Skandha 9, Adhyāya 20

श्रीनारायण उवाच ।ब्रह्मा शिवं सन्नियोज्य संहारे दानवस्य च ।जगाम स्वालयं तूर्णं यथास्थानं सुरोत्तमाः॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | brahmā śivaṃ sanniyojya saṃhāre dānavasya ca | jagāma svālayaṃ tūrṇaṃ yathāsthānaṃ surottamāḥ

चन्द्रभागानदीतीरे वटमूले मनोहरे ।तत्र तस्थौ महादेवो देवविस्तारहेतवे॥ 2 ॥

candrabhāgānadītīre vaṭamūle manohare | tatra tasthau mahādevo devavistārahetave

दूतं कृत्वा चित्ररथं गन्धर्वेश्वरमीप्सितम् ।शीघ्रं प्रस्थापयामास शङ्खचूडान्तिकं मुदा॥ 3 ॥

dūtaṃ kṛtvā citrarathaṃ gandharveśvaramīpsitam | śīghraṃ prasthāpayāmāsa śaṅkhacūḍāntikaṃ mudā

सर्वेश्वराज्ञया शीघ्रं ययौ तन्नगरं परम् ।महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्॥ 4 ॥

sarveśvarājñayā śīghraṃ yayau tannagaraṃ param | mahendranagarotkṛṣṭaṃ kuberabhavanādhikam

पञ्चयोजनविस्तीर्णं दैर्घ्ये तद् द्विगुणं भवेत् ।स्फटिकाकारमणिभिर्निर्मितं यानवेष्टितम्॥ 5 ॥

pañcayojanavistīrṇaṃ dairghye tad dviguṇaṃ bhavet | sphaṭikākāramaṇibhirnirmitaṃ yānaveṣṭitam

सप्तभिः परिखाभिश्च दुर्गमाभिः समन्वितम् ।ज्वलदग्निनिभैः शश्वत्कल्पितं रत्नकोटिभिः॥ 6 ॥

saptabhiḥ parikhābhiśca durgamābhiḥ samanvitam | jvaladagninibhaiḥ śaśvatkalpitaṃ ratnakoṭibhiḥ

युक्तं च वीथीशतकैर्मणिवेदिविचित्रितैः ।परितो वणिजां सौधैर्नानावस्तुविराजितैः॥ 7 ॥

yuktaṃ ca vīthīśatakairmaṇivedivicitritaiḥ | parito vaṇijāṃ saudhairnānāvastuvirājitaiḥ

सिन्दूराकारमणिभिर्निर्मितैश्च विचित्रितैः ।भूषितं भूषितैर्दिव्यैराश्रमैः शतकोटिभिः॥ 8 ॥

sindūrākāramaṇibhirnirmitaiśca vicitritaiḥ | bhūṣitaṃ bhūṣitairdivyairāśramaiḥ śatakoṭibhiḥ

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शङ्खचूडालयं परम् ।अतीव वलयाकारं यथा पूर्णेन्दुमण्डलम्॥ 9 ॥

gatvā dadarśa tanmadhye śaṅkhacūḍālayaṃ param | atīva valayākāraṃ yathā pūrṇendumaṇḍalam

ज्वलदग्निशिखाक्ताभिः परिखाभिश्चतसृभिः ।तद्दुर्गमं च शत्रूणामन्येषां सुगमं सुखम्॥ 10 ॥

jvaladagniśikhāktābhiḥ parikhābhiścatasṛbhiḥ | taddurgamaṃ ca śatrūṇāmanyeṣāṃ sugamaṃ sukham

अत्युच्चैर्गगनस्पर्शिमणिशृङ्गविराजितम् ।राजितं द्वादशद्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्॥ 11 ॥

atyuccairgaganasparśimaṇiśṛṅgavirājitam | rājitaṃ dvādaśadvārairdvārapālasamanvitam

मणीन्द्रसारनिर्माणैः शोभितं लक्षमन्दिरैः ।शोभितं रत्नसोपानै रत्नस्तम्भविराजितम्॥ 12 ॥

maṇīndrasāranirmāṇaiḥ śobhitaṃ lakṣamandiraiḥ | śobhitaṃ ratnasopānai ratnastambhavirājitam

