Bhagavata Purana
290
अध्याय 290 / 335

Skandha 10, Adhyāya 89

67 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ67 श्लोक

अध्याय 290

श्लोक 1

सरस्वत्यास्तटे राजन् ऋषयः सत्रमासत ।वितर्कः समभूत्तेषां त्रिष्वधीशेषु को महान्

sarasvatyāstaṭe rājan ṛṣayaḥ satramāsata | vitarkaḥ samabhūtteṣāṃ triṣvadhīśeṣu ko mahān

अध्याय 290

श्लोक 2

तस्य जिज्ञासया ते वै भृगुं ब्रह्मसुतं नृप ।तज्ज्ञप्त्यै प्रेषयामासुः सोऽभ्यगाद्ब्रह्मणः सभाम्

tasya jijñāsayā te vai bhṛguṃ brahmasutaṃ nṛpa | tajjñaptyai preṣayāmāsuḥ so'bhyagādbrahmaṇaḥ sabhām

अध्याय 290

श्लोक 3

न तस्मै प्रह्वणं स्तोत्रं चक्रे सत्त्वपरीक्षया ।तस्मै चुक्रोध भगवान् प्रज्वलन् स्वेन तेजसा

na tasmai prahvaṇaṃ stotraṃ cakre sattvaparīkṣayā | tasmai cukrodha bhagavān prajvalan svena tejasā

अध्याय 290

श्लोक 4

स आत्मन्युत्थितं मन्युमात्मजायात्मना प्रभुः ।अशीशमद्यथा वह्निं स्वयोन्या वारिणाऽऽत्मभूः

sa ātmanyutthitaṃ manyumātmajāyātmanā prabhuḥ | aśīśamadyathā vahniṃ svayonyā vāriṇā''tmabhūḥ

अध्याय 290

श्लोक 5

ततः कैलासमगमत्स तं देवो महेश्वरः ।परिरब्धुं समारेभ उत्थाय भ्रातरं मुदा

tataḥ kailāsamagamatsa taṃ devo maheśvaraḥ | parirabdhuṃ samārebha utthāya bhrātaraṃ mudā

अध्याय 290

श्लोक 6

नैच्छत्त्वमस्युत्पथग इति देवश्चुकोप ह ।शूलमुद्यम्य तं हन्तुमारेभे तिग्मलोचनः

naicchattvamasyutpathaga iti devaścukopa ha | śūlamudyamya taṃ hantumārebhe tigmalocanaḥ

अध्याय 290

श्लोक 7

पतित्वा पादयोर्देवी सान्त्वयामास तं गिरा ।अथो जगाम वैकुण्ठं यत्र देवो जनार्दनः

patitvā pādayordevī sāntvayāmāsa taṃ girā | atho jagāma vaikuṇṭhaṃ yatra devo janārdanaḥ

अध्याय 290

श्लोक 8

शयानं श्रिय उत्सङ्गे पदा वक्षस्यताडयत् ।तत उत्थाय भगवान् सह लक्ष्म्या सतां गतिः

śayānaṃ śriya utsaṅge padā vakṣasyatāḍayat | tata utthāya bhagavān saha lakṣmyā satāṃ gatiḥ

अध्याय 290

श्लोक 9

स्वतल्पादवरुह्याथ ननाम शिरसा मुनिम् ।आह ते स्वागतं ब्रह्मन् निषीदात्रासने क्षणम् ।अजानतामागतान् वः क्षन्तुमर्हथ नः प्रभो

svatalpādavaruhyātha nanāma śirasā munim | āha te svāgataṃ brahman niṣīdātrāsane kṣaṇam | ajānatāmāgatān vaḥ kṣantumarhatha naḥ prabho

अध्याय 290

श्लोक 10

अतीव कोमलौ तात चरणौ ते महामुने ।इत्युक्त्वा विप्रचरणौ मर्दयन् स्वेन पाणिना

atīva komalau tāta caraṇau te mahāmune | ityuktvā vipracaraṇau mardayan svena pāṇinā

