Skandha 9, Adhyāya 45

श्रीनारायण उवाच ।उक्तं स्वाहास्वधाख्यानं प्रशस्तं मधुरं परम् ।वक्ष्यामि दक्षिणाख्यानं सावधानो निशामय॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | uktaṃ svāhāsvadhākhyānaṃ praśastaṃ madhuraṃ param | vakṣyāmi dakṣiṇākhyānaṃ sāvadhāno niśāmaya

गोपी सुशीला गोलोके पुराऽऽसीत्प्रेयसी हरेः ।राधा प्रधाना सध्रीची धन्या मान्या मनोहरा॥ 2 ॥

gopī suśīlā goloke purā''sītpreyasī hareḥ | rādhā pradhānā sadhrīcī dhanyā mānyā manoharā

अतीव सुन्दरी रामा सुभगा सुदती सती ।विद्यावती गुणवती चातिरूपवती सती॥ 3 ॥

atīva sundarī rāmā subhagā sudatī satī | vidyāvatī guṇavatī cātirūpavatī satī

कलावती कोमलाङ्गी कान्ता कमललोचना ।सुश्रोणी सुस्तनी श्यामा न्यग्रोधपरिमण्डिता॥ 4 ॥

kalāvatī komalāṅgī kāntā kamalalocanā | suśroṇī sustanī śyāmā nyagrodhaparimaṇḍitā

ईषद्धास्यप्रसन्नास्या रत्नालङ्कारभूषिता ।श्वेतचम्पकवर्णाभा बिम्बोष्ठी मृगलोचना॥ 5 ॥

īṣaddhāsyaprasannāsyā ratnālaṅkārabhūṣitā | śvetacampakavarṇābhā bimboṣṭhī mṛgalocanā

कामशास्त्रेषु निपुणा कामिनी हंसगामिनी ।भावानुरक्ता भावज्ञा कृष्णस्य प्रियभामिनी॥ 6 ॥

kāmaśāstreṣu nipuṇā kāminī haṃsagāminī | bhāvānuraktā bhāvajñā kṛṣṇasya priyabhāminī

रसज्ञा रसिका रासे रासेशस्य रसोत्सुका ।उवासादक्षिणे क्रोडे राधायाः पुरतः पुरा॥ 7 ॥

rasajñā rasikā rāse rāseśasya rasotsukā | uvāsādakṣiṇe kroḍe rādhāyāḥ purataḥ purā

सम्बभूवानम्रमुखो भयेन मधुसूदनः ।दृष्ट्वा राधां च पुरतो गोपीनां प्रवरोत्तमाम्॥ 8 ॥

sambabhūvānamramukho bhayena madhusūdanaḥ | dṛṣṭvā rādhāṃ ca purato gopīnāṃ pravarottamām

कामिनीं रक्तवदनां रक्तपङ्कजलोचनाम् ।कोपेन कम्पिताङ्गीं च कोपेन स्फुरिताधराम्॥ 9 ॥

kāminīṃ raktavadanāṃ raktapaṅkajalocanām | kopena kampitāṅgīṃ ca kopena sphuritādharām

वेगेन तां तु गच्छन्तीं विज्ञाय तदनन्तरम् ।विरोधभीतो भगवानन्तर्धानं चकार सः॥ 10 ॥

vegena tāṃ tu gacchantīṃ vijñāya tadanantaram | virodhabhīto bhagavānantardhānaṃ cakāra saḥ

पलायन्तं च कान्तं च शान्तं सत्त्वं सुविग्रहम् ।विलोक्य कम्पिता गोप्यः सुशीलाद्यास्ततो भिया॥ 11 ॥

palāyantaṃ ca kāntaṃ ca śāntaṃ sattvaṃ suvigraham | vilokya kampitā gopyaḥ suśīlādyāstato bhiyā

विलोक्य लम्पटं तत्र गोपीनां लक्षकोटयः ।पुटाञ्जलियुता भीता भक्तिनम्रात्मकन्धराः॥ 12 ॥

vilokya lampaṭaṃ tatra gopīnāṃ lakṣakoṭayaḥ | puṭāñjaliyutā bhītā bhaktinamrātmakandharāḥ

रक्ष रक्षेत्युक्तवन्त्यो देवीमिति पुनः पुनः ।ययुर्भयेन शरणं यस्याश्चरणपङ्कजे॥ 13 ॥

rakṣa rakṣetyuktavantyo devīmiti punaḥ punaḥ | yayurbhayena śaraṇaṃ yasyāścaraṇapaṅkaje