तद् दृष्ट्वा पुष्पदन्तोऽपि वरं द्वारं ददर्श सः ।द्वारे नियुक्तं पुरुषं शूलहस्तं च सस्मितम्॥ 13 ॥

tad dṛṣṭvā puṣpadanto'pi varaṃ dvāraṃ dadarśa saḥ | dvāre niyuktaṃ puruṣaṃ śūlahastaṃ ca sasmitam

तिष्ठन्तं पिङ्गलाक्षं च ताम्रवर्णं भयङ्करम् ।कथयामास वृत्तान्तं जगाम तदनुज्ञया॥ 14 ॥

tiṣṭhantaṃ piṅgalākṣaṃ ca tāmravarṇaṃ bhayaṅkaram | kathayāmāsa vṛttāntaṃ jagāma tadanujñayā

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यन्तरं पुनः ।न कोऽपि रक्षति श्रुत्वा दूतरूपं रणस्य च॥ 15 ॥

atikramya ca taddvāraṃ jagāmābhyantaraṃ punaḥ | na ko'pi rakṣati śrutvā dūtarūpaṃ raṇasya ca

गत्वा सोऽभ्यन्तरद्वारं द्वारपालमुवाच ह ।रणस्य सर्ववृत्तान्तं विज्ञापयत माचिरम्॥ 16 ॥

gatvā so'bhyantaradvāraṃ dvārapālamuvāca ha | raṇasya sarvavṛttāntaṃ vijñāpayata māciram

स च तं कथयित्वा च दूतो गन्तुमुवाच ह ।स गत्वा शङ्खचूडं तं ददर्श सुमनोहरम्॥ 17 ॥

sa ca taṃ kathayitvā ca dūto gantumuvāca ha | sa gatvā śaṅkhacūḍaṃ taṃ dadarśa sumanoharam

राजमण्डलमध्यस्थं स्वर्णसिंहासने स्थितम् ।मणीन्द्ररचितं दिव्यं रत्नदण्डसमन्वितम्॥ 18 ॥

rājamaṇḍalamadhyasthaṃ svarṇasiṃhāsane sthitam | maṇīndraracitaṃ divyaṃ ratnadaṇḍasamanvitam

रत्नकृत्रिमपुष्पैश्च प्रशस्तैः शोभितं सदा ।भृत्येन मस्तकन्यस्तं स्वर्णच्छत्रं मनोहरम्॥ 19 ॥

ratnakṛtrimapuṣpaiśca praśastaiḥ śobhitaṃ sadā | bhṛtyena mastakanyastaṃ svarṇacchatraṃ manoharam

सेवितं पार्षदगणै रुचिरैः श्वेतचामरैः ।सुवेषं सुन्दरं रम्यं रत्नभूषणभूषितम्॥ 20 ॥

sevitaṃ pārṣadagaṇai ruciraiḥ śvetacāmaraiḥ | suveṣaṃ sundaraṃ ramyaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam

माल्येन लेपनं सूक्ष्मं सुवस्त्रं दधतं मुने ।दानवेन्द्रैः परिवृतं सुवेषैश्च त्रिकोटिभिः॥ 21 ॥

mālyena lepanaṃ sūkṣmaṃ suvastraṃ dadhataṃ mune | dānavendraiḥ parivṛtaṃ suveṣaiśca trikoṭibhiḥ

शतकोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिरस्त्रपाणिभिः ।एवम्भूतञ्च तं दृष्ट्वा पुष्पदन्तः सविस्मयः॥ 22 ॥

śatakoṭibhiranyaiśca bhramadbhirastrapāṇibhiḥ | evambhūtañca taṃ dṛṣṭvā puṣpadantaḥ savismayaḥ

उवाच स च वृत्तान्तं यदुक्तं शङ्करेण च ।पुष्पदन्त उवाच ।राजेन्द्र शिवभृत्योऽहं पुष्पदन्ताभिधः प्रभो॥ 23 ॥

uvāca sa ca vṛttāntaṃ yaduktaṃ śaṅkareṇa ca | puṣpadanta uvāca | rājendra śivabhṛtyo'haṃ puṣpadantābhidhaḥ prabho

यदुक्तं शङ्करेणैव तद् ब्रवीमि निशामय ।राज्यं देहि च देवानामधिकारं च साम्प्रतम्॥ 24 ॥

yaduktaṃ śaṅkareṇaiva tad bravīmi niśāmaya | rājyaṃ dehi ca devānāmadhikāraṃ ca sāmpratam

