Devi Bhagavata Purana
316
अध्याय 316 / 317

Skandha 12, Adhyāya 13

30 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ30 श्लोक

अध्याय 316

श्लोक 1

व्यास उवाच ।इति ते कथितं भूप यद्यत्पृष्टं त्वयानघ ।नारायणेन यत्प्रोक्तं नारदाय महात्मने

vyāsa uvāca | iti te kathitaṃ bhūpa yadyatpṛṣṭaṃ tvayānagha | nārāyaṇena yatproktaṃ nāradāya mahātmane

अध्याय 316

श्लोक 2

श्रुत्वैतत्तु महादेव्याः पुराणं परमाद्भुतम् ।कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो देव्याः प्रियतमो हि सः

śrutvaitattu mahādevyāḥ purāṇaṃ paramādbhutam | kṛtakṛtyo bhavenmartyo devyāḥ priyatamo hi saḥ

अध्याय 316

श्लोक 3

कुरु चाम्बामखं राजन् स्वपित्रुद्धरणाय वै ।खिन्नोऽसि येन राजेन्द्र पितुर्ज्ञात्वा तु दुर्गतिम्

kuru cāmbāmakhaṃ rājan svapitruddharaṇāya vai | khinno'si yena rājendra piturjñātvā tu durgatim

अध्याय 316

श्लोक 4

गृहाण त्वं महादेव्या मन्त्रं सर्वोत्तमोत्तमम् ।यथाविधिविधानेन जन्मसाफल्यदायकम्

gṛhāṇa tvaṃ mahādevyā mantraṃ sarvottamottamam | yathāvidhividhānena janmasāphalyadāyakam

अध्याय 316

श्लोक 5

सूत उवाच ।तच्छ्रुत्वा नृपशार्दूलः प्रार्थयित्वा मुनीश्वरम् ।तस्मादेव महामन्त्रं देवीप्रणवसंज्ञकम्

sūta uvāca | tacchrutvā nṛpaśārdūlaḥ prārthayitvā munīśvaram | tasmādeva mahāmantraṃ devīpraṇavasaṃjñakam

अध्याय 316

श्लोक 6

दीक्षाविधिं विधानेन जग्राह नृपसत्तमः ।तत आहूय धौम्यादीन्नवरात्रसमागमे

dīkṣāvidhiṃ vidhānena jagrāha nṛpasattamaḥ | tata āhūya dhaumyādīnnavarātrasamāgame

अध्याय 316

श्लोक 7

अम्बायज्ञं चकाराशु वित्तशाढ्यविवर्जितः ।ब्राह्मणैः पाठयामास पुराणं त्वेतदुत्तमम्

ambāyajñaṃ cakārāśu vittaśāḍhyavivarjitaḥ | brāhmaṇaiḥ pāṭhayāmāsa purāṇaṃ tvetaduttamam

अध्याय 316

श्लोक 8

श्रीदेव्यग्रेऽम्बिकाप्रीत्यै देवीभागवतं परम् ।ब्राह्मणान्भोजयामासाप्यसङ्ख्यातान्सुवासिनीः

śrīdevyagre'mbikāprītyai devībhāgavataṃ param | brāhmaṇānbhojayāmāsāpyasaṅkhyātānsuvāsinīḥ

अध्याय 316

श्लोक 9

कुमारीर्वटुकादींश्च दीनानाथांस्तथैव च ।द्रव्यप्रदानैस्तान्सर्वान् सन्तोष्य वसुधाधिपः

kumārīrvaṭukādīṃśca dīnānāthāṃstathaiva ca | dravyapradānaistānsarvān santoṣya vasudhādhipaḥ

अध्याय 316

श्लोक 10

समाप्य यज्ञं संस्थाने संस्थितो यावदेव हि ।तावदेव हि चाकाशान्नारदः समवातरत्

samāpya yajñaṃ saṃsthāne saṃsthito yāvadeva hi | tāvadeva hi cākāśānnāradaḥ samavātarat

अध्याय 316

श्लोक 11

रणयन्महतीं वीणां ज्वलदग्निशिखोपमः ।ससम्भमः समुत्थाय दृष्ट्वा तं नारदं मुनिम्

raṇayanmahatīṃ vīṇāṃ jvaladagniśikhopamaḥ | sasambhamaḥ samutthāya dṛṣṭvā taṃ nāradaṃ munim

अध्याय 316

श्लोक 12

आसनाद्युपचारैश्च पूजयामास भूमिपः ।कृत्वा तु कुशलप्रश्नं पप्रच्छागमकारणम्

āsanādyupacāraiśca pūjayāmāsa bhūmipaḥ | kṛtvā tu kuśalapraśnaṃ papracchāgamakāraṇam

अध्याय 316

श्लोक 13

राजोवाच ।कुत आगमनं साधो ब्रूहि किं करवाणि ते ।सनाथोऽहं कृतार्थोऽहं त्वदागमनकारणात्

rājovāca | kuta āgamanaṃ sādho brūhi kiṃ karavāṇi te | sanātho'haṃ kṛtārtho'haṃ tvadāgamanakāraṇāt

अध्याय 316

श्लोक 14

इति राज्ञो वचः श्रुत्वा प्रोवाच मुनिसत्तमः ।अद्याश्चर्यं मया दृष्टं देवलोके नृपोत्तम

iti rājño vacaḥ śrutvā provāca munisattamaḥ | adyāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ devaloke nṛpottama

