Garuda Purana
285
अध्याय 285 / 317

Book 2 - Adhyaya 46

37 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ37 श्लोक

अध्याय 285

श्लोक 1

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे प्रत्याब्दिकादिश्राद्धनिरूपणं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ४६ तार्क्ष्य उवाच ।सुकृतस्य प्रभावेण स्वर्गो नानाविधो नणाम् ।भोगाः सौख्याति रूपञ्च बलं बुद्धैः पराक्रमः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde pratyābdikādiśrāddhanirūpaṇaṃ nāma pañcacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 46 tārkṣya uvāca / sukṛtasya prabhāveṇa svargo nānāvidho naṇām / bhogāḥ saukhyāti rūpañca balaṃ buddhaiḥ parākramaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The different kinds of heavenly enjoyments, worldly pleasures, strength, nourishment and valour men acquire by the power of merit.

अध्याय 285

श्लोक 2

सत्यं पुण्यवतां देव जायते ऽत्र परत्र च ।सत्यंसत्यं पुनः सत्यं वेदवाक्यं न चान्यथा

satyaṃ puṇyavatāṃ deva jāyate 'tra paratra ca / satyaṃsatyaṃ punaḥ satyaṃ vedavākyaṃ na cānyathā

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

All these happen to meritorious persons here or there, it is true, definitely true. The lord's statement cannot be otherwise.

अध्याय 285

श्लोक 3

धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयाते नानृतम् ।क्षमा जयति न क्रोधो विष्णुर्जयति नासुरः

dharmo jayati nādharmaḥ satyaṃ jayāte nānṛtam / kṣamā jayati na krodho viṣṇurjayati nāsuraḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Virtue triumphs, not evil. Truth triumphs not false- hood. Forgiveness wins, not anger. Vi$nu conquers not the asuras.

अध्याय 285

श्लोक 4

तद्वत्सत्यं मया ज्ञातं सुकृताच्छोभनं भवेत् ।यतोत्कृष्टतमं पुण्यं तथोत्कृष्टतरोनरः

tadvatsatyaṃ mayā jñātaṃ sukṛtācchobhanaṃ bhavet / yatotkṛṣṭatamaṃ puṇyaṃ tathotkṛṣṭataronaraḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

I have understood this truth that everything auspi¬ cious results from merit. When our merit is at the peak we are devoted to lord Krta.

अध्याय 285

श्लोक 5

एवन्तु श्रोतुमिच्छामि जायन्ते पापिनो यथा ।येन कर्मविपाकेन यथा नियमभाग्भवेत्

evantu śrotumicchāmi jāyante pāpino yathā / yena karmavipākena yathā niyamabhāgbhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O Tkhya, men indulge in activities which result in meritorious or inauspicious fruits. O Kaiyapa, now listen how men derive traits from their particular activities.

अध्याय 285

श्लोक 6

यांयां योनिमवाप्नोति यथारूपश्च जायते ।तन्मे वद सुरश्रेष्ठ समासेनापि काङ्क्षितम्

yāṃyāṃ yonimavāpnoti yathārūpaśca jāyate / tanme vada suraśreṣṭha samāsenāpi kāṅkṣitam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The preceptor guides the seeker, the king chastens the wicked, Yama regulates and rectifies the person of secret sins.

अध्याय 285

श्लोक 7

श्रीकृष्ण उवाच ।शुभाशुभफलैस्तार्क्ष्य भुक्तभोगा नरास्त्विह ।जायन्ते लक्षणैर्यैस्तुतानि मे शृणु काश्यप

śrīkṛṣṇa uvāca / śubhāśubhaphalaistārkṣya bhuktabhogā narāstviha / jāyante lakṣaṇairyaistutāni me śṛṇu kāśyapa

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Having suffered and crossed tortures in hell they return to the world of mortals marked with the characteristic signs.

अध्याय 285

श्लोक 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् ।इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

gururātmavatāṃ śāstā rājā śāstā durātmanām / iha pracchannapāpānāṃ śāstā vaivasvato yamaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

If a person has been guilty of falsehood in speech, he becomes a stammerer, a teller of lies or dumb. The brahmin slayer is bom consumptive or leprous; the wine>addict becomes black-toothed.