त्रिलक्षकोटयो गोपाः सुदामादय एव च ।ययुर्भयेन शरणं तत्पादाब्जे च नारद॥ 14 ॥

trilakṣakoṭayo gopāḥ sudāmādaya eva ca | yayurbhayena śaraṇaṃ tatpādābje ca nārada

पलायन्तं च कान्तं च विज्ञाय परमेश्वरी ।पलायन्तीं सहचरीं सुशीलां च शशाप सा॥ 15 ॥

palāyantaṃ ca kāntaṃ ca vijñāya parameśvarī | palāyantīṃ sahacarīṃ suśīlāṃ ca śaśāpa sā

अद्यप्रभृति गोलोकं सा चेदायाति गोपिका ।सद्यो गमनमात्रेण भस्मसाच्च भविष्यति॥ 16 ॥

adyaprabhṛti golokaṃ sā cedāyāti gopikā | sadyo gamanamātreṇa bhasmasācca bhaviṣyati

इत्येवमुक्त्वा तत्रैव देवदेवेश्वरी रुषा ।रासेश्वरी रासमध्ये रासेशमाजुहाव ह॥ 17 ॥

ityevamuktvā tatraiva devadeveśvarī ruṣā | rāseśvarī rāsamadhye rāseśamājuhāva ha

नालोक्य पुरतः कृष्णं राधा विरहकातरा ।युगकोटिसमं मेने क्षणभेदेन सुव्रता॥ 18 ॥

nālokya purataḥ kṛṣṇaṃ rādhā virahakātarā | yugakoṭisamaṃ mene kṣaṇabhedena suvratā

हे कृष्ण प्राणनाथेशागच्छ प्राणाधिकप्रिय ।प्राणाधिष्ठातृदेवेश प्राणा यान्ति त्वया विना॥ 19 ॥

he kṛṣṇa prāṇanātheśāgaccha prāṇādhikapriya | prāṇādhiṣṭhātṛdeveśa prāṇā yānti tvayā vinā

स्त्रीगर्वः पतिसौभाग्याद्वर्धते च दिने दिने ।सुखं च विपुलं यस्मात्तं सेवेद्धर्मतः सदा॥ 20 ॥

strīgarvaḥ patisaubhāgyādvardhate ca dine dine | sukhaṃ ca vipulaṃ yasmāttaṃ seveddharmataḥ sadā

पतिर्बन्धुः कुलस्त्रीणामधिदेवः सदागतिः ।परसम्पत्स्वरूपश्च मूर्तिमान् भोगदः सदा॥ 21 ॥

patirbandhuḥ kulastrīṇāmadhidevaḥ sadāgatiḥ | parasampatsvarūpaśca mūrtimān bhogadaḥ sadā

धर्मदः सुखदः शश्वत्प्रीतिदः शान्तिदः सदा ।सम्मानैर्दीप्यमानश्च मानदो मानखण्डनः॥ 22 ॥

dharmadaḥ sukhadaḥ śaśvatprītidaḥ śāntidaḥ sadā | sammānairdīpyamānaśca mānado mānakhaṇḍanaḥ

सारात्सारतरः स्वामी बन्धूनां बन्धुवर्धनः ।न च भर्तुः समो बन्धुर्बन्धोर्बन्धुषु दृश्यते॥ 23 ॥

sārātsārataraḥ svāmī bandhūnāṃ bandhuvardhanaḥ | na ca bhartuḥ samo bandhurbandhorbandhuṣu dṛśyate

भरणादेव भर्ता च पालनात्पतिरुच्यते ।शरीरेशाच्च स स्वामी कामदः कान्त उच्यते॥ 24 ॥

bharaṇādeva bhartā ca pālanātpatirucyate | śarīreśācca sa svāmī kāmadaḥ kānta ucyate

बन्धुश्च सुखवृद्ध्या च प्रीतिदानात्प्रियः स्मृतः ।ऐश्वर्यदानादीशश्च प्राणेशात्प्राणनायकः॥ 25 ॥

bandhuśca sukhavṛddhyā ca prītidānātpriyaḥ smṛtaḥ | aiśvaryadānādīśaśca prāṇeśātprāṇanāyakaḥ

