Parva 3, Adhyāya 67

ब्रह्मणः आज्ञया कश्यपेन अदित्या सह देवानां क्षीरसागरस्य उत्तरे तीरे गत्वा तपःकरणे संलग्नता ।ब्रह्मोवाच ।यदर्थमिह सम्प्राप्ता भवन्तः सर्व एव हि ।विजानाम्यहमव्यग्र एतत् सर्वं महाबलाः॥ 1 ॥

brahmaṇaḥ ājñayā kaśyapena adityā saha devānāṃ kṣīrasāgarasya uttare tīre gatvā tapaḥkaraṇe saṃlagnatā | brahmovāca | yadarthamiha samprāptā bhavantaḥ sarva eva hi | vijānāmyahamavyagra etat sarvaṃ mahābalāḥ

भविष्यति च वः सोऽर्थः काङ्क्षितो यः सुरोत्तमाः ।बलेर्दानवमुख्यस्य यो विजेता भविष्यति॥ 2 ॥

bhaviṣyati ca vaḥ so'rthaḥ kāṅkṣito yaḥ surottamāḥ | balerdānavamukhyasya yo vijetā bhaviṣyati

न खल्वसुरसङ्घानामेको जेता स विश्वकृत् ।त्रैलोक्यस्यापि जेतासौ देवानामपि चोत्तमः॥ 3 ॥

na khalvasurasaṅghānāmeko jetā sa viśvakṛt | trailokyasyāpi jetāsau devānāmapi cottamaḥ

धाता चैव हि लोकानां विश्वयोनिः सनातनः ।पूर्वं देवं सदा प्राहुर्हेमगर्भनिदर्शनम्॥ 4 ॥

dhātā caiva hi lokānāṃ viśvayoniḥ sanātanaḥ | pūrvaṃ devaṃ sadā prāhurhemagarbhanidarśanam

आत्मा देवेन विभुना कृतोऽजेयो महात्मनः ।बलेरसुरमुख्यस्य विश्वस्य जगतस्तथा॥ 5 ॥

ātmā devena vibhunā kṛto'jeyo mahātmanaḥ | balerasuramukhyasya viśvasya jagatastathā

प्रभवः स हि सर्वेषामस्माकमपि पूर्वजः ।अचिन्त्यः स हि विश्वात्मा योगयुक्तः परन्तपः॥ 6 ॥

prabhavaḥ sa hi sarveṣāmasmākamapi pūrvajaḥ | acintyaḥ sa hi viśvātmā yogayuktaḥ parantapaḥ

तं देवापि महात्मानं न विदुः कोऽप्यसाविति ।वेदात्मानं च विश्वं च स देवः पुरुषोत्तमः॥ 7 ॥

taṃ devāpi mahātmānaṃ na viduḥ ko'pyasāviti | vedātmānaṃ ca viśvaṃ ca sa devaḥ puruṣottamaḥ

तस्यैव तु प्रसादेन प्रवक्ष्येऽहं परां गतिम् ।यत्र योगं समास्थाय तपश्चरति दुश्चरम्॥ 8 ॥

tasyaiva tu prasādena pravakṣye'haṃ parāṃ gatim | yatra yogaṃ samāsthāya tapaścarati duścaram

क्षीरोदस्योत्तरे कूले उदीच्यां दिशि देवताः ।अमृतं नाम परमं स्थानमाहुर्मनीषिणः॥ 9 ॥

kṣīrodasyottare kūle udīcyāṃ diśi devatāḥ | amṛtaṃ nāma paramaṃ sthānamāhurmanīṣiṇaḥ

भवन्तस्तत्र वै गत्वा तपसा संशितव्रताः ।अमृतं स्थानमासाद्य तपश्चरत दुश्चरम्॥ 10 ॥

bhavantastatra vai gatvā tapasā saṃśitavratāḥ | amṛtaṃ sthānamāsādya tapaścarata duścaram

तत्र श्रोष्यथ विस्पष्टां स्निग्धगम्भीरनिःस्वनाम् ।उष्णगे तोयपूर्णस्य तोयदस्य समस्वनाम्॥ 11 ॥

tatra śroṣyatha vispaṣṭāṃ snigdhagambhīraniḥsvanām | uṣṇage toyapūrṇasya toyadasya samasvanām

युक्ताक्षरपदस्निग्धां रम्यामभयदां शिवाम् ।वाणीं परमसंस्कारां वरदां ब्रह्मवादिनीम्॥ 12 ॥

yuktākṣarapadasnigdhāṃ ramyāmabhayadāṃ śivām | vāṇīṃ paramasaṃskārāṃ varadāṃ brahmavādinīm

दिव्यां सरस्वतीं सत्यां सर्वकिल्बिषनाशिनीम् ।सर्वदेवाधिदेवस्य भाषितां भावितात्मनः॥ 13 ॥

divyāṃ sarasvatīṃ satyāṃ sarvakilbiṣanāśinīm | sarvadevādhidevasya bhāṣitāṃ bhāvitātmanaḥ

