Parva 3, Adhyāya 39

भगवता वराहेण हिरण्याक्षस्य वधं निष्प्रयत्ने सुरपतौ धर्षितेषु सुरेषु च ।हिरण्याक्षवधे बुद्धिं चक्रे चक्रगदाधरः॥ 1 ॥

bhagavatā varāheṇa hiraṇyākṣasya vadhaṃ niṣprayatne surapatau dharṣiteṣu sureṣu ca | hiraṇyākṣavadhe buddhiṃ cakre cakragadādharaḥ

वाराहः पर्वतो नाम यः पूर्वं समुदाहृतः ।स एव भूत्वा भगवानाजगामासुरान्तकृत्॥ 2 ॥

vārāhaḥ parvato nāma yaḥ pūrvaṃ samudāhṛtaḥ | sa eva bhūtvā bhagavānājagāmāsurāntakṛt

ततश्चन्द्रप्रतीकाशमगृह्णाच्छङ्खमुत्तमम् ।सहस्रारं च तच्चक्रं चक्रपर्वतसन्निभम्॥ 3 ॥

tataścandrapratīkāśamagṛhṇācchaṅkhamuttamam | sahasrāraṃ ca taccakraṃ cakraparvatasannibham

महादेवो महाबुद्धिर्महायोगी महेश्वरः ।पठ्यते योऽमरैः सर्वैर्गुह्यैर्नामभिरव्ययः॥ 4 ॥

mahādevo mahābuddhirmahāyogī maheśvaraḥ | paṭhyate yo'maraiḥ sarvairguhyairnāmabhiravyayaḥ

सदसच्चात्मनि श्रेष्ठः सद्भिर्यः सेव्यते सदा ।इज्यते यः पुराणश्च त्रिलोके लोकभावनः॥ 5 ॥

sadasaccātmani śreṣṭhaḥ sadbhiryaḥ sevyate sadā | ijyate yaḥ purāṇaśca triloke lokabhāvanaḥ

यो वैकुण्ठः सुरेन्द्राणामनन्तो भोगिनामपि ।विष्णुर्यो योगविदुषां यो यज्ञो यज्ञकर्मणाम्॥ 6 ॥

yo vaikuṇṭhaḥ surendrāṇāmananto bhogināmapi | viṣṇuryo yogaviduṣāṃ yo yajño yajñakarmaṇām

मखे यस्य प्रसादेन भुवनस्था दिवौकसः ।आज्यं महर्षिभिर्दत्तमश्नुवन्ति त्रिधा हुतम्॥ 7 ॥

makhe yasya prasādena bhuvanasthā divaukasaḥ | ājyaṃ maharṣibhirdattamaśnuvanti tridhā hutam

यो गतिर्देवदैत्यानां यः सुराणां परा गतिः ।यः पवित्रं पवित्राणां स्वयम्भूरव्ययो विभुः॥ 8 ॥

yo gatirdevadaityānāṃ yaḥ surāṇāṃ parā gatiḥ | yaḥ pavitraṃ pavitrāṇāṃ svayambhūravyayo vibhuḥ

यस्य चक्रप्रविष्टानि दानवानां युगे युगे ।कुलान्याकुलतां यान्ति यानि दृप्तानि वीर्यतः॥ 9 ॥

yasya cakrapraviṣṭāni dānavānāṃ yuge yuge | kulānyākulatāṃ yānti yāni dṛptāni vīryataḥ

ततो दैत्यद्रवकरं पौराणं शङ्खमुत्तमम् ।धमन् वक्त्रेण बलवानाक्षिपद् दैत्यजीवितम्॥ 10 ॥

tato daityadravakaraṃ paurāṇaṃ śaṅkhamuttamam | dhaman vaktreṇa balavānākṣipad daityajīvitam

श्रुत्वा शङ्खस्वनं घोरमसुराणां भयावहम् ।क्षुभिता दानवाः सर्वे दिशो दश व्यलोकयन्॥ 11 ॥

śrutvā śaṅkhasvanaṃ ghoramasurāṇāṃ bhayāvaham | kṣubhitā dānavāḥ sarve diśo daśa vyalokayan

ततः संरक्तनयनो हिरण्याक्षो महासुरः ।कोऽयमित्यब्रवीद् रोषान्नारायणमुदैक्षत॥ 12 ॥

tataḥ saṃraktanayano hiraṇyākṣo mahāsuraḥ | ko'yamityabravīd roṣānnārāyaṇamudaikṣata

