Devi Bhagavata Purana
139
अध्याय 139 / 317

Skandha 6, Adhyāya 17

69 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ69 श्लोक

अध्याय 139

श्लोक 1

जनमेजय उवाच ।कथं ताश्च स्त्रियः सर्वा भृगूणां दुःखसागरात् ।मुक्ता वंशः पुनस्तेषां ब्राह्मणानां स्थिरोऽभवत्

janamejaya uvāca | kathaṃ tāśca striyaḥ sarvā bhṛgūṇāṃ duḥkhasāgarāt | muktā vaṃśaḥ punasteṣāṃ brāhmaṇānāṃ sthiro'bhavat

अध्याय 139

श्लोक 2

हैहयैः किं कृतं कार्यं हत्वा तान्ब्राह्मणानपि ।क्षत्रियैर्लोभसंयुक्तैः पापाचारैर्वदस्व तत्

haihayaiḥ kiṃ kṛtaṃ kāryaṃ hatvā tānbrāhmaṇānapi | kṣatriyairlobhasaṃyuktaiḥ pāpācārairvadasva tat

अध्याय 139

श्लोक 3

न तृप्तिरस्ति मे ब्रह्मन् पिबतस्ते कथामृतम् ।पावनं सुखदं नॄणां परलोके फलप्रदम्

na tṛptirasti me brahman pibataste kathāmṛtam | pāvanaṃ sukhadaṃ nṝṇāṃ paraloke phalapradam

अध्याय 139

श्लोक 4

व्यास उवाच ।शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् ।यथा स्त्रियस्तु ता मुक्ता दुःखात्तस्माद्दुरत्ययात्

vyāsa uvāca | śṛṇu rājanpravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm | yathā striyastu tā muktā duḥkhāttasmādduratyayāt

अध्याय 139

श्लोक 5

भृगुपत्न्यो यदा राजन् हिमवन्तं गिरिं गताः ।भयत्रस्ता विभग्नाशा हैहयैः पीडिता भृशम्

bhṛgupatnyo yadā rājan himavantaṃ giriṃ gatāḥ | bhayatrastā vibhagnāśā haihayaiḥ pīḍitā bhṛśam

अध्याय 139

श्लोक 6

गौरीं तत्र तु संस्थाप्य मृण्मयीं सरितस्तटे ।उपोषणपराश्चकुर्निश्चयं मरणं प्रति

gaurīṃ tatra tu saṃsthāpya mṛṇmayīṃ saritastaṭe | upoṣaṇaparāścakurniścayaṃ maraṇaṃ prati

अध्याय 139

श्लोक 7

स्वप्ने गत्वा तदा देवी प्राह ताः प्रमदोत्तमाः ।युष्मासु मध्ये कस्याश्चिद्भविता चोरुजः पुमान्

svapne gatvā tadā devī prāha tāḥ pramadottamāḥ | yuṣmāsu madhye kasyāścidbhavitā corujaḥ pumān

अध्याय 139

श्लोक 8

मदंशशक्तिसम्भिन्नः स वः कार्यं विधास्यति ।इत्यादिश्य पराम्बा सा पश्चादन्तर्हिताभवत्

madaṃśaśaktisambhinnaḥ sa vaḥ kāryaṃ vidhāsyati | ityādiśya parāmbā sā paścādantarhitābhavat

अध्याय 139

श्लोक 9

जागृतास्तु ततः सर्वा मुदमापुर्वराङ्गनाः ।काचित्तासां भयोद्विग्ना कामिनी चतुरा भृशम्

jāgṛtāstu tataḥ sarvā mudamāpurvarāṅganāḥ | kācittāsāṃ bhayodvignā kāminī caturā bhṛśam

