Parva 3, Adhyāya 41

हिरण्यकशिपोः तपं, वरप्राप्तिः, अत्याचारः, देवेभ्यः ब्रह्मणः आश्वासनं, भगवतः विष्णोः नृसिंहरूपं धारयित्वा हिरण्यकशिपोः सभायां गमनं, सभायाः वर्णनं वाराह एष कथितो नारसिंहमतः शृणु ।यत्र भूत्वा मृगेन्द्रेण हिरण्यकशिपुर्हतः॥ 1 ॥

hiraṇyakaśipoḥ tapaṃ, varaprāptiḥ, atyācāraḥ, devebhyaḥ brahmaṇaḥ āśvāsanaṃ, bhagavataḥ viṣṇoḥ nṛsiṃharūpaṃ dhārayitvā hiraṇyakaśipoḥ sabhāyāṃ gamanaṃ, sabhāyāḥ varṇanaṃ vārāha eṣa kathito nārasiṃhamataḥ śṛṇu | yatra bhūtvā mṛgendreṇa hiraṇyakaśipurhataḥ

पुरा कृतयुगे राजन् हिरण्यकशिपुः प्रभुः ।दैत्यानामादिपुरुषश्चकार सुमहत् तपः॥ 2 ॥

purā kṛtayuge rājan hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ | daityānāmādipuruṣaścakāra sumahat tapaḥ

दश वर्षसहस्राणि शतानि दश पञ्च च ।जलवासी समभवत् स्थानमौनव्रतस्थितः॥ 3 ॥

daśa varṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca | jalavāsī samabhavat sthānamaunavratasthitaḥ

ततः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि ।ब्रह्मा प्रीतोऽभवत् तस्य तपसा नियमेन च॥ 4 ॥

tataḥ śamadamābhyāṃ ca brahmacaryeṇa caiva hi | brahmā prīto'bhavat tasya tapasā niyamena ca

ततः स्वयम्भूर्भगवान् स्वयमागत्य तत्र ह ।विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता॥ 5 ॥

tataḥ svayambhūrbhagavān svayamāgatya tatra ha | vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैः सह ।रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसकिन्नरैः॥ 6 ॥

ādityairvasubhiḥ sādhyairmarudbhirdaivataiḥ saha | rudrairviśvasahāyaiśca yakṣarākṣasakinnaraiḥ

दिग्भिश्चाथ विदिग्भिश्च नदीभिः सागरैस्तथा ।नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खेचरैश्च महाग्रहैः॥ 7 ॥

digbhiścātha vidigbhiśca nadībhiḥ sāgaraistathā | nakṣatraiśca muhūrtaiśca khecaraiśca mahāgrahaiḥ

देवैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तथा ।राजर्षिभिः पुण्यकृद्धिर्गन्धर्वैरप्सरोगणैः॥ 8 ॥

devairbrahmarṣibhiḥ sārdhaṃ siddhaiḥ saptarṣibhistathā | rājarṣibhiḥ puṇyakṛddhirgandharvairapsarogaṇaiḥ

चराचरगुरुः श्रीमान् वृतो देवगणैः सह ।ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनमब्रवीत्॥ 9 ॥

carācaraguruḥ śrīmān vṛto devagaṇaiḥ saha | brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityaṃ vacanamabravīt

ब्रह्मोवाच ।प्रीतोऽस्मि तव भक्तस्य तपसानेन सुव्रत ।वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि॥ 10 ॥

brahmovāca | prīto'smi tava bhaktasya tapasānena suvrata | varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmamāpnuhi

ततो हिरण्यकशिपुः प्रीतात्मा दानवोत्तमः ।कृताञ्जलिपुटः श्रीमान् वचनं चेदमब्रवीत्॥ 11 ॥

tato hiraṇyakaśipuḥ prītātmā dānavottamaḥ | kṛtāñjalipuṭaḥ śrīmān vacanaṃ cedamabravīt

न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः ।न मानुषाः पिशाचाश्च निहन्युर्मां कथञ्चन॥ 12 ॥

na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ | na mānuṣāḥ piśācāśca nihanyurmāṃ kathañcana

ऋषयो नैव मां क्रुद्धाः सर्वलोकपितामह ।शपेयुस्तपसा युक्ता वर एष वृतो मया॥ 13 ॥

ṛṣayo naiva māṃ kruddhāḥ sarvalokapitāmaha | śapeyustapasā yuktā vara eṣa vṛto mayā