वाराहरूपिणं देवं संस्थितं पुरुषोत्तमम् ।शङ्खचक्रोद्यतकरं देवानामार्तिनाशनम्॥ 13 ॥

vārāharūpiṇaṃ devaṃ saṃsthitaṃ puruṣottamam | śaṅkhacakrodyatakaraṃ devānāmārtināśanam

रराज शङ्खचक्राभ्यां ताभ्यामसुरसूदनः ।सूर्याचन्द्रमसोर्मध्ये यथा नीलपयोधरः॥ 14 ॥

rarāja śaṅkhacakrābhyāṃ tābhyāmasurasūdanaḥ | sūryācandramasormadhye yathā nīlapayodharaḥ

ततोऽसुरगणाः सर्वे हिरण्याक्षपुरोगमाः ।उद्यतायुधनिस्त्रिंशा दृप्ता देवमुपाद्रवन्॥ 15 ॥

tato'suragaṇāḥ sarve hiraṇyākṣapurogamāḥ | udyatāyudhanistriṃśā dṛptā devamupādravan

पीड्यमानोऽतिबलिभिर्दैत्यैः सर्वायुधोद्यतैः ।न चचाल हरिर्युद्धेऽकम्प्यमान इवाचलः॥ 16 ॥

pīḍyamāno'tibalibhirdaityaiḥ sarvāyudhodyataiḥ | na cacāla hariryuddhe'kampyamāna ivācalaḥ

ततः प्रज्वलितां शक्तिं वाराहोरसि दानवः ।हिरण्याक्षो महातेजाः पातयामास वीर्यवान्॥ 17 ॥

tataḥ prajvalitāṃ śaktiṃ vārāhorasi dānavaḥ | hiraṇyākṣo mahātejāḥ pātayāmāsa vīryavān

तस्याः शक्त्याः प्रभावेण ब्रह्मा विस्मयमागतः ।समीपमागतां दृष्ट्वा महाशक्तिं महाबलः॥ 18 ॥

tasyāḥ śaktyāḥ prabhāveṇa brahmā vismayamāgataḥ | samīpamāgatāṃ dṛṣṭvā mahāśaktiṃ mahābalaḥ

हुङ्कारेणैव निर्भर्त्स्य पातयामास भूतले ।तस्यां प्रतिहतायां तु ब्रह्मा साध्विति चाब्रवीत्॥ 19 ॥

huṅkāreṇaiva nirbhartsya pātayāmāsa bhūtale | tasyāṃ pratihatāyāṃ tu brahmā sādhviti cābravīt

यः प्रभुः सर्वभूतानां वाराहस्तेन ताडितः ।ततो भगवता चक्रमाविध्यादित्यसन्निभम्॥ 20 ॥

yaḥ prabhuḥ sarvabhūtānāṃ vārāhastena tāḍitaḥ | tato bhagavatā cakramāvidhyādityasannibham

पातितं दानवेन्द्रस्य शिरस्युत्तमकर्मणा ।ततः स्थितस्यैव शिरस्तस्य भूमौ पपात ह ।हिरण्मयं वज्रहतं मेरुशृङ्गमिवोत्तमम्॥ 21 ॥

pātitaṃ dānavendrasya śirasyuttamakarmaṇā | tataḥ sthitasyaiva śirastasya bhūmau papāta ha | hiraṇmayaṃ vajrahataṃ meruśṛṅgamivottamam

हिरण्याक्षे हते दैत्ये शेषा ये तत्र दानवाः ।सर्वे तस्य भयत्रस्ता जग्मुराशु दिशो दश॥ 22 ॥

hiraṇyākṣe hate daitye śeṣā ye tatra dānavāḥ | sarve tasya bhayatrastā jagmurāśu diśo daśa

स सर्वलोकाप्रतिचक्रचक्रो महाहवेष्वप्रतिमोग्रचक्रः ।बभौ वराहो युधि चक्रपाणिः कालो युगान्तेष्विव दण्डपाणिः॥ 23 ॥

sa sarvalokāpraticakracakro mahāhaveṣvapratimogracakraḥ | babhau varāho yudhi cakrapāṇiḥ kālo yugānteṣviva daṇḍapāṇiḥ