रतिदानाच्च रमणः प्रियो नास्ति प्रियात्परः ।पुत्रस्तु स्वामिनः शुक्राज्जायते तेन स प्रियः॥ 26 ॥

ratidānācca ramaṇaḥ priyo nāsti priyātparaḥ | putrastu svāminaḥ śukrājjāyate tena sa priyaḥ

शतपुत्रात्परः स्वामी कुलजानां प्रियः सदा ।असत्कुलप्रसूता या कान्तं विज्ञातुमक्षमा॥ 27 ॥

śataputrātparaḥ svāmī kulajānāṃ priyaḥ sadā | asatkulaprasūtā yā kāntaṃ vijñātumakṣamā

स्नानं च सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दक्षिणा ।प्रादक्षिण्यं पृथिव्याश्च सर्वाणि च तपांसि च॥ 28 ॥

snānaṃ ca sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dakṣiṇā | prādakṣiṇyaṃ pṛthivyāśca sarvāṇi ca tapāṃsi ca

सर्वाण्येव व्रतादीनि महादानानि यानि च ।उपोषणानि पुण्यानि यानि यानि श्रुतानि च॥ 29 ॥

sarvāṇyeva vratādīni mahādānāni yāni ca | upoṣaṇāni puṇyāni yāni yāni śrutāni ca

गुरुसेवा विप्रसेवा देवसेवादिकं च यत् ।स्वामिनः पादसेवायाः कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ 30 ॥

gurusevā viprasevā devasevādikaṃ ca yat | svāminaḥ pādasevāyāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

गुरुविप्रेन्द्रदेवेषु सर्वेभ्यश्च पतिर्गुरुः ।विद्यादाता यथा पुंसां कुलजानां तथा प्रियः॥ 31 ॥

guruviprendradeveṣu sarvebhyaśca patirguruḥ | vidyādātā yathā puṃsāṃ kulajānāṃ tathā priyaḥ

गोपीनां लक्षकोटीनां गोपानां च तथैव च ।ब्रह्माण्डानामसङ्ख्यानां तत्रस्थानां तथैव च॥ 32 ॥

gopīnāṃ lakṣakoṭīnāṃ gopānāṃ ca tathaiva ca | brahmāṇḍānāmasaṅkhyānāṃ tatrasthānāṃ tathaiva ca

विश्वादिगोलकान्तानामीश्वरी यत्प्रसादतः ।अहं न जाने तं कान्तं स्त्रीस्वभावो दुरत्ययः॥ 33 ॥

viśvādigolakāntānāmīśvarī yatprasādataḥ | ahaṃ na jāne taṃ kāntaṃ strīsvabhāvo duratyayaḥ

इत्युक्त्वा राधिका कृष्णं तत्र दध्यौ स्वभक्तितः ।रुरोद प्रेम्णा सा राधा नाथ नाथेति चाब्रवीत्॥ 34 ॥

ityuktvā rādhikā kṛṣṇaṃ tatra dadhyau svabhaktitaḥ | ruroda premṇā sā rādhā nātha nātheti cābravīt

दर्शनं देहि रमण दीना विरहदुःखिता ।अथ सा दक्षिणा देवी ध्वस्ता गोलोकतो मुने॥ 35 ॥

darśanaṃ dehi ramaṇa dīnā virahaduḥkhitā | atha sā dakṣiṇā devī dhvastā golokato mune

सुचिरं च तपस्तप्त्वा विवेश कमलातनौ ।अथ देवादयः सर्वे यज्ञं कृत्वा सुदुष्करम्॥ 36 ॥

suciraṃ ca tapastaptvā viveśa kamalātanau | atha devādayaḥ sarve yajñaṃ kṛtvā suduṣkaram

नालभंस्ते फलं तेषां विषण्णाः प्रययुर्विधिम् ।विधिर्निवेदनं श्रुत्वा देवादीनां जगत्पतिम्॥ 37 ॥

nālabhaṃste phalaṃ teṣāṃ viṣaṇṇāḥ prayayurvidhim | vidhirnivedanaṃ śrutvā devādīnāṃ jagatpatim

दध्यौ च सुचिरं भक्त्या प्रत्यादेशमवाप सः ।नारायणश्च भगवान् महालक्ष्याश्च देहतः॥ 38 ॥

dadhyau ca suciraṃ bhaktyā pratyādeśamavāpa saḥ | nārāyaṇaśca bhagavān mahālakṣyāśca dehataḥ

