Bhagavata Purana
285
अध्याय 285 / 335

Skandha 10, Adhyāya 84

72 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ72 श्लोक

अध्याय 285

श्लोक 1

श्रुत्वा पृथा सुबलपुत्र्यथ याज्ञसेनी माधव्यथ क्षितिपपत्न्य उत स्वगोप्यः ।कृष्णेऽखिलात्मनि हरौ प्रणयानुबन्धं सर्वा विसिस्म्युरलमश्रुकलाकुलाक्ष्यः

śrutvā pṛthā subalaputryatha yājñasenī mādhavyatha kṣitipapatnya uta svagopyaḥ | kṛṣṇe'khilātmani harau praṇayānubandhaṃ sarvā visismyuralamaśrukalākulākṣyaḥ

अध्याय 285

श्लोक 2

आययुर्मुनयस्तत्र कृष्णरामदिदृक्षया

āyayurmunayastatra kṛṣṇarāmadidṛkṣayā

अध्याय 285

श्लोक 3

द्वैपायनो नारदश्च च्यवनो देवलोऽसितः ।विश्वामित्रः शतानन्दो भरद्वाजोऽथ गौतमः

dvaipāyano nāradaśca cyavano devalo'sitaḥ | viśvāmitraḥ śatānando bharadvājo'tha gautamaḥ

अध्याय 285

श्लोक 4

रामः सशिष्यो भगवान् वसिष्ठो गालवो भृगुः ।पुलस्त्यः कश्यपोऽत्रिश्च मार्कण्डेयो बृहस्पतिः

rāmaḥ saśiṣyo bhagavān vasiṣṭho gālavo bhṛguḥ | pulastyaḥ kaśyapo'triśca mārkaṇḍeyo bṛhaspatiḥ

अध्याय 285

श्लोक 5

द्वितस्त्रितश्चैकतश्च ब्रह्मपुत्रास्तथाङ्गिराः ।अगस्त्यो याज्ञवल्क्यश्च वामदेवादयोऽपरे

dvitastritaścaikataśca brahmaputrāstathāṅgirāḥ | agastyo yājñavalkyaśca vāmadevādayo'pare

अध्याय 285

श्लोक 6

तान् दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्रागासीना नृपादयः ।पाण्डवाः कृष्णरामौ च प्रणेमुर्विश्ववन्दितान्

tān dṛṣṭvā sahasotthāya prāgāsīnā nṛpādayaḥ | pāṇḍavāḥ kṛṣṇarāmau ca praṇemurviśvavanditān

अध्याय 285

श्लोक 7

तानानर्चुर्यथा सर्वे सहरामोऽच्युतोऽर्चयत् ।स्वागतासनपाद्यार्घ्यमाल्यधूपानुलेपनैः

tānānarcuryathā sarve saharāmo'cyuto'rcayat | svāgatāsanapādyārghyamālyadhūpānulepanaiḥ

अध्याय 285

श्लोक 8

उवाच सुखमासीनान् भगवान् धर्मगुप्तनुः ।सदसस्तस्य महतो यतवाचोऽनुशृण्वतः

uvāca sukhamāsīnān bhagavān dharmaguptanuḥ | sadasastasya mahato yatavāco'nuśṛṇvataḥ

अध्याय 285

श्लोक 9

अहो वयं जन्मभृतो लब्धं कार्त्स्न्येन तत्फलम् ।देवानामपि दुष्प्रापं यद्योगेश्वरदर्शनम्

aho vayaṃ janmabhṛto labdhaṃ kārtsnyena tatphalam | devānāmapi duṣprāpaṃ yadyogeśvaradarśanam

अध्याय 285

श्लोक 10

किं स्वल्पतपसां नॄणामर्चायां देवचक्षुषाम् ।दर्शनस्पर्शनप्रश्नप्रह्वपादार्चनादिकम्

kiṃ svalpatapasāṃ nṝṇāmarcāyāṃ devacakṣuṣām | darśanasparśanapraśnaprahvapādārcanādikam

अध्याय 285

श्लोक 11

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामयाः ।ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधवः

na hyammayāni tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ | te punantyurukālena darśanādeva sādhavaḥ

