गरुडपुराण अध्याय 301 (Book 3 - Adhyaya 13) | हिंदी अर्थ · English Meaning

अध्याय 301

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे श्रीकृष्णगरुडसंवादे ब्रह्मस्तुतिवर्णनं नाम द्वादशो ऽद्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १३ श्रीकृष्ण उवाच ।इति स्तुतः स भगवान् स्वपूत्रेण दयानिधिः ।मेधगंभीरया वाचा प्रोवाच मधुसूदनः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde brahmastutivarṇanaṃ nāma dvādaśo 'dyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 13 śrīkṛṣṇa uvāca / iti stutaḥ sa bhagavān svapūtreṇa dayānidhiḥ / medhagaṃbhīrayā vācā provāca madhusūdanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Lord Visnu, the slayer of Asura Madhu, the recep¬ tacle of compassion, was thus praised by his son Brahma, spoke in a voice as loud as the thunder of reigning clouds.

अध्याय 301

श्लोक 2

सृज ब्रह्मन्निमान्देवान्मत्प्रसादात्क्रमेण च ।यथा वै प्राक्क्षणेतद्वत्सृज सर्वं महाप्रभो

sṛja brahmannimāndevānmatprasādātkrameṇa ca / yathā vai prākkṣaṇetadvatsṛja sarvaṃ mahāprabho

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O Brahman, please start re-creating® the universe in the fashion you did in the previous Kalpas.

अध्याय 301

श्लोक 3

नास्ति प्रयोजनं तेन तव मत्प्रीतये सृज ।एवमुक्तस्तु हारिणा ब्रह्मा स्तुत्वा हरिं परम्

nāsti prayojanaṃ tena tava matprītaye sṛja / evamuktastu hāriṇā brahmā stutvā hariṃ param

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After each dissolution of the univene, there is rc-crcation. Lord Vi?ou enjoins Brahmi to create the universe afresh.

अध्याय 301

श्लोक 4

सृष्टिं कर्तुं मनो दध्रे प्रीणयन्नेव माधवम् ।महत्तत्वात्मको ब्रह्मा वायुं जीवभिमानिनम्

sṛṣṭiṃ kartuṃ mano dadhre prīṇayanneva mādhavam / mahattatvātmako brahmā vāyuṃ jīvabhimāninam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

You have no axe to grind thereby. You create the universe to carry out my instructions." Thus spoken to by Vi§nu, Brahma praised the lord.

अध्याय 301

श्लोक 6

आदौ ससर्ज गरुड पुरुषात्मा स एव च ।ततो दक्षिणहस्तात्तु ब्रह्माणीं भारन्ती तथा (१३।५) असृजत्ते महाभागे अव्यक्तस्य नियामिके ।वामहस्तात्सत्यपुत्रो महत्तत्वात्मको ऽनलः

ādau sasarja garuḍa puruṣātmā sa eva ca / tato dakṣiṇahastāttu brahmāṇīṃ bhārantī tathā (13.5) asṛjatte mahābhāge avyaktasya niyāmike / vāmahastātsatyaputro mahattatvātmako 'nalaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Then, from his right hand he created Brahman! and Bharati. The two control the unmanifest Prakrti.

अध्याय 301

श्लोक 7

ब्रह्मणो दक्षिणाद्धस्तादहङ्कारात्मको हरः ।आदौ शेषस्ततो जज्ञे गरुडतदनन्तरम्

brahmaṇo dakṣiṇāddhastādahaṅkārātmako haraḥ / ādau śeṣastato jajñe garuḍatadanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A year after, he created Bharati. A thousand divine years after, he created Sesa.

अध्याय 301

श्लोक 8

तदनन्तरजो रुद्रः स एवं सृष्टवान्प्रभुः ।स्वोत्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षान्महाप्रभुः

tadanantarajo rudraḥ sa evaṃ sṛṣṭavānprabhuḥ / svotpattyanantaraṃ brahmā daśavarṣānmahāprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A thousand divine years after, he created Garuda.