देवाश्च शरणापन्ना देवेशं श्रीहरिं परम् ।हरिर्दत्त्वास्य शूलं च तेन प्रस्थापितः शिवः॥ 25 ॥

devāśca śaraṇāpannā deveśaṃ śrīhariṃ param | harirdattvāsya śūlaṃ ca tena prasthāpitaḥ śivaḥ

पुष्पभद्रानदीतीरे वटमूले त्रिलोचनः ।विषयं देहि तेषां च युद्धं वा कुरु निश्चितम्॥ 26 ॥

puṣpabhadrānadītīre vaṭamūle trilocanaḥ | viṣayaṃ dehi teṣāṃ ca yuddhaṃ vā kuru niścitam

गत्वा वक्ष्यामि किं शम्भुमथ तद्वद मामपि ।दूतस्य वचनं श्रुत्वा शङ्खचूडः प्रहस्य च॥ 27 ॥

gatvā vakṣyāmi kiṃ śambhumatha tadvada māmapi | dūtasya vacanaṃ śrutvā śaṅkhacūḍaḥ prahasya ca

प्रभातेऽहं गमिष्यामि त्वं च गच्छेत्युवाच ह ।स गत्वोवाच तं तूर्णं वटमूलस्थमीश्वरम्॥ 28 ॥

prabhāte'haṃ gamiṣyāmi tvaṃ ca gacchetyuvāca ha | sa gatvovāca taṃ tūrṇaṃ vaṭamūlasthamīśvaram

शङ्खचूडस्य वचनं तदीयं तन्मुखोदितम् ।एतस्मिन्नन्तरे स्कन्द आजगाम शिवान्तिकम्॥ 29 ॥

śaṅkhacūḍasya vacanaṃ tadīyaṃ tanmukhoditam | etasminnantare skanda ājagāma śivāntikam

वीरभद्रश्च नन्दी च महाकालः सुभद्रकः ।विशालाक्षश्च बाणश्च पिङ्गलाक्षो विकम्पनः॥ 30 ॥

vīrabhadraśca nandī ca mahākālaḥ subhadrakaḥ | viśālākṣaśca bāṇaśca piṅgalākṣo vikampanaḥ

विरूपो विकृतिश्चैव मणिभद्रश्च बाष्कलः ।कपिलाख्यो दीर्घदंष्ट्रो विकटस्ताम्रलोचनः॥ 31 ॥

virūpo vikṛtiścaiva maṇibhadraśca bāṣkalaḥ | kapilākhyo dīrghadaṃṣṭro vikaṭastāmralocanaḥ

कालकण्ठो बलीभद्रः कालजिह्नः कुटीचरः ।बलोन्मत्तो रणश्लाघी दुर्जयो दुर्गमस्तथा॥ 32 ॥

kālakaṇṭho balībhadraḥ kālajihnaḥ kuṭīcaraḥ | balonmatto raṇaślāghī durjayo durgamastathā

अष्टौ च भैरवा रौद्रा रुद्राश्चैकादश स्मृताः ।वसवोऽष्टौ वासवश्च आदित्या द्वादश स्मृताः॥ 33 ॥

aṣṭau ca bhairavā raudrā rudrāścaikādaśa smṛtāḥ | vasavo'ṣṭau vāsavaśca ādityā dvādaśa smṛtāḥ

हुताशनश्च चन्द्रश्च विश्वकर्माश्विनौ च तौ ।कुबेरश्च यमश्चैव जयन्तो नलकूबरः॥ 34 ॥

hutāśanaśca candraśca viśvakarmāśvinau ca tau | kuberaśca yamaścaiva jayanto nalakūbaraḥ

वायुश्च वरुणश्चैव बुधश्च मङ्गलस्तथा ।धर्मश्च शनिरीशानः कामदेवश्च वीर्यवान्॥ 35 ॥

vāyuśca varuṇaścaiva budhaśca maṅgalastathā | dharmaśca śanirīśānaḥ kāmadevaśca vīryavān

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदण्डा कोटरा कैटभी तथा ।स्वयं चाष्टभुजा देवी भद्रकाली भयङ्करी॥ 36 ॥

ugradaṃṣṭrā cogradaṇḍā koṭarā kaiṭabhī tathā | svayaṃ cāṣṭabhujā devī bhadrakālī bhayaṅkarī