अध्याय 285

श्लोक 12

नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारका न भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्मनः ।उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया

nāgnirna sūryo na ca candratārakā na bhūrjalaṃ khaṃ śvasano'tha vāṅmanaḥ | upāsitā bhedakṛto harantyaghaṃ vipaścito ghnanti muhūrtasevayā

अध्याय 285

श्लोक 13

यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिधातुके स्वधीः कलत्रादिषु भौम इज्यधीः ।यत्तीर्थबुद्धिः सलिले न कर्हिचि- ज्जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखरः

yasyātmabuddhiḥ kuṇape tridhātuke svadhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijyadhīḥ | yattīrthabuddhiḥ salile na karhici- jjaneṣvabhijñeṣu sa eva gokharaḥ

अध्याय 285

श्लोक 14

निशम्येत्थं भगवतः कृष्णस्याकुण्ठमेधसः ।वचो दुरन्वयं विप्रास्तूष्णीमासन् भ्रमद्धियः

niśamyetthaṃ bhagavataḥ kṛṣṇasyākuṇṭhamedhasaḥ | vaco duranvayaṃ viprāstūṣṇīmāsan bhramaddhiyaḥ

अध्याय 285

श्लोक 15

चिरं विमृश्य मुनय ईश्वरस्येशितव्यताम् ।जनसङ्ग्रह इत्यूचुः स्मयन्तस्तं जगद्गुरुम्

ciraṃ vimṛśya munaya īśvarasyeśitavyatām | janasaṅgraha ityūcuḥ smayantastaṃ jagadgurum

अध्याय 285

श्लोक 16

यन्मायया तत्त्वविदुत्तमा वयं विमोहिता विश्वसृजामधीश्वराः ।यदीशितव्यायति गूढ ईहया अहो विचित्रं भगवद्विचेष्टितम्

yanmāyayā tattvaviduttamā vayaṃ vimohitā viśvasṛjāmadhīśvarāḥ | yadīśitavyāyati gūḍha īhayā aho vicitraṃ bhagavadviceṣṭitam

अध्याय 285

श्लोक 17

अनीह एतद्बहुधैक आत्मना सृजत्यवत्यत्ति न बध्यते यथा ।भौमैर्हि भूमिर्बहुनामरूपिणी अहो विभूम्नश्चरितं विडम्बनम्

anīha etadbahudhaika ātmanā sṛjatyavatyatti na badhyate yathā | bhaumairhi bhūmirbahunāmarūpiṇī aho vibhūmnaścaritaṃ viḍambanam

अध्याय 285

श्लोक 18

अथापि काले स्वजनाभिगुप्तये बिभर्षि सत्त्वं खलनिग्रहाय च ।स्वलीलया वेदपथं सनातनं वर्णाश्रमात्मा पुरुषः परो भवान्

athāpi kāle svajanābhiguptaye bibharṣi sattvaṃ khalanigrahāya ca | svalīlayā vedapathaṃ sanātanaṃ varṇāśramātmā puruṣaḥ paro bhavān

अध्याय 285

श्लोक 19

ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपःस्वाध्यायसंयमैः ।यत्रोपलब्धं सद्व्यक्तमव्यक्तं च ततः परम्

brahma te hṛdayaṃ śuklaṃ tapaḥsvādhyāyasaṃyamaiḥ | yatropalabdhaṃ sadvyaktamavyaktaṃ ca tataḥ param

अध्याय 285

श्लोक 20

तस्माद्ब्रह्मकुलं ब्रह्मन् शास्त्रयोनेस्त्वमात्मनः ।सभाजयसि सद्धाम तद्ब्रह्मण्याग्रणीर्भवान्

tasmādbrahmakulaṃ brahman śāstrayonestvamātmanaḥ | sabhājayasi saddhāma tadbrahmaṇyāgraṇīrbhavān

अध्याय 285

श्लोक 21

अद्य नो जन्मसाफल्यं विद्यायास्तपसो दृशः ।त्वया सङ्गम्य सद्गत्या यदन्तः श्रेयसां परः

adya no janmasāphalyaṃ vidyāyāstapaso dṛśaḥ | tvayā saṅgamya sadgatyā yadantaḥ śreyasāṃ paraḥ