अध्याय 301

श्लोक 9

वायुमुत्त्पाद्रयामास वत्सरानन्तरे प्रभुः ।गायत्रीं जनयामास वायोरुत्पत्त्यनन्तरम्

vāyumuttpādrayāmāsa vatsarānantare prabhuḥ / gāyatrīṃ janayāmāsa vāyorutpattyanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Vfter the lapse of the same period, he created Varunl.

अध्याय 301

श्लोक 10

संवत्सरानन्तरे तु भारतीमसृजत्प्रभुः ।भारत्यनन्तरं शें दिव्यसाहस्रवत्सरात्

saṃvatsarānantare tu bhāratīmasṛjatprabhuḥ / bhāratyanantaraṃ śeṃ divyasāhasravatsarāt

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma created the principle of breath (prapa) which is the

अध्याय 301

श्लोक 11

अनन्तरं संबभूव गरुडस्तु ततः परम् ।दिव्यसाहस्रवर्षात्तु तथा रुद्रञ्च सृष्टवान्

anantaraṃ saṃbabhūva garuḍastu tataḥ param / divyasāhasravarṣāttu tathā rudrañca sṛṣṭavān

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

—the wife of Indra.

अध्याय 301

श्लोक 12

शेषस्यानन्तरं देवीं वारुणीं च महाप्रभुः ।दशवर्षानन्तरं तु ह्यसृजत्कमलासनः

śeṣasyānantaraṃ devīṃ vāruṇīṃ ca mahāprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ tu hyasṛjatkamalāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After the lapse of thirty years since Indra was bom, he created, from his left arm, Kama, the presiding deity of the mind.

अध्याय 301

श्लोक 13

गरुडानन्तरं देवीं सौपर्णीमसृजत्प्रभुः ।दशवर्षानन्तरं च पार्वतीं च तथैव सः

garuḍānantaraṃ devīṃ sauparṇīmasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantaraṃ ca pārvatīṃ ca tathaiva saḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After the lapse of ten years, he created the right nose. After the lapse of five years he created the left nose.

अध्याय 301

श्लोक 14

पार्वत्यनन्तरं चन्द्रं मनस्तत्त्वनियामकम् ।दशवर्षानन्तरं तु वासवं ह्यसृजत्ततः

pārvatyanantaraṃ candraṃ manastattvaniyāmakam / daśavarṣānantaraṃ tu vāsavaṃ hyasṛjattataḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Twentyfive years after, he created Manu* his son from his mind.

अध्याय 301

श्लोक 15

अभिमानी दक्षिणस्य बाहोश्च परमेष्ठिनः ।दशवर्षानन्तरं तु शची तामसृजत्प्रभुः

abhimānī dakṣiṇasya bāhośca parameṣṭhinaḥ / daśavarṣānantaraṃ tu śacī tāmasṛjatprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

On the four-faced Brahmfl, see P. Fn.

अध्याय 301

श्लोक 16

इन्द्रस्यानन्तरं कामं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् ।असृजद्वामबाहोश्चमनस्तत्वाभिमानिनम्

indrasyānantaraṃ kāmaṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjadvāmabāhoścamanastatvābhimāninam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

One hundred years after, he created Vamadeva from the joints of his little finger.

अध्याय 301

श्लोक 17

तदनन्तरजां देवीं दशवर्षादनन्तरम् ।रतिं स जनयामास कामभार्यां महाप्रभुः

tadanantarajāṃ devīṃ daśavarṣādanantaram / ratiṃ sa janayāmāsa kāmabhāryāṃ mahāprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

He created Yama from his back. Eight years after, he created $yamala who became the wife of Yama.

अध्याय 301

श्लोक 18

कामस्याप्यभिमानी तु स एव परिकीर्तितः ।ब्रह्माहङ्कारिकं प्राणं कार्योत्पत्तेरनन्तरम्

kāmasyāpyabhimānī tu sa eva parikīrtitaḥ / brahmāhaṅkārikaṃ prāṇaṃ kāryotpatteranantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thirty years after Yama, he created the moon from the right ear. The moon became the presiding deity of ears.