अध्याय 285

श्लोक 9

प्रायश्चित्तेष्वचीर्णेषु यमलोका ह्यनेकधा ।यातनाभिर्विमुक्ता ये यान्ति ते जीवसन्ततीम्

prāyaścitteṣvacīrṇeṣu yamalokā hyanekadhā / yātanābhirvimuktā ye yānti te jīvasantatīm

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The thief of gold becomes bad-nailed; the defiler of the preceptor's bed becomes ugly-skinned; he who associates with sinners is bom in a low family.

अध्याय 285

श्लोक 10

गत्वा मानुषभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते ।तान्यहं तव चिह्नानि कथयिष्ये खगोत्तम

gatvā mānuṣabhāve tu pāpacihnā bhavanti te / tānyahaṃ tava cihnāni kathayiṣye khagottama

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who takes meals at another's house without prior invitation is born a crow. A brahmin who performs a sacrifice for low castes is born a village-pig. He who performs many such sacrifices is born an ass.

अध्याय 285

श्लोक 11

सोढ्वा वै यातनाः सर्वा गत्वा वैवस्वतक्षयम् ।निस्तीर्णयातनास्ते तु लोकमायान्ति चिह्निताः

soḍhvā vai yātanāḥ sarvā gatvā vaivasvatakṣayam / nistīrṇayātanāste tu lokamāyānti cihnitāḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who eats unscrupulously becomes a tiger in wilderness. He who scolds others without a cause becomes a cat; he who burns dry wood is born a glow-worm.

अध्याय 285

श्लोक 12

गद्गदो ऽनतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते ।ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तश्च मद्यपः

gadgado 'natavādī syānmūkaścaiva gavānṛte / brahmahā jāyate kuṣṭhī śyāvadantaśca madyapaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who imparts knowledge to the undeserving' be¬ comes a bull. He who offers stale food to a brahmin becomes a hunch-back. He who is malicious to others is born blind. He who steals a book is bom similarly.

अध्याय 285

श्लोक 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः ।संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रो ऽदत्तदानतः

kunakhī svarṇaharaṇādduścarmā gurutalpagaḥ / saṃyogī hīnayoniḥ syāddaridro 'dattadānataḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who sells the forbidden articles becomes deform¬ ed in the eye. He who censures others is born of defiled womb. He who deceives a woman becomes an owl.

अध्याय 285

श्लोक 14

अयाज्ययाजको याति ग्राहमसूकरतां द्विजः ।खरो वै बहुयाजी स्यात्काको निर्मन्त्रभोजनात्

ayājyayājako yāti grāhamasūkaratāṃ dvijaḥ / kharo vai bahuyājī syātkāko nirmantrabhojanāt

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Imparts ktwwUdge to the unworthy —

अध्याय 285

श्लोक 15

अपरीक्षितभोक्तारो व्याघ्राः स्युर्निर्जने वने ।बहुतर्जको मार्जरः खद्योतः कक्षदाहकः

aparīkṣitabhoktāro vyāghrāḥ syurnirjane vane / bahutarjako mārjaraḥ khadyotaḥ kakṣadāhakaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The seller of forbidden fruits becomes indigent. He who keeps a i§udra woman as concubine becomes a bull. He who kicks the sacred fire becomes a cat. He who eats another's meat becomes a patient.

अध्याय 285

श्लोक 16

पात्रे विद्याप्रदाता यो बलीवर्दो भवेत्तसः ।अन्नं पर्युषितं विप्रे प्रददत्कुक्करो भवेत्

pātre vidyāpradātā yo balīvardo bhavettasaḥ / annaṃ paryuṣitaṃ vipre pradadatkukkaro bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

He who indulges in sex at the prohibited time becomes a eunuch. A stealer of scents becomes a foul-smeller. A stealer of other goods becomes a swallow.

अध्याय 285

श्लोक 17

मात्सर्यादपि जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् ।फलान्याहरतो ऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

mātsaryādapi jātyandho janmāndhaḥ pustakaṃ haran / phalānyāharato 'patyaṃ mriyate nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O lord of birds, these and other signs brought about by their actions are seen in men and others.

अध्याय 285

श्लोक 18

मृतो वानरतां याति तन्मुखो गण्डवान् भवेत् ।अदत्त्वा भक्ष्यमश्राति अनपत्यो भवेत्तु सः

mṛto vānaratāṃ yāti tanmukho gaṇḍavān bhavet / adattvā bhakṣyamaśrāti anapatyo bhavettu saḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Persons who commit such sins fall into hell and are re-born in different species of animals.