अध्याय 290

श्लोक 11

पुनीहि सह लोकं मां लोकपालांश्च मद्गतान् ।पादोदकेन भवतस्तीर्थानां तीर्थकारिणा

punīhi saha lokaṃ māṃ lokapālāṃśca madgatān | pādodakena bhavatastīrthānāṃ tīrthakāriṇā

अध्याय 290

श्लोक 12

अद्याहं भगवंल्लक्ष्म्या आसमेकान्तभाजनम् ।वत्स्यत्युरसि मे भूतिर्भवत्पादहतांहसः

adyāhaṃ bhagavaṃllakṣmyā āsamekāntabhājanam | vatsyatyurasi me bhūtirbhavatpādahatāṃhasaḥ

अध्याय 290

श्लोक 13

एवं ब्रुवाणे वैकुण्ठे भृगुस्तन्मन्द्रया गिरा ।निर्वृतस्तर्पितस्तूष्णीं भक्त्युत्कण्ठोऽश्रुलोचनः

evaṃ bruvāṇe vaikuṇṭhe bhṛgustanmandrayā girā | nirvṛtastarpitastūṣṇīṃ bhaktyutkaṇṭho'śrulocanaḥ

अध्याय 290

श्लोक 14

पुनश्च सत्रमाव्रज्य मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् ।स्वानुभूतमशेषेण राजन् भृगुरवर्णयत्

punaśca satramāvrajya munīnāṃ brahmavādinām | svānubhūtamaśeṣeṇa rājan bhṛguravarṇayat

अध्याय 290

श्लोक 15

तन्निशम्याथ मुनयो विस्मिता मुक्तसंशयाः ।भूयांसं श्रद्दधुर्विष्णुं यतः शान्तिर्यतोऽभयम्

tanniśamyātha munayo vismitā muktasaṃśayāḥ | bhūyāṃsaṃ śraddadhurviṣṇuṃ yataḥ śāntiryato'bhayam

अध्याय 290

श्लोक 16

धर्मः साक्षाद्यतो ज्ञानं वैराग्यं च तदन्वितम् ।ऐश्वर्यं चाष्टधा यस्माद्यशश्चात्ममलापहम्

dharmaḥ sākṣādyato jñānaṃ vairāgyaṃ ca tadanvitam | aiśvaryaṃ cāṣṭadhā yasmādyaśaścātmamalāpaham

अध्याय 290

श्लोक 17

मुनीनां न्यस्तदण्डानां शान्तानां समचेतसाम् ।अकिञ्चनानां साधूनां यमाहुः परमां गतिम्

munīnāṃ nyastadaṇḍānāṃ śāntānāṃ samacetasām | akiñcanānāṃ sādhūnāṃ yamāhuḥ paramāṃ gatim

अध्याय 290

श्लोक 18

सत्त्वं यस्य प्रिया मूर्तिर्ब्राह्मणास्त्विष्टदेवताः ।भजन्त्यनाशिषः शान्ता यं वा निपुणबुद्धयः

sattvaṃ yasya priyā mūrtirbrāhmaṇāstviṣṭadevatāḥ | bhajantyanāśiṣaḥ śāntā yaṃ vā nipuṇabuddhayaḥ

अध्याय 290

श्लोक 19

त्रिविधाकृतयस्तस्य राक्षसा असुराः सुराः ।गुणिन्या मायया सृष्टाः सत्त्वं तत्तीर्थसाधनम्

trividhākṛtayastasya rākṣasā asurāḥ surāḥ | guṇinyā māyayā sṛṣṭāḥ sattvaṃ tattīrthasādhanam

अध्याय 290

श्लोक 20

एवं सारस्वता विप्रा नृणां संशयनुत्तये ।पुरुषस्य पदाम्भोजसेवया तद्गतिं गताः

evaṃ sārasvatā viprā nṛṇāṃ saṃśayanuttaye | puruṣasya padāmbhojasevayā tadgatiṃ gatāḥ

