Bhagavata Purana
69
अध्याय 69 / 335

Skandha 4, Adhyāya 7

62 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ62 श्लोक

अध्याय 69

श्लोक 1

इत्यजेनानुनीतेन भवेन परितुष्यता ।अभ्यधायि महाबाहो प्रहस्य श्रूयतामिति

ityajenānunītena bhavena parituṣyatā | abhyadhāyi mahābāho prahasya śrūyatāmiti

अध्याय 69

श्लोक 2

नाघं प्रजेश बालानां वर्णये नानुचिन्तये ।देवमायाभिभूतानां दण्डस्तत्र धृतो मया

nāghaṃ prajeśa bālānāṃ varṇaye nānucintaye | devamāyābhibhūtānāṃ daṇḍastatra dhṛto mayā

अध्याय 69

श्लोक 3

प्रजापतेर्दग्धशीर्ष्णो भवत्वजमुखं शिरः ।मित्रस्य चक्षुषेक्षेत भागं स्वं बर्हिषो भगः

prajāpaterdagdhaśīrṣṇo bhavatvajamukhaṃ śiraḥ | mitrasya cakṣuṣekṣeta bhāgaṃ svaṃ barhiṣo bhagaḥ

अध्याय 69

श्लोक 4

पूषा तु यजमानस्य दद्भिर्जक्षतु पिष्टभुक् ।देवाः प्रकृतसर्वाङ्गा ये म उच्छेषणं ददुः

pūṣā tu yajamānasya dadbhirjakṣatu piṣṭabhuk | devāḥ prakṛtasarvāṅgā ye ma uccheṣaṇaṃ daduḥ

अध्याय 69

श्लोक 5

बाहुभ्यामश्विनोः पूष्णो हस्ताभ्यां कृतबाहवः ।भवन्त्वध्वर्यवश्चान्ये बस्तश्मश्रुर्भृगुर्भवेत्

bāhubhyāmaśvinoḥ pūṣṇo hastābhyāṃ kṛtabāhavaḥ | bhavantvadhvaryavaścānye bastaśmaśrurbhṛgurbhavet

अध्याय 69

श्लोक 6

तदा सर्वाणि भूतानि श्रुत्वा मीढुष्टमोदितम् ।परितुष्टात्मभिस्तात साधु साध्वित्यथाब्रुवन्

tadā sarvāṇi bhūtāni śrutvā mīḍhuṣṭamoditam | parituṣṭātmabhistāta sādhu sādhvityathābruvan

अध्याय 69

श्लोक 7

ततो मीढ्वांसमामन्त्र्य शुनासीराः सहर्षिभिः ।भूयस्तद्देवयजनं समीढ्वद्वेधसो ययुः

tato mīḍhvāṃsamāmantrya śunāsīrāḥ saharṣibhiḥ | bhūyastaddevayajanaṃ samīḍhvadvedhaso yayuḥ

अध्याय 69

श्लोक 8

विधाय कार्त्स्न्येन च तद्यदाह भगवान् भवः ।सन्दधुः कस्य कायेन सवनीयपशोः शिरः

vidhāya kārtsnyena ca tadyadāha bhagavān bhavaḥ | sandadhuḥ kasya kāyena savanīyapaśoḥ śiraḥ

अध्याय 69

श्लोक 9

सन्धीयमाने शिरसि दक्षो रुद्राभिवीक्षितः ।सद्यः सुप्त इवोत्तस्थौ ददृशे चाग्रतो मृडम्

sandhīyamāne śirasi dakṣo rudrābhivīkṣitaḥ | sadyaḥ supta ivottasthau dadṛśe cāgrato mṛḍam

अध्याय 69

श्लोक 10

तदा वृषध्वजद्वेषकलिलात्मा प्रजापतिः ।शिवावलोकादभवच्छरद्ध्रद इवामलः

tadā vṛṣadhvajadveṣakalilātmā prajāpatiḥ | śivāvalokādabhavaccharaddhrada ivāmalaḥ