अध्याय 316

श्लोक 15

तन्निवेदयितुं प्राप्तस्त्वत्सकाशे सुविस्मितः ।पिता ते दुर्गतिं प्राप्तो निजकर्मविपर्ययात्

tannivedayituṃ prāptastvatsakāśe suvismitaḥ | pitā te durgatiṃ prāpto nijakarmaviparyayāt

अध्याय 316

श्लोक 16

स एवायं दिव्यरूपवपुर्भूत्वाधुनैव हि ।देवदेवैः स्तुतः सम्यगप्सरोभिः समन्ततः

sa evāyaṃ divyarūpavapurbhūtvādhunaiva hi | devadevaiḥ stutaḥ samyagapsarobhiḥ samantataḥ

अध्याय 316

श्लोक 17

विमानवरमारुह्य मणिद्वीपं गतोऽभवत् ।देवीभागवतस्यास्य श्रवणोत्थफलेन च

vimānavaramāruhya maṇidvīpaṃ gato'bhavat | devībhāgavatasyāsya śravaṇotthaphalena ca

अध्याय 316

श्लोक 18

अम्बामखफलेनापि पिता ते सुगतिं गतः ।धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि जीवितं सफलं तव

ambāmakhaphalenāpi pitā te sugatiṃ gataḥ | dhanyo'si kṛtakṛtyo'si jīvitaṃ saphalaṃ tava

अध्याय 316

श्लोक 19

नरकादुद्धृतस्तातस्त्वया तु कुलभूषण ।देवलोके स्फीतकीर्तिस्तवाद्य विपुलाभवत्

narakāduddhṛtastātastvayā tu kulabhūṣaṇa | devaloke sphītakīrtistavādya vipulābhavat

अध्याय 316

श्लोक 20

सूत उवाच ।नारदोक्तं समाकर्ण्य प्रेमगद्गदितान्तरः ।पपात पादाम्बुजयोर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः

sūta uvāca | nāradoktaṃ samākarṇya premagadgaditāntaraḥ | papāta pādāmbujayorvyāsasyādbhutakarmaṇaḥ

अध्याय 316

श्लोक 21

तवानुग्रहतो देव कृतार्थोऽहं महामुने ।किं मया प्रतिकर्तव्यं नमस्कारादृते तव

tavānugrahato deva kṛtārtho'haṃ mahāmune | kiṃ mayā pratikartavyaṃ namaskārādṛte tava

अध्याय 316

श्लोक 22

अनुग्राह्यः सदैवाहमेवमेव त्वया मुने ।इति राज्ञो वचः श्रुत्वाप्याशीर्भिरभिनन्द्य च

anugrāhyaḥ sadaivāhamevameva tvayā mune | iti rājño vacaḥ śrutvāpyāśīrbhirabhinandya ca

अध्याय 316

श्लोक 23

उवाच वचनं श्लक्ष्णं भगवान् बादरायणः ।राजन्सर्वं परित्यज्य भज देवीपदाम्बुजम्

uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ bhagavān bādarāyaṇaḥ | rājansarvaṃ parityajya bhaja devīpadāmbujam

अध्याय 316

श्लोक 24

देवीभागवतं चैव पठ नित्यं समाहितः ।अम्बामखं सदा भक्त्या कुरु नित्यमतन्द्रितः

devībhāgavataṃ caiva paṭha nityaṃ samāhitaḥ | ambāmakhaṃ sadā bhaktyā kuru nityamatandritaḥ

अध्याय 316

श्लोक 25

अनायासेन तेन त्वं मोक्ष्यसे भवबन्धनात् ।सन्त्यन्यानि पुराणानि हरिरुद्रमुखानि च

anāyāsena tena tvaṃ mokṣyase bhavabandhanāt | santyanyāni purāṇāni harirudramukhāni ca

अध्याय 316

श्लोक 26

देवीभागवतस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ।सारमेतत्पुराणानां वेदानां चैव सर्वशः

devībhāgavatasyāsya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm | sārametatpurāṇānāṃ vedānāṃ caiva sarvaśaḥ

अध्याय 316

श्लोक 27

मूलप्रकृतिरेवैषा यत्र तु प्रतिपाद्यते ।समं तेन पुराणं स्यात्कथमन्यन्नृपोत्तम

mūlaprakṛtirevaiṣā yatra tu pratipādyate | samaṃ tena purāṇaṃ syātkathamanyannṛpottama

अध्याय 316

श्लोक 28

पाठे वेदसमं पुण्यं यस्य स्याज्जनमेजय ।पठितव्यं प्रयत्नेन तदेव विबुधोत्तमैः

pāṭhe vedasamaṃ puṇyaṃ yasya syājjanamejaya | paṭhitavyaṃ prayatnena tadeva vibudhottamaiḥ

अध्याय 316

श्लोक 29

इत्युक्त्वा नृपवर्यं तं जगाम मुनिराट् ततः ।जग्मुश्चैव यथास्थानं धौम्यादिमुनयोऽमलाः

ityuktvā nṛpavaryaṃ taṃ jagāma munirāṭ tataḥ | jagmuścaiva yathāsthānaṃ dhaumyādimunayo'malāḥ

अध्याय 316

श्लोक 30

देवीभागवतस्यैव प्रशंसां चक्रुरुत्तमाम् ।राजा शशास धरणीं ततः सन्तुष्टमानसः ।देवीभागवतं चैव पठच्छृण्वन्तिरन्तरम्

devībhāgavatasyaiva praśaṃsāṃ cakruruttamām | rājā śaśāsa dharaṇīṃ tataḥ santuṣṭamānasaḥ | devībhāgavataṃ caiva paṭhacchṛṇvantirantaram

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Devi Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org, encoded and proofread by Vishwas Bhide. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Nilakantha Bhashya recension.