अध्याय 139

श्लोक 10

दधार चोरुणैकेन गर्भं सा कुलवृद्धये ।पलायनपरा दृष्टा क्षत्रियैर्ब्राह्मणी यदा

dadhāra coruṇaikena garbhaṃ sā kulavṛddhaye | palāyanaparā dṛṣṭā kṣatriyairbrāhmaṇī yadā

अध्याय 139

श्लोक 11

विह्वला तेजसा युक्ता तदा ते दुद्रुवुर्भृशम् ।गृह्यतां वध्यतां नारी सगर्भा याति सत्वरा

vihvalā tejasā yuktā tadā te dudruvurbhṛśam | gṛhyatāṃ vadhyatāṃ nārī sagarbhā yāti satvarā

अध्याय 139

श्लोक 12

इति ब्रुवन्तः सम्प्राप्ताः कामिनीं खड्गपाणयः ।सा भयार्ता तु तान्दृष्ट्वा रुरोद समुपागतान्

iti bruvantaḥ samprāptāḥ kāminīṃ khaḍgapāṇayaḥ | sā bhayārtā tu tāndṛṣṭvā ruroda samupāgatān

अध्याय 139

श्लोक 13

गर्भस्य रक्षणार्थं सा चुक्रोशातिभयातुरा ।रुदतीं मातरं श्रुत्वा दीनां प्राणविवर्जिताम्

garbhasya rakṣaṇārthaṃ sā cukrośātibhayāturā | rudatīṃ mātaraṃ śrutvā dīnāṃ prāṇavivarjitām

अध्याय 139

श्लोक 14

निराधारां क्रन्दमानां क्षत्रियैर्भृशतापिताम् ।गृहीतामिव सिंहेन सगर्भां हरिणीं यथा

nirādhārāṃ krandamānāṃ kṣatriyairbhṛśatāpitām | gṛhītāmiva siṃhena sagarbhāṃ hariṇīṃ yathā

अध्याय 139

श्लोक 15

साश्रुनेत्रां वेपमानां सङ्क्रुध्य बालकस्तदा ।भित्त्वोरुं निर्जगामाशु गर्भः सूर्य इवापरः

sāśrunetrāṃ vepamānāṃ saṅkrudhya bālakastadā | bhittvoruṃ nirjagāmāśu garbhaḥ sūrya ivāparaḥ

अध्याय 139

श्लोक 16

मुष्णन्दृष्टीः क्षत्रियाणां तेजसा बालकः शुभः ।दर्शनाद्बालकस्याशु सर्वे जाता विलोचनाः

muṣṇandṛṣṭīḥ kṣatriyāṇāṃ tejasā bālakaḥ śubhaḥ | darśanādbālakasyāśu sarve jātā vilocanāḥ

अध्याय 139

श्लोक 17

बभ्रमुर्गिरिदुर्गेषु जन्मान्धा इव क्षत्रियाः ।चिन्तितं मनसा सर्वैः किमेतदिति साम्प्रतम्

babhramurgiridurgeṣu janmāndhā iva kṣatriyāḥ | cintitaṃ manasā sarvaiḥ kimetaditi sāmpratam

अध्याय 139

श्लोक 18

सर्वे चक्षुर्विहीना यज्जाता स्म बालदर्शनात् ।ब्राह्मण्यास्तु प्रभावोऽयं सतीव्रतबलं महत्

sarve cakṣurvihīnā yajjātā sma bāladarśanāt | brāhmaṇyāstu prabhāvo'yaṃ satīvratabalaṃ mahat

अध्याय 139

श्लोक 19

क्षणाद्वामोघसङ्कल्पाः किं करिष्यन्तिदुःखिताः ।इति सञ्चिन्त्य मनसा नेत्रहीना निराश्रयाः

kṣaṇādvāmoghasaṅkalpāḥ kiṃ kariṣyantiduḥkhitāḥ | iti sañcintya manasā netrahīnā nirāśrayāḥ