अध्याय 301

श्लोक 19

दशवर्षानन्तरं तु निर्ममे नासिक ततः ।तस्य भार्यां नासिकस्यः पञ्चवर्षादनन्तरम्

daśavarṣānantaraṃ tu nirmame nāsika tataḥ / tasya bhāryāṃ nāsikasyaḥ pañcavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Nine years after, the lord created Rohini. He created Ganida from his left ear, of which Garu(ja became the presiding deity.

अध्याय 301

श्लोक 20

निर्ममे नासिकां वामां ब्रह्मा लोकपितामहः ।अहङ्कारादनु ब्रह्मा सज्ञानं च बृहस्पतिम्

nirmame nāsikāṃ vāmāṃ brahmā lokapitāmahaḥ / ahaṅkārādanu brahmā sajñānaṃ ca bṛhaspatim

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Twenty years after the creation of the moon, he created the sun from his right eye.

अध्याय 301

श्लोक 21

निर्ममे च वर्षयुग्मपञ्चवर्षादनन्तरम् ।पञ्चवर्षानन्तरं तु तारां भार्यां विनिर्ममे

nirmame ca varṣayugmapañcavarṣādanantaram / pañcavarṣānantaraṃ tu tārāṃ bhāryāṃ vinirmame

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Six years after the creation of the sun, he created Sarhjfla from his left eye.

अध्याय 301

श्लोक 22

गुरोरनन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम् ।स्वायंभुवं मनुं चैव निर्ममे मनसा विभुः

guroranantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram / svāyaṃbhuvaṃ manuṃ caiva nirmame manasā vibhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years after, he created Narada from his lap. Narada became very dear to him.

अध्याय 301

श्लोक 23

पञ्चवर्षानन्तरं तु शतरूपां विनिर्ममे ।शतरूपानन्तरं तु विंशद्वर्षदिनान्तरम्

pañcavarṣānantaraṃ tu śatarūpāṃ vinirmame / śatarūpānantaraṃ tu viṃśadvarṣadināntaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A hundred years after Bhrgu, he created Kasyapa out of his mind.

अध्याय 301

श्लोक 24

दक्षः शिष्यात्मको जज्ञे दक्षिणाङ्गुष्ठतः प्रभोः ।पञ्चवर्षानन्तरं तु वामाङ्गुष्ठाच्चतुर्मुखः

dakṣaḥ śiṣyātmako jajñe dakṣiṇāṅguṣṭhataḥ prabhoḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu vāmāṅguṣṭhāccaturmukhaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A year after, he created Aditi. Ten years after Kasyapa, he created Atri.

अध्याय 301

श्लोक 25

प्रसूतिमसृजद्ब्रह्मा सृष्ट्यर्थं परमादरात् ।दक्षस्यानन्तरं ब्रह्मा पञ्चविंशादनन्तरम्

prasūtimasṛjadbrahmā sṛṣṭyarthaṃ paramādarāt / dakṣasyānantaraṃ brahmā pañcaviṃśādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years after, he created Bharadvaja.

अध्याय 301

श्लोक 26

निर्ममे ह्यनिरुद्धं च मध्यमाङ्गुलिपर्वतः ।पञ्चवर्षानन्तरं तु ससर्ज भगवानजः

nirmame hyaniruddhaṃ ca madhyamāṅguliparvataḥ / pañcavarṣānantaraṃ tu sasarja bhagavānajaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Svihd, the wife of god Agni.

अध्याय 301

श्लोक 27

विराजसंज्ञकां भार्यां मध्यमाङ्गुलिपर्वतः ।अनिरुद्धानन्तर तु शतवर्षादनन्तरम्

virājasaṃjñakāṃ bhāryāṃ madhyamāṅguliparvataḥ / aniruddhānantara tu śatavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Bhfgu'. Son of Brahma and the founder of Bhrgu Vaihsa, was- born of Brahmfi's skin.

