घृतकौशिकाद् घृतकौशिकः पाराशर्यायणात् पाराशर्यायणः पाराशर्यात् पाराशर्यो जातूकर्ण्याज् जातूकर्ण्य आसुरायणाच्च यास्काच्चा ऽऽसुरायणस्त्रैवणेस्त्रैवणिरौपजन्धनेरौपजन्धनिरासुरेरासुरिर्भारद्वाजाद् भारद्वाज आत्रेयादात्रेयो माण्टेर्माण्टिर्गौतमाद् गौतमो गौतमाद् गौतमो वात्स्याद् वात्स्यः शाण्डिल्याच्छाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् कैशोर्यः काप्यः कुमारहारितात् कुमारहारितो गालवाद् गालवो विदर्भीकौण्डिन्याद् विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवाद् वत्सनपाद्बाभ्रव पथः सौभरात् पन्थाः सौभरोऽयास्यादाङ्गिरसादयास्य आङ्गिरस आभूतेस्त्वाष्ट्रादाभूतिस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपात्त्वाष्ट्राद् विश्वरूपस्त्वाष्ट्रोऽव्श्विभ्यामश्विनौ दधीच आथर्वणाद् दध्यङ्ङाथर्वणोऽथर्वणो दैवादथर्वा दैवो मृत्योः प्राध्वँसनान् मृत्युः प्राध्वँसनः प्रध्वँसनात् प्रध्वँसन एकर्षेरेकर्षिर्विप्रचित्तेः विप्रचित्तिर्व्यष्टेर्व्यष्टिः सनारोः सनारुः सनातनात् सनातनः सनगात् सनगः परमेष्ठिनः परमेष्ठी ब्रह्मणो ब्रह्म स्वयम्भु ब्रह्मणे नमः ॥ ॥ इति बृहदारण्यकोपनिषदि चतुर्थोऽध्यायः
ghṛtakauśikād ghṛtakauśikaḥ pārāśaryāyaṇāt pārāśaryāyaṇaḥ pārāśaryāt pārāśaryo jātūkarṇyāj jātūkarṇya āsurāyaṇācca yāskāccā ''surāyaṇastraivaṇestraivaṇiraupajandhaneraupajandhanirāsurerāsurirbhāradvājād bhāradvāja ātreyādātreyo māṇṭermāṇṭirgautamād gautamo gautamād gautamo vātsyād vātsyaḥ śāṇḍilyācchāṇḍilyaḥ kaiśoryātkāpyāt kaiśoryaḥ kāpyaḥ kumārahāritāt kumārahārito gālavād gālavo vidarbhīkauṇḍinyād vidarbhīkauṇḍinyo vatsanapāto bābhravād vatsanapādbābhrava pathaḥ saubharāt panthāḥ saubharo'yāsyādāṅgirasādayāsya āṅgirasa ābhūtestvāṣṭrādābhūtistvāṣṭro viśvarūpāttvāṣṭrād viśvarūpastvāṣṭro'vśvibhyāmaśvinau dadhīca ātharvaṇād dadhyaṅṅātharvaṇo'tharvaṇo daivādatharvā daivo mṛtyoḥ prādhvam̐sanān mṛtyuḥ prādhvam̐sanaḥ pradhvam̐sanāt pradhvam̐sana ekarṣerekarṣirvipracitteḥ vipracittirvyaṣṭervyaṣṭiḥ sanāroḥ sanāruḥ sanātanāt sanātanaḥ sanagāt sanagaḥ parameṣṭhinaḥ parameṣṭhī brahmaṇo brahma svayambhu brahmaṇe namaḥ || || iti bṛhadāraṇyakopaniṣadi caturtho'dhyāyaḥ
अर्थMeaning
from Ghritakausika, 24. Ghritakausika from Pârâsaryâyana, 25. Pârâsaryâyana from Pârâsarya, 26. Pârâsarya from Gâtukarnya, 27. Gâtukarnya from Âsurâyana and Yâska , 28. Âsurâyana from Travani, 29. Travani from Aupagandhani, 30. Aupagandhani from Âsuri, 31. Âsuri from Bhâradvâga, 32. Bhâradvâga from Âtreya, 33. Âtreya from Mânti, 34. Mânti from Gautama, 35. Gautama from Gautama, 36. Gautama from Vâtsya, 37. Vâtsya from Sândilya, 38. Sândilya from Kaisorya Kâpya, 39. Kaisorya Kâpya from Kumârahârita, 40. Kumârahârita from Gâlava, 41. Gâlava from