अध्याय 139

श्लोक 20

ब्राह्मणीं शरणं जग्मुर्हैहया गतचेतसः ।प्रणेमुस्तां भयत्रस्तां कृताञ्जलिपुटाश्च ते

brāhmaṇīṃ śaraṇaṃ jagmurhaihayā gatacetasaḥ | praṇemustāṃ bhayatrastāṃ kṛtāñjalipuṭāśca te

अध्याय 139

श्लोक 21

ऊचुश्चैनां भयोद्विग्नां दृष्ट्यर्थं क्षत्रियर्षभाः ।प्रसीद सुभगे मातः सेवकास्ते वयं किल

ūcuścaināṃ bhayodvignāṃ dṛṣṭyarthaṃ kṣatriyarṣabhāḥ | prasīda subhage mātaḥ sevakāste vayaṃ kila

अध्याय 139

श्लोक 22

कृतापराधा रम्भोरु क्षत्रियाः पापबुद्धयः ।दर्शनात्तव तन्वङ्गि जाताः सर्वे विलोचनाः

kṛtāparādhā rambhoru kṣatriyāḥ pāpabuddhayaḥ | darśanāttava tanvaṅgi jātāḥ sarve vilocanāḥ

अध्याय 139

श्लोक 23

मुखं ते नैव पश्यामो जन्मान्धा इव भामिनि ।अद्भुतं ते तपो वीर्यं किं कुर्मः पापकारिणः

mukhaṃ te naiva paśyāmo janmāndhā iva bhāmini | adbhutaṃ te tapo vīryaṃ kiṃ kurmaḥ pāpakāriṇaḥ

अध्याय 139

श्लोक 24

शरणं ते प्रपन्नाः स्मो देहि चक्षूंषि मानदे ।अन्धत्वं मरणादुग्रं कृपां कर्तुं त्वमर्हसि

śaraṇaṃ te prapannāḥ smo dehi cakṣūṃṣi mānade | andhatvaṃ maraṇādugraṃ kṛpāṃ kartuṃ tvamarhasi

अध्याय 139

श्लोक 25

पुनर्दृष्टिप्रदानेन सेवकान्क्षत्रियान्कुरु ।उपरम्य च गच्छेम सहिताः पापकर्मणः

punardṛṣṭipradānena sevakānkṣatriyānkuru | uparamya ca gacchema sahitāḥ pāpakarmaṇaḥ

अध्याय 139

श्लोक 26

अतः परं न कर्तव्यमीदृशं कर्म कर्हिचित् ।भार्गवाणां तु सर्वेषां सेवकाः स्मो वयं किल

ataḥ paraṃ na kartavyamīdṛśaṃ karma karhicit | bhārgavāṇāṃ tu sarveṣāṃ sevakāḥ smo vayaṃ kila

अध्याय 139

श्लोक 27

अज्ञानाद्यत्कृतं पापं क्षन्तव्यं तत्त्वयाधुना ।वैरं नातः परं क्वापि भृगुभिः क्षत्रियैः सह

ajñānādyatkṛtaṃ pāpaṃ kṣantavyaṃ tattvayādhunā | vairaṃ nātaḥ paraṃ kvāpi bhṛgubhiḥ kṣatriyaiḥ saha

अध्याय 139

श्लोक 28

कर्तव्यं शपथैः सम्यग्वर्तितव्यं तु हैहयैः ।सपुत्रा भव सुश्रोणि प्रणताः स्मो वयं च ते

kartavyaṃ śapathaiḥ samyagvartitavyaṃ tu haihayaiḥ | saputrā bhava suśroṇi praṇatāḥ smo vayaṃ ca te

अध्याय 139

श्लोक 29

प्रसादं कुरु कल्याणि न द्विष्यामः कदाचन ।व्यास उवाच ।इति तेषां वचः श्रुत्वा ब्राह्मणी विस्मयान्विता

prasādaṃ kuru kalyāṇi na dviṣyāmaḥ kadācana | vyāsa uvāca | iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā brāhmaṇī vismayānvitā