न शस्त्रेण न चास्त्रेण गिरिणा पादपेन च ।न शुष्केण न चार्द्रेण स्यान्न चान्येन मे वधः॥ 14 ॥

na śastreṇa na cāstreṇa giriṇā pādapena ca | na śuṣkeṇa na cārdreṇa syānna cānyena me vadhaḥ

न स्वर्गेऽप्यथ पाताले नाकाशे नावनिस्थले ।न चाभ्यन्तररात्र्यह्नोर्न चाप्यन्येन मे वधः॥ 15 ॥

na svarge'pyatha pātāle nākāśe nāvanisthale | na cābhyantararātryahnorna cāpyanyena me vadhaḥ

पाणिप्रहारेणैकेन सभृत्यबलवाहनम् ।यो मां नाशयितुं शक्यः स मे मृत्युर्भविष्यति॥ 16 ॥

pāṇiprahāreṇaikena sabhṛtyabalavāhanam | yo māṃ nāśayituṃ śakyaḥ sa me mṛtyurbhaviṣyati

भवेयमहमेवार्कः सोमो वायुर्हुताशनः ।सलिलं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश॥ 17 ॥

bhaveyamahamevārkaḥ somo vāyurhutāśanaḥ | salilaṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi diśo daśa

अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः ।धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किम्पुरुषाधिपः॥ 18 ॥

ahaṃ krodhaśca kāmaśca varuṇo vāsavo yamaḥ | dhanadaśca dhanādhyakṣo yakṣaḥ kimpuruṣādhipaḥ

मूर्तिमन्ति च दिव्यानि ममास्त्राणि महाहवे ।उपतिष्ठन्तु देवेश सर्वलोकपितामह॥ 19 ॥

mūrtimanti ca divyāni mamāstrāṇi mahāhave | upatiṣṭhantu deveśa sarvalokapitāmaha

एते दिव्या वरास्तात मया दत्तास्तवाद्भुताः ।सर्वकामप्रदा वत्स दुर्लभास्त्वतिमानुषाः ।सर्वान्कामानल्पभावात् प्राप्स्यसि त्वं न संशयः॥ 20 ॥

ete divyā varāstāta mayā dattāstavādbhutāḥ | sarvakāmapradā vatsa durlabhāstvatimānuṣāḥ | sarvānkāmānalpabhāvāt prāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ

एवमुक्त्वा स भगवाञ्जगामाकाशमेव च ।वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्॥ 21 ॥

evamuktvā sa bhagavāñjagāmākāśameva ca | vairājaṃ brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevitam

ततो देवाश्च नागाश्च गन्धर्वा मुनिभिः सह ।वरप्रदानं श्रुत्वैव पितामहमुपस्थिताः॥ 22 ॥

tato devāśca nāgāśca gandharvā munibhiḥ saha | varapradānaṃ śrutvaiva pitāmahamupasthitāḥ

वरेणानेन भगवन् वधिष्यति स नोऽसुरः ।तत्प्रसीदस्व भगवन् वधोऽप्यस्य विचिन्त्यताम्॥ 23 ॥

vareṇānena bhagavan vadhiṣyati sa no'suraḥ | tatprasīdasva bhagavan vadho'pyasya vicintyatām

भवान् हि सर्वभूतानामादिकर्ता स्वयं प्रभुः ।स्रष्टा च हव्यकव्यानामव्यक्तप्रकृतिर्ध्रुवः॥ 24 ॥

bhavān hi sarvabhūtānāmādikartā svayaṃ prabhuḥ | sraṣṭā ca havyakavyānāmavyaktaprakṛtirdhruvaḥ

सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः ।आश्वासयामास सुरान् सुशीतैर्वचनाम्बुभिः॥ 25 ॥

sarvalokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ | āśvāsayāmāsa surān suśītairvacanāmbubhiḥ

अवश्यं त्रिदशास्तेन प्राप्तव्यं तपसः फलम् ।तपसोऽन्तेऽस्य भगवान् वधं विष्णुः करिष्यति॥ 26 ॥

avaśyaṃ tridaśāstena prāptavyaṃ tapasaḥ phalam | tapaso'nte'sya bhagavān vadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati

एतच्छ्रुत्वा सुराः सर्वे वाक्यं पङ्कजजन्मनः ।स्वानि स्थानानि दिव्यानि प्रतिजग्मुर्मुदान्विताः॥ 27 ॥

etacchrutvā surāḥ sarve vākyaṃ paṅkajajanmanaḥ | svāni sthānāni divyāni pratijagmurmudānvitāḥ

लब्धमात्रे वरे तस्मिन् सर्वाः सोऽबाधत प्रजाः ।हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन दर्पितः॥ 28 ॥

labdhamātre vare tasmin sarvāḥ so'bādhata prajāḥ | hiraṇyakaśipurdaityo varadānena darpitaḥ

आश्रमेषु मुनीन्सर्वान् ब्राह्मणान् संशितव्रतान् ।सत्यधर्मरतान् दान्तान् धर्षयामास वीर्यवान्॥ 29 ॥

āśrameṣu munīnsarvān brāhmaṇān saṃśitavratān | satyadharmaratān dāntān dharṣayāmāsa vīryavān

देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः ।त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः॥ 30 ॥

devāṃstribhuvanasthāṃśca parājitya mahāsuraḥ | trailokyaṃ vaśamānīya svarge vasati dānavaḥ

यदा वरमदोन्मत्तश्चोदितः कालधर्मणा ।यज्ञियानकरोद् दैत्यान् दैवतानप्ययज्ञियान्॥ 31 ॥

yadā varamadonmattaścoditaḥ kāladharmaṇā | yajñiyānakarod daityān daivatānapyayajñiyān

तदादित्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा ।रुद्रा देवगणा यक्षा देवद्विजमहर्षयः॥ 32 ॥

tadādityāśca sādhyāśca viśve ca vasavastathā | rudrā devagaṇā yakṣā devadvijamaharṣayaḥ

शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम् ।देवं वेदमयं यज्ञं ब्रह्मदेवं सनातनम्॥ 33 ॥

śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇumupatasthurmahābalam | devaṃ vedamayaṃ yajñaṃ brahmadevaṃ sanātanam

भूतं भव्यं भविष्यं च प्रजालोकनमस्कृतम् ।नारायण महाभाग देव त्वां शरणं गताः॥ 34 ॥

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca prajālokanamaskṛtam | nārāyaṇa mahābhāga deva tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ

त्वं हि नः परमो धाता त्वं हि नः परमो गुरुः ।त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तम॥ 35 ॥

tvaṃ hi naḥ paramo dhātā tvaṃ hi naḥ paramo guruḥ | tvaṃ hi naḥ paramo devo brahmādīnāṃ surottama

त्वं पद्मामलपत्राक्ष शत्रुपक्षभयावह ।क्षयाय दितिवंशस्याक्षयाय भव नः प्रभो॥ 36 ॥

tvaṃ padmāmalapatrākṣa śatrupakṣabhayāvaha | kṣayāya ditivaṃśasyākṣayāya bhava naḥ prabho

त्रायस्व जहि दैत्येन्द्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो ।भयं त्यजध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम्॥ 37 ॥

trāyasva jahi daityendraṃ hiraṇyakaśipuṃ prabho | bhayaṃ tyajadhvamamarā abhayaṃ vo dadāmyaham

तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपत्स्यथ मा चिरम् ।एष तं सगणं दैत्यं वरदानेन दर्पितम्॥ 38 ॥

tathaiva tridivaṃ devāḥ pratipatsyatha mā ciram | eṣa taṃ sagaṇaṃ daityaṃ varadānena darpitam

अवध्यममरेन्द्राणां दानवेन्द्रं निहन्म्यहम् ।एवमुक्त्वा स भगवान् विसृज्य त्रिदिवौकसः॥ 39 ॥

avadhyamamarendrāṇāṃ dānavendraṃ nihanmyaham | evamuktvā sa bhagavān visṛjya tridivaukasaḥ

वधं सङ्कल्पयित्वा तु हिरण्यकशिपोः प्रभुः ।सोऽचिरेणैव कालेन हिमवत्पार्श्वमागतः॥ 40 ॥

vadhaṃ saṅkalpayitvā tu hiraṇyakaśipoḥ prabhuḥ | so'cireṇaiva kālena himavatpārśvamāgataḥ

