Bhagavata Purana
162
अध्याय 162 / 335

Skandha 8, Adhyāya 9

29 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ29 श्लोक

अध्याय 162

श्लोक 1

तेऽन्योन्यतोऽसुराः पात्रं हरन्तस्त्यक्तसौहृदाः ।क्षिपन्तो दस्युधर्माण आयान्तीं ददृशुः स्त्रियम्

te'nyonyato'surāḥ pātraṃ harantastyaktasauhṛdāḥ | kṣipanto dasyudharmāṇa āyāntīṃ dadṛśuḥ striyam

अध्याय 162

श्लोक 3

का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कुतो वा किं चिकीर्षसि ।कस्यासि वद वामोरु मथ्नन्तीव मनांसि नः

kā tvaṃ kañjapalāśākṣi kuto vā kiṃ cikīrṣasi | kasyāsi vada vāmoru mathnantīva manāṃsi naḥ

अध्याय 162

श्लोक 4

न वयं त्वामरैर्दैत्यैः सिद्धगन्धर्वचारणैः ।नास्पृष्टपूर्वां जानीमो लोकेशैश्च कुतो नृभिः

na vayaṃ tvāmarairdaityaiḥ siddhagandharvacāraṇaiḥ | nāspṛṣṭapūrvāṃ jānīmo lokeśaiśca kuto nṛbhiḥ

अध्याय 162

श्लोक 5

नूनं त्वं विधिना सुभ्रूः प्रेषितासि शरीरिणाम् ।सर्वेन्द्रियमनःप्रीतिं विधातुं सघृणेन किम्

nūnaṃ tvaṃ vidhinā subhrūḥ preṣitāsi śarīriṇām | sarvendriyamanaḥprītiṃ vidhātuṃ saghṛṇena kim

अध्याय 162

श्लोक 6

सा त्वं नः स्पर्धमानानामेकवस्तुनि मानिनि ।ज्ञातीनां बद्धवैराणां शं विधत्स्व सुमध्यमे

sā tvaṃ naḥ spardhamānānāmekavastuni mānini | jñātīnāṃ baddhavairāṇāṃ śaṃ vidhatsva sumadhyame

अध्याय 162

श्लोक 7

वयं कश्यपदायादा भ्रातरः कृतपौरुषाः ।विभजस्व यथान्यायं नैव भेदो यथा भवेत्

vayaṃ kaśyapadāyādā bhrātaraḥ kṛtapauruṣāḥ | vibhajasva yathānyāyaṃ naiva bhedo yathā bhavet

अध्याय 162

श्लोक 8

इत्युपामन्त्रितो दैत्यैर्मायायोषिद्वपुर्हरिः ।प्रहस्य रुचिरापाङ्गैर्निरीक्षन्निदमब्रवीत्

ityupāmantrito daityairmāyāyoṣidvapurhariḥ | prahasya rucirāpāṅgairnirīkṣannidamabravīt

अध्याय 162

श्लोक 9

कथं कश्यपदायादाः पुंश्चल्यां मयि सङ्गताः ।विश्वासं पण्डितो जातु कामिनीषु न याति हि

kathaṃ kaśyapadāyādāḥ puṃścalyāṃ mayi saṅgatāḥ | viśvāsaṃ paṇḍito jātu kāminīṣu na yāti hi

अध्याय 162

श्लोक 10

सालावृकाणां स्त्रीणां च स्वैरिणीनां सुरद्विषः ।सख्यान्याहुरनित्यानि नूत्नं नूत्नं विचिन्वताम्

sālāvṛkāṇāṃ strīṇāṃ ca svairiṇīnāṃ suradviṣaḥ | sakhyānyāhuranityāni nūtnaṃ nūtnaṃ vicinvatām