अध्याय 139

श्लोक 30

तानाह प्रणतान्दुःस्थानाश्वास्य गतलोचनान् ।गृहीता न मया दृष्टिर्युष्माकं क्षत्रियाः किल

tānāha praṇatānduḥsthānāśvāsya gatalocanān | gṛhītā na mayā dṛṣṭiryuṣmākaṃ kṣatriyāḥ kila

अध्याय 139

श्लोक 31

नाहं रुषान्विता सत्यं कारणं शृणुताद्य यत् ।अयं च भार्गवो नूनमूरुजः कुपितोऽद्य वः

nāhaṃ ruṣānvitā satyaṃ kāraṇaṃ śṛṇutādya yat | ayaṃ ca bhārgavo nūnamūrujaḥ kupito'dya vaḥ

अध्याय 139

श्लोक 32

चक्षूंषि तेन युष्माकं स्तम्भितानि रुषावता ।स्वबन्धून्निहतांज्ञात्वा गर्भस्थानपि क्षत्रियैः

cakṣūṃṣi tena yuṣmākaṃ stambhitāni ruṣāvatā | svabandhūnnihatāṃjñātvā garbhasthānapi kṣatriyaiḥ

अध्याय 139

श्लोक 33

अनागसो धर्मपरांस्तापसान्धनकाम्यया ।गर्भानपि यदा यूयं भृगूनघ्नंस्तु पुत्रकाः

anāgaso dharmaparāṃstāpasāndhanakāmyayā | garbhānapi yadā yūyaṃ bhṛgūnaghnaṃstu putrakāḥ

अध्याय 139

श्लोक 34

तदायमूरुणा गर्भो मया वर्षशतं धृतः ।षडङ्गश्चाखिलो वेदो गृहीतोऽनेन चाञ्जसा

tadāyamūruṇā garbho mayā varṣaśataṃ dhṛtaḥ | ṣaḍaṅgaścākhilo vedo gṛhīto'nena cāñjasā

अध्याय 139

श्लोक 35

गर्भस्थेनापि बालेन भृगुवंशविवृद्धये ।सोऽपि पितृवधान्नूनं क्रोथेद्धो हन्तुमिच्छति

garbhasthenāpi bālena bhṛguvaṃśavivṛddhaye | so'pi pitṛvadhānnūnaṃ krotheddho hantumicchati

अध्याय 139

श्लोक 36

भगवत्याः प्रसादेन जातोऽयं मम बालकः ।तेजसा यस्य दिव्येन चक्षूंषि मुषितानि वः

bhagavatyāḥ prasādena jāto'yaṃ mama bālakaḥ | tejasā yasya divyena cakṣūṃṣi muṣitāni vaḥ

अध्याय 139

श्लोक 37

तस्मादौर्वं सुतं मेऽद्य याचध्वं विनयान्विताः ।प्रणिपातेन तुष्टोऽसौ दृष्टिं वः प्रतिमोक्ष्यति

tasmādaurvaṃ sutaṃ me'dya yācadhvaṃ vinayānvitāḥ | praṇipātena tuṣṭo'sau dṛṣṭiṃ vaḥ pratimokṣyati

अध्याय 139

श्लोक 38

व्यास उवाच ।तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या हैहयास्तुष्टुवुश्च तम् ।प्रणेमुर्विनयोपेता ऊरुजं मुनिसत्तमम्

vyāsa uvāca | tacchrutvā vacanaṃ tasyā haihayāstuṣṭuvuśca tam | praṇemurvinayopetā ūrujaṃ munisattamam

अध्याय 139

श्लोक 39

स सन्तुष्टो बभूवाथ तानुवाच विचक्षुषः ।गच्छध्वं स्वगृहान्भूपा ममाख्यानकृतं वचः

sa santuṣṭo babhūvātha tānuvāca vicakṣuṣaḥ | gacchadhvaṃ svagṛhānbhūpā mamākhyānakṛtaṃ vacaḥ