अध्याय 285

श्लोक 22

नमस्तस्मै भगवते कृष्णायाकुण्ठमेधसे ।स्वयोगमाययाच्छन्नमहिम्ने परमात्मने

namastasmai bhagavate kṛṣṇāyākuṇṭhamedhase | svayogamāyayācchannamahimne paramātmane

अध्याय 285

श्लोक 23

न यं विदन्त्यमी भूपा एकारामाश्च वृष्णयः ।मायाजवनिकाच्छन्नमात्मानं कालमीश्वरम्

na yaṃ vidantyamī bhūpā ekārāmāśca vṛṣṇayaḥ | māyājavanikācchannamātmānaṃ kālamīśvaram

अध्याय 285

श्लोक 24

यथा शयानः पुरुष आत्मानं गुणतत्त्वदृक् ।नाममात्रेन्द्रियाभातं न वेद रहितं परम्

yathā śayānaḥ puruṣa ātmānaṃ guṇatattvadṛk | nāmamātrendriyābhātaṃ na veda rahitaṃ param

अध्याय 285

श्लोक 25

एवं त्वा नाममात्रेषु विषयेष्विन्द्रियेहया ।मायया विभ्रमच्चित्तो न वेद स्मृत्युपप्लवात्

evaṃ tvā nāmamātreṣu viṣayeṣvindriyehayā | māyayā vibhramaccitto na veda smṛtyupaplavāt

अध्याय 285

श्लोक 26

तस्याद्य ते ददृशिमाङ्घ्रिमघौघमर्ष- तीर्थास्पदं हृदि कृतं सुविपक्वयोगैः ।उत्सिक्तभक्त्युपहताशयजीवकोशा आपुर्भवद्गतिमथोऽनुगृहाण भक्तान्

tasyādya te dadṛśimāṅghrimaghaughamarṣa- tīrthāspadaṃ hṛdi kṛtaṃ suvipakvayogaiḥ | utsiktabhaktyupahatāśayajīvakośā āpurbhavadgatimatho'nugṛhāṇa bhaktān

अध्याय 285

श्लोक 27

इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरम् ।राजर्षे स्वाश्रमान् गन्तुं मुनयो दधिरे मनः

ityanujñāpya dāśārhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiram | rājarṣe svāśramān gantuṃ munayo dadhire manaḥ

अध्याय 285

श्लोक 28

तद्वीक्ष्य तानुपव्रज्य वसुदेवो महायशाः ।प्रणम्य चोपसङ्गृह्य बभाषेदं सुयन्त्रितः

tadvīkṣya tānupavrajya vasudevo mahāyaśāḥ | praṇamya copasaṅgṛhya babhāṣedaṃ suyantritaḥ

अध्याय 285

श्लोक 29

नमो वः सर्वदेवेभ्य ऋषयः श्रोतुमर्हथ ।कर्मणा कर्मनिर्हारो यथा स्यान्नस्तदुच्यताम्

namo vaḥ sarvadevebhya ṛṣayaḥ śrotumarhatha | karmaṇā karmanirhāro yathā syānnastaducyatām

अध्याय 285

श्लोक 30

नाति चित्रमिदं विप्रा वसुदेवो बुभुत्सया ।कृष्णं मत्वार्भकं यन्नः पृच्छति श्रेय आत्मनः

nāti citramidaṃ viprā vasudevo bubhutsayā | kṛṣṇaṃ matvārbhakaṃ yannaḥ pṛcchati śreya ātmanaḥ

अध्याय 285

श्लोक 31

सन्निकर्षो हि मर्त्यानामनादरणकारणम् ।गाङ्गं हित्वा यथान्याम्भस्तत्रत्यो याति शुद्धये

sannikarṣo hi martyānāmanādaraṇakāraṇam | gāṅgaṃ hitvā yathānyāmbhastatratyo yāti śuddhaye