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानोपरि संस्थिता ।रक्तवस्त्रपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना॥ 37 ॥

ratnendrasāranirmāṇavimānopari saṃsthitā | raktavastraparīdhānā raktamālyānulepanā

नृत्यन्ती च हसन्ती च गायन्ती सुस्वरं मुदा ।अभयं ददाति भक्तेभ्योऽभया सा च भयं रिपुम्॥ 38 ॥

nṛtyantī ca hasantī ca gāyantī susvaraṃ mudā | abhayaṃ dadāti bhaktebhyo'bhayā sā ca bhayaṃ ripum

बिभ्रती विकटां जिह्वां सुलोलां योजनायताम् ।शङ्खचक्रगदापद्मखड्गचर्मधनुःशरान्॥ 39 ॥

bibhratī vikaṭāṃ jihvāṃ sulolāṃ yojanāyatām | śaṅkhacakragadāpadmakhaḍgacarmadhanuḥśarān

खर्परं वर्तुलाकारं गम्भीरं योजनायतम् ।त्रिशूलं गगनस्पर्शि शक्तिं च योजनायताम्॥ 40 ॥

kharparaṃ vartulākāraṃ gambhīraṃ yojanāyatam | triśūlaṃ gaganasparśi śaktiṃ ca yojanāyatām

मुद्गरं मुसलं वज्रं खेटं फलकमुज्ज्वलम् ।वैष्णवास्त्रं वारुणास्त्रं वाह्नेयं नागपाशकम्॥ 41 ॥

mudgaraṃ musalaṃ vajraṃ kheṭaṃ phalakamujjvalam | vaiṣṇavāstraṃ vāruṇāstraṃ vāhneyaṃ nāgapāśakam

नारायणास्त्रं गान्धर्वं ब्रह्मास्त्रं गारुडं तथा ।पर्जन्यास्त्रं पाशुपतं जृम्भणास्त्रं च पार्वतम्॥ 42 ॥

nārāyaṇāstraṃ gāndharvaṃ brahmāstraṃ gāruḍaṃ tathā | parjanyāstraṃ pāśupataṃ jṛmbhaṇāstraṃ ca pārvatam

माहेश्वरास्त्रं वायव्यं दण्डं सम्मोहनं तथा ।अव्यर्थमस्त्रकं दिव्यं दिव्यास्त्रशतकं परम्॥ 43 ॥

māheśvarāstraṃ vāyavyaṃ daṇḍaṃ sammohanaṃ tathā | avyarthamastrakaṃ divyaṃ divyāstraśatakaṃ param

आगत्य तत्र तस्थौ च योगिनीनां त्रिकोटिभिः ।सार्धं च डाकिनीनां च विकटानां त्रिकोटिभिः॥ 44 ॥

āgatya tatra tasthau ca yoginīnāṃ trikoṭibhiḥ | sārdhaṃ ca ḍākinīnāṃ ca vikaṭānāṃ trikoṭibhiḥ

भूतप्रेतपिशाचाश्च कूष्माण्डा ब्रह्मराक्षसाः ।वेताला राक्षसाश्चैव यक्षाश्चैव तु किन्नराः॥ 45 ॥

bhūtapretapiśācāśca kūṣmāṇḍā brahmarākṣasāḥ | vetālā rākṣasāścaiva yakṣāścaiva tu kinnarāḥ

ताभिश्चैव सह स्कन्दः प्रणम्य चन्द्रशेखरम् ।पितुः पार्श्वे सहायार्थं समुवास तदाज्ञया॥ 46 ॥

tābhiścaiva saha skandaḥ praṇamya candraśekharam | pituḥ pārśve sahāyārthaṃ samuvāsa tadājñayā

अथ दूते गते तत्र शङ्खचूडः प्रतापवान् ।उवाच तुलसीं वार्तां गत्वाभ्यन्तरमेव च॥ 47 ॥

atha dūte gate tatra śaṅkhacūḍaḥ pratāpavān | uvāca tulasīṃ vārtāṃ gatvābhyantarameva ca

रणवार्तां च सा श्रुत्वा शुष्ककण्ठोष्ठतालुका ।उवाच मधुरं साध्वी हृदयेन विदूयता॥ 48 ॥

raṇavārtāṃ ca sā śrutvā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā | uvāca madhuraṃ sādhvī hṛdayena vidūyatā