अध्याय 139

श्लोक 40

अवश्यम्भाविभावास्ते भवन्ति देवनिर्मिताः ।नात्र शोकस्तु कर्तव्यः पुरुषेण विजानता

avaśyambhāvibhāvāste bhavanti devanirmitāḥ | nātra śokastu kartavyaḥ puruṣeṇa vijānatā

अध्याय 139

श्लोक 41

पूर्ववदृषयः सर्वे प्राप्नुवन्तु यथासुखम् ।व्रजन्तु विगतक्रोधा भवनानि यथासुखम्

pūrvavadṛṣayaḥ sarve prāpnuvantu yathāsukham | vrajantu vigatakrodhā bhavanāni yathāsukham

अध्याय 139

श्लोक 42

इति तेन समादिष्टा हैहयाः प्राप्तलोचनाः ।और्वमामन्त्र्य जग्मुस्ते सदनानि यथारुचि

iti tena samādiṣṭā haihayāḥ prāptalocanāḥ | aurvamāmantrya jagmuste sadanāni yathāruci

अध्याय 139

श्लोक 43

ब्राह्मणी तं सुतं दिव्यं गृहीत्वा स्वाश्रमं गता ।पालयामास भूपाल तेजस्विनमतन्द्रिता

brāhmaṇī taṃ sutaṃ divyaṃ gṛhītvā svāśramaṃ gatā | pālayāmāsa bhūpāla tejasvinamatandritā

अध्याय 139

श्लोक 44

एवं ते कथितं राजन् भृगूणां तु विनाशनम् ।लोभाविष्टैः क्षत्रियैश्च यत्कृतं पातकं किल

evaṃ te kathitaṃ rājan bhṛgūṇāṃ tu vināśanam | lobhāviṣṭaiḥ kṣatriyaiśca yatkṛtaṃ pātakaṃ kila

अध्याय 139

श्लोक 45

जनमेजय उवाच ।श्रुतं मया महत्कर्म क्षत्रियाणाञ्च दारुणम् ।कारणं लोभ एवात्र दुःखदश्चोभयोस्तु सः

janamejaya uvāca | śrutaṃ mayā mahatkarma kṣatriyāṇāñca dāruṇam | kāraṇaṃ lobha evātra duḥkhadaścobhayostu saḥ

अध्याय 139

श्लोक 46

किञ्चित्प्रष्टुमिहेच्छामि संशयं वासवीसुत ।हैहयास्ते कथं नाम्ना ख्याता भुवि नृपात्मजाः

kiñcitpraṣṭumihecchāmi saṃśayaṃ vāsavīsuta | haihayāste kathaṃ nāmnā khyātā bhuvi nṛpātmajāḥ

अध्याय 139

श्लोक 47

यदोस्तु यादवाः कामं भरताद्भारतास्तथा ।हैहयः कोऽपि राजाभूत्तेषां वंशे प्रतिष्ठितः

yadostu yādavāḥ kāmaṃ bharatādbhāratāstathā | haihayaḥ ko'pi rājābhūtteṣāṃ vaṃśe pratiṣṭhitaḥ

अध्याय 139

श्लोक 48

तदहं श्रोतुमिच्छामि कारणं करुणानिधे ।हैहयास्ते कथं जाताः क्षत्रियाः केन कर्मणा

tadahaṃ śrotumicchāmi kāraṇaṃ karuṇānidhe | haihayāste kathaṃ jātāḥ kṣatriyāḥ kena karmaṇā

अध्याय 139

श्लोक 49

व्यास उवाच ।हैहयानां समुत्पत्तिं शृणु भूप सविस्तराम् ।पुरातनीं सुपुण्यां च कथां पापप्रणाशिनीम्

vyāsa uvāca | haihayānāṃ samutpattiṃ śṛṇu bhūpa savistarām | purātanīṃ supuṇyāṃ ca kathāṃ pāpapraṇāśinīm