अध्याय 285

श्लोक 32

यस्यानुभूतिः कालेन लयोत्पत्त्यादिनास्य वै ।स्वतोऽन्यस्माच्च गुणतो न कुतश्चन रिष्यति

yasyānubhūtiḥ kālena layotpattyādināsya vai | svato'nyasmācca guṇato na kutaścana riṣyati

अध्याय 285

श्लोक 33

तं क्लेशकर्मपरिपाकगुणप्रवाहै- रव्याहतानुभवमीश्वरमद्वितीयम् ।प्राणादिभिः स्वविभवैरुपगूढमन्यो मन्येत सूर्यमिव मेघहिमोपरागैः

taṃ kleśakarmaparipākaguṇapravāhai- ravyāhatānubhavamīśvaramadvitīyam | prāṇādibhiḥ svavibhavairupagūḍhamanyo manyeta sūryamiva meghahimoparāgaiḥ

अध्याय 285

श्लोक 34

अथोचुर्मुनयो राजन्नाभाष्यानकदुन्दभिम् ।सर्वेषां शृण्वतां राज्ञां तथैवाच्युतरामयोः

athocurmunayo rājannābhāṣyānakadundabhim | sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ rājñāṃ tathaivācyutarāmayoḥ

अध्याय 285

श्लोक 35

कर्मणा कर्मनिर्हार एष साधु निरूपितः ।यच्छ्रद्धया यजेद्विष्णुं सर्वयज्ञेश्वरं मखैः

karmaṇā karmanirhāra eṣa sādhu nirūpitaḥ | yacchraddhayā yajedviṣṇuṃ sarvayajñeśvaraṃ makhaiḥ

अध्याय 285

श्लोक 36

चित्तस्योपशमोऽयं वै कविभिः शास्त्रचक्षुषा ।दर्शितः सुगमो योगो धर्मश्चात्ममुदावहः

cittasyopaśamo'yaṃ vai kavibhiḥ śāstracakṣuṣā | darśitaḥ sugamo yogo dharmaścātmamudāvahaḥ

अध्याय 285

श्लोक 37

अयं स्वस्त्ययनः पन्था द्विजातेर्गृहमेधिनः ।यच्छ्रद्धयाऽऽप्तवित्तेन शुक्लेनेज्येत पूरुषः

ayaṃ svastyayanaḥ panthā dvijātergṛhamedhinaḥ | yacchraddhayā''ptavittena śuklenejyeta pūruṣaḥ

अध्याय 285

श्लोक 38

वित्तैषणां यज्ञदानैर्गृहैर्दारसुतैषणाम् ।आत्मलोकैषणां देव कालेन विसृजेद्बुधः ।ग्रामे त्यक्तैषणाः सर्वे ययुर्धीरास्तपोवनम्

vittaiṣaṇāṃ yajñadānairgṛhairdārasutaiṣaṇām | ātmalokaiṣaṇāṃ deva kālena visṛjedbudhaḥ | grāme tyaktaiṣaṇāḥ sarve yayurdhīrāstapovanam

अध्याय 285

श्लोक 39

ऋणैस्त्रिभिर्द्विजो जातो देवर्षिपितॄणां प्रभो ।यज्ञाध्ययनपुत्रैस्तान्यनिस्तीर्य त्यजन् पतेत्

ṛṇaistribhirdvijo jāto devarṣipitṝṇāṃ prabho | yajñādhyayanaputraistānyanistīrya tyajan patet

अध्याय 285

श्लोक 40

त्वं त्वद्य मुक्तो द्वाभ्यां वै ऋषिपित्रोर्महामते ।यज्ञैर्देवर्णमुन्मुच्य निरृणोऽशरणो भव

tvaṃ tvadya mukto dvābhyāṃ vai ṛṣipitrormahāmate | yajñairdevarṇamunmucya nirṛṇo'śaraṇo bhava

अध्याय 285

श्लोक 41

वसुदेव भवान्नूनं भक्त्या परमया हरिम् ।जगतामीश्वरं प्रार्चः स यद्वां पुत्रतां गतः

vasudeva bhavānnūnaṃ bhaktyā paramayā harim | jagatāmīśvaraṃ prārcaḥ sa yadvāṃ putratāṃ gataḥ