अध्याय 290

श्लोक 21

इत्येतन्मुनितनयास्यपद्मगन्ध- पीयूषं भवभयभित्परस्य पुंसः ।सुश्लोकं श्रवणपुटैः पिबत्यभीक्ष्णं पान्थोऽध्वभ्रमणपरिश्रमं जहाति

ityetanmunitanayāsyapadmagandha- pīyūṣaṃ bhavabhayabhitparasya puṃsaḥ | suślokaṃ śravaṇapuṭaiḥ pibatyabhīkṣṇaṃ pāntho'dhvabhramaṇapariśramaṃ jahāti

अध्याय 290

श्लोक 22

एकदा द्वारवत्यां तु विप्रपत्न्याः कुमारकः ।जातमात्रो भुवं स्पृष्ट्वा ममार किल भारत

ekadā dvāravatyāṃ tu viprapatnyāḥ kumārakaḥ | jātamātro bhuvaṃ spṛṣṭvā mamāra kila bhārata

अध्याय 290

श्लोक 23

विप्रो गृहीत्वा मृतकं राजद्वार्युपधाय सः ।इदं प्रोवाच विलपन्नातुरो दीनमानसः

vipro gṛhītvā mṛtakaṃ rājadvāryupadhāya saḥ | idaṃ provāca vilapannāturo dīnamānasaḥ

अध्याय 290

श्लोक 24

ब्रह्मद्विषः शठधियो लुब्धस्य विषयात्मनः ।क्षत्रबन्धोः कर्मदोषात्पञ्चत्वं मे गतोऽर्भकः

brahmadviṣaḥ śaṭhadhiyo lubdhasya viṣayātmanaḥ | kṣatrabandhoḥ karmadoṣātpañcatvaṃ me gato'rbhakaḥ

अध्याय 290

श्लोक 25

हिंसाविहारं नृपतिं दुःशीलमजितेन्द्रियम् ।प्रजा भजन्त्यः सीदन्ति दरिद्रा नित्यदुःखिताः

hiṃsāvihāraṃ nṛpatiṃ duḥśīlamajitendriyam | prajā bhajantyaḥ sīdanti daridrā nityaduḥkhitāḥ

अध्याय 290

श्लोक 26

एवं द्वितीयं विप्रर्षिस्तृतीयं त्वेवमेव च ।विसृज्य स नृपद्वारि तां गाथां समगायत

evaṃ dvitīyaṃ viprarṣistṛtīyaṃ tvevameva ca | visṛjya sa nṛpadvāri tāṃ gāthāṃ samagāyata

अध्याय 290

श्लोक 27

तामर्जुन उपश्रुत्य कर्हिचित्केशवान्तिके ।परेते नवमे बाले ब्राह्मणं समभाषत

tāmarjuna upaśrutya karhicitkeśavāntike | parete navame bāle brāhmaṇaṃ samabhāṣata

अध्याय 290

श्लोक 28

किं स्विद्ब्रह्मंस्त्वन्निवासे इह नास्ति धनुर्धरः ।राजन्यबन्धुरेते वै ब्राह्मणाः सत्र आसते

kiṃ svidbrahmaṃstvannivāse iha nāsti dhanurdharaḥ | rājanyabandhurete vai brāhmaṇāḥ satra āsate

अध्याय 290

श्लोक 29

धनदारात्मजापृक्ता यत्र शोचन्ति ब्राह्मणाः ।ते वै राजन्यवेषेण नटा जीवन्त्यसुम्भराः

dhanadārātmajāpṛktā yatra śocanti brāhmaṇāḥ | te vai rājanyaveṣeṇa naṭā jīvantyasumbharāḥ

अध्याय 290

श्लोक 30

अहं प्रजा वां भगवन् रक्षिष्ये दीनयोरिह ।अनिस्तीर्णप्रतिज्ञोऽग्निं प्रवेक्ष्ये हतकल्मषः

ahaṃ prajā vāṃ bhagavan rakṣiṣye dīnayoriha | anistīrṇapratijño'gniṃ pravekṣye hatakalmaṣaḥ