अध्याय 69

श्लोक 11

भवस्तवाय कृतधीर्नाशक्नोदनुरागतः ।औत्कण्ठ्याद्बाष्पकलया सम्परेतां सुतां स्मरन्

bhavastavāya kṛtadhīrnāśaknodanurāgataḥ | autkaṇṭhyādbāṣpakalayā samparetāṃ sutāṃ smaran

अध्याय 69

श्लोक 12

कृच्छ्रात्संस्तभ्य च मनः प्रेमविह्वलितः सुधीः ।शशंस निर्व्यलीकेन भावेनेशं प्रजापतिः

kṛcchrātsaṃstabhya ca manaḥ premavihvalitaḥ sudhīḥ | śaśaṃsa nirvyalīkena bhāveneśaṃ prajāpatiḥ

अध्याय 69

श्लोक 13

भूयाननुग्रह अहो भवता कृतो मे दण्डस्त्वया मयि भृतो यदपि प्रलब्धः ।न ब्रह्मबन्धुषु च वां भगवन्नवज्ञा तुभ्यं हरेश्च कुत एव धृतव्रतेषु

bhūyānanugraha aho bhavatā kṛto me daṇḍastvayā mayi bhṛto yadapi pralabdhaḥ | na brahmabandhuṣu ca vāṃ bhagavannavajñā tubhyaṃ hareśca kuta eva dhṛtavrateṣu

अध्याय 69

श्लोक 14

विद्यातपोव्रतधरान् मुखतः स्म विप्रान् ब्रह्मात्मतत्त्वमवितुं प्रथमं त्वमस्राक् ।तद्ब्राह्मणान् परम सर्वविपत्सु पासि पालः पशूनिव विभो प्रगृहीतदण्डः

vidyātapovratadharān mukhataḥ sma viprān brahmātmatattvamavituṃ prathamaṃ tvamasrāk | tadbrāhmaṇān parama sarvavipatsu pāsi pālaḥ paśūniva vibho pragṛhītadaṇḍaḥ

अध्याय 69

श्लोक 15

योऽसौ मयाविदिततत्त्वदृशा सभायां क्षिप्तो दुरुक्तिविशिखैर्विगणय्य तन्माम् ।अर्वाक्पतन्तमर्हत्तम निन्दयापा- द्दृष्ट्याऽऽर्द्रया स भगवान् स्वकृतेन तुष्येत्

yo'sau mayāviditatattvadṛśā sabhāyāṃ kṣipto duruktiviśikhairvigaṇayya tanmām | arvākpatantamarhattama nindayāpā- ddṛṣṭyā''rdrayā sa bhagavān svakṛtena tuṣyet

अध्याय 69

श्लोक 16

क्षमाप्यैवं स मीढ्वांसं ब्रह्मणा चानुमन्त्रितः ।कर्म सन्तानयामास सोपाध्यायर्त्विगादिभिः

kṣamāpyaivaṃ sa mīḍhvāṃsaṃ brahmaṇā cānumantritaḥ | karma santānayāmāsa sopādhyāyartvigādibhiḥ

अध्याय 69

श्लोक 17

वैष्णवं यज्ञसन्तत्यै त्रिकपालं द्विजोत्तमाः ।पुरोडाशं निरवपन् वीरसंसर्गशुद्धये

vaiṣṇavaṃ yajñasantatyai trikapālaṃ dvijottamāḥ | puroḍāśaṃ niravapan vīrasaṃsargaśuddhaye

अध्याय 69

श्लोक 18

अध्वर्युणाऽऽत्तहविषा यजमानो विशाम्पते ।धिया विशुद्धया दध्यौ तथा प्रादुरभूद्धरिः

adhvaryuṇā''ttahaviṣā yajamāno viśāmpate | dhiyā viśuddhayā dadhyau tathā prādurabhūddhariḥ