अध्याय 285

श्लोक 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः ।प्रवज्यागमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

haranvastraṃ bhavedgodhā garadaḥ pavanāśanaḥ / pravajyāgamanādrājan bhavenmarupiśācakaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

After passing through these births men and women are re-born in human form when their merit and demerit are equalized.

अध्याय 285

श्लोक 20

चातको जलहर्ता स्याद्धान्यहर्ता च मूषिकः ।अप्राप्तयौवनां सेवन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

cātako jalahartā syāddhānyahartā ca mūṣikaḥ / aprāptayauvanāṃ sevan bhavetsarpa iti śrutiḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

When men and women unite in sexual act and both the semen and the blood are mixed, the child born will be nourished with all the elements in proper proportion.

अध्याय 285

श्लोक 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेद्ध्रुवम् ।जलप्रस्त्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

gurudārābhilāṣī ca kṛkalāso bhaveddhruvam / jalaprastravaṇaṃ yastu bhindyānmatsyo bhavennaraḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The statement would seem absurd but priesthood and idol-worship have often been the target of criticism from very early time. They have become the object of derison even in modem age, at the hands of social reformists among the Arya-samiya—a sect which is very popular in northern India now-a-days.

अध्याय 285

श्लोक 22

अविक्रेयक्रयाच्चैव बको गृध्रो भवेन्नरः ।अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

avikreyakrayāccaiva bako gṛdhro bhavennaraḥ / ayonigo vṛko hi syādulūkaḥ krayavañcanāt

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

O bird, all these take place in all castes according to their previous actions. In deityhood or manhood the acts of benevolence and indulgence recur due to their previous karman,

अध्याय 285

श्लोक 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानश्चाभिजायते ।प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्योर्ऽथमददज्जम्बुको भवेत्

mṛtasyaikādaśāhe tu bhuñjānaścābhijāyate / pratiśrutya dvijebhyor'thamadadajjambuko bhavet

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One who eats at the eleventh-day rite of a dead man is reborn [as such]; one who promises wealth to brahmins but does not give it becomes a jackal.

अध्याय 285

श्लोक 24

राज्ञरिं गत्वा भवेद्दंष्ट्री तस्करो विङ्वराहकः ।शारिवा फलविक्रेता वृषश्च वृषलीपतिः

rājñariṃ gatvā bhaveddaṃṣṭrī taskaro viṅvarāhakaḥ / śārivā phalavikretā vṛṣaśca vṛṣalīpatiḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One who goes against the king becomes a tusked beast; a thief becomes a dung-eating boar; a seller of fruit becomes a sariva; the husband of a shudra woman becomes a bull.

अध्याय 285

श्लोक 25

मार्जरो ऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् ।उदक्यागमनात्षण्डो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

mārjaro 'gniṃ padā spṛṣṭvā rogavānparamāṃsabhuk / udakyāgamanātṣaṇḍo durgandhaśca sugandhahṛt

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

One who touches fire with his foot becomes a cat; one who eats others' flesh becomes diseased; one who goes to a menstruating woman becomes a eunuch; one who steals perfumes becomes foul-smelling.

अध्याय 285

श्लोक 26

यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा हरते बहु ।हृत्वा वै योनिमाप्नोति तिरश्चां नात्र संशयः

yadvā tadvāpi pārakyaṃ svalpaṃ vā harate bahu / hṛtvā vai yonimāpnoti tiraścāṃ nātra saṃśayaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Whoever steals another's property, whatever it is, little or much, is born among animals; there is no doubt.

अध्याय 285

श्लोक 27

एवमादीनि चिह्नानि अन्यान्यपि खगेश्वर ।स्वकर्मविततान्येव? दृश्यन्ते यैस्तु मानवैः

evamādīni cihnāni anyānyapi khageśvara / svakarmavitatānyeva? dṛśyante yaistu mānavaiḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

These and other signs, O lord of birds, arising from their own deeds, are seen in men.

अध्याय 285

श्लोक 28

एवं दुष्कृतकर्मा हि भुक्त्वा च नरकान्क्रमात् ।जायते कर्मशेषेण उक्तास्वेतासु योनिषु

evaṃ duṣkṛtakarmā hi bhuktvā ca narakānkramāt / jāyate karmaśeṣeṇa uktāsvetāsu yoniṣu

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

So one who has done evil, having experienced the hells in turn, is born, through the remainder of his karma, in the wombs described.