अध्याय 290

श्लोक 31

सङ्कर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नो धन्विनां वरः ।अनिरुद्धोऽप्रतिरथो न त्रातुं शक्नुवन्ति यत्

saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumno dhanvināṃ varaḥ | aniruddho'pratiratho na trātuṃ śaknuvanti yat

अध्याय 290

श्लोक 32

तत्कथं नु भवान् कर्म दुष्करं जगदीश्वरैः ।चिकीर्षसि त्वं बालिश्यात्तन्न श्रद्दध्महे वयम्

tatkathaṃ nu bhavān karma duṣkaraṃ jagadīśvaraiḥ | cikīrṣasi tvaṃ bāliśyāttanna śraddadhmahe vayam

अध्याय 290

श्लोक 33

नाहं सङ्कर्षणो ब्रह्मन् न कृष्णः कार्ष्णिरेव च ।अहं वा अर्जुनो नाम गाण्डीवं यस्य वै धनुः

nāhaṃ saṅkarṣaṇo brahman na kṛṣṇaḥ kārṣṇireva ca | ahaṃ vā arjuno nāma gāṇḍīvaṃ yasya vai dhanuḥ

अध्याय 290

श्लोक 34

मावमंस्था मम ब्रह्मन् वीर्यं त्र्यम्बकतोषणम् ।मृत्युं विजित्य प्रधने आनेष्ये ते प्रजां प्रभो

māvamaṃsthā mama brahman vīryaṃ tryambakatoṣaṇam | mṛtyuṃ vijitya pradhane āneṣye te prajāṃ prabho

अध्याय 290

श्लोक 35

एवं विश्रम्भितो विप्रः फाल्गुनेन परन्तप ।जगाम स्वगृहं प्रीतः पार्थवीर्यं निशामयन्

evaṃ viśrambhito vipraḥ phālgunena parantapa | jagāma svagṛhaṃ prītaḥ pārthavīryaṃ niśāmayan

अध्याय 290

श्लोक 36

प्रसूतिकाल आसन्ने भार्याया द्विजसत्तमः ।पाहि पाहि प्रजां मृत्योरित्याहार्जुनमातुरः

prasūtikāla āsanne bhāryāyā dvijasattamaḥ | pāhi pāhi prajāṃ mṛtyorityāhārjunamāturaḥ

अध्याय 290

श्लोक 37

स उपस्पृश्य शुच्यम्भो नमस्कृत्य महेश्वरम् ।दिव्यान्यस्त्राणि संस्मृत्य सज्यं गाण्डीवमाददे

sa upaspṛśya śucyambho namaskṛtya maheśvaram | divyānyastrāṇi saṃsmṛtya sajyaṃ gāṇḍīvamādade

अध्याय 290

श्लोक 38

न्यरुणत्सूतिकागारं शरैर्नानास्त्रयोजितैः ।तिर्यगूर्ध्वमधः पार्थश्चकार शरपञ्जरम्

nyaruṇatsūtikāgāraṃ śarairnānāstrayojitaiḥ | tiryagūrdhvamadhaḥ pārthaścakāra śarapañjaram

अध्याय 290

श्लोक 39

ततः कुमारः सञ्जातो विप्रपत्न्या रुदन् मुहुः ।सद्योऽदर्शनमापेदे सशरीरो विहायसा

tataḥ kumāraḥ sañjāto viprapatnyā rudan muhuḥ | sadyo'darśanamāpede saśarīro vihāyasā

अध्याय 290

श्लोक 40

तदाऽऽह विप्रो विजयं विनिन्दन् कृष्णसन्निधौ ।मौढ्यं पश्यत मे योऽहं श्रद्दधे क्लीबकत्थनम्

tadā''ha vipro vijayaṃ vinindan kṛṣṇasannidhau | mauḍhyaṃ paśyata me yo'haṃ śraddadhe klībakatthanam