अध्याय 69

श्लोक 19

तदा स्वप्रभया तेषां द्योतयन्त्या दिशो दश ।मुष्णंस्तेज उपानीतस्तार्क्ष्येण स्तोत्रवाजिना

tadā svaprabhayā teṣāṃ dyotayantyā diśo daśa | muṣṇaṃsteja upānītastārkṣyeṇa stotravājinā

अध्याय 69

श्लोक 20

श्यामो हिरण्यरशनोऽर्ककिरीटजुष्टो नीलालकभ्रमरमण्डितकुण्डलास्यः ।कम्ब्वब्जचक्रशरचापगदासिचर्म- व्यग्रैर्हिरण्मयभुजैरिव कर्णिकारः

śyāmo hiraṇyaraśano'rkakirīṭajuṣṭo nīlālakabhramaramaṇḍitakuṇḍalāsyaḥ | kambvabjacakraśaracāpagadāsicarma- vyagrairhiraṇmayabhujairiva karṇikāraḥ

अध्याय 69

श्लोक 21

वक्षस्यधिश्रितवधूर्वनमाल्युदार- हासावलोककलया रमयंश्च विश्वम् ।पार्श्वभ्रमद्व्यजनचामरराजहंसः श्वेतातपत्रशशिनोपरि रज्यमानः

vakṣasyadhiśritavadhūrvanamālyudāra- hāsāvalokakalayā ramayaṃśca viśvam | pārśvabhramadvyajanacāmararājahaṃsaḥ śvetātapatraśaśinopari rajyamānaḥ

अध्याय 69

श्लोक 22

तमुपागतमालक्ष्य सर्वे सुरगणादयः ।प्रणेमुः सहसोत्थाय ब्रह्मेन्द्रत्र्यक्षनायकाः

tamupāgatamālakṣya sarve suragaṇādayaḥ | praṇemuḥ sahasotthāya brahmendratryakṣanāyakāḥ

अध्याय 69

श्लोक 23

तत्तेजसा हतरुचः सन्नजिह्वाः ससाध्वसाः ।मूर्ध्ना धृताञ्जलिपुटा उपतस्थुरधोक्षजम्

tattejasā hatarucaḥ sannajihvāḥ sasādhvasāḥ | mūrdhnā dhṛtāñjalipuṭā upatasthuradhokṣajam

अध्याय 69

श्लोक 24

अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महि त्वात्मभुवादयः ।यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम्

apyarvāgvṛttayo yasya mahi tvātmabhuvādayaḥ | yathāmati gṛṇanti sma kṛtānugrahavigraham

अध्याय 69

श्लोक 25

दक्षो गृहीतार्हणसादनोत्तमं यज्ञेश्वरं विश्वसृजां परं गुरुम् ।सुनन्दनन्दाद्यनुगैर्वृतं मुदा गृणन् प्रपेदे प्रयतः कृताञ्जलिः

dakṣo gṛhītārhaṇasādanottamaṃ yajñeśvaraṃ viśvasṛjāṃ paraṃ gurum | sunandanandādyanugairvṛtaṃ mudā gṛṇan prapede prayataḥ kṛtāñjaliḥ

अध्याय 69

श्लोक 26

शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् ।तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या- मास्तेभवानपरिशुद्ध इवात्मतन्त्रः

śuddhaṃ svadhāmnyuparatākhilabuddhyavasthaṃ cinmātramekamabhayaṃ pratiṣidhya māyām | tiṣṭhaṃstayaiva puruṣatvamupetya tasyā- māstebhavānapariśuddha ivātmatantraḥ

अध्याय 69

श्लोक 27

तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात् कर्मण्यवग्रहधियो भगवन् विदामः ।धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदो व्यवस्थाः

tattvaṃ na te vayamanañjana rudraśāpāt karmaṇyavagrahadhiyo bhagavan vidāmaḥ | dharmopalakṣaṇamidaṃ trivṛdadhvarākhyaṃ jñātaṃ yadarthamadhidaivamado vyavasthāḥ