तुलस्युवाच ।हे प्राणबन्धो हे नाथ तिष्ठ मे वक्षसि क्षणम् ।हे प्राणाधिष्ठातृदेव रक्ष मे जीवितं क्षणम्॥ 49 ॥

tulasyuvāca | he prāṇabandho he nātha tiṣṭha me vakṣasi kṣaṇam | he prāṇādhiṣṭhātṛdeva rakṣa me jīvitaṃ kṣaṇam

भुङ्क्ष्व जन्म समासाद्य यन्मे मनसि वाञ्छितम् ।पश्यामि त्वां क्षणं किञ्चिल्लोचनाभ्यां च सादरम्॥ 50 ॥

bhuṅkṣva janma samāsādya yanme manasi vāñchitam | paśyāmi tvāṃ kṣaṇaṃ kiñcillocanābhyāṃ ca sādaram

आन्दोलयन्ते प्राणा मे मनो दग्धं च सन्ततम् ।दुःस्वप्नश्च मया दृष्टश्चाद्यैव चरमे निशि॥ 51 ॥

āndolayante prāṇā me mano dagdhaṃ ca santatam | duḥsvapnaśca mayā dṛṣṭaścādyaiva carame niśi

तुलसीवचनं श्रुत्वा भुक्त्वा पीत्वा नृपेश्वर ।उवाच वचनं प्राज्ञो हितं सत्यं यथोचितम्॥ 52 ॥

tulasīvacanaṃ śrutvā bhuktvā pītvā nṛpeśvara | uvāca vacanaṃ prājño hitaṃ satyaṃ yathocitam

शङ्खचूड उवाच ।कालेन योजितं सर्वं कर्मभोगनिबन्धनम् ।शुभं हर्षः सुखं दुःखं भयं शोकश्च मङ्गलम्॥ 53 ॥

śaṅkhacūḍa uvāca | kālena yojitaṃ sarvaṃ karmabhoganibandhanam | śubhaṃ harṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ śokaśca maṅgalam

काले भवन्ति वृक्षाश्च स्कन्धवन्तश्च कालतः ।क्रमेण पुष्पवन्तश्च फलवन्तश्च कालतः॥ 54 ॥

kāle bhavanti vṛkṣāśca skandhavantaśca kālataḥ | krameṇa puṣpavantaśca phalavantaśca kālataḥ

तेषां फलानि पक्वानि प्रभवन्त्येव कालतः ।ते सर्वे फलिताः काले पातं यान्ति च कालतः॥ 55 ॥

teṣāṃ phalāni pakvāni prabhavantyeva kālataḥ | te sarve phalitāḥ kāle pātaṃ yānti ca kālataḥ

काले भवन्ति विश्वानि काले नश्यन्ति सुन्दरि ।कालात्स्रष्टा च सृजति पाता पाति च कालतः॥ 56 ॥

kāle bhavanti viśvāni kāle naśyanti sundari | kālātsraṣṭā ca sṛjati pātā pāti ca kālataḥ

संहर्ता संहरेत्काले क्रमेण सञ्चरन्ति ते ।ब्रह्मविष्णुशिवादीनामीश्वरः प्रकृतिः परा॥ 57 ॥

saṃhartā saṃharetkāle krameṇa sañcaranti te | brahmaviṣṇuśivādīnāmīśvaraḥ prakṛtiḥ parā

स्रष्टा पाता च संहर्ता स चात्मा कालनर्तकः ।काले स एव प्रकृतिं स्वाभिन्नां स्वेच्छया प्रभुः॥ 58 ॥

sraṣṭā pātā ca saṃhartā sa cātmā kālanartakaḥ | kāle sa eva prakṛtiṃ svābhinnāṃ svecchayā prabhuḥ

निर्माय कृतवान्सर्वान्विश्वस्थांश्च चराचरान् ।सर्वेशः सर्वरूपश्च सर्वात्मा परमेश्वरः॥ 59 ॥

nirmāya kṛtavānsarvānviśvasthāṃśca carācarān | sarveśaḥ sarvarūpaśca sarvātmā parameśvaraḥ

जनं जनेन जनिता जनं पाति जनेन यः ।जनं जनेन हरते तं देवं भज साम्प्रतम्॥ 60 ॥

janaṃ janena janitā janaṃ pāti janena yaḥ | janaṃ janena harate taṃ devaṃ bhaja sāmpratam