अध्याय 285

श्लोक 42

तान् ऋषीन् ऋत्विजो वव्रे मूर्ध्नाऽऽनम्य प्रसाद्य च

tān ṛṣīn ṛtvijo vavre mūrdhnā''namya prasādya ca

अध्याय 285

श्लोक 43

त एनमृषयो राजन् वृता धर्मेण धार्मिकम् ।तस्मिन्नयाजयन् क्षेत्रे मखैरुत्तमकल्पकैः

ta enamṛṣayo rājan vṛtā dharmeṇa dhārmikam | tasminnayājayan kṣetre makhairuttamakalpakaiḥ

अध्याय 285

श्लोक 44

तद्दीक्षायां प्रवृत्तायां वृष्णयः पुष्करस्रजः ।स्नाताः सुवाससो राजन् राजानः सुष्ठ्वलङ्कृताः

taddīkṣāyāṃ pravṛttāyāṃ vṛṣṇayaḥ puṣkarasrajaḥ | snātāḥ suvāsaso rājan rājānaḥ suṣṭhvalaṅkṛtāḥ

अध्याय 285

श्लोक 45

तन्महिष्यश्च मुदिता निष्ककण्ठ्यः सुवाससः ।दीक्षाशालामुपाजग्मुरालिप्ता वस्तुपाणयः

tanmahiṣyaśca muditā niṣkakaṇṭhyaḥ suvāsasaḥ | dīkṣāśālāmupājagmurāliptā vastupāṇayaḥ

अध्याय 285

श्लोक 46

नेदुर्मृदङ्गपटहशङ्खभेर्यानकादयः ।ननृतुर्नटनर्तक्यस्तुष्टुवुः सूतमागधाः ।जगुः सुकण्ठ्यो गन्धर्व्यः सङ्गीतं सहभर्तृकाः

nedurmṛdaṅgapaṭahaśaṅkhabheryānakādayaḥ | nanṛturnaṭanartakyastuṣṭuvuḥ sūtamāgadhāḥ | jaguḥ sukaṇṭhyo gandharvyaḥ saṅgītaṃ sahabhartṛkāḥ

अध्याय 285

श्लोक 47

तमभ्यषिञ्चन् विधिवदक्तमभ्यक्तमृत्विजः ।पत्नीभिरष्टादशभिः सोमराजमिवोडुभिः

tamabhyaṣiñcan vidhivadaktamabhyaktamṛtvijaḥ | patnībhiraṣṭādaśabhiḥ somarājamivoḍubhiḥ

अध्याय 285

श्लोक 48

ताभिर्दुकूलवलयैर्हारनूपुरकुण्डलैः ।स्वलङ्कृताभिर्विबभौ दीक्षितोऽजिनसंवृतः

tābhirdukūlavalayairhāranūpurakuṇḍalaiḥ | svalaṅkṛtābhirvibabhau dīkṣito'jinasaṃvṛtaḥ

अध्याय 285

श्लोक 49

तस्यर्त्विजो महाराज रत्नकौशेयवाससः ।ससदस्या विरेजुस्ते यथा वृत्रहणोऽध्वरे

tasyartvijo mahārāja ratnakauśeyavāsasaḥ | sasadasyā virejuste yathā vṛtrahaṇo'dhvare

अध्याय 285

श्लोक 50

तदा रामश्च कृष्णश्च स्वैः स्वैर्बन्धुभिरन्वितौ ।रेजतुः स्वसुतैर्दारैर्जीवेशौ स्वविभूतिभिः

tadā rāmaśca kṛṣṇaśca svaiḥ svairbandhubhiranvitau | rejatuḥ svasutairdārairjīveśau svavibhūtibhiḥ

अध्याय 285

श्लोक 51

ईजेऽनुयज्ञं विधिना अग्निहोत्रादिलक्षणैः ।प्राकृतैर्वैकृतैर्यज्ञैर्द्रव्यज्ञानक्रियेश्वरम्

īje'nuyajñaṃ vidhinā agnihotrādilakṣaṇaiḥ | prākṛtairvaikṛtairyajñairdravyajñānakriyeśvaram