अध्याय 290

श्लोक 41

न प्रद्युम्नो नानिरुद्धो न रामो न च केशवः ।यस्य शेकुः परित्रातुं कोऽन्यस्तदवितेश्वरः

na pradyumno nāniruddho na rāmo na ca keśavaḥ | yasya śekuḥ paritrātuṃ ko'nyastadaviteśvaraḥ

अध्याय 290

श्लोक 42

धिगर्जुनं मृषावादं धिगात्मश्लाघिनो धनुः ।दैवोपसृष्टं यो मौढ्यादानिनीषति दुर्मतिः

dhigarjunaṃ mṛṣāvādaṃ dhigātmaślāghino dhanuḥ | daivopasṛṣṭaṃ yo mauḍhyādāninīṣati durmatiḥ

अध्याय 290

श्लोक 43

एवं शपति विप्रर्षौ विद्यामास्थाय फाल्गुनः ।ययौ संयमनीमाशु यत्रास्ते भगवान् यमः

evaṃ śapati viprarṣau vidyāmāsthāya phālgunaḥ | yayau saṃyamanīmāśu yatrāste bhagavān yamaḥ

अध्याय 290

श्लोक 44

विप्रापत्यमचक्षाणस्तत ऐन्द्रीमगात्पुरीम् ।आग्नेयीं नैरृतीं सौम्यां वायव्यां वारुणीमथ ।रसातलं नाकपृष्ठं धिष्ण्यान्यन्यान्युदायुधः

viprāpatyamacakṣāṇastata aindrīmagātpurīm | āgneyīṃ nairṛtīṃ saumyāṃ vāyavyāṃ vāruṇīmatha | rasātalaṃ nākapṛṣṭhaṃ dhiṣṇyānyanyānyudāyudhaḥ

अध्याय 290

श्लोक 45

ततोऽलब्धद्विजसुतो ह्यनिस्तीर्णप्रतिश्रुतः ।अग्निं विविक्षुः कृष्णेन प्रत्युक्तः प्रतिषेधता

tato'labdhadvijasuto hyanistīrṇapratiśrutaḥ | agniṃ vivikṣuḥ kṛṣṇena pratyuktaḥ pratiṣedhatā

अध्याय 290

श्लोक 46

दर्शये द्विजसूनूंस्ते मावज्ञात्मानमात्मना ।ये ते नः कीर्तिं विमलां मनुष्याः स्थापयिष्यन्ति

darśaye dvijasūnūṃste māvajñātmānamātmanā | ye te naḥ kīrtiṃ vimalāṃ manuṣyāḥ sthāpayiṣyanti

अध्याय 290

श्लोक 47

दिव्यं स्वरथमास्थाय प्रतीचीं दिशमाविशत्

divyaṃ svarathamāsthāya pratīcīṃ diśamāviśat

अध्याय 290

श्लोक 48

सप्तद्वीपान् सप्त सिन्धून्सप्तसप्त गिरीनथ ।लोकालोकं तथातीत्य विवेश सुमहत्तमः

saptadvīpān sapta sindhūnsaptasapta girīnatha | lokālokaṃ tathātītya viveśa sumahattamaḥ

अध्याय 290

श्लोक 49

तत्राश्वाः शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाः ।तमसि भ्रष्टगतयो बभूवुर्भरतर्षभ

tatrāśvāḥ śaibyasugrīvameghapuṣpabalāhakāḥ | tamasi bhraṣṭagatayo babhūvurbharatarṣabha

अध्याय 290

श्लोक 50

तान् दृष्ट्वा भगवान् कृष्णो महायोगेश्वरेश्वरः ।सहस्रादित्यसङ्काशं स्वचक्रं प्राहिणोत्पुरः

tān dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇo mahāyogeśvareśvaraḥ | sahasrādityasaṅkāśaṃ svacakraṃ prāhiṇotpuraḥ