विनिष्कृष्य मर्त्यलक्ष्मीं ब्रह्मणे दक्षिणां ददौ ।ब्रह्मा ददौ तां यज्ञाय पूरणार्थं च कर्मणाम्॥ 39 ॥

viniṣkṛṣya martyalakṣmīṃ brahmaṇe dakṣiṇāṃ dadau | brahmā dadau tāṃ yajñāya pūraṇārthaṃ ca karmaṇām

यज्ञः सम्पूज्य विधिवत्तां तुष्टाव तदा मुदा ।तप्तकाञ्चनवर्णाभां चन्द्रकोटिसमप्रभाम्॥ 40 ॥

yajñaḥ sampūjya vidhivattāṃ tuṣṭāva tadā mudā | taptakāñcanavarṇābhāṃ candrakoṭisamaprabhām

अतीव कमनीयां च सुन्दरीं सुमनोहराम् ।कमलास्यां कोमलाङ्गीं कमलायतलोचनाम्॥ 41 ॥

atīva kamanīyāṃ ca sundarīṃ sumanoharām | kamalāsyāṃ komalāṅgīṃ kamalāyatalocanām

कमलासनपूज्यां च कमलाङ्गसमुद्भवाम् ।वह्निशुद्धांशुकाधानां बिम्बोष्ठीं सुदतीं सतीम्॥ 42 ॥

kamalāsanapūjyāṃ ca kamalāṅgasamudbhavām | vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bimboṣṭhīṃ sudatīṃ satīm

बिभ्रतीं कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम् ।ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां रत्नभूषणभूषिताम्॥ 43 ॥

bibhratīṃ kabarībhāraṃ mālatīmālyasaṃyutam | īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām

सुवेषाढ्यां च सुस्नातां मुनिमानसमोहिनीम् ।कस्तूरीबिन्दुभिः सार्धं सुगन्धिचन्दनेन्दुभिः॥ 44 ॥

suveṣāḍhyāṃ ca susnātāṃ munimānasamohinīm | kastūrībindubhiḥ sārdhaṃ sugandhicandanendubhiḥ

सिन्दूरबिन्दुनाल्पेनाप्यलकाधःस्थलोज्ज्वलाम् ।सुप्रशस्तनितम्बाढ्यां बृहच्छ्रोणिपयोधराम्॥ 45 ॥

sindūrabindunālpenāpyalakādhaḥsthalojjvalām | supraśastanitambāḍhyāṃ bṛhacchroṇipayodharām

कामदेवाधाररूपां कामबाणप्रपीडिताम् ।तां दृष्ट्वा रमणीयां च यज्ञो मूर्च्छामवाप ह॥ 46 ॥

kāmadevādhārarūpāṃ kāmabāṇaprapīḍitām | tāṃ dṛṣṭvā ramaṇīyāṃ ca yajño mūrcchāmavāpa ha

पत्नीं तामेव जग्राह विधिबोधितपूर्वकम् ।दिव्यं वर्षशतं चैव तां गृहीत्वा तु निर्जने॥ 47 ॥

patnīṃ tāmeva jagrāha vidhibodhitapūrvakam | divyaṃ varṣaśataṃ caiva tāṃ gṛhītvā tu nirjane

यज्ञो रेमे मुदा युक्तो रामेशो रमया सह ।गर्भं दधार सा देवी दिव्यं द्वादशवर्षकम्॥ 48 ॥

yajño reme mudā yukto rāmeśo ramayā saha | garbhaṃ dadhāra sā devī divyaṃ dvādaśavarṣakam

ततः सुषाव पुत्रं च फलं वै सर्वकर्मणाम् ।परिपूर्णे कर्मणि च तत्पुत्रः फलदायकः॥ 49 ॥

tataḥ suṣāva putraṃ ca phalaṃ vai sarvakarmaṇām | paripūrṇe karmaṇi ca tatputraḥ phaladāyakaḥ

यज्ञो दक्षिणया सार्धं पुत्रेण च फलेन च ।कर्मिणां फलदाता चेत्येवं वेदविदो विदुः॥ 50 ॥

yajño dakṣiṇayā sārdhaṃ putreṇa ca phalena ca | karmiṇāṃ phaladātā cetyevaṃ vedavido viduḥ