अध्याय 285

श्लोक 52

अथर्त्विग्भ्योऽददात्काले यथाम्नातं स दक्षिणाः ।स्वलङ्कृतेभ्योऽलङ्कृत्य गोभूकन्या महाधनाः

athartvigbhyo'dadātkāle yathāmnātaṃ sa dakṣiṇāḥ | svalaṅkṛtebhyo'laṅkṛtya gobhūkanyā mahādhanāḥ

अध्याय 285

श्लोक 53

पत्नीसंयाजावभृथ्यैश्चरित्वा ते महर्षयः ।सस्नू रामह्रदे विप्रा यजमानपुरःसराः

patnīsaṃyājāvabhṛthyaiścaritvā te maharṣayaḥ | sasnū rāmahrade viprā yajamānapuraḥsarāḥ

अध्याय 285

श्लोक 54

स्नातोऽलङ्कारवासांसि वन्दिभ्योऽदात्तथा स्त्रियः ।ततः स्वलङ्कृतो वर्णानाश्वभ्योऽन्नेन पूजयत्

snāto'laṅkāravāsāṃsi vandibhyo'dāttathā striyaḥ | tataḥ svalaṅkṛto varṇānāśvabhyo'nnena pūjayat

अध्याय 285

श्लोक 55

बन्धून् सदारान् ससुतान् पारिबर्हेण भूयसा ।विदर्भकोसलकुरून् काशिकेकयसृञ्जयान्

bandhūn sadārān sasutān pāribarheṇa bhūyasā | vidarbhakosalakurūn kāśikekayasṛñjayān

अध्याय 285

श्लोक 56

सदस्यर्त्विक्सुरगणान् नृभूतपितृचारणान् ।श्रीनिकेतमनुज्ञाप्य शंसन्तः प्रययुः क्रतुम्

sadasyartviksuragaṇān nṛbhūtapitṛcāraṇān | śrīniketamanujñāpya śaṃsantaḥ prayayuḥ kratum

अध्याय 285

श्लोक 57

धृतराष्ट्रोऽनुजः पार्था भीष्मो द्रोणः पृथा यमौ ।नारदो भगवान् व्यासः सुहृत्सम्बन्धिबान्धवाः

dhṛtarāṣṭro'nujaḥ pārthā bhīṣmo droṇaḥ pṛthā yamau | nārado bhagavān vyāsaḥ suhṛtsambandhibāndhavāḥ

अध्याय 285

श्लोक 58

बन्धून् परिष्वज्य यदून् सौहृदात्क्लिन्नचेतसः ।ययुर्विरहकृच्छ्रेण स्वदेशांश्चापरे जनाः

bandhūn pariṣvajya yadūn sauhṛdātklinnacetasaḥ | yayurvirahakṛcchreṇa svadeśāṃścāpare janāḥ

अध्याय 285

श्लोक 59

नन्दस्तु सह गोपालैर्बृहत्या पूजयार्चितः ।कृष्णरामोग्रसेनाद्यैर्न्यवात्सीद्बन्धुवत्सलः

nandastu saha gopālairbṛhatyā pūjayārcitaḥ | kṛṣṇarāmograsenādyairnyavātsīdbandhuvatsalaḥ

अध्याय 285

श्लोक 60

वसुदेवोऽञ्जसोत्तीर्य मनोरथमहार्णवम् ।सुहृद्वृतः प्रीतमना नन्दमाह करे स्पृशन्

vasudevo'ñjasottīrya manorathamahārṇavam | suhṛdvṛtaḥ prītamanā nandamāha kare spṛśan

अध्याय 285

श्लोक 61

भ्रातरीशकृतः पाशो नृणां यः स्नेहसंज्ञितः ।तं दुस्त्यजमहं मन्ये शूराणामपि योगिनाम्

bhrātarīśakṛtaḥ pāśo nṛṇāṃ yaḥ snehasaṃjñitaḥ | taṃ dustyajamahaṃ manye śūrāṇāmapi yoginām