अध्याय 290

श्लोक 51

तमः सुघोरं गहनं कृतं मह- द्विदारयद्भूरितरेण रोचिषा ।मनोजवं निर्विविशे सुदर्शनं गुणच्युतो रामशरो यथा चमूः

tamaḥ sughoraṃ gahanaṃ kṛtaṃ maha- dvidārayadbhūritareṇa rociṣā | manojavaṃ nirviviśe sudarśanaṃ guṇacyuto rāmaśaro yathā camūḥ

अध्याय 290

श्लोक 52

द्वारेण चक्रानुपथेन तत्तमः परं परं ज्योतिरनन्तपारम् ।समश्नुवानं प्रसमीक्ष्य फाल्गुनः प्रताडिताक्षो पिदधेऽक्षिणी उभे

dvāreṇa cakrānupathena tattamaḥ paraṃ paraṃ jyotiranantapāram | samaśnuvānaṃ prasamīkṣya phālgunaḥ pratāḍitākṣo pidadhe'kṣiṇī ubhe

अध्याय 290

श्लोक 53

ततः प्रविष्टः सलिलं नभस्वता बलीयसैजद्बृहदूर्मिभूषणम् ।तत्राद्भुतं वै भवनं द्युमत्तमं भ्राजन्मणिस्तम्भसहस्रशोभितम्

tataḥ praviṣṭaḥ salilaṃ nabhasvatā balīyasaijadbṛhadūrmibhūṣaṇam | tatrādbhutaṃ vai bhavanaṃ dyumattamaṃ bhrājanmaṇistambhasahasraśobhitam

अध्याय 290

श्लोक 54

तस्मिन् महाभीममनन्तमद्भुतं सहस्रमूर्धन्यफणामणिद्युभिः ।विभ्राजमानं द्विगुणोल्बणेक्षणं सिताचलाभं शितिकण्ठजिह्वम्

tasmin mahābhīmamanantamadbhutaṃ sahasramūrdhanyaphaṇāmaṇidyubhiḥ | vibhrājamānaṃ dviguṇolbaṇekṣaṇaṃ sitācalābhaṃ śitikaṇṭhajihvam

अध्याय 290

श्लोक 55

ददर्श तद्भोगसुखासनं विभुं महानुभावं पुरुषोत्तमोत्तमम् ।सान्द्राम्बुदाभं सुपिशङ्गवाससं प्रसन्नवक्त्रं रुचिरायतेक्षणम्

dadarśa tadbhogasukhāsanaṃ vibhuṃ mahānubhāvaṃ puruṣottamottamam | sāndrāmbudābhaṃ supiśaṅgavāsasaṃ prasannavaktraṃ rucirāyatekṣaṇam

अध्याय 290

श्लोक 56

महामणिव्रातकिरीटकुण्डल- प्रभापरिक्षिप्तसहस्रकुन्तलम् ।प्रलम्बचार्वष्टभुजं सकौस्तुभं श्रीवत्सलक्ष्मं वनमालया वृतम्

mahāmaṇivrātakirīṭakuṇḍala- prabhāparikṣiptasahasrakuntalam | pralambacārvaṣṭabhujaṃ sakaustubhaṃ śrīvatsalakṣmaṃ vanamālayā vṛtam

अध्याय 290

श्लोक 57

सुनन्दनन्दप्रमुखैः स्वपार्षदै- श्चक्रादिभिर्मूर्तिधरैर्निजायुधैः ।पुष्ट्या श्रिया कीर्त्यजयाखिलर्धिभि- र्निषेव्यमाणं परमेष्ठिनां पतिम्

sunandanandapramukhaiḥ svapārṣadai- ścakrādibhirmūrtidharairnijāyudhaiḥ | puṣṭyā śriyā kīrtyajayākhilardhibhi- rniṣevyamāṇaṃ parameṣṭhināṃ patim

