Bhagavata Purana
232
अध्याय 232 / 335

Skandha 10, Adhyāya 31

20 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ20 श्लोक

अध्याय 232

श्लोक 1

जयति तेऽधिकं जन्मना व्रजः श्रयत इन्दिरा शश्वदत्र हि ।दयित दृश्यतां दिक्षु तावका- स्त्वयि धृतासवस्त्वां विचिन्वते

jayati te'dhikaṃ janmanā vrajaḥ śrayata indirā śaśvadatra hi | dayita dṛśyatāṃ dikṣu tāvakā- stvayi dhṛtāsavastvāṃ vicinvate

अध्याय 232

श्लोक 2

शरदुदाशये साधुजातस- त्सरसिजोदर श्रीमुषा दृशा ।सुरतनाथ तेऽशुल्कदासिका वरद निघ्नतो नेह किं वधः

śaradudāśaye sādhujātasa- tsarasijodara śrīmuṣā dṛśā | suratanātha te'śulkadāsikā varada nighnato neha kiṃ vadhaḥ

अध्याय 232

श्लोक 3

विषजलाप्ययाद्व्यालराक्षसा- द्वर्षमारुताद्वैद्युतानलात् ।वृषमयात्मजाद्विश्वतोभया- दृषभ ते वयं रक्षिता मुहुः

viṣajalāpyayādvyālarākṣasā- dvarṣamārutādvaidyutānalāt | vṛṣamayātmajādviśvatobhayā- dṛṣabha te vayaṃ rakṣitā muhuḥ

अध्याय 232

श्लोक 4

न खलु गोपिकानन्दनो भवा- नखिलदेहिनामन्तरात्मदृक् ।विखनसार्थितो विश्वगुप्तये सख उदेयिवान् सात्वतां कुले

na khalu gopikānandano bhavā- nakhiladehināmantarātmadṛk | vikhanasārthito viśvaguptaye sakha udeyivān sātvatāṃ kule

अध्याय 232

श्लोक 5

विरचिताभयं वृष्णिधुर्य ते चरणमीयुषां संसृतेर्भयात् ।करसरोरुहं कान्त कामदं शिरसि धेहि नः श्रीकरग्रहम्

viracitābhayaṃ vṛṣṇidhurya te caraṇamīyuṣāṃ saṃsṛterbhayāt | karasaroruhaṃ kānta kāmadaṃ śirasi dhehi naḥ śrīkaragraham

अध्याय 232

श्लोक 6

व्रजजनार्तिहन् वीरयोषितां निजजनस्मयध्वंसनस्मित ।भज सखे भवत्किङ्करीः स्म नो जलरुहाननं चारु दर्शय

vrajajanārtihan vīrayoṣitāṃ nijajanasmayadhvaṃsanasmita | bhaja sakhe bhavatkiṅkarīḥ sma no jalaruhānanaṃ cāru darśaya

अध्याय 232

श्लोक 7

प्रणतदेहिनां पापकर्शनं तृणचरानुगं श्रीनिकेतनम् ।फणिफणार्पितं ते पदाम्बुजं कृणु कुचेषु नः कृन्धि हृच्छयम्

praṇatadehināṃ pāpakarśanaṃ tṛṇacarānugaṃ śrīniketanam | phaṇiphaṇārpitaṃ te padāmbujaṃ kṛṇu kuceṣu naḥ kṛndhi hṛcchayam

अध्याय 232

श्लोक 8

मधुरया गिरा वल्गुवाक्यया बुधमनोज्ञया पुष्करेक्षण ।विधिकरीरिमा वीर मुह्यती- रधरसीधुनाऽऽप्याययस्व नः

madhurayā girā valguvākyayā budhamanojñayā puṣkarekṣaṇa | vidhikarīrimā vīra muhyatī- radharasīdhunā''pyāyayasva naḥ

अध्याय 232

श्लोक 9

तव कथामृतं तप्तजीवनं कविभिरीडितं कल्मषापहम् ।श्रवणमङ्गलं श्रीमदाततं भुविगृणन्ति ते भूरिदा जनाः

tava kathāmṛtaṃ taptajīvanaṃ kavibhirīḍitaṃ kalmaṣāpaham | śravaṇamaṅgalaṃ śrīmadātataṃ bhuvigṛṇanti te bhūridā janāḥ

अध्याय 232

श्लोक 10

प्रहसितं प्रियप्रेमवीक्षणं विहरणं च ते ध्यानमङ्गलम् ।रहसि संविदो या हृदिस्पृशः कुहक नो मनः क्षोभयन्ति हि

prahasitaṃ priyapremavīkṣaṇaṃ viharaṇaṃ ca te dhyānamaṅgalam | rahasi saṃvido yā hṛdispṛśaḥ kuhaka no manaḥ kṣobhayanti hi