अध्याय 301

श्लोक 28

निर्ममे प्रवहं वायुं कनिष्ठाङ्गुलिपर्वतः ।दशवर्षानन्तरं तु प्रवाहीं निर्ममे प्रभुः

nirmame pravahaṃ vāyuṃ kaniṣṭhāṅguliparvataḥ / daśavarṣānantaraṃ tu pravāhīṃ nirmame prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years after, he created women, to become their consorts, at the interval of one year each.

अध्याय 301

श्लोक 29

कनिष्ठाङ्गुलिपर्वाच्च वामदेवं न संशयः ।प्रवहानन्तरं तब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम्

kaniṣṭhāṅguliparvācca vāmadevaṃ na saṃśayaḥ / pravahānantaraṃ tabrahmā śatavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Vasisfha, he created Gautama. Ten years after, he created Jamadagni.

अध्याय 301

श्लोक 30

यमं विनिर्ममे पृष्ठादष्टवर्षादनन्तरम् ।तद्भार्यां शामलां देवीं तस्मादेव महाप्रभुः

yamaṃ vinirmame pṛṣṭhādaṣṭavarṣādanantaram / tadbhāryāṃ śāmalāṃ devīṃ tasmādeva mahāprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

O lord of birds, eight years after, he created Kuberaj a year after, he created his consorts.

अध्याय 301

श्लोक 31

यमस्यानन्तरं चन्द्रं त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् ।असृजद्दक्षिणाच्छोत्राच्छोत्रतत्त्वनियामकम्

yamasyānantaraṃ candraṃ triṃśadvarṣādanantaram / asṛjaddakṣiṇācchotrācchotratattvaniyāmakam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years after Visvaksena, he created Jaya and others the devotees of the lord.

अध्याय 301

श्लोक 32

नववर्षानन्तरं तु रोहिणीसमृजत्प्रभुः ।वामश्रोत्राच्च गरुडं वामश्रोत्राभिमानिनम्

navavarṣānantaraṃ tu rohiṇīsamṛjatprabhuḥ / vāmaśrotrācca garuḍaṃ vāmaśrotrābhimāninam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Jaya, he created the deities of activities—Valla and others. A hundred years after, he created the bull Nandi, the Vehicle of Siva.

अध्याय 301

श्लोक 33

चन्द्रस्यानन्तरं सूर्यं विंशद्वर्षादनन्तरम् ।सम्यग्विनिर्ममे ब्रह्मा दक्षिणाक्ष्णश्च देवताम्

candrasyānantaraṃ sūryaṃ viṃśadvarṣādanantaram / samyagvinirmame brahmā dakṣiṇākṣṇaśca devatām

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thirty years after, he created Parjanya, the presid¬ ing deity of Mantras and Yantras.

अध्याय 301

श्लोक 34

वामाक्ष्णो निर्ममे संज्ञां षड्वर्षानन्तरं प्रभुः ।सूर्यस्यानन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम्

vāmākṣṇo nirmame saṃjñāṃ ṣaḍvarṣānantaraṃ prabhuḥ / sūryasyānantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years after, he created Puskara, the presiding deity of the principle of activity.

अध्याय 301

श्लोक 35

रसनेन्द्रियाच्च वरुणं निर्ममे तस्य मानिनम् ।विंशद्वर्षानन्तरं तु तस्मादेवेद्रियात्प्रभुः

rasanendriyācca varuṇaṃ nirmame tasya māninam / viṃśadvarṣānantaraṃ tu tasmādevedriyātprabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

From the sense of taste he created Varuna, its presiding deity; and after twenty years the Lord, from that same sense,

अध्याय 301

श्लोक 36

गङ्गां विनिर्ममे ब्रह्मा रसनेन्द्रियदेवताम् ।वरुणस्यानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम्

gaṅgāṃ vinirmame brahmā rasanendriyadevatām / varuṇasyānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma created the Ganga, deity of the sense of taste, after Varuna, ten years later.