अध्याय 69

श्लोक 28

उत्पत्त्यध्वन्यशरण उरुक्लेशदुर्गेऽन्तकोग्र- व्यालान्विष्टे विषयमृगतृष्णाऽऽत्मगेहोरुभारः ।द्वन्द्वश्वभ्रे खलमृगभये शोकदावेऽज्ञसार्थः पादौकस्ते शरणद कदा याति कामोपसृष्टः

utpattyadhvanyaśaraṇa urukleśadurge'ntakogra- vyālānviṣṭe viṣayamṛgatṛṣṇā''tmagehorubhāraḥ | dvandvaśvabhre khalamṛgabhaye śokadāve'jñasārthaḥ pādaukaste śaraṇada kadā yāti kāmopasṛṣṭaḥ

अध्याय 69

श्लोक 29

तव वरद वराङ्घ्रावाशिषेहाखिलार्थे ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये ।यदि रचितधियं माविद्यलोकोऽपविद्धं जपति न गणये तत्त्वत्परानुग्रहेण

tava varada varāṅghrāvāśiṣehākhilārthe hyapi munibhirasaktairādareṇārhaṇīye | yadi racitadhiyaṃ māvidyaloko'paviddhaṃ japati na gaṇaye tattvatparānugraheṇa

अध्याय 69

श्लोक 30

यन्मायया गहनयापहृतात्मबोधा ब्रह्मादयस्तनुभृतस्तमसि स्वपन्तः ।नात्मन् श्रितं तव विदन्त्यधुनापि तत्त्वं सोऽयं प्रसीदतु भवान् प्रणतात्मबन्धुः

yanmāyayā gahanayāpahṛtātmabodhā brahmādayastanubhṛtastamasi svapantaḥ | nātman śritaṃ tava vidantyadhunāpi tattvaṃ so'yaṃ prasīdatu bhavān praṇatātmabandhuḥ

अध्याय 69

श्लोक 31

ब्रह्मोवाच ।नैतत्स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ- भेदग्रहैः पुरुषो यावदीक्षेत् ।ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रयो मायामयाद्व्यतिरिक्तो यतस्त्वम्

brahmovāca | naitatsvarūpaṃ bhavato'sau padārtha- bhedagrahaiḥ puruṣo yāvadīkṣet | jñānasya cārthasya guṇasya cāśrayo māyāmayādvyatirikto yatastvam

अध्याय 69

श्लोक 32

इदमप्यच्युत विश्वभावनं वपुरानन्दकरं मनोदृशाम् ।सुरविद्विट्क्षपणैरुदायुधैर्भुजदण्डैरुपपन्नमष्टभिः

idamapyacyuta viśvabhāvanaṃ vapurānandakaraṃ manodṛśām | suravidviṭkṣapaṇairudāyudhairbhujadaṇḍairupapannamaṣṭabhiḥ

अध्याय 69

श्लोक 33

यज्ञोऽयं तव यजनाय केन सृष्टो विध्वस्तः पशुपतिनाद्य दक्षकोपात् ।तं नस्त्वं शवशयनाभशान्तमेधं यज्ञात्मन् नलिनरुचा दृशा पुनीहि

yajño'yaṃ tava yajanāya kena sṛṣṭo vidhvastaḥ paśupatinādya dakṣakopāt | taṃ nastvaṃ śavaśayanābhaśāntamedhaṃ yajñātman nalinarucā dṛśā punīhi

अध्याय 69

श्लोक 34

अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे ।विभूतये यत उपसेदुरीश्वरीं न मन्यते स्वयमनुवर्ततीं भवान्

ananvitaṃ te bhagavan viceṣṭitaṃ yadātmanā carasi hi karma nājyase | vibhūtaye yata upasedurīśvarīṃ na manyate svayamanuvartatīṃ bhavān

अध्याय 69

श्लोक 35

अयं त्वत्कथामृष्टपीयूषनद्यां मनोवारणः क्लेशदावाग्निदग्धः ।तृषार्तोऽवगाढो न सस्मार दावं न निष्क्रामति ब्रह्मसम्पन्नवन्नः

ayaṃ tvatkathāmṛṣṭapīyūṣanadyāṃ manovāraṇaḥ kleśadāvāgnidagdhaḥ | tṛṣārto'vagāḍho na sasmāra dāvaṃ na niṣkrāmati brahmasampannavannaḥ