किं नु रूपं समास्थाय निहन्म्येनं महासुरम् ।यत् सिद्धिकरमाशु स्याद् वधाय विबुधद्विषः॥ 41 ॥

kiṃ nu rūpaṃ samāsthāya nihanmyenaṃ mahāsuram | yat siddhikaramāśu syād vadhāya vibudhadviṣaḥ

अनुत्पन्नं ततश्चक्रे सोऽत्यन्तं रूपमास्थितः ।नारसिंहमनाधृष्यं दैत्यदानवरक्षसाम्॥ 42 ॥

anutpannaṃ tataścakre so'tyantaṃ rūpamāsthitaḥ | nārasiṃhamanādhṛṣyaṃ daityadānavarakṣasām

सहायं तु महाबाहुर्जग्राहोङ्कारमेव च ।अथोङ्कारसहायोऽसौ भगवान् विष्णुरव्ययः॥ 43 ॥

sahāyaṃ tu mahābāhurjagrāhoṅkārameva ca | athoṅkārasahāyo'sau bhagavān viṣṇuravyayaḥ

हिरण्यकशिपोः स्थानं जगाम प्रभुरीश्वरः ।तेजसा भास्कराकारः कान्त्या चन्द्र इवापरः॥ 44 ॥

hiraṇyakaśipoḥ sthānaṃ jagāma prabhurīśvaraḥ | tejasā bhāskarākāraḥ kāntyā candra ivāparaḥ

नरस्य कृत्वार्धतनुं सिंहस्यार्धतनुं विभुः ।नारसिंहेन वपुषा पाणिं संस्पृश्य पाणिना॥ 45 ॥

narasya kṛtvārdhatanuṃ siṃhasyārdhatanuṃ vibhuḥ | nārasiṃhena vapuṣā pāṇiṃ saṃspṛśya pāṇinā

ततोऽपश्यत् विस्तीर्णां दिव्यां रम्यां मनोरमाम् ।सर्वकामयुतां शुभ्रां हिरण्यकशिपोः सभाम्॥ 46 ॥

tato'paśyat vistīrṇāṃ divyāṃ ramyāṃ manoramām | sarvakāmayutāṃ śubhrāṃ hiraṇyakaśipoḥ sabhām

विस्तीर्णो योजनशतं शतमध्यर्धमायताम् ।वैहायसीं कामगमां पञ्चयोजनमुच्छ्रिताम्॥ 47 ॥

vistīrṇo yojanaśataṃ śatamadhyardhamāyatām | vaihāyasīṃ kāmagamāṃ pañcayojanamucchritām

जराशोकक्लमत्यक्तां निष्प्रकम्पां शिवां शुभाम् ।शुभासनवतीं रम्यां ज्वलन्तीमिव तेजसा॥ 48 ॥

jarāśokaklamatyaktāṃ niṣprakampāṃ śivāṃ śubhām | śubhāsanavatīṃ ramyāṃ jvalantīmiva tejasā

अन्तःसलिलसंयुक्तां विहितां विश्वकर्मणा ।दिव्यरत्नमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युताम्॥ 49 ॥

antaḥsalilasaṃyuktāṃ vihitāṃ viśvakarmaṇā | divyaratnamayairvṛkṣaiḥ phalapuṣpapradairyutām

नीलपीतासितश्यामैः सितैर्लोहितकैरपि ।अवतानैस्तथा गुल्मैर्मञ्जरीशतधारिभिः॥ 50 ॥

nīlapītāsitaśyāmaiḥ sitairlohitakairapi | avatānaistathā gulmairmañjarīśatadhāribhiḥ

सिताभ्रघनसङ्काशा प्लवन्तीवाप्सु दृश्यते ।धन्यासनवती रम्या ज्वलन्ती इव तेजसा॥ 51 ॥

sitābhraghanasaṅkāśā plavantīvāpsu dṛśyate | dhanyāsanavatī ramyā jvalantī iva tejasā

प्रभावती भास्वरा च दिव्यगन्धमनोरमा ।न सुखा न च दुःखा सा न शीता न च घर्मदा॥ 52 ॥

prabhāvatī bhāsvarā ca divyagandhamanoramā | na sukhā na ca duḥkhā sā na śītā na ca gharmadā

