnā ūrjastu jajñivān | ūrjasya sambhavaḥ putro yasya jajñe sa vīryavān

शकले द्वे स वै जातो जरया सन्धितः स तु ।जरया सन्धितो यस्माज्जरासन्धस्ततः स्मृतः॥ 59 ॥

śakale dve sa vai jāto jarayā sandhitaḥ sa tu | jarayā sandhito yasmājjarāsandhastataḥ smṛtaḥ

सर्वक्षत्रस्य जेतासौ जरासन्धो महाबलः ।जरासन्धस्य पुत्रो वै सहदेवः प्रतापवान्॥ 60 ॥

sarvakṣatrasya jetāsau jarāsandho mahābalaḥ | jarāsandhasya putro vai sahadevaḥ pratāpavān

सहदेवात्मजः श्रीमानुदायुः स महायशाः ।उदायुर्जनयामास पुत्रं परमधार्मिकम्॥ 61 ॥

sahadevātmajaḥ śrīmānudāyuḥ sa mahāyaśāḥ | udāyurjanayāmāsa putraṃ paramadhārmikam

श्रुतधर्मेति नामानं मगधान् योऽवसद् विभुः ।परीक्षितस्तु दायादो धार्मिको जनमेजयः॥ 62 ॥

śrutadharmeti nāmānaṃ magadhān yo'vasad vibhuḥ | parīkṣitastu dāyādo dhārmiko janamejayaḥ

जनमेजयस्य दायादास्त्रय एव महा रथाः ।श्रुतसेनोग्रसेनौ च भीमसेनश्च नामतः॥ 63 ॥

janamejayasya dāyādāstraya eva mahā rathāḥ | śrutasenograsenau ca bhīmasenaśca nāmataḥ

एते सर्वे महाभागा विक्रान्ता बलशालिनः ।जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो मतिमांस्तथा॥ 64 ॥

ete sarve mahābhāgā vikrāntā balaśālinaḥ | janamejayasya putrau tu suratho matimāṃstathā

सुरथस्य तु विक्रान्तः पुत्रो जज्ञे विदूरथः ।विदूरथस्य दायाद ऋक्ष एव महारथः॥ 65 ॥

surathasya tu vikrāntaḥ putro jajñe vidūrathaḥ | vidūrathasya dāyāda ṛkṣa eva mahārathaḥ

द्वितीयः स बभौ राजा नाम्ना तेनैव संज्ञितः ।द्वावृक्षौ तव वंशेऽस्मिन्द्वावेव तु परीक्षितौ॥ 66 ॥

dvitīyaḥ sa babhau rājā nāmnā tenaiva saṃjñitaḥ | dvāvṛkṣau tava vaṃśe'smindvāveva tu parīkṣitau

भीमसेनास्त्रयो राजन् द्वावेव जनमेजयौ ।ऋक्षस्य तु द्वितीयस्य भीमसेनोऽभवत्सुतः॥ 67 ॥

bhīmasenāstrayo rājan dvāveva janamejayau | ṛkṣasya tu dvitīyasya bhīmaseno'bhavatsutaḥ

प्रतीपो भीमसेनस्य प्रतीपस्य तु शन्तनुः ।देवापिर्बाह्लिकश्चैव त्रय एव महारथाः॥ 68 ॥

pratīpo bhīmasenasya pratīpasya tu śantanuḥ | devāpirbāhlikaścaiva traya eva mahārathāḥ

शन्तनोः प्रसवस्त्वेष यत्र जातोऽसि पार्थिव ।बाह्लिकस्य तु राज्यं वै सप्तवाह्यं नरेश्वर॥ 69 ॥

śantanoḥ prasavastveṣa yatra jāto'si pārthiva | bāhlikasya tu rājyaṃ vai saptavāhyaṃ nareśvara

बाह्लिकस्य सुतश्चैव सोमदत्तो महायशाः ।जज्ञिरे सोमदत्तात्तु भूरिर्भूरिश्रवाः शलः॥ 70 ॥

bāhlikasya sutaścaiva somadatto mahāyaśāḥ | jajñire somadattāttu bhūrirbhūriśravāḥ śalaḥ

उपाध्यायस्तु देवानां देवापिरभवन्मुनिः ।च्यवनस्य कृतः पुत्र इष्टश्चासीन्महात्मनः॥ 71 ॥

upādhyāyastu devānāṃ devāpirabhavanmuniḥ | cyavanasya kṛtaḥ putra iṣṭaścāsīnmahātmanaḥ

शन्तनुस्त्वभवद् राजा कौरवाणां धुरन्धरः ।शान्तनोः सम्प्रवक्ष्यामि यत्र जातोऽसि पार्थिव॥ 72 ॥

śantanustvabhavad rājā kauravāṇāṃ dhurandharaḥ | śāntanoḥ sampravakṣyāmi yatra jāto'si pārthiva

गाङ्गं देवव्रतं नाम पुत्रं सोऽजनयत् प्रभुः ।स तु भीष्म इति ख्यातः पाण्डवानां पितामहः॥ 73 ॥

gāṅgaṃ devavrataṃ nāma putraṃ so'janayat prabhuḥ | sa tu bhīṣma iti khyātaḥ pāṇḍavānāṃ pitāmahaḥ

काली विचित्रवीर्यं तु जनयामास भारत ।शन्तनोर्दयितं पुत्रं धर्मात्मानमकल्मषम्॥ 74 ॥

kālī vicitravīryaṃ tu janayāmāsa bhārata | śantanordayitaṃ putraṃ dharmātmānamakalmaṣam