अध्याय 290

श्लोक 58

ववन्द आत्मानमनन्तमच्युतो जिष्णुश्च तद्दर्शनजातसाध्वसः ।तावाह भूमा परमेष्ठिनां प्रभु- र्बद्धाञ्जली सस्मितमूर्जया गिरा

vavanda ātmānamanantamacyuto jiṣṇuśca taddarśanajātasādhvasaḥ | tāvāha bhūmā parameṣṭhināṃ prabhu- rbaddhāñjalī sasmitamūrjayā girā

अध्याय 290

श्लोक 59

द्विजात्मजा मे युवयोर्दिदृक्षुणा मयोपनीता भुवि धर्मगुप्तये ।कलावतीर्णाववनेर्भरासुरान् हत्वेह भूयस्त्वरयेतमन्ति मे

dvijātmajā me yuvayordidṛkṣuṇā mayopanītā bhuvi dharmaguptaye | kalāvatīrṇāvavanerbharāsurān hatveha bhūyastvarayetamanti me

अध्याय 290

श्लोक 60

पूर्णकामावपि युवां नरनारायणावृषी ।धर्ममाचरतां स्थित्यै ऋषभौ लोकसङ्ग्रहम्

pūrṇakāmāvapi yuvāṃ naranārāyaṇāvṛṣī | dharmamācaratāṃ sthityai ṛṣabhau lokasaṅgraham

अध्याय 290

श्लोक 61

इत्यादिष्टौ भगवता तौ कृष्णौ परमेष्ठिना ।ओमित्यानम्य भूमानमादाय द्विजदारकान्

ityādiṣṭau bhagavatā tau kṛṣṇau parameṣṭhinā | omityānamya bhūmānamādāya dvijadārakān

अध्याय 290

श्लोक 62

न्यवर्ततां स्वकं धाम सम्प्रहृष्टौ यथागतम् ।विप्राय ददतुः पुत्रान् यथारूपं यथावयः

nyavartatāṃ svakaṃ dhāma samprahṛṣṭau yathāgatam | viprāya dadatuḥ putrān yathārūpaṃ yathāvayaḥ

अध्याय 290

श्लोक 63

निशाम्य वैष्णवं धाम पार्थः परमविस्मितः ।यत्किञ्चित्पौरुषं पुंसां मेने कृष्णानुकम्पितम्

niśāmya vaiṣṇavaṃ dhāma pārthaḥ paramavismitaḥ | yatkiñcitpauruṣaṃ puṃsāṃ mene kṛṣṇānukampitam

अध्याय 290

श्लोक 64

इतीदृशान्यनेकानि वीर्याणीह प्रदर्शयन् ।बुभुजे विषयान् ग्राम्यानीजे चात्यूर्जितैर्मखैः

itīdṛśānyanekāni vīryāṇīha pradarśayan | bubhuje viṣayān grāmyānīje cātyūrjitairmakhaiḥ

अध्याय 290

श्लोक 65

प्रववर्षाखिलान् कामान् प्रजासु ब्राह्मणादिषु ।यथाकालं यथैवेन्द्रो भगवान् श्रैष्ठ्यमास्थितः

pravavarṣākhilān kāmān prajāsu brāhmaṇādiṣu | yathākālaṃ yathaivendro bhagavān śraiṣṭhyamāsthitaḥ

अध्याय 290

श्लोक 66

हत्वा नृपानधर्मिष्ठान् घातयित्वार्जुनादिभिः ।अञ्जसा वर्तयामास धर्मं धर्मसुतादिभिः

hatvā nṛpānadharmiṣṭhān ghātayitvārjunādibhiḥ | añjasā vartayāmāsa dharmaṃ dharmasutādibhiḥ

अध्याय 290

श्लोक 89

संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे द्विजकुमारानयनं नामैकोननवतितमोऽध्यायः

saṃhitāyāṃ daśamaskandhe uttarārdhe dvijakumārānayanaṃ nāmaikonanavatitamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.