अध्याय 285

श्लोक 29

ततो जन्मशतं मर्त्ये सर्वजन्तुषु काश्यप ।जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे

tato janmaśataṃ martye sarvajantuṣu kāśyapa / jāyate nātra sandehaḥ samībhūte śubhāśubhe

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Then for a hundred births among mortals and all creatures, O Kashyapa, he is born, without doubt, until good and bad are balanced.

अध्याय 285

श्लोक 30

स्त्रीपुंसयो प्रसङ्गेन निरुद्धे शुक्रसोणिते ।समुपेतः पञ्चभूतैर्जायते पाञ्चभौतिकः

strīpuṃsayo prasaṅgena niruddhe śukrasoṇite / samupetaḥ pañcabhūtairjāyate pāñcabhautikaḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

When through the union of woman and man the semen and blood are held together, he is born composed of the five elements, endowed with them.

अध्याय 285

श्लोक 31

इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः ।धारणा प्रेरणं दुः खं मिथ्याहङ्कार एव च

indriyāṇi manaḥ prāṇā jñānamāyuḥ sukhaṃ dhṛtiḥ / dhāraṇā preraṇaṃ duḥ khaṃ mithyāhaṅkāra eva ca

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Senses, mind, vital breaths, knowledge, lifespan, happiness, steadfastness, retention, impulse, sorrow and false ego,

अध्याय 285

श्लोक 32

प्रयताकृतिवर्णस्तु रागद्वेषौ भवाभवौ ।तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः

prayatākṛtivarṇastu rāgadveṣau bhavābhavau / tasyedamātmanaḥ sarvamanāderādimicchataḥ

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

effort, form and colour, attachment and aversion, existence and non-existence — all this belongs to that self, beginningless, which seeks a beginning.

अध्याय 285

श्लोक 33

स्वकर्म बद्धस्य तदा गर्भवृद्धिर्भवेदिति ।पुरा यथा मया प्रोक्तं तव जन्तोर्हि लक्षणम्

svakarma baddhasya tadā garbhavṛddhirbhavediti / purā yathā mayā proktaṃ tava jantorhi lakṣaṇam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Then, for one bound by his own karma, the embryo grows, as I described to you earlier the marks of a creature.

अध्याय 285

श्लोक 34

एवं प्रवर्तितं चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे ।समुत्पत्तिर्विनाशश्च जायते तार्क्ष्य देहिनाम्

evaṃ pravartitaṃ cakraṃ bhūtagrāme caturvidhe / samutpattirvināśaśca jāyate tārkṣya dehinām

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

Thus the wheel turns in the fourfold host of beings; the arising and perishing of embodied beings takes place, Tarkshya.

अध्याय 285

श्लोक 35

स्वधर्मेणैवोर्ध्वगतिरधर्मेणाप्यधोगतिः ।जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनात् खग

svadharmeṇaivordhvagatiradharmeṇāpyadhogatiḥ / jāyate sarvavarṇānāṃ svadharmacalanāt khaga

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

By one's own dharma one rises, and by adharma one goes down; this happens to all classes through straying from their own dharma, O bird.

अध्याय 285

श्लोक 36

देवत्वे मानुषत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः ।या दृश्यन्ते वैनतेय तत्सर्वं कर्मजं फलम्

devatve mānuṣatve ca dānabhogādikāḥ kriyāḥ / yā dṛśyante vainateya tatsarvaṃ karmajaṃ phalam

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

The acts of giving, enjoyment and the like seen in the state of gods and men, O Vainateya — all that is fruit born of karma.

अध्याय 285

श्लोक 37

अकर्मविहिते घोरे कामक्रोधार्जिते ऽशुभे ।पतेद्वै नरके भूयो तस्योत्तारो न विद्यते

akarmavihite ghore kāmakrodhārjite 'śubhe / patedvai narake bhūyo tasyottāro na vidyate

हिन्दी अर्थ

यश्चेदं शृणुयान्मर्त्यो यश्चापि परिकीर्तयेत्। विहाय यातनां घोरां धूतपापो दिवं ब्रजेत्॥

English

In the terrible, evil hell earned through forbidden action, desire and anger, he falls again, and there is no rescue for him.

स्रोत: https://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/plaintext/sa_garuDapurANa.txt · प्राप्त 3/6/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।