कृष्णद्वैपायनश्चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके ।धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं चाप्यजीजनत्॥ 75 ॥

kṛṣṇadvaipāyanaścaiva kṣetre vaicitravīryake | dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍuṃ ca viduraṃ cāpyajījanat

धृतराष्ट्रश्च गान्धार्यां पुत्रानुत्पादयच्छतम् ।तेषां दुर्योधनः श्रेष्ठः सर्वेषामेव स प्रभुः॥ 76 ॥

dhṛtarāṣṭraśca gāndhāryāṃ putrānutpādayacchatam | teṣāṃ duryodhanaḥ śreṣṭhaḥ sarveṣāmeva sa prabhuḥ

पाण्डोर्धनञ्जयः पुत्रः सौभद्रस्तस्य चात्मजः ।अभिमन्योः परीक्षित् तु पिता तव जनेश्वर॥ 77 ॥

pāṇḍordhanañjayaḥ putraḥ saubhadrastasya cātmajaḥ | abhimanyoḥ parīkṣit tu pitā tava janeśvara

एष ते पौरवो वंशो यत्र जातोऽसि पार्थिव ।तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि द्रुह्योश्चानोर्यदोस्तथा॥ 78 ॥

eṣa te pauravo vaṃśo yatra jāto'si pārthiva | turvasostu pravakṣyāmi druhyoścānoryadostathā

सुतस्तु तुर्वसोर्वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः ।गोभानोस्तु सुतो राजा त्रैसानुरपराजितः॥ 79 ॥

sutastu turvasorvahnirvahnergobhānurātmajaḥ | gobhānostu suto rājā traisānuraparājitaḥ

करन्धमस्तु त्रैसानोर्मरुत्तस्तस्य चात्मजः ।अन्यस्त्वावीक्षितो राजा मरुत्तः कथितस्तव॥ 80 ॥

karandhamastu traisānormaruttastasya cātmajaḥ | anyastvāvīkṣito rājā maruttaḥ kathitastava

अनपत्योऽभवद् राजा यज्वा विपुलदक्षिणः ।दुहिता सम्मता नाम तस्यासीत् पृथिवीपते॥ 81 ॥

anapatyo'bhavad rājā yajvā vipuladakṣiṇaḥ | duhitā sammatā nāma tasyāsīt pṛthivīpate

दक्षिणार्थं स्म वै दत्ता संवर्ताय महात्मने ।दुष्यन्तं पौरवं चापि लेभे पुत्रमकल्मषम्॥ 82 ॥

dakṣiṇārthaṃ sma vai dattā saṃvartāya mahātmane | duṣyantaṃ pauravaṃ cāpi lebhe putramakalmaṣam

एवं ययातेः शापेन जरासङ्क्रमणे तदा ।पौरवं तुर्वसोर्वंशं प्रविवेश नृपोत्तम॥ 83 ॥

evaṃ yayāteḥ śāpena jarāsaṅkramaṇe tadā | pauravaṃ turvasorvaṃśaṃ praviveśa nṛpottama

दुष्यन्तस्य तु दायादः करुत्थामः प्रजेश्वरः ।करुत्थामात्तथाऽऽक्रीडश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः॥ 84 ॥

duṣyantasya tu dāyādaḥ karutthāmaḥ prajeśvaraḥ | karutthāmāttathā''krīḍaścatvārastasya cātmajāḥ

पाण्ड्यश्च केरलश्चैव कोलश्चोलश्च पार्थिवः ।तेषां जनपदाः स्फीताः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः ८५ द्रुह्योश्च तनयो राजन् बभ्रुः सेतुश्च पार्थिवः ।अङ्गारसेतुस्तत्पुत्रो मरुतां पतिरुच्यते॥ 86 ॥

pāṇḍyaśca keralaścaiva kolaścolaśca pārthivaḥ | teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ 85 druhyośca tanayo rājan babhruḥ setuśca pārthivaḥ | aṅgārasetustatputro marutāṃ patirucyate

यौवनाश्वेन समरे कृच्छ्रेण निहतो बली ।युद्धं सुमहदस्यासीन्मासान्परि चतुर्दश॥ 87 ॥

yauvanāśvena samare kṛcchreṇa nihato balī | yuddhaṃ sumahadasyāsīnmāsānpari caturdaśa

अङ्गारस्य तु दायादो गान्धारो नाम भारत ।ख्यायते तस्य नाम्ना वै गान्धारविषयो महान्॥ 88 ॥

aṅgārasya tu dāyādo gāndhāro nāma bhārata | khyāyate tasya nāmnā vai gāndhāraviṣayo mahān

गान्धारदेशजाश्चैव तुरगा वाजिनां वराः ।अनोस्तु पुत्रो धर्मोऽभूद् धृतस्तस्यात्मजोऽभवत्॥ 89 ॥

gāndhāradeśajāścaiva turagā vājināṃ varāḥ | anostu putro dharmo'bhūd dhṛtastasyātmajo'bhavat

धृतात् तु दुदुहो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः ।प्रचेतसः सुचेतास्तु कीर्तितो ह्यानवो मया॥ 90 ॥

dhṛtāt tu duduho jajñe pracetāstasya cātmajaḥ | pracetasaḥ sucetāstu kīrtito hyānavo mayā

यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः ।विस्तरेणानुपूर्व्यात्तु गदतो मे निशामय॥ 91 ॥

yadorvaṃśaṃ pravakṣyāmi jyeṣṭhasyottamatejasaḥ | vistareṇānupūrvyāttu gadato me niśāmaya