अध्याय 139

श्लोक 50

कस्मिंश्चित्समये भूप सूर्यपुत्रः सुशोभनः ।रेवन्तेति च विख्यातो रूपवानमितप्रभः

kasmiṃścitsamaye bhūpa sūryaputraḥ suśobhanaḥ | revanteti ca vikhyāto rūpavānamitaprabhaḥ

अध्याय 139

श्लोक 51

उच्चैःश्रवसमारुह्य हयरत्नं मनोहरम् ।जगाम विष्णुसदनं वैकुण्ठं भास्करात्मजः

uccaiḥśravasamāruhya hayaratnaṃ manoharam | jagāma viṣṇusadanaṃ vaikuṇṭhaṃ bhāskarātmajaḥ

अध्याय 139

श्लोक 52

भगवद्दर्शनाकाङ्क्षी हयारूढो यदागतः ।हयस्थस्तु तदा दृष्टो लक्ष्म्यासौ रविनन्दनः

bhagavaddarśanākāṅkṣī hayārūḍho yadāgataḥ | hayasthastu tadā dṛṣṭo lakṣmyāsau ravinandanaḥ

अध्याय 139

श्लोक 53

रमा वीक्ष्य हयं दिव्यं भ्रातरं सागरोद्भवम् ।रूपेण विस्मिता तस्य तस्थौ स्तम्भितलोचना

ramā vīkṣya hayaṃ divyaṃ bhrātaraṃ sāgarodbhavam | rūpeṇa vismitā tasya tasthau stambhitalocanā

अध्याय 139

श्लोक 54

भगवानपि तं दृष्ट्वा हयारूढं मनोहरम् ।आगच्छन्तं रमां विष्णुः पप्रच्छ प्रणयात्प्रभुः

bhagavānapi taṃ dṛṣṭvā hayārūḍhaṃ manoharam | āgacchantaṃ ramāṃ viṣṇuḥ papraccha praṇayātprabhuḥ

अध्याय 139

श्लोक 55

कोऽयमायाति चार्वङ्गि हयारूढ इवापरः ।स्मरतेजस्तनुः कान्ते मोहयन्भुवनत्रयम्

ko'yamāyāti cārvaṅgi hayārūḍha ivāparaḥ | smaratejastanuḥ kānte mohayanbhuvanatrayam

अध्याय 139

श्लोक 56

प्रेक्षमाणा तदा लक्ष्मीस्तच्चित्ता दैवयोगतः ।नोवाच वचनं किञ्चित्पृष्टापि च पुनः पुनः

prekṣamāṇā tadā lakṣmīstaccittā daivayogataḥ | novāca vacanaṃ kiñcitpṛṣṭāpi ca punaḥ punaḥ

अध्याय 139

श्लोक 57

व्यास उवाच ।अश्वासक्तमतिं वीक्ष्य कामिनीमतिमोहिताम् ।पश्यन्तीं परमप्रेम्णा चञ्चलाक्षीं च चञ्चलाम्

vyāsa uvāca | aśvāsaktamatiṃ vīkṣya kāminīmatimohitām | paśyantīṃ paramapremṇā cañcalākṣīṃ ca cañcalām

अध्याय 139

श्लोक 58

तामाह भगवान्कुद्धः किं पश्यसि सुलोचने ।मोहिता च हरिं दृष्ट्वा पृष्टा नैवाभिभाषसे

tāmāha bhagavānkuddhaḥ kiṃ paśyasi sulocane | mohitā ca hariṃ dṛṣṭvā pṛṣṭā naivābhibhāṣase