तस्य व्रतसमाप्तौ तु यावद् व्रतविसर्जनम् ।अमोघस्य तु देवस्य विश्वेदेवा महात्मनः॥ 14 ॥

tasya vratasamāptau tu yāvad vratavisarjanam | amoghasya tu devasya viśvedevā mahātmanaḥ

स्वागतं वः सुरश्रेष्ठा मत्सकाशे व्यवस्थिताः ।कस्य किं वा वरं देवा ददामि वरदः स्थितः॥ 15 ॥

svāgataṃ vaḥ suraśreṣṭhā matsakāśe vyavasthitāḥ | kasya kiṃ vā varaṃ devā dadāmi varadaḥ sthitaḥ

तं कश्यपोऽदितिश्चैव वरं गृह्णीत वै ततः ।प्रणम्य शिरसा पादौ तस्मै योगात्मने तदा॥ 16 ॥

taṃ kaśyapo'ditiścaiva varaṃ gṛhṇīta vai tataḥ | praṇamya śirasā pādau tasmai yogātmane tadā

भवानेव च नः पुत्रो भवत्विति न संशयः ।उक्तश्च परया भक्त्या तथास्त्विति स वक्ष्यति॥ 17 ॥

bhavāneva ca naḥ putro bhavatviti na saṃśayaḥ | uktaśca parayā bhaktyā tathāstviti sa vakṣyati

देवा ब्रुवन्तु तं सर्वे भ्राता नस्त्वं भवेति ह ।तथास्त्विति च स श्रीमान् वक्ष्यते सर्वलोककृत्॥ 18 ॥

devā bruvantu taṃ sarve bhrātā nastvaṃ bhaveti ha | tathāstviti ca sa śrīmān vakṣyate sarvalokakṛt

तस्मादेवं गृहीत्वा तु वरं त्रिदशसत्तमाः ।कृतकृत्याः पुनः सर्वे गच्छध्वं स्वं स्वमालयम्॥ 19 ॥

tasmādevaṃ gṛhītvā tu varaṃ tridaśasattamāḥ | kṛtakṛtyāḥ punaḥ sarve gacchadhvaṃ svaṃ svamālayam

तथास्त्विति सुराः सर्वे कश्यपोऽदितिरेव च ।वन्दित्वा ब्रह्मचरणौ गताः सौम्यां दिशं प्रति॥ 20 ॥

tathāstviti surāḥ sarve kaśyapo'ditireva ca | vanditvā brahmacaraṇau gatāḥ saumyāṃ diśaṃ prati

तेऽचिरेणैव सम्प्राप्ताः क्षीरोदस्योत्तरं तटम् ।यथोद्दिष्टं भगवता ब्रह्मणा ब्रह्मवादिना॥ 21 ॥

te'cireṇaiva samprāptāḥ kṣīrodasyottaraṃ taṭam | yathoddiṣṭaṃ bhagavatā brahmaṇā brahmavādinā

तेऽतीत्य सागरान् सर्वान्पर्वतांश्च बहून्क्षणात् ।नद्यश्च विविधा दिव्याः पृथिव्यां सुरसत्तमाः॥ 22 ॥

te'tītya sāgarān sarvānparvatāṃśca bahūnkṣaṇāt | nadyaśca vividhā divyāḥ pṛthivyāṃ surasattamāḥ

पश्यन्ति च सुघोरां वै सर्वसत्त्वविवर्जिताम् ।अभास्कराममर्यादां तमसा संवृतां दिशम्॥ 23 ॥

paśyanti ca sughorāṃ vai sarvasattvavivarjitām | abhāskarāmamaryādāṃ tamasā saṃvṛtāṃ diśam

अमृतं स्थानमासाद्य कश्यपेन सुराः सह ।दीक्षिताः कामदं दिव्यं व्रतं वर्षसहस्रकम्॥ 24 ॥

amṛtaṃ sthānamāsādya kaśyapena surāḥ saha | dīkṣitāḥ kāmadaṃ divyaṃ vrataṃ varṣasahasrakam

प्रसादार्थं सुरेशाय तस्मै योगाय धीमते ।नारायणाय देवाय सद्दस्राक्षाय धीमते॥ 25 ॥

prasādārthaṃ sureśāya tasmai yogāya dhīmate | nārāyaṇāya devāya saddasrākṣāya dhīmate

ब्रह्मचर्येण मौनेन स्थानवीरासनेन च ।दमेन च सुराः सर्वे तपो दुश्चरमास्थिताः॥ 26 ॥

brahmacaryeṇa maunena sthānavīrāsanena ca | damena ca surāḥ sarve tapo duścaramāsthitāḥ

कश्यपस्तत्र भगवान् प्रसादार्थं महात्मनः ।उदीरयति वेदोक्तं यमाहुः परमं स्तवम्॥ 27 ॥

kaśyapastatra bhagavān prasādārthaṃ mahātmanaḥ | udīrayati vedoktaṃ yamāhuḥ paramaṃ stavam