अध्याय 69

श्लोक 36

स्वागतं ते प्रसीदेश तुभ्यं नमः श्रीनिवास श्रिया कान्तया त्राहि नः ।त्वामृतेऽधीश नाङ्गैर्मखः शोभते शीर्षहीनः कबन्धो यथा पूरुषः

svāgataṃ te prasīdeśa tubhyaṃ namaḥ śrīnivāsa śriyā kāntayā trāhi naḥ | tvāmṛte'dhīśa nāṅgairmakhaḥ śobhate śīrṣahīnaḥ kabandho yathā pūruṣaḥ

अध्याय 69

श्लोक 37

दृष्टः किं नो दृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं प्रत्यग्द्रष्टा दृश्यते येन दृश्यम् ।माया ह्येषा भवदीया हि भूमन् यस्त्वं षष्ठः पञ्चभिर्भासि भूतैः

dṛṣṭaḥ kiṃ no dṛgbhirasadgrahaistvaṃ pratyagdraṣṭā dṛśyate yena dṛśyam | māyā hyeṣā bhavadīyā hi bhūman yastvaṃ ṣaṣṭhaḥ pañcabhirbhāsi bhūtaiḥ

अध्याय 69

श्लोक 38

प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमुतस्त्वयि प्रभो विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग्य आत्मनः ।अथापि भक्त्येश तयोपधावता- मनन्यवृत्त्यानुगृहाण वत्सल

preyānna te'nyo'styamutastvayi prabho viśvātmanīkṣenna pṛthagya ātmanaḥ | athāpi bhaktyeśa tayopadhāvatā- mananyavṛttyānugṛhāṇa vatsala

अध्याय 69

श्लोक 39

जगदुद्भवस्थितिलयेषु दैवतो बहुभिद्यमान गुणयाऽऽत्ममायया ।रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया विनिवर्तितभ्रमगुणात्मने नमः

jagadudbhavasthitilayeṣu daivato bahubhidyamāna guṇayā''tmamāyayā | racitātmabhedamataye svasaṃsthayā vinivartitabhramaguṇātmane namaḥ

अध्याय 69

श्लोक 40

ब्रह्मोवाच ।नमस्ते श्रितसत्त्वाय धर्मादीनां च सूतये ।निर्गुणाय च यत्काष्ठां नाहं वेदापरेऽपि च

brahmovāca | namaste śritasattvāya dharmādīnāṃ ca sūtaye | nirguṇāya ca yatkāṣṭhāṃ nāhaṃ vedāpare'pi ca

अध्याय 69

श्लोक 41

यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहे स्वध्वर आज्यसिक्तम् ।तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभिः स्विष्टं यजुर्भिः प्रणतोऽस्मि यज्ञम्

yattejasāhaṃ susamiddhatejā havyaṃ vahe svadhvara ājyasiktam | taṃ yajñiyaṃ pañcavidhaṃ ca pañcabhiḥ sviṣṭaṃ yajurbhiḥ praṇato'smi yajñam

अध्याय 69

श्लोक 42

पुरा कल्पापाये स्वकृतमुदरीकृत्य विकृतं त्वमेवाद्यस्तस्मिन् सलिल उरगेन्द्राधिशयने ।पुमान् शेषे सिद्धैर्हृदि विमृशिताध्यात्मपदविः स एवाद्याक्ष्णोर्यः पथि चरसि भृत्यानवसि नः

purā kalpāpāye svakṛtamudarīkṛtya vikṛtaṃ tvamevādyastasmin salila uragendrādhiśayane | pumān śeṣe siddhairhṛdi vimṛśitādhyātmapadaviḥ sa evādyākṣṇoryaḥ pathi carasi bhṛtyānavasi naḥ