अध्याय 139

श्लोक 59

सर्वत्र रमसे यस्माद्रमा तस्माद्भविष्यसि ।चञ्चलत्वाच्चलेत्येवं सर्वथैव न संशयः

sarvatra ramase yasmādramā tasmādbhaviṣyasi | cañcalatvāccaletyevaṃ sarvathaiva na saṃśayaḥ

अध्याय 139

श्लोक 60

प्राकृता च यथा नारी नूनं भवति चञ्चला ।तथा त्वमपि कल्याणि स्थिरा नैव कदाचन

prākṛtā ca yathā nārī nūnaṃ bhavati cañcalā | tathā tvamapi kalyāṇi sthirā naiva kadācana

अध्याय 139

श्लोक 61

त्वं हयं मत्समीपस्था समीक्ष्य यदि मोहिता ।वडवा भव वामोरु मर्त्यलोकेऽतिदारुणे

tvaṃ hayaṃ matsamīpasthā samīkṣya yadi mohitā | vaḍavā bhava vāmoru martyaloke'tidāruṇe

अध्याय 139

श्लोक 62

इति शप्ता रमा देवी हरिणा दैवयोगतः ।रुरोद वेपमाना सा भयभीतातिदुःखिता

iti śaptā ramā devī hariṇā daivayogataḥ | ruroda vepamānā sā bhayabhītātiduḥkhitā

अध्याय 139

श्लोक 63

तमुवाच रमानाथ शङ्किता चारुहासिनी ।प्रणम्य शिरसा देवं स्वपतिं विनयान्विता

tamuvāca ramānātha śaṅkitā cāruhāsinī | praṇamya śirasā devaṃ svapatiṃ vinayānvitā

अध्याय 139

श्लोक 64

देवदेव जगन्नाथ करुणाकर केशव ।स्वल्पेऽपराधे गोविन्द कस्माच्छापं ददासि मे

devadeva jagannātha karuṇākara keśava | svalpe'parādhe govinda kasmācchāpaṃ dadāsi me

अध्याय 139

श्लोक 65

न कदाचिन्मया दृष्टः क्रोधस्ते हीदृशः प्रभो ।क्व गतस्ते मयि स्नेहः सहजो न तु नश्वरः

na kadācinmayā dṛṣṭaḥ krodhaste hīdṛśaḥ prabho | kva gataste mayi snehaḥ sahajo na tu naśvaraḥ

अध्याय 139

श्लोक 66

वज्रपातस्तु शत्रौ वै कर्तव्यो न सुहृज्जने ।सदाहं वरयोग्या ते शापयोग्या कथं कृता

vajrapātastu śatrau vai kartavyo na suhṛjjane | sadāhaṃ varayogyā te śāpayogyā kathaṃ kṛtā

अध्याय 139

श्लोक 67

प्राणांस्त्यक्ष्यामि गोविन्द पश्यतोऽद्य तवाग्रतः ।कथं जीवे त्वया हीना विरहानलतापिता

prāṇāṃstyakṣyāmi govinda paśyato'dya tavāgrataḥ | kathaṃ jīve tvayā hīnā virahānalatāpitā

अध्याय 139

श्लोक 68

प्रसादं कुरु देवेश शापादस्मात्सुदारुणात् ।कदा मुक्ता समीपं ते प्राप्नोमि सुखदं विभौ

prasādaṃ kuru deveśa śāpādasmātsudāruṇāt | kadā muktā samīpaṃ te prāpnomi sukhadaṃ vibhau

अध्याय 139

श्लोक 69

हरिरुवाच ।यदा ते भविता पुत्रः पृथिव्यां मत्समः प्रिये ।तदा मां प्राप्य तन्वङ्गि सुखिता त्वं भविष्यसि

hariruvāca | yadā te bhavitā putraḥ pṛthivyāṃ matsamaḥ priye | tadā māṃ prāpya tanvaṅgi sukhitā tvaṃ bhaviṣyasi

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Devi Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org, encoded and proofread by Vishwas Bhide. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Nilakantha Bhashya recension.