न क्षुत्पिपासे न ग्लानिं प्राप्य तां प्राप्नुवन्ति हि ।नानारूपैर्विरचिता विचित्रैरतिभास्वरैः॥ 53 ॥

na kṣutpipāse na glāniṃ prāpya tāṃ prāpnuvanti hi | nānārūpairviracitā vicitrairatibhāsvaraiḥ

स्तम्भैर्मणिमयैर्दिव्यैः शाश्वती चाक्षता च सा ।अतिचन्द्रं च सूर्यं च पावकं च स्वयम्प्रभा॥ 54 ॥

stambhairmaṇimayairdivyaiḥ śāśvatī cākṣatā ca sā | aticandraṃ ca sūryaṃ ca pāvakaṃ ca svayamprabhā

दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयन्तीव भास्करम् ।सर्वे च कामाः प्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः॥ 55 ॥

dīpyate nākapṛṣṭhasthā bhartsayantīva bhāskaram | sarve ca kāmāḥ pracurā ye divyā ye ca mānuṣāḥ

रसवन्तः प्रभूताश्च भक्ष्यभोज्यं तथाक्षयम् ।पुण्यगन्धा स्रजस्तत्र नित्यपुष्पफलद्रुमाः॥ 56 ॥

rasavantaḥ prabhūtāśca bhakṣyabhojyaṃ tathākṣayam | puṇyagandhā srajastatra nityapuṣpaphaladrumāḥ

उष्णे शीतानि तोयानि शीते चोष्णानि सन्ति वै ।पुष्पिताग्रान् महाशाखान् प्रवालाङ्कुरधारिणः॥ 57 ॥

uṣṇe śītāni toyāni śīte coṣṇāni santi vai | puṣpitāgrān mahāśākhān pravālāṅkuradhāriṇaḥ

लतावितानसञ्च्छन्नान् सरित्सु च सरःसु च ।मनोहरांश्च विविधान् ददर्श स तदा प्रभुः॥ 58 ॥

latāvitānasañcchannān saritsu ca saraḥsu ca | manoharāṃśca vividhān dadarśa sa tadā prabhuḥ

द्रुमान् बहुविधांस्तत्र मृगेन्द्रो ददृशे द्रुतम् ।गन्धवन्ति च पुष्पाणि रसवन्ति फलानि च॥ 59 ॥

drumān bahuvidhāṃstatra mṛgendro dadṛśe drutam | gandhavanti ca puṣpāṇi rasavanti phalāni ca

तानि शीतानि तोयानि तत्र तत्र सरांसि च ।अपश्यत् सर्वतीर्थानि सभायां शतशो विभुः॥ 60 ॥

tāni śītāni toyāni tatra tatra sarāṃsi ca | apaśyat sarvatīrthāni sabhāyāṃ śataśo vibhuḥ

नलिनैः पुण्डरीकैश्च शतपत्रैः सुगन्धिभिः ।रक्तैः कुवलयैर्नीलैः कुमुदैः संयुतानि च॥ 61 ॥

nalinaiḥ puṇḍarīkaiśca śatapatraiḥ sugandhibhiḥ | raktaiḥ kuvalayairnīlaiḥ kumudaiḥ saṃyutāni ca

सकान्तैर्धार्तराष्ट्रैश्च राजहंसैः सुरप्रियैः ।कादम्बैश्चक्रवाकैश्च सारसैः कुररैरपि॥ 62 ॥

sakāntairdhārtarāṣṭraiśca rājahaṃsaiḥ surapriyaiḥ | kādambaiścakravākaiśca sārasaiḥ kurarairapi

विमलस्फटिकाभानि पाण्डुराष्टदलानि च ।कलहंसोपगीतानि सारिकाभिरुतानि च॥ 63 ॥

vimalasphaṭikābhāni pāṇḍurāṣṭadalāni ca | kalahaṃsopagītāni sārikābhirutāni ca

गन्धवत्यः शुभास्तत्र पुष्पमञ्जरिधारिणीः ।दृष्टवान् पादपाग्रेषु नानापुष्पधरा लताः॥ 64 ॥

gandhavatyaḥ śubhāstatra puṣpamañjaridhāriṇīḥ | dṛṣṭavān pādapāgreṣu nānāpuṣpadharā latāḥ