यज्ञश्च दक्षिणां प्राप्य पुत्रं च फलदायकम् ।फलं ददौ च सर्वेभ्यः कर्मणां चैव नारद॥ 51 ॥

yajñaśca dakṣiṇāṃ prāpya putraṃ ca phaladāyakam | phalaṃ dadau ca sarvebhyaḥ karmaṇāṃ caiva nārada

तदा देवादयस्तुष्टाः परिपूर्णमनोरथाः ।स्वस्थाने ते ययुः सर्वे धर्मवक्त्रादिदं श्रुतम्॥ 52 ॥

tadā devādayastuṣṭāḥ paripūrṇamanorathāḥ | svasthāne te yayuḥ sarve dharmavaktrādidaṃ śrutam

कृत्वा कर्म च कर्ता च तूर्णं दद्याच्च दक्षिणाम् ।तत्क्षणं फलमाप्नोति वेदैरुक्तमिदं मुने॥ 53 ॥

kṛtvā karma ca kartā ca tūrṇaṃ dadyācca dakṣiṇām | tatkṣaṇaṃ phalamāpnoti vedairuktamidaṃ mune

कर्मी कर्मणि पूर्णे च तत्क्षणे यदि दक्षिणाम् ।न दद्याद् ब्राह्मणेभ्यश्च दैवेनाज्ञानतोऽथवा॥ 54 ॥

karmī karmaṇi pūrṇe ca tatkṣaṇe yadi dakṣiṇām | na dadyād brāhmaṇebhyaśca daivenājñānato'thavā

मुहूर्ते समतीते तु द्विगुणा सा भवेद् ध्रुवम् ।एकरात्रे व्यतीते तु भवेच्छतगुणा च सा॥ 55 ॥

muhūrte samatīte tu dviguṇā sā bhaved dhruvam | ekarātre vyatīte tu bhavecchataguṇā ca sā

त्रिरात्रे तच्छतगुणा सप्ताहे द्विगुणा ततः ।मासे लक्षगुणा प्रोक्ता ब्राह्मणानां च वर्धते॥ 56 ॥

trirātre tacchataguṇā saptāhe dviguṇā tataḥ | māse lakṣaguṇā proktā brāhmaṇānāṃ ca vardhate

संवत्सरे व्यतीते तु सा त्रिकोटिगुणा भवेत् ।कर्म तद्यजमानानां सर्वं वै निष्फलं भवेत्॥ 57 ॥

saṃvatsare vyatīte tu sā trikoṭiguṇā bhavet | karma tadyajamānānāṃ sarvaṃ vai niṣphalaṃ bhavet

स च ब्रह्मस्वहारी च न कर्मार्होऽशुचिर्नरः ।दरिद्रो व्याधियुक्तश्च तेन पापेन पातकी॥ 58 ॥

sa ca brahmasvahārī ca na karmārho'śucirnaraḥ | daridro vyādhiyuktaśca tena pāpena pātakī

तद्गृहाद्याति लक्ष्मीश्च शापं दत्त्वा सुदारुणम् ।पितरो नैव गृह्णन्ति तद्दत्तं श्राद्धतर्पणम्॥ 59 ॥

tadgṛhādyāti lakṣmīśca śāpaṃ dattvā sudāruṇam | pitaro naiva gṛhṇanti taddattaṃ śrāddhatarpaṇam

एवं सुराश्च तत्पूजां तद्दत्तामग्निराहुतिम् ।दत्तं न दीयते दानं ग्रहीता नैव याचते॥ 60 ॥

evaṃ surāśca tatpūjāṃ taddattāmagnirāhutim | dattaṃ na dīyate dānaṃ grahītā naiva yācate

उभौ तौ नरके यातश्छिन्नरज्जौ यथा घटः ।नार्पयेद्यजमानश्चेद्याचितश्चापि दक्षिणाम्॥ 61 ॥

ubhau tau narake yātaśchinnarajjau yathā ghaṭaḥ | nārpayedyajamānaścedyācitaścāpi dakṣiṇām

भवेद्ब्रह्मस्वापहारी कुम्भीपाकं व्रजेद् ध्रुवम् ।वर्षलक्षं वसेत्तत्र यमदूतेन ताडितः॥ 62 ॥

bhavedbrahmasvāpahārī kumbhīpākaṃ vrajed dhruvam | varṣalakṣaṃ vasettatra yamadūtena tāḍitaḥ