यस्याज्ञया वाति वातः शीघ्रगामी च साम्प्रतम् ।यस्याज्ञया च तपनस्तपत्येव यथाक्षणम्॥ 61 ॥

yasyājñayā vāti vātaḥ śīghragāmī ca sāmpratam | yasyājñayā ca tapanastapatyeva yathākṣaṇam

यथाक्षणं वर्षतीन्द्रो मृत्युश्चरति जन्तुषु ।यथाक्षणं दहत्यग्निश्चन्द्रो भ्रमति शीतवान्॥ 62 ॥

yathākṣaṇaṃ varṣatīndro mṛtyuścarati jantuṣu | yathākṣaṇaṃ dahatyagniścandro bhramati śītavān

मृत्योर्मृत्युं कालकालं यमस्य च यमं परम् ।विभुं स्रष्टुश्च स्रष्टारं मातुश्च मातृकं भवे॥ 63 ॥

mṛtyormṛtyuṃ kālakālaṃ yamasya ca yamaṃ param | vibhuṃ sraṣṭuśca sraṣṭāraṃ mātuśca mātṛkaṃ bhave

संहर्तारं च संहर्तुस्तं देवं शरणं व्रज ।को वा बन्धुश्च केषां वा सर्वबन्धुं भज प्रिये॥ 64 ॥

saṃhartāraṃ ca saṃhartustaṃ devaṃ śaraṇaṃ vraja | ko vā bandhuśca keṣāṃ vā sarvabandhuṃ bhaja priye

अहं को वा च त्वं का वा विधिना योजितः पुरा ।त्वया सार्धं कर्मणा च पुनस्तेन वियोजितः॥ 65 ॥

ahaṃ ko vā ca tvaṃ kā vā vidhinā yojitaḥ purā | tvayā sārdhaṃ karmaṇā ca punastena viyojitaḥ

अज्ञानी कातरः शोके विपत्तौ न च पण्डितः ।सुखे दुःखे भ्रमत्येव कालनेमिक्रमेण च॥ 66 ॥

ajñānī kātaraḥ śoke vipattau na ca paṇḍitaḥ | sukhe duḥkhe bhramatyeva kālanemikrameṇa ca

नारायणं तं सर्वेशं कान्तं यास्यसि निश्चितम् ।तपः कृतं यदर्थं च पुरा बदरिकाश्रमे॥ 67 ॥

nārāyaṇaṃ taṃ sarveśaṃ kāntaṃ yāsyasi niścitam | tapaḥ kṛtaṃ yadarthaṃ ca purā badarikāśrame

मया त्वं तपसा लब्धा ब्रह्मणस्तु वरेण च ।हर्यर्थे यत्तव तपो हरिं प्राप्स्यसि कामिनि॥ 68 ॥

mayā tvaṃ tapasā labdhā brahmaṇastu vareṇa ca | haryarthe yattava tapo hariṃ prāpsyasi kāmini

वृन्दावने च गोविन्दं गोलोके त्वं लभिष्यसि ।अहं यास्यामि तल्लोकं तनुं त्यक्त्वा च दानवीम्॥ 69 ॥

vṛndāvane ca govindaṃ goloke tvaṃ labhiṣyasi | ahaṃ yāsyāmi tallokaṃ tanuṃ tyaktvā ca dānavīm

तत्र द्रक्ष्यसि मां त्वं च द्रक्ष्यामि त्वां च साम्प्रतम् ।अगमं राधिकाशापाद्भारतं च सुदुर्लभम्॥ 70 ॥

tatra drakṣyasi māṃ tvaṃ ca drakṣyāmi tvāṃ ca sāmpratam | agamaṃ rādhikāśāpādbhārataṃ ca sudurlabham

पुनर्यास्यामि तत्रैव कः शोको मे शृणु प्रिये ।त्वं च देहं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय च॥ 71 ॥

punaryāsyāmi tatraiva kaḥ śoko me śṛṇu priye | tvaṃ ca dehaṃ parityajya divyarūpaṃ vidhāya ca

तत्कालं प्राप्स्यसि हरिं मा कान्ते कातरा भव ।इत्युक्त्वा च दिनान्ते च तया सार्धं मनोहरम्॥ 72 ॥

tatkālaṃ prāpsyasi hariṃ mā kānte kātarā bhava | ityuktvā ca dinānte ca tayā sārdhaṃ manoharam