अध्याय 69

श्लोक 43

अंशांशास्ते देव मरीच्यादय एते ब्रह्मेन्द्राद्या देवगणा रुद्रपुरोगाः ।क्रीडाभाण्डं विश्वमिदं यस्य विभूमन् तस्मै नित्यं नाथ नमस्ते करवाम

aṃśāṃśāste deva marīcyādaya ete brahmendrādyā devagaṇā rudrapurogāḥ | krīḍābhāṇḍaṃ viśvamidaṃ yasya vibhūman tasmai nityaṃ nātha namaste karavāma

अध्याय 69

श्लोक 44

त्वन्माययार्थमभिपद्य कलेवरेऽस्मिन् कृत्वा ममाहमिति दुर्मतिरुत्पथैः स्वैः ।क्षिप्तोऽप्यसद्विषयलालस आत्ममोहं युष्मत्कथामृतनिषेवक उद्व्युदस्येत्

tvanmāyayārthamabhipadya kalevare'smin kṛtvā mamāhamiti durmatirutpathaiḥ svaiḥ | kṣipto'pyasadviṣayalālasa ātmamohaṃ yuṣmatkathāmṛtaniṣevaka udvyudasyet

अध्याय 69

श्लोक 45

त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताशः स्वयं त्वं हि मन्त्रः समिद्दर्भ पात्राणि च ।त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवता अग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशुः

tvaṃ kratustvaṃ havistvaṃ hutāśaḥ svayaṃ tvaṃ hi mantraḥ samiddarbha pātrāṇi ca | tvaṃ sadasyartvijo dampatī devatā agnihotraṃ svadhā soma ājyaṃ paśuḥ

अध्याय 69

श्लोक 46

त्वं पुरा गां रसाया महासूकरो दंष्ट्रया पद्मिनीं वारणेन्द्रो यथा ।स्तूयमानो नदँल्लीलया योगिभि- र्व्युज्जहर्थ त्रयीगात्र यज्ञक्रतुः

tvaṃ purā gāṃ rasāyā mahāsūkaro daṃṣṭrayā padminīṃ vāraṇendro yathā | stūyamāno nada~llīlayā yogibhi- rvyujjahartha trayīgātra yajñakratuḥ

अध्याय 69

श्लोक 47

स प्रसीद त्वमस्माकमाकाङ्क्षतां दर्शनं ते परिभ्रष्टसत्कर्मणाम् ।कीर्त्यमाने नृभिर्नाम्नि यज्ञेश ते यज्ञविघ्नाः क्षयं यान्ति तस्मै नमः

sa prasīda tvamasmākamākāṅkṣatāṃ darśanaṃ te paribhraṣṭasatkarmaṇām | kīrtyamāne nṛbhirnāmni yajñeśa te yajñavighnāḥ kṣayaṃ yānti tasmai namaḥ

अध्याय 69

श्लोक 48

कीर्त्यमाने हृषीकेशे सन्निन्ये यज्ञभावने

kīrtyamāne hṛṣīkeśe sanninye yajñabhāvane

अध्याय 69

श्लोक 49

भगवान् स्वेन भागेन सर्वात्मा सर्वभागभुक् ।दक्षं बभाष आभाष्य प्रीयमाण इवानघ

bhagavān svena bhāgena sarvātmā sarvabhāgabhuk | dakṣaṃ babhāṣa ābhāṣya prīyamāṇa ivānagha

अध्याय 69

श्लोक 50

अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगतः कारणं परम् ।आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयन्दृगविशेषणः

ahaṃ brahmā ca śarvaśca jagataḥ kāraṇaṃ param | ātmeśvara upadraṣṭā svayandṛgaviśeṣaṇaḥ

अध्याय 69

श्लोक 51

आत्ममायां समाविश्य सोऽहं गुणमयीं द्विज ।सृजन् रक्षन् हरन् विश्वं दध्रे संज्ञां क्रियोचिताम्