ततो भवेत्स चाण्डालो व्याधियुक्तो दरिद्रकः ।पातयेत्पुरुषान्सप्त पूर्वांश्च सप्त जन्मतः॥ 63 ॥

tato bhavetsa cāṇḍālo vyādhiyukto daridrakaḥ | pātayetpuruṣānsapta pūrvāṃśca sapta janmataḥ

इत्येवं कथितं विप्र किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ।नारद उवाच ।यत्कर्म दक्षिणाहीनं को भुङ्क्ते तत्फलं मुने॥ 64 ॥

ityevaṃ kathitaṃ vipra kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi | nārada uvāca | yatkarma dakṣiṇāhīnaṃ ko bhuṅkte tatphalaṃ mune

पूजाविधिं दक्षिणायाः पुरा यज्ञकृतं वद ।श्रीनारायण उवाच ।कर्मणोऽदक्षिणस्यैव कुत एव फलं मुने॥ 65 ॥

pūjāvidhiṃ dakṣiṇāyāḥ purā yajñakṛtaṃ vada | śrīnārāyaṇa uvāca | karmaṇo'dakṣiṇasyaiva kuta eva phalaṃ mune

सदक्षिणे कर्मणि च फलमेव प्रवर्तते ।अदक्षिणं च यत्कर्म तद्भुङ्क्ते च बलिर्मुने॥ 66 ॥

sadakṣiṇe karmaṇi ca phalameva pravartate | adakṣiṇaṃ ca yatkarma tadbhuṅkte ca balirmune

बलये तत्प्रदत्तं च वामनेन पुरा मुने ।अश्रोत्रियः श्राद्धद्रव्यमश्रद्धादानमेव च॥ 67 ॥

balaye tatpradattaṃ ca vāmanena purā mune | aśrotriyaḥ śrāddhadravyamaśraddhādānameva ca

वृषलीपतिविप्राणां पूजाद्रव्यादिकं च यत् ।असद्द्विजैः कृतं यज्ञमशुचेः पूजनं च यत्॥ 68 ॥

vṛṣalīpativiprāṇāṃ pūjādravyādikaṃ ca yat | asaddvijaiḥ kṛtaṃ yajñamaśuceḥ pūjanaṃ ca yat

गुरावभक्तस्य कर्म बलिर्भुङ्क्ते न संशयः ।दक्षिणायाश्च यद्ध्यानं स्तोत्रं पूजाविधिक्रमम्॥ 69 ॥

gurāvabhaktasya karma balirbhuṅkte na saṃśayaḥ | dakṣiṇāyāśca yaddhyānaṃ stotraṃ pūjāvidhikramam

तत्सर्वं कण्वशाखोक्तं प्रवक्ष्यामि निशामय ।पुरा सम्प्राप्य तां यज्ञः कर्मदक्षां च दक्षिणाम्॥ 70 ॥

tatsarvaṃ kaṇvaśākhoktaṃ pravakṣyāmi niśāmaya | purā samprāpya tāṃ yajñaḥ karmadakṣāṃ ca dakṣiṇām

मुमोहास्याः स्वरूपेण तुष्टाव कामकातरः ।यज्ञ उवाच ।पुरा गोलोकगोपी त्वं गोपीनां प्रवरा वरा॥ 71 ॥

mumohāsyāḥ svarūpeṇa tuṣṭāva kāmakātaraḥ | yajña uvāca | purā golokagopī tvaṃ gopīnāṃ pravarā varā

राधासमा तत्सखी च श्रीकृष्णप्रेयसी प्रिया ।कार्तिकीपूर्णिमायां तु रासे राधामहोत्सवे॥ 72 ॥

rādhāsamā tatsakhī ca śrīkṛṣṇapreyasī priyā | kārtikīpūrṇimāyāṃ tu rāse rādhāmahotsave

आविर्भूता दक्षिणांसाल्लक्ष्म्याश्च तेन दक्षिणा ।पुरा त्वं च सुशीलाख्या ख्याता शीलेन शोभने॥ 73 ॥

āvirbhūtā dakṣiṇāṃsāllakṣmyāśca tena dakṣiṇā | purā tvaṃ ca suśīlākhyā khyātā śīlena śobhane

लक्ष्मीदक्षांसभागात्त्वं राधाशापाच्च दक्षिणा ।गोलोकात्त्वं परिभ्रष्टा मम भाग्यादुपस्थिता॥ 74 ॥

lakṣmīdakṣāṃsabhāgāttvaṃ rādhāśāpācca dakṣiṇā | golokāttvaṃ paribhraṣṭā mama bhāgyādupasthitā