सुष्वाप शोभने तल्पे पुष्पचन्दनचर्चिते ।नानाप्रकारविभवं चकार रत्नमन्दिरे॥ 73 ॥

suṣvāpa śobhane talpe puṣpacandanacarcite | nānāprakāravibhavaṃ cakāra ratnamandire

रत्नप्रदीपसंयुक्ते स्त्रीरत्नं प्राप्य सुन्दरीम् ।निनाय रजनीं राजा क्रीडाकौतुकमङ्गलैः॥ 74 ॥

ratnapradīpasaṃyukte strīratnaṃ prāpya sundarīm | nināya rajanīṃ rājā krīḍākautukamaṅgalaiḥ

कृत्वा वक्षसि तां कान्तां रुदतीमतिदुःखिताम् ।कृशोदरीं निराहारां निमग्नां शोकसागरे॥ 75 ॥

kṛtvā vakṣasi tāṃ kāntāṃ rudatīmatiduḥkhitām | kṛśodarīṃ nirāhārāṃ nimagnāṃ śokasāgare

पुनस्तां बोधयामास दिव्यज्ञानेन ज्ञानवित् ।पुरा कृष्णेन यद्दत्तं भाण्डीरे तत्त्वमुत्तमम्॥ 76 ॥

punastāṃ bodhayāmāsa divyajñānena jñānavit | purā kṛṣṇena yaddattaṃ bhāṇḍīre tattvamuttamam

स च तस्यै ददौ सर्वं सर्वशोकहरं परम् ।ज्ञानं सम्प्राप्य सा देवी प्रसन्नवदनेक्षणा॥ 77 ॥

sa ca tasyai dadau sarvaṃ sarvaśokaharaṃ param | jñānaṃ samprāpya sā devī prasannavadanekṣaṇā

क्रीडां चकार हर्षेण सर्वं मत्वेति नश्वरम् ।तौ दम्पती च क्रीडन्तौ निमग्नौ सुखसागरे॥ 78 ॥

krīḍāṃ cakāra harṣeṇa sarvaṃ matveti naśvaram | tau dampatī ca krīḍantau nimagnau sukhasāgare

पुलकाञ्चितसर्वाङ्गौ मूर्च्छितौ निर्जने मुने ।अङ्गप्रत्यङ्गसंयुक्तौ सुप्रीतौ सुरतोत्सुको॥ 79 ॥

pulakāñcitasarvāṅgau mūrcchitau nirjane mune | aṅgapratyaṅgasaṃyuktau suprītau suratotsuko

एकाङ्गौ च तथा तौ द्वौ चार्धनारीश्वरो यथा ।प्राणेश्वरं च तुलसी मेने प्राणाधिकं परम्॥ 80 ॥

ekāṅgau ca tathā tau dvau cārdhanārīśvaro yathā | prāṇeśvaraṃ ca tulasī mene prāṇādhikaṃ param

प्राणाधिकां च तां मेने राजा प्राणेश्वरीं सतीम् ।तौ स्थितौ सुखसुप्तौ च तन्द्रितौ सुन्दरौ समौ॥ 81 ॥

prāṇādhikāṃ ca tāṃ mene rājā prāṇeśvarīṃ satīm | tau sthitau sukhasuptau ca tandritau sundarau samau

सुवेषौ सुखसम्भोगादचेष्टौ सुमनोहरौ ।क्षणं सुचेतनौ तौ च कथयन्तौ रसाश्रयात्॥ 82 ॥

suveṣau sukhasambhogādaceṣṭau sumanoharau | kṣaṇaṃ sucetanau tau ca kathayantau rasāśrayāt

कथां मनोरमां दिव्यां हसन्तौ च क्षणं पुनः ।क्षणं च केलिसंयुक्तौ रसभावसमन्वितौ॥ 83 ॥

kathāṃ manoramāṃ divyāṃ hasantau ca kṣaṇaṃ punaḥ | kṣaṇaṃ ca kelisaṃyuktau rasabhāvasamanvitau

सुरते विरतिर्नास्ति तौ तद्विषयपण्डितौ ।सततं जययुक्तौ द्वौ क्षणं नैव पराजितौ॥ 84 ॥

surate viratirnāsti tau tadviṣayapaṇḍitau | satataṃ jayayuktau dvau kṣaṇaṃ naiva parājitau