ātmamāyāṃ samāviśya so'haṃ guṇamayīṃ dvija | sṛjan rakṣan haran viśvaṃ dadhre saṃjñāṃ kriyocitām

अध्याय 69

श्लोक 52

तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि ।ब्रह्मरुद्रौ च भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति

tasmin brahmaṇyadvitīye kevale paramātmani | brahmarudrau ca bhūtāni bhedenājño'nupaśyati

अध्याय 69

श्लोक 53

यथा पुमान् न स्वाङ्गेषु शिरः पाण्यादिषु क्वचित् ।पारक्यबुद्धिं कुरुते एवं भूतेषु मत्परः

yathā pumān na svāṅgeṣu śiraḥ pāṇyādiṣu kvacit | pārakyabuddhiṃ kurute evaṃ bhūteṣu matparaḥ

अध्याय 69

श्लोक 54

त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् ।सर्वभूतात्मनां ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति

trayāṇāmekabhāvānāṃ yo na paśyati vai bhidām | sarvabhūtātmanāṃ brahman sa śāntimadhigacchati

अध्याय 69

श्लोक 55

एवं भगवताऽऽदिष्टः प्रजापतिपतिर्हरिम् ।अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत्

evaṃ bhagavatā''diṣṭaḥ prajāpatipatirharim | arcitvā kratunā svena devānubhayato'yajat

अध्याय 69

श्लोक 56

रुद्रं च स्वेन भागेन ह्युपाधावत्समाहितः ।कर्मणोदवसानेन सोमपानितरानपि ।उदवस्य सहर्त्विग्भिः सस्नाववभृथं ततः

rudraṃ ca svena bhāgena hyupādhāvatsamāhitaḥ | karmaṇodavasānena somapānitarānapi | udavasya sahartvigbhiḥ sasnāvavabhṛthaṃ tataḥ

अध्याय 69

श्लोक 57

तस्मा अप्यनुभावेन स्वेनैवावाप्तराधसे ।धर्म एव मतिं दत्त्वा त्रिदशास्ते दिवं ययुः

tasmā apyanubhāvena svenaivāvāptarādhase | dharma eva matiṃ dattvā tridaśāste divaṃ yayuḥ

अध्याय 69

श्लोक 58

एवं दाक्षायणी हित्वा सती पूर्वकलेवरम् ।जज्ञे हिमवतः क्षेत्रे मेनायामिति शुश्रुम

evaṃ dākṣāyaṇī hitvā satī pūrvakalevaram | jajñe himavataḥ kṣetre menāyāmiti śuśruma

अध्याय 69

श्लोक 59

तमेव दयितं भूय आवृङ्क्ते पतिमम्बिका ।अनन्यभावैकगतिं शक्तिः सुप्तेव पूरुषम्

tameva dayitaṃ bhūya āvṛṅkte patimambikā | ananyabhāvaikagatiṃ śaktiḥ supteva pūruṣam

अध्याय 69

श्लोक 60

एतद्भगवतः शम्भोः कर्म दक्षाध्वरद्रुहः ।श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पतेः

etadbhagavataḥ śambhoḥ karma dakṣādhvaradruhaḥ | śrutaṃ bhāgavatācchiṣyāduddhavānme bṛhaspateḥ

अध्याय 69

श्लोक 61

इदं पवित्रं परमीशचेष्टितं यशस्यमायुष्यमघौघमर्षणम् ।यो नित्यदाऽऽकर्ण्य नरोऽनुकीर्तये- द्धुनोत्यघं कौरव भक्तिभावतः

idaṃ pavitraṃ paramīśaceṣṭitaṃ yaśasyamāyuṣyamaghaughamarṣaṇam | yo nityadā''karṇya naro'nukīrtaye- ddhunotyaghaṃ kaurava bhaktibhāvataḥ

अध्याय 69

श्लोक 7b

चतुर्थस्कन्धे दक्षयज्ञसन्धानं नाम सप्तमोऽध्यायः

caturthaskandhe dakṣayajñasandhānaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.