अध्याय 162

श्लोक 11

जहसुर्भावगम्भीरं ददुश्चामृतभाजनम्

jahasurbhāvagambhīraṃ daduścāmṛtabhājanam

अध्याय 162

श्लोक 12

ततो गृहीत्वामृतभाजनं हरि- र्बभाष ईषत्स्मितशोभया गिरा ।यद्यभ्युपेतं क्व च साध्वसाधु वा कृतं मया वो विभजे सुधामिमाम्

tato gṛhītvāmṛtabhājanaṃ hari- rbabhāṣa īṣatsmitaśobhayā girā | yadyabhyupetaṃ kva ca sādhvasādhu vā kṛtaṃ mayā vo vibhaje sudhāmimām

अध्याय 162

श्लोक 13

इत्यभिव्याहृतं तस्या आकर्ण्यासुरपुङ्गवाः ।अप्रमाणविदस्तस्यास्तत्तथेत्यन्वमंसत

ityabhivyāhṛtaṃ tasyā ākarṇyāsurapuṅgavāḥ | apramāṇavidastasyāstattathetyanvamaṃsata

अध्याय 162

श्लोक 14

अथोपोष्य कृतस्नाना हुत्वा च हविषानलम् ।दत्त्वा गोविप्रभूतेभ्यः कृतस्वस्त्ययना द्विजैः

athopoṣya kṛtasnānā hutvā ca haviṣānalam | dattvā goviprabhūtebhyaḥ kṛtasvastyayanā dvijaiḥ

अध्याय 162

श्लोक 15

यथोपजोषं वासांसि परिधायाहतानि ते ।कुशेषु प्राविशन् सर्वे प्रागग्रेष्वभिभूषिताः

yathopajoṣaṃ vāsāṃsi paridhāyāhatāni te | kuśeṣu prāviśan sarve prāgagreṣvabhibhūṣitāḥ

अध्याय 162

श्लोक 16

प्राङ्मुखेषूपविष्टेषु सुरेषु दितिजेषु च ।धूपामोदितशालायां जुष्टायां माल्यदीपकैः

prāṅmukheṣūpaviṣṭeṣu sureṣu ditijeṣu ca | dhūpāmoditaśālāyāṃ juṣṭāyāṃ mālyadīpakaiḥ

अध्याय 162

श्लोक 17

तस्यां नरेन्द्र करभोरुरुशद्दुकूल- श्रोणीतटालसगतिर्मदविह्वलाक्षी ।सा कूजती कनकनूपुरशिञ्जितेन कुम्भस्तनी कलशपाणिरथाविवेश

tasyāṃ narendra karabhoruruśaddukūla- śroṇītaṭālasagatirmadavihvalākṣī | sā kūjatī kanakanūpuraśiñjitena kumbhastanī kalaśapāṇirathāviveśa

अध्याय 162

श्लोक 18

तां श्रीसखीं कनककुण्डलचारुकर्ण- नासाकपोलवदनां परदेवताख्याम् ।संवीक्ष्य सम्मुमुहुरुत्स्मितवीक्षणेन देवासुरा विगलितस्तनपट्टिकान्ताम्

tāṃ śrīsakhīṃ kanakakuṇḍalacārukarṇa- nāsākapolavadanāṃ paradevatākhyām | saṃvīkṣya sammumuhurutsmitavīkṣaṇena devāsurā vigalitastanapaṭṭikāntām

अध्याय 162

श्लोक 19

असुराणां सुधादानं सर्पाणामिव दुर्नयम् ।मत्वा जातिनृशंसानां न तां व्यभजदच्युतः

asurāṇāṃ sudhādānaṃ sarpāṇāmiva durnayam | matvā jātinṛśaṃsānāṃ na tāṃ vyabhajadacyutaḥ

अध्याय 162

श्लोक 20

कल्पयित्वा पृथक् पङ्क्तीरुभयेषां जगत्पतिः ।तांश्चोपवेशयामास स्वेषु स्वेषु च पङ्क्तिषु

kalpayitvā pṛthak paṅktīrubhayeṣāṃ jagatpatiḥ | tāṃścopaveśayāmāsa sveṣu sveṣu ca paṅktiṣu

