अध्याय 173
श्लोक 1
उषसः स्वप्ने प्रियतमेन सह समागमं, अनेन उषसः चिन्ता, सखीनां तां शिक्षणं, कुम्भाण्डकुमार्याः कथनेन उषसा चित्रलेखां आह्वयित्वा तां स्वकष्टस्य कथनं, चित्रलेखया निर्मितेभिः चित्रेभिः उषसा अनिरुद्धस्य प्रत्यभिज्ञानं, तं आनयने चित्रलेखायाः द्वारकां प्रति गमनं तत्रस्थाः परमा नार्यश्चित्रेण परमाद्भुताः ।ततो हर्म्ये शयानां तु वैशाखे मासि भामिनीम्
uṣasaḥ svapne priyatamena saha samāgamaṃ, anena uṣasaḥ cintā, sakhīnāṃ tāṃ śikṣaṇaṃ, kumbhāṇḍakumāryāḥ kathanena uṣasā citralekhāṃ āhvayitvā tāṃ svakaṣṭasya kathanaṃ, citralekhayā nirmitebhiḥ citrebhiḥ uṣasā aniruddhasya pratyabhijñānaṃ, taṃ ānayane citralekhāyāḥ dvārakāṃ prati gamanaṃ tatrasthāḥ paramā nāryaścitreṇa paramādbhutāḥ | tato harmye śayānāṃ tu vaiśākhe māsi bhāminīm
श्लोक 1–2 का हिन्दी अर्थ
वैशम्पायनजी कहते हैं—जनमेजय! शोणितपुरमें निवास करनेवाली परम सुन्दरी स्त्रियाँ चित्र-निर्माण- कलाकी दृष्टिसे बड़ी अद्भुत योग्यतावाली थीं । तदनन्तर वैशाखमासके शुक्लपक्षकी द्वादशी तिथिको, जब सखियोंसे घिरी हुई मानिनी उषा अपनी अट्टालिकामें सो रही थीं, उसी समय स्वप्रावस्थामें पार्वतीके बताये अनुसार एक पुरुषने आकर उस शुभलक्षणा असुरराजकुमारीके साथ रमण किया