अध्याय 301

श्लोक 37

उत्संगान्निर्ममे ब्रह्मा नारदं भगवत्प्रियम् ।नारदस्यानन्तरं तु षष्टिवर्षादनन्तरम्

utsaṃgānnirmame brahmā nāradaṃ bhagavatpriyam / nāradasyānantaraṃ tu ṣaṣṭivarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

From his lap Brahma created Narada, dear to the Lord; and after Narada, sixty years later,

अध्याय 301

श्लोक 38

अग्निं विनिर्ममे ब्रह्मात्वगिन्द्रियतः प्रभुः ।अतो वागभिमानी सं पञ्चवर्षादनन्तरम्

agniṃ vinirmame brahmātvagindriyataḥ prabhuḥ / ato vāgabhimānī saṃ pañcavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the Lord Brahma created Agni from the sense of touch; then, five years later, the presiding deity of speech.

अध्याय 301

श्लोक 39

स्वाहां विनिर्ममे ब्रह्मा तामाहुर्मन्त्रदेवताम् ।अग्नेरनन्तरं वीन्द्र भृगुं ब्रह्मर्षिसत्तमम्

svāhāṃ vinirmame brahmā tāmāhurmantradevatām / agneranantaraṃ vīndra bhṛguṃ brahmarṣisattamam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Brahma created Svaha, whom they call the deity of mantras. After Agni, O lord of birds, he created Bhrigu, best of brahmin sages,

अध्याय 301

श्लोक 40

दशवर्षानन्तरं तु भ्रुवोर्मध्याद्विनिर्ममे ।संवत्सरानन्तरं तु भृगुभार्यां विनिर्ममे

daśavarṣānantaraṃ tu bhruvormadhyādvinirmame / saṃvatsarānantaraṃ tu bhṛgubhāryāṃ vinirmame

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

ten years later, from between his brows; and a year later he created Bhrigu's wife.

अध्याय 301

श्लोक 41

भृगोरनन्तरं ब्रह्मा शतवर्षादनन्तरम् ।कश्यपञ्जनयामास मनसा च स्वयं प्रभुः

bhṛgoranantaraṃ brahmā śatavarṣādanantaram / kaśyapañjanayāmāsa manasā ca svayaṃ prabhuḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Bhrigu, a hundred years later, the Lord Brahma himself begot Kashyapa from his mind.

अध्याय 301

श्लोक 42

संवत्सरानन्तरं तु अदितिं निर्ममे प्रभुः ।कश्यपानन्तरं चात्रिं दशवर्षादनन्तरम्

saṃvatsarānantaraṃ tu aditiṃ nirmame prabhuḥ / kaśyapānantaraṃ cātriṃ daśavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

A year later the Lord created Aditi; and after Kashyapa, ten years later, Atri.

अध्याय 301

श्लोक 43

अत्रेरनन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम् ।अजीजनद्भरद्वाजं वसिष्ठ तदनतरम्

atreranantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / ajījanadbharadvājaṃ vasiṣṭha tadanataram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Atri, ten years later, Brahma begot Bharadvaja, and after him Vasishtha.

अध्याय 301

श्लोक 44

दशवर्षानन्तरं तु तेषां भार्याः क्रमेण तु ।संवत्सरानन्तरेण असृजत्कमलासनः

daśavarṣānantaraṃ tu teṣāṃ bhāryāḥ krameṇa tu / saṃvatsarānantareṇa asṛjatkamalāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years later, and a year apart in turn, the lotus-seated one created their wives.

अध्याय 301

श्लोक 45

वसिष्ठस्यानन्तरं तु गौतमं ह्यसृजत्प्रभुः ।दशवर्षानन्तरेण जमदग्निं ततो ऽसृजत्

vasiṣṭhasyānantaraṃ tu gautamaṃ hyasṛjatprabhuḥ / daśavarṣānantareṇa jamadagniṃ tato 'sṛjat

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Vasishtha the Lord created Gautama, and ten years later he created Jamadagni.