अध्याय 285

श्लोक 62

अस्मास्वप्रतिकल्पेयं यत्कृताज्ञेषु सत्तमैः ।मैत्र्यर्पिताफला वापि न निवर्तेत कर्हिचित्

asmāsvapratikalpeyaṃ yatkṛtājñeṣu sattamaiḥ | maitryarpitāphalā vāpi na nivarteta karhicit

अध्याय 285

श्लोक 63

प्रागकल्पाच्च कुशलं भ्रातर्वो नाचराम हि ।अधुना श्रीमदान्धाक्षा न पश्यामः पुरः सतः

prāgakalpācca kuśalaṃ bhrātarvo nācarāma hi | adhunā śrīmadāndhākṣā na paśyāmaḥ puraḥ sataḥ

अध्याय 285

श्लोक 64

मा राज्यश्रीरभूत्पुंसः श्रेयस्कामस्य मानद ।स्वजनानुत बन्धून् वा न पश्यति ययान्धदृक्

mā rājyaśrīrabhūtpuṃsaḥ śreyaskāmasya mānada | svajanānuta bandhūn vā na paśyati yayāndhadṛk

अध्याय 285

श्लोक 65

एवं सौहृदशैथिल्यचित्त आनकदुन्दुभिः ।रुरोद तत्कृतां मैत्रीं स्मरन्नश्रुविलोचनः

evaṃ sauhṛdaśaithilyacitta ānakadundubhiḥ | ruroda tatkṛtāṃ maitrīṃ smarannaśruvilocanaḥ

अध्याय 285

श्लोक 66

नन्दस्तु सख्युः प्रियकृत्प्रेम्णा गोविन्दरामयोः ।अद्य श्व इति मासांस्त्रीन् यदुभिर्मानितोऽवसत्

nandastu sakhyuḥ priyakṛtpremṇā govindarāmayoḥ | adya śva iti māsāṃstrīn yadubhirmānito'vasat

अध्याय 285

श्लोक 67

ततः कामैः पूर्यमाणः सव्रजः सहबान्धवः ।परार्ध्याभरणक्षौमनानानर्घ्यपरिच्छदैः

tataḥ kāmaiḥ pūryamāṇaḥ savrajaḥ sahabāndhavaḥ | parārdhyābharaṇakṣaumanānānarghyaparicchadaiḥ

अध्याय 285

श्लोक 68

वसुदेवोग्रसेनाभ्यां कृष्णोद्धवबलादिभिः ।दत्तमादाय पारिबर्हं यापितो यदुभिर्ययौ

vasudevograsenābhyāṃ kṛṣṇoddhavabalādibhiḥ | dattamādāya pāribarhaṃ yāpito yadubhiryayau

अध्याय 285

श्लोक 69

नन्दो गोपाश्च गोप्यश्च गोविन्दचरणाम्बुजे ।मनः क्षिप्तं पुनर्हर्तुमनीशा मथुरां ययुः

nando gopāśca gopyaśca govindacaraṇāmbuje | manaḥ kṣiptaṃ punarhartumanīśā mathurāṃ yayuḥ

अध्याय 285

श्लोक 70

बन्धुषु प्रतियातेषु वृष्णयः कृष्णदेवताः ।वीक्ष्य प्रावृषमासन्नां ययुर्द्वारवतीं पुनः

bandhuṣu pratiyāteṣu vṛṣṇayaḥ kṛṣṇadevatāḥ | vīkṣya prāvṛṣamāsannāṃ yayurdvāravatīṃ punaḥ

अध्याय 285

श्लोक 71

जनेभ्यः कथयाञ्चक्रुर्यदुदेवमहोत्सवम् ।यदासीत्तीर्थयात्रायां सुहृत्सन्दर्शनादिकम्

janebhyaḥ kathayāñcakruryadudevamahotsavam | yadāsīttīrthayātrāyāṃ suhṛtsandarśanādikam

अध्याय 285

श्लोक 84

संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे तीर्थयात्रा- नुवर्णनं नाम चतुरशीतितमोऽध्यायः

saṃhitāyāṃ daśamaskandhe uttarārdhe tīrthayātrā- nuvarṇanaṃ nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.