कृपां कुरु महाभागे मामेव स्वामिनं कुरु ।कर्मिणां कर्मणां देवी त्वमेव फलदा सदा॥ 75 ॥

kṛpāṃ kuru mahābhāge māmeva svāminaṃ kuru | karmiṇāṃ karmaṇāṃ devī tvameva phaladā sadā

त्वया विना च सर्वेषां सर्वं कर्म च निष्फलम् ।त्वया विना तथा कर्म कर्मिणां च न शोभते॥ 76 ॥

tvayā vinā ca sarveṣāṃ sarvaṃ karma ca niṣphalam | tvayā vinā tathā karma karmiṇāṃ ca na śobhate

ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च दिक्पालादय एव च ।कर्मणश्च फलं दातुं न शक्ताश्च त्वया विना॥ 77 ॥

brahmaviṣṇumaheśāśca dikpālādaya eva ca | karmaṇaśca phalaṃ dātuṃ na śaktāśca tvayā vinā

कर्मरूपी स्वयं ब्रह्मा फलरूपी महेश्वरः ।यज्ञरूपी विष्णुरहं त्वमेषां साररूपिणी॥ 78 ॥

karmarūpī svayaṃ brahmā phalarūpī maheśvaraḥ | yajñarūpī viṣṇurahaṃ tvameṣāṃ sārarūpiṇī

फलदातृपरं ब्रह्म निर्गुणा प्रकृतिः परा ।स्वयं कृष्णश्च भगवान् स च शक्तस्त्वया सह॥ 79 ॥

phaladātṛparaṃ brahma nirguṇā prakṛtiḥ parā | svayaṃ kṛṣṇaśca bhagavān sa ca śaktastvayā saha

त्वमेव शक्तिः कान्ते मे शश्वज्जन्मनि जन्मनि ।सर्वकर्मणि शक्तोऽहं त्वया सह वरानने॥ 80 ॥

tvameva śaktiḥ kānte me śaśvajjanmani janmani | sarvakarmaṇi śakto'haṃ tvayā saha varānane

इत्युक्त्वा च पुरस्तस्थौ यज्ञाधिष्ठातृदेवता ।तुष्टा बभूव सा देवी भेजे तं कमलाकला॥ 81 ॥

ityuktvā ca purastasthau yajñādhiṣṭhātṛdevatā | tuṣṭā babhūva sā devī bheje taṃ kamalākalā

इदं च दक्षिणास्तोत्रं यज्ञकाले च यः पठेत् ।फलं च सर्वयज्ञानां प्राप्नोति नात्र संशयः॥ 82 ॥

idaṃ ca dakṣiṇāstotraṃ yajñakāle ca yaḥ paṭhet | phalaṃ ca sarvayajñānāṃ prāpnoti nātra saṃśayaḥ

राजसूये वाजपेये गोमेधे नरमेधके ।अश्वमेधे लाङ्गले च विष्णुयज्ञे यशस्करे॥ 83 ॥

rājasūye vājapeye gomedhe naramedhake | aśvamedhe lāṅgale ca viṣṇuyajñe yaśaskare

धनदे भूमिदे पूर्ते फलदे गजमेधके ।लोहयज्ञे स्वर्णयज्ञे रत्नयज्ञेऽथ ताम्रके॥ 84 ॥

dhanade bhūmide pūrte phalade gajamedhake | lohayajñe svarṇayajñe ratnayajñe'tha tāmrake

शिवयज्ञे रुद्रयज्ञे शक्रयज्ञे च बन्धुके ।वृष्टौ वरुणयागे च कण्डके वैरिमर्दने॥ 85 ॥

śivayajñe rudrayajñe śakrayajñe ca bandhuke | vṛṣṭau varuṇayāge ca kaṇḍake vairimardane

शुचियज्ञे धर्मयज्ञेऽध्वरे च पापमोचने ।ब्रह्माणीकर्मयागे च योनियागे च भद्रके॥ 86 ॥

śuciyajñe dharmayajñe'dhvare ca pāpamocane | brahmāṇīkarmayāge ca yoniyāge ca bhadrake