अध्याय 232

श्लोक 11

चलसि यद्व्रजाच्चारयन् पशून् नलिनसुन्दरं नाथ ते पदम् ।शिलतृणाङ्कुरैः सीदतीति नः कलिलतां मनः कान्त गच्छति

calasi yadvrajāccārayan paśūn nalinasundaraṃ nātha te padam | śilatṛṇāṅkuraiḥ sīdatīti naḥ kalilatāṃ manaḥ kānta gacchati

अध्याय 232

श्लोक 12

दिनपरिक्षये नीलकुन्तलै- र्वनरुहाननं बिभ्रदावृतम् ।घनरजस्वलं दर्शयन् मुहु- र्मनसि नः स्मरं वीर यच्छसि

dinaparikṣaye nīlakuntalai- rvanaruhānanaṃ bibhradāvṛtam | ghanarajasvalaṃ darśayan muhu- rmanasi naḥ smaraṃ vīra yacchasi

अध्याय 232

श्लोक 13

प्रणतकामदं पद्मजार्चितं धरणिमण्डनं ध्येयमापदि ।चरणपङ्कजं शन्तमं च ते रमण नः स्तनेष्वर्पयाधिहन्

praṇatakāmadaṃ padmajārcitaṃ dharaṇimaṇḍanaṃ dhyeyamāpadi | caraṇapaṅkajaṃ śantamaṃ ca te ramaṇa naḥ staneṣvarpayādhihan

अध्याय 232

श्लोक 14

सुरतवर्धनं शोकनाशनं स्वरितवेणुना सुष्ठु चुम्बितम् ।इतरराग-विस्मारणं नृणां वितर वीर नस्तेऽधरामृतम्

suratavardhanaṃ śokanāśanaṃ svaritaveṇunā suṣṭhu cumbitam | itararāga-vismāraṇaṃ nṛṇāṃ vitara vīra naste'dharāmṛtam

अध्याय 232

श्लोक 15

अटति यद्भवानह्नि काननं त्रुटिर्युगायते त्वामपश्यताम् ।कुटिलकुन्तलं श्रीमुखं च ते जड उदीक्षतां पक्ष्मकृद्दृशाम्

aṭati yadbhavānahni kānanaṃ truṭiryugāyate tvāmapaśyatām | kuṭilakuntalaṃ śrīmukhaṃ ca te jaḍa udīkṣatāṃ pakṣmakṛddṛśām

अध्याय 232

श्लोक 16

पतिसुतान्वयभ्रातृबान्धवा- नतिविलङ्घ्य तेऽन्त्यच्युतागताः ।गतिविदस्तवोद्गीतमोहिताः कितव योषितः कस्त्यजेन्निशि

patisutānvayabhrātṛbāndhavā- nativilaṅghya te'ntyacyutāgatāḥ | gatividastavodgītamohitāḥ kitava yoṣitaḥ kastyajenniśi

अध्याय 232

श्लोक 17

रहसि संविदं हृच्छयोदयं प्रहसिताननं प्रेमवीक्षणम् ।बृहदुरः श्रियो वीक्ष्य धाम ते मुहुरति स्पृहा मुह्यते मनः

rahasi saṃvidaṃ hṛcchayodayaṃ prahasitānanaṃ premavīkṣaṇam | bṛhaduraḥ śriyo vīkṣya dhāma te muhurati spṛhā muhyate manaḥ

अध्याय 232

श्लोक 18

व्रजवनौकसां व्यक्तिरङ्ग ते वृजिनहन्त्र्यलं विश्वमङ्गलम् ।त्यज मनाक् च नस्त्वत्स्पृहात्मनां स्वजनहृद्रुजां यन्निषूदनम्

vrajavanaukasāṃ vyaktiraṅga te vṛjinahantryalaṃ viśvamaṅgalam | tyaja manāk ca nastvatspṛhātmanāṃ svajanahṛdrujāṃ yanniṣūdanam

अध्याय 232

श्लोक 19

यत्ते सुजात चरणाम्बुरुहं स्तनेषु भीताः शनैः प्रिय दधीमहि कर्कशेषु ।तेनाटवीमटसि तद्व्यथते न किंस्वित् कूर्पादिभिर्भ्रमति धीर्भवदायुषां नः

yatte sujāta caraṇāmburuhaṃ staneṣu bhītāḥ śanaiḥ priya dadhīmahi karkaśeṣu | tenāṭavīmaṭasi tadvyathate na kiṃsvit kūrpādibhirbhramati dhīrbhavadāyuṣāṃ naḥ

अध्याय 232

श्लोक 31

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे रासक्रीडायां गोपिकागीतं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

daśamaskandhe pūrvārdhe rāsakrīḍāyāṃ gopikāgītaṃ nāmaikatriṃśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.