Bhagavata Purana
229
अध्याय 229 / 335

Skandha 10, Adhyāya 28

18 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ18 श्लोक

अध्याय 229

श्लोक 1

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य जनार्दनम् ।स्नातुं नन्दस्तु कालिन्द्या द्वादश्यां जलमाविशत्

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya janārdanam | snātuṃ nandastu kālindyā dvādaśyāṃ jalamāviśat

अध्याय 229

श्लोक 2

तं गृहीत्वानयद्भृत्यो वरुणस्यासुरोऽन्तिकम् ।अविज्ञायासुरीं वेलां प्रविष्टमुदकं निशि

taṃ gṛhītvānayadbhṛtyo varuṇasyāsuro'ntikam | avijñāyāsurīṃ velāṃ praviṣṭamudakaṃ niśi

अध्याय 229

श्लोक 3

चुक्रुशुस्तमपश्यन्तः कृष्ण रामेति गोपकाः ।भगवांस्तदुपश्रुत्य पितरं वरुणाहृतम् ।तदन्तिकं गतो राजन् स्वानामभयदो विभुः

cukruśustamapaśyantaḥ kṛṣṇa rāmeti gopakāḥ | bhagavāṃstadupaśrutya pitaraṃ varuṇāhṛtam | tadantikaṃ gato rājan svānāmabhayado vibhuḥ

अध्याय 229

श्लोक 4

प्राप्तं वीक्ष्य हृषीकेशं लोकपालः सपर्यया ।महत्या पूजयित्वाऽऽह तद्दर्शनमहोत्सवः

prāptaṃ vīkṣya hṛṣīkeśaṃ lokapālaḥ saparyayā | mahatyā pūjayitvā''ha taddarśanamahotsavaḥ

अध्याय 229

श्लोक 5

अद्य मे निभृतो देहोऽद्यैवार्थोऽधिगतः प्रभो ।त्वत्पादभाजो भगवन्नवापुः पारमध्वनः

adya me nibhṛto deho'dyaivārtho'dhigataḥ prabho | tvatpādabhājo bhagavannavāpuḥ pāramadhvanaḥ

अध्याय 229

श्लोक 6

नमस्तुभ्यं भगवते ब्रह्मणे परमात्मने ।न यत्र श्रूयते माया लोकसृष्टिविकल्पना

namastubhyaṃ bhagavate brahmaṇe paramātmane | na yatra śrūyate māyā lokasṛṣṭivikalpanā

अध्याय 229

श्लोक 7

अजानता मामकेन मूढेनाकार्यवेदिना ।आनीतोऽयं तव पिता तद्भवान् क्षन्तुमर्हति

ajānatā māmakena mūḍhenākāryavedinā | ānīto'yaṃ tava pitā tadbhavān kṣantumarhati

अध्याय 229

श्लोक 8

ममाप्यनुग्रहं कृष्ण कर्तुमर्हस्यशेषदृक् ।गोविन्द नीयतामेष पिता ते पितृवत्सल

mamāpyanugrahaṃ kṛṣṇa kartumarhasyaśeṣadṛk | govinda nīyatāmeṣa pitā te pitṛvatsala

अध्याय 229

श्लोक 9

एवं प्रसादितः कृष्णो भगवानीश्वरेश्वरः ।आदायागात्स्वपितरं बन्धूनां चावहन् मुदम्

evaṃ prasāditaḥ kṛṣṇo bhagavānīśvareśvaraḥ | ādāyāgātsvapitaraṃ bandhūnāṃ cāvahan mudam

अध्याय 229

श्लोक 10

नन्दस्त्वतीन्द्रियं दृष्ट्वा लोकपालमहोदयम् ।कृष्णे च सन्नतिं तेषां ज्ञातिभ्यो विस्मितोऽब्रवीत्

nandastvatīndriyaṃ dṛṣṭvā lokapālamahodayam | kṛṣṇe ca sannatiṃ teṣāṃ jñātibhyo vismito'bravīt

अध्याय 229

श्लोक 11

ते त्वौत्सुक्यधियो राजन् मत्वा गोपास्तमीश्वरम् ।अपि नः स्वगतिं सूक्ष्मामुपाधास्यदधीश्वरः

te tvautsukyadhiyo rājan matvā gopāstamīśvaram | api naḥ svagatiṃ sūkṣmāmupādhāsyadadhīśvaraḥ

अध्याय 229

श्लोक 12

सङ्कल्पसिद्धये तेषां कृपयैतदचिन्तयत्

saṅkalpasiddhaye teṣāṃ kṛpayaitadacintayat

अध्याय 229

श्लोक 13

जनो वै लोक एतस्मिन्नविद्याकामकर्मभिः ।उच्चावचासु गतिषु न वेद स्वां गतिं भ्रमन्

jano vai loka etasminnavidyākāmakarmabhiḥ | uccāvacāsu gatiṣu na veda svāṃ gatiṃ bhraman

अध्याय 229

श्लोक 14

दर्शयामास लोकं स्वं गोपानां तमसः परम्

darśayāmāsa lokaṃ svaṃ gopānāṃ tamasaḥ param

अध्याय 229

श्लोक 15

सत्यं ज्ञानमनन्तं यद्ब्रह्म ज्योतिः सनातनम् ।यद्धि पश्यन्ति मुनयो गुणापाये समाहिताः

satyaṃ jñānamanantaṃ yadbrahma jyotiḥ sanātanam | yaddhi paśyanti munayo guṇāpāye samāhitāḥ

अध्याय 229

श्लोक 16

ते तु ब्रह्मह्रदं नीता मग्नाः कृष्णेन चोद्धृताः ।ददृशुर्ब्रह्मणो लोकं यत्राक्रूरोऽध्यगात्पुरा

te tu brahmahradaṃ nītā magnāḥ kṛṣṇena coddhṛtāḥ | dadṛśurbrahmaṇo lokaṃ yatrākrūro'dhyagātpurā

अध्याय 229

श्लोक 17

नन्दादयस्तु तं दृष्ट्वा परमानन्दनिर्वृताः ।कृष्णं च तत्र छन्दोभिः स्तूयमानं सुविस्मिताः

nandādayastu taṃ dṛṣṭvā paramānandanirvṛtāḥ | kṛṣṇaṃ ca tatra chandobhiḥ stūyamānaṃ suvismitāḥ

अध्याय 229

श्लोक 28

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे अष्टादशोऽध्यायः

daśamaskandhe pūrvārdhe aṣṭādaśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.