एतेषां च समारम्भे इदं स्तोत्रं च यः पठेत् ।निर्विघ्नेन च तत्कर्म सर्वं भवति निश्चितम्॥ 87 ॥

eteṣāṃ ca samārambhe idaṃ stotraṃ ca yaḥ paṭhet | nirvighnena ca tatkarma sarvaṃ bhavati niścitam

इदं स्तोत्रं च कथितं ध्यानं पूजाविधिं शृणु ।शालग्रामे घटे वापि दक्षिणां पूजयेत्सुधीः॥ 88 ॥

idaṃ stotraṃ ca kathitaṃ dhyānaṃ pūjāvidhiṃ śṛṇu | śālagrāme ghaṭe vāpi dakṣiṇāṃ pūjayetsudhīḥ

लक्ष्मीदक्षांससम्भूतां दक्षिणां कमलाकलाम् ।सर्वकर्मसुदक्षां च फलदां सर्वकर्मणाम्॥ 89 ॥

lakṣmīdakṣāṃsasambhūtāṃ dakṣiṇāṃ kamalākalām | sarvakarmasudakṣāṃ ca phaladāṃ sarvakarmaṇām

विष्णोः शक्तिस्वरूपां च पूजितां वन्दितां शुभाम् ।शुद्धिदां शुद्धिरूपां च सुशीलां शुभदां भजे॥ 90 ॥

viṣṇoḥ śaktisvarūpāṃ ca pūjitāṃ vanditāṃ śubhām | śuddhidāṃ śuddhirūpāṃ ca suśīlāṃ śubhadāṃ bhaje

ध्यात्वानेनैव वरदां मूलेन पूजयेत्सुधीः ।दत्त्वा पाद्यादिकं देव्यै वेदोक्तेनैव नारद॥ 91 ॥

dhyātvānenaiva varadāṃ mūlena pūjayetsudhīḥ | dattvā pādyādikaṃ devyai vedoktenaiva nārada

ॐ श्रीं क्लीं ह्रीं दक्षिणायै स्वाहेति च विचक्षणः ।पूजयेद्विधिवद् भक्त्या दक्षिणां सर्वपूजिताम्॥ 92 ॥

oṃ śrīṃ klīṃ hrīṃ dakṣiṇāyai svāheti ca vicakṣaṇaḥ | pūjayedvidhivad bhaktyā dakṣiṇāṃ sarvapūjitām

इत्येवं कथितं ब्रह्मन् दक्षिणाख्यानमेव च ।सुखदं प्रीतिदं चैव फलदं सर्वकर्मणाम्॥ 93 ॥

ityevaṃ kathitaṃ brahman dakṣiṇākhyānameva ca | sukhadaṃ prītidaṃ caiva phaladaṃ sarvakarmaṇām

इदं च दक्षिणाख्यानं यः शृणोति समाहितः ।अङ्गहीनं च तत्कर्म न भवेद्भारते भुवि॥ 94 ॥

idaṃ ca dakṣiṇākhyānaṃ yaḥ śṛṇoti samāhitaḥ | aṅgahīnaṃ ca tatkarma na bhavedbhārate bhuvi

अपुत्रो लभते पुत्रं निश्चितं च गुणान्वितम् ।भार्याहीनो लभेद्भार्यां सुशीलां सुन्दरीं पराम्॥ 95 ॥

aputro labhate putraṃ niścitaṃ ca guṇānvitam | bhāryāhīno labhedbhāryāṃ suśīlāṃ sundarīṃ parām

वरारोहां पुत्रवतीं विनीतां प्रियवादिनीम् ।पतिव्रतां च शुद्धां च कुलजां च वधूं वराम्॥ 96 ॥

varārohāṃ putravatīṃ vinītāṃ priyavādinīm | pativratāṃ ca śuddhāṃ ca kulajāṃ ca vadhūṃ varām

विद्याहीनो लभेद्विद्यां धनहीनो लभेद्धनम् ।भूमिहीनो लभेद्भूमिं प्रजाहीनो लभेत्प्रजाम्॥ 97 ॥

vidyāhīno labhedvidyāṃ dhanahīno labheddhanam | bhūmihīno labhedbhūmiṃ prajāhīno labhetprajām

सङ्कटे बन्धुविच्छेदे विपत्तौ बन्धने तथा ।मासमेकमिदं श्रुत्वा मुच्यते नात्र संशयः॥ 98 ॥

saṅkaṭe bandhuvicchede vipattau bandhane tathā | māsamekamidaṃ śrutvā mucyate nātra saṃśayaḥ