केतकाशोकसरलाः पुन्नागतिलकार्जुनाः ।चूता नीपा नागपुष्पाः कदम्बबकुला धवाः॥ 65 ॥

ketakāśokasaralāḥ punnāgatilakārjunāḥ | cūtā nīpā nāgapuṣpāḥ kadambabakulā dhavāḥ

प्रियङ्गुपाटलीवृक्षाः शाल्मल्यः सहरिद्रकाः ।शालास्तालाः प्रियालाश्च चम्पकाश्च मनोरमाः॥ 66 ॥

priyaṅgupāṭalīvṛkṣāḥ śālmalyaḥ saharidrakāḥ | śālāstālāḥ priyālāśca campakāśca manoramāḥ

तथा चान्ये व्यराजन्त सभायां पुष्पिता द्रुमाः ।वैद्रुमाश्च द्रुमानीका दावाग्निज्वलितप्रभाः॥ 67 ॥

tathā cānye vyarājanta sabhāyāṃ puṣpitā drumāḥ | vaidrumāśca drumānīkā dāvāgnijvalitaprabhāḥ

स्कन्धवन्तः सुशाखाश्च बहुतालसमुच्छ्रयाः ।अञ्जनाशोकवर्णाभा भान्ति वञ्जुलका द्रुमाः॥ 68 ॥

skandhavantaḥ suśākhāśca bahutālasamucchrayāḥ | añjanāśokavarṇābhā bhānti vañjulakā drumāḥ

वरणा वत्सनाभाश्च पनसाश्चन्दनैः सह ।नीलाः सुमनसश्चैव पीताम्लाश्वत्थतिन्दुकाः॥ 69 ॥

varaṇā vatsanābhāśca panasāścandanaiḥ saha | nīlāḥ sumanasaścaiva pītāmlāśvatthatindukāḥ

प्राचीनामलका लोध्रा मल्लिका भद्रदारवः ।आम्रातकास्तथा जम्बूलकुचाः शैलवालुकाः॥ 70 ॥

prācīnāmalakā lodhrā mallikā bhadradāravaḥ | āmrātakāstathā jambūlakucāḥ śailavālukāḥ

सर्जार्जुनाः कन्दुरवाः पतङ्गाः कुटजास्तथा ।रक्ताः कुरबकाश्चैव नीपाश्चागरुभिः सह॥ 71 ॥

sarjārjunāḥ kanduravāḥ pataṅgāḥ kuṭajāstathā | raktāḥ kurabakāścaiva nīpāścāgarubhiḥ saha

कदम्बाश्चैव भव्याश्च दाडिमीबीजपूरकाः ।कालीयका दुकूलाश्च हिङ्गवस्तैलपर्णिकाः॥ 72 ॥

kadambāścaiva bhavyāśca dāḍimībījapūrakāḥ | kālīyakā dukūlāśca hiṅgavastailaparṇikāḥ

खर्जूरा नालिकेराश्च पूगवृक्षा हरीतकी ।मधूकाः सप्तपर्णाश्च बिल्वाः पारावतास्तथा॥ 73 ॥

kharjūrā nālikerāśca pūgavṛkṣā harītakī | madhūkāḥ saptaparṇāśca bilvāḥ pārāvatāstathā

पनसाश्च तमालाश्च नानागुल्मलतावृताः ।लताश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलोपगाः॥ 74 ॥

panasāśca tamālāśca nānāgulmalatāvṛtāḥ | latāśca vividhākārāḥ patrapuṣpaphalopagāḥ

एते चान्ये च बहवस्तत्र काननजा द्रुमाः ।नानापुष्पफलोपेता व्यराजन्त समन्ततः॥ 75 ॥

ete cānye ca bahavastatra kānanajā drumāḥ | nānāpuṣpaphalopetā vyarājanta samantataḥ

चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलसारिकाः ।पुष्पितान् फलिताग्रांश्च सम्पतन्ति महाद्रुमान्॥ 76 ॥

cakorāḥ śatapatrāśca mattakokilasārikāḥ | puṣpitān phalitāgrāṃśca sampatanti mahādrumān

रक्तपीतारुणास्तत्र पादपाग्रगता द्विजाः ।परस्परमवैक्षन्त प्रहृष्टा जीवजीवकाः॥ 77 ॥

raktapītāruṇāstatra pādapāgragatā dvijāḥ | parasparamavaikṣanta prahṛṣṭā jīvajīvakāḥ