Vidarbhî-kaundinya, 42. Vidarbhî-kaundinya from Vatsanapât Bâbhrava, 43. Vatsanapât Bâbhrava from Pathi Saubhara, 44. Pathi Saubhara from Ayâsya Âṅgirasa, 45. Ayâsya Âṅgirasa from Âbhûti Tvâshtra, 46. Âbhûti Tvâshtra from Visvarûpa Tvâshtra, 47. Visvarûpa Tvâshtra from Asvinau, 48. Asvinau from Dadhyak Âtharvana, 49. Dadhyak Âtharvana from Atharvan Daiva, 50. Atharvan Daiva from Mrityu Prâdhvamsana, 51. Mrityu Prâdhvamsana from Prâdhvamsana, 52. Prâdhvamsana from Ekarshi, 53. Ekarshi from Viprakitti , 54. Viprakitti from Vyashti, 55. Vyashti from Sanâru, 56. Sanâru from Sanâtana, 57. Sanâtana from Sanaga, 58. Sanaga from Parameshthin, 59. Parameshthin from Brahman, 60. Brahman is Svayambhu, self-existent. Adoration to Brahman.
Direct literal rendering preserving Sanskrit philosophical terminology.
व्याख्याVyakhya
(कौशिकायनि ने) घृतकौशिक से, घृतकौशिक ने पाराशर्यायण से, पाराशर्यायण ने पाराशर्य से, पाराशर्य ने जातूकर्ण्य से, जातूकर्ण्य ने आसुरायण और यास्क से, आसुरायण ने त्रैवणि से, त्रैवणि ने औपजन्धनि से, औपजन्धनि ने आसुरि से, आसुरि ने भारद्वाज से, भारद्वाज ने आत्रेय से, आत्रेय ने माण्टि से, माण्टि ने गौतम से, गौतम ने गौतम से, गौतम ने वात्स्य से, वात्स्य ने शाण्डिल्य से, शाण्डिल्य ने कैशोर्य काप्य से, कैशोर्य काप्य ने कुमारहारित से, कुमारहारित ने गालव से, गालव ने विदर्भीकौण्डिन्य से, विदर्भीकौण्डिन्य ने वत्सनपात् बाभ्रव से, वत्सनपात् बाभ्रव ने पन्था सौभर से, पन्था सौभर ने अयास्य आङ्गिरस से, अयास्य आङ्गिरस ने आभूति त्वाष्ट्र से, आभूति त्वाष्ट्र ने विश्वरूप त्वाष्ट्र से, विश्वरूप त्वाष्ट्र ने अश्विनीकुमारों से, अश्विनीकुमारों ने दधीचि आथर्वण से, दध्यङ् आथर्वण ने अथर्वा दैव से, अथर्वा दैव ने मृत्यु प्राध्वंसन से, मृत्यु प्राध्वंसन ने प्रध्वंसन से, प्रध्वंसन ने एकर्षि से, एकर्षि ने विप्रचित्ति से, विप्रचित्ति ने व्यष्टि से, व्यष्टि ने सनारु से, सनारु ने सनातन से, सनातन ने सनग से, सनग ने परमेष्ठी से, परमेष्ठी ने ब्रह्म से (यह विद्या प्राप्त की)। ब्रह्म स्वयम्भू है। ब्रह्म को नमस्कार है।
स्रोतSources and editionSources and editionस्रोत एवं संस्करण
Content status
- Original text
- Translation · from the source archive
- Commentary · AI-drafted · editor-approved
No independent human review is recorded for this verse yet. How this site is made.
- Sanskrit edition
- Imported text; printed edition not recorded. Open Sanskrit text archives (see the source link)
- Translation
- Not recorded. Some Hindi and English text is AI-assisted and is flagged where it appears.
- Last updated
- 2026-10-23
- Licence note (as recorded)
- Sanskrit mūla — public domain. Digitized by sanskritdocuments.org.
Found a mistake?