अध्याय 162

श्लोक 21

दैत्यान् गृहीतकलशो वञ्चयन्नुपसञ्चरैः ।दूरस्थान् पाययामास जरामृत्युहरां सुधाम्

daityān gṛhītakalaśo vañcayannupasañcaraiḥ | dūrasthān pāyayāmāsa jarāmṛtyuharāṃ sudhām

अध्याय 162

श्लोक 22

ते पालयन्तः समयमसुराः स्वकृतं नृप ।तूष्णीमासन् कृतस्नेहाः स्त्रीविवादजुगुप्सया

te pālayantaḥ samayamasurāḥ svakṛtaṃ nṛpa | tūṣṇīmāsan kṛtasnehāḥ strīvivādajugupsayā

अध्याय 162

श्लोक 23

तस्यां कृतातिप्रणयाः प्रणयापायकातराः ।बहुमानेन चाबद्धा नोचुः किञ्चन विप्रियम्

tasyāṃ kṛtātipraṇayāḥ praṇayāpāyakātarāḥ | bahumānena cābaddhā nocuḥ kiñcana vipriyam

अध्याय 162

श्लोक 24

देवलिङ्गप्रतिच्छन्नः स्वर्भानुर्देवसंसदि ।प्रविष्टः सोममपिबच्चन्द्रार्काभ्यां च सूचितः

devaliṅgapraticchannaḥ svarbhānurdevasaṃsadi | praviṣṭaḥ somamapibaccandrārkābhyāṃ ca sūcitaḥ

अध्याय 162

श्लोक 25

चक्रेण क्षुरधारेण जहार पिबतः शिरः ।हरिस्तस्य कबन्धस्तु सुधयाऽऽप्लावितोऽपतत्

cakreṇa kṣuradhāreṇa jahāra pibataḥ śiraḥ | haristasya kabandhastu sudhayā''plāvito'patat

अध्याय 162

श्लोक 26

शिरस्त्वमरतां नीतमजो ग्रहमचीकॢपत् ।यस्तु पर्वणि चन्द्रार्कावभिधावति वैरधीः

śirastvamaratāṃ nītamajo grahamacīkḷpat | yastu parvaṇi candrārkāvabhidhāvati vairadhīḥ

अध्याय 162

श्लोक 27

पीतप्रायेऽमृते देवैर्भगवान् लोकभावनः ।पश्यतामसुरेन्द्राणां स्वं रूपं जगृहे हरिः

pītaprāye'mṛte devairbhagavān lokabhāvanaḥ | paśyatāmasurendrāṇāṃ svaṃ rūpaṃ jagṛhe hariḥ

अध्याय 162

श्लोक 28

एवं सुरासुरगणाः समदेशकाल- हेत्वर्थकर्ममतयोऽपि फले विकल्पाः ।तत्रामृतं सुरगणाः फलमञ्जसाऽऽपु- र्यत्पादपङ्कजरजःश्रयणान्न दैत्याः

evaṃ surāsuragaṇāḥ samadeśakāla- hetvarthakarmamatayo'pi phale vikalpāḥ | tatrāmṛtaṃ suragaṇāḥ phalamañjasā''pu- ryatpādapaṅkajarajaḥśrayaṇānna daityāḥ

अध्याय 162

श्लोक 29

यद्युज्यतेऽसुवसुकर्ममनोवचोभि- र्देहात्मजादिषु नृभिस्तदसत्पृथक्त्वात् ।तैरेव सद्भवति यत्क्रियतेऽपृथक्त्वात् सर्वस्य तद्भवति मूलनिषेचनं यत्

yadyujyate'suvasukarmamanovacobhi- rdehātmajādiṣu nṛbhistadasatpṛthaktvāt | taireva sadbhavati yatkriyate'pṛthaktvāt sarvasya tadbhavati mūlaniṣecanaṃ yat

अध्याय 162

श्लोक 9b

अष्टमस्कन्धे अमृतमथने नवमोऽध्यायः

aṣṭamaskandhe amṛtamathane navamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.