अध्याय 301

श्लोक 46

दशवर्षानन्तरेण मनुर्वैवस्वतो ऽभवत् ।मनोरनन्तरं जज्ञे शतवर्षादनन्तरम्

daśavarṣānantareṇa manurvaivasvato 'bhavat / manoranantaraṃ jajñe śatavarṣādanantaram

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Ten years later came Manu Vaivasvata; and after Manu, a hundred years later, was born

अध्याय 301

श्लोक 47

विष्वक्सेनो महाभागो वायुपुत्रो महाबलः ।तस्माच्चतुर्दशे वर्षे गणपो ह्यभवद्विभोः

viṣvakseno mahābhāgo vāyuputro mahābalaḥ / tasmāccaturdaśe varṣe gaṇapo hyabhavadvibhoḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

the fortunate Vishvaksena, son of Vayu, of great strength; fourteen years after him came the lord of the Ganas.

अध्याय 301

श्लोक 48

तदनन्तरजो वीन्द्र अष्टवर्षादनन्तरम् ।धनपो ह्यभवत्तत्र तद्भार्या वत्सरे परे

tadanantarajo vīndra aṣṭavarṣādanantaram / dhanapo hyabhavattatra tadbhāryā vatsare pare

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Born after him, O lord of birds, eight years later, came the lord of wealth, and his wife in the following year.

अध्याय 301

श्लोक 49

विष्वक्सेनानन्तरं तु दशवर्षादनन्तरम् ।जयादीन्भ गवद्भक्तान्सृष्टवान् कमलासनः

viṣvaksenānantaraṃ tu daśavarṣādanantaram / jayādīnbha gavadbhaktānsṛṣṭavān kamalāsanaḥ

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Vishvaksena, ten years later, the lotus-seated one created Jaya and the other devotees of the Lord.

अध्याय 301

श्लोक 50

जयाद्यानन्तरं ब्रह्मा वल्लाद्याः कर्मदेवताः ।शतवर्षानन्तरं तु सृष्टवाञ्छिववाहनम्

jayādyānantaraṃ brahmā vallādyāḥ karmadevatāḥ / śatavarṣānantaraṃ tu sṛṣṭavāñchivavāhanam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Jaya and the others Brahma created the deities of action, Valla and the rest; and a hundred years later he created Shiva's mount.

अध्याय 301

श्लोक 51

कर्मदेवानन्तरं तु त्रिंशद्वर्षादनन्तरम् ।पर्जन्यमसृज्ब्रह्मा मन्त्रयन्त्राभिमानिनम्

karmadevānantaraṃ tu triṃśadvarṣādanantaram / parjanyamasṛjbrahmā mantrayantrābhimāninam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After the deities of action, thirty years later, Brahma created Parjanya, presiding deity of mantras and yantras.

अध्याय 301

श्लोक 52

पर्जन्यानन्तरं ब्रह्मा दशवर्षादनन्तरम् ।पुष्करं जनयामास कर्मतत्त्वाभिमानिनम्

parjanyānantaraṃ brahmā daśavarṣādanantaram / puṣkaraṃ janayāmāsa karmatattvābhimāninam

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

After Parjanya, ten years later, Brahma begot Pushkara, presiding deity of the principle of action.

अध्याय 301

श्लोक 53

एवं विनिर्ममे ब्रह्मा मत्प्रसादात्खगेश्वर ।एवं ज्ञात्वा मोक्षमेति नान्यथा तु कथञ्चन

evaṃ vinirmame brahmā matprasādātkhageśvara / evaṃ jñātvā mokṣameti nānyathā tu kathañcana

हिन्दी अर्थ

स्वामिपुष्करिणीमध्ये ¬ मख्ामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोऽस्ति सर्वदा॥ (२६।३८) TT

English

Thus did Brahma create by my grace, O lord of birds; knowing this one attains liberation, and not otherwise in any way.

Book 3 - Adhyaya 13

पूर्ण अध